Файл: Пособие лат. Фарм.doc

Дәрі-дәрмектердің аттары

1	глицерин	Glycerinum, i n
2	глюкоза	Glucosum, i n
3	кофеин	Coffeinum, і n
4	папаверин	Papaverinum, і n
5	парацетамол	Paracetamolum, і n
6	тальк	Talcum, i n
7	хлороформ	Сhloroformium, і n

4 ТАПСЫРМА

Дәрілік шикізаттар

А) Өсімдік мүшелерінің аттары

1	тамыр	radix icis f
2	тамырсабақ	rhizoma.atis n
3	жапырақ жапырақтар	folium, i n folia, orum n
4	жеміс, жемістер	fructus, us m fructus, uum m
5	буылтық	bulbus, i m
6	қыртыс	cortex, icis m
7	жанғақ	nux, nucis f
8	бүршік	gemma ae f
9	аналык ауызы, аналық ауыздар	stigma,atis n stigmata,um n
10	түқым, түқымдар	semen, inis n semina,um n
11	шөп	herba, ae f
12	гүл, гүлдер	flos, oris m flores.orum m

Б) Өсімдіктердің аттары

1	Анис	Anisum, i n
2	Алой, ,жүзжы лдык	Aloё.ёs f
3	Жалбызтікен	Althaea.ae f
4	Ақкайың	Betula.ae f
5	Долана	Сratаegus.i f
6	Какао	Cacao
7	Меңдұана	Hyoscyamus, i m
8	Майсана, майкене	Ricinus.i m
9	Итжидек, белладонна	Belladonna.ae f
10	Зығыр	Linum, i n
1 1	Лимон	Citrus, i f
12	Лимонник, лимон шөбі	Schizandra, ae f
13	Өгейшөп	Farfara,ae f
14	Бадам, бадамдар	Amygdala,ae f Amygdalae.arum f
15	Бұрыш жалбызы	Mentha/ae/ piperita/ae/
16	Шырғанақ	Hippophaё.ёs f
17	Зәйтүн, Зәйтүндер	Oliva,ae f Olivae.arum f
18	Шабдалы, шабдалылар	Persicum, і n Persica,orum n
19	Жолжелкен	Plantago,inis f
20	Күнбағыс	Helianthus. i m
21	Жусан	Absinthium.i n
22	Бидай	Triticum.i n
23	Түймедак	Chamomilla,ae f
24	Мия	Glycyrrhіza. (Liquiritіa), ae f
25	Термопсис	Thermopsis. idis f
26	Аскөк	Foeniculum, i n
27	Шалфей,салбен	Salvia, ae f
28	Итмүрын	Rosa, ae f
29	Эвкалипт	Eucalyptus, f
30	Қаражидек	Myrtillus, i m
31	Ырғай, аюбадам	Sambucus, i f
32	Каланхоэ	Calanchoё, ёs f
33	Жебіршөп	Thymus, i m
34	Дәрмене жусан	Cina, ae f

Дәрі-Дәрмектердің аттары

Дәрі- дәрмектердің аттарында кездесетін анықтауыштар

1	кеүделік	pectoralis,e
2	қою	spissus,a,um
3	дестилденген	destillatus,a,um
4	сұйык/экстрактан баскa/	liquidus,a,um
5	сүйык /экстракт/	fluidus,a,um
6	изотоникалық	isotonicus,a,um
7	майлы	oleosus,a,um
8	медициналық	medicinalis. e
9	зәр айдайтын	diureticus,a,um
10	тазартылған	depuratus,a,um
11	тазартылған /спирт, скипидар/	rectificatus,a,um
12	жай	simplex.icis
13	сүйытылған	dilutus,a,um
14	ерітілген	solubilis,e
15	күрделі	compositus,a,um
16	спиртті (спирттегі)	spirituosus,a,um
17	құрғақ	siccus,a,um
18	таза	purus,a,um
19	сулы	aquosus, a um

5 ТАПСЫРМА

Дәрілік шикізат. Өсімдіктердің аттары

1	Шүйгіншөп, валериана	Valeriana.ae f
2	Көктемгі жалынгүл	Adonis/idis/ vernalis/is/
3	Шаянмойын таран	Bistorta.ae f
4	Итшомырт	Frangula.ae f
5	Жүгері	Mays,ydis f
6	Май меруертгүлі,	Convallaria(ae) majalis/is/
7	Қазтабан	Tormentilla, ae f
8	Оймақгүл	Digitalis.is f
9	Бакбақ	Taraxacum,i n
10	Еркек қырыққүлақ	Filix mas, Filicis maris
11	Сасықшөп	Leonurus,i m
12	Мыңжапырак	Millefolium.i n
13	Аюқұлақ	Uva (ae) ursi
14	Кәдімгі жұпар шөп	Origanum (i n) vulgare (is)
15	Рауғаш	Rheum, i n
16	Арша	Iuniperus, i f

Дәрілік заттардың аттары

1	ампициллин	Ampicillinum, i n
2	адонизид	Adonisidum, i n
3	барбитал	Barbitalum, i n
4	ашудас	Alumen, inis n
5	микроцид	Microcidum, i n
6	мүсәтір –анис сұйықтар	liquor Ammonii anisatus liquoris Ammonii anisati
7	норсульфозол	Norsulfazolum, i n
8	эритромицин	Erythromycinum, i n
9	этаминал	Aethaminalum, in

Дәрі дәрмектердің атауларындағы анықтауыштар

1	ақ	albus, a, um
2	қалпына келтірілген	reductus, a, um
3	ащы	amarus, a, um
4	сары (ботаникалық номенклатурада)	luteus, a, um
5	сары (басқа жағдайларда)	flavus, a, um
6	асқазандық (таблеткалар, қоспалар)	stomachicus, a, um
7	асқазандық	gastricus, a, um
8	күйдірілген	ustus, a, um
9	камфоралы	camphoratus, a, um
10	ішекте еритін	entersolubilis, e
11	қойыртылған	concentratus, a, um
12	кристалдық	crystallisatus, a, um
13	сабынды	saponatus, a, um
14	тұндырылған	praecipitatus, a, um
15	сұр	cinereus, a, um
16	стерилденген, зарарсыздандырылған	sterilisatus, a, um
17	стерильді (дәріленіп тазартылған)	sterilis, e
18	ұнтақталған	tritus, a, um

6 ТАПСЫРМА

Рецептерде кездесетін предлогы бар сөз тіркестері

		Латынша	Қазақша
Acc.
1		сontra tussim	жөтелге қарсы
2		аd 20,0	20, 0 дейін
3		ad clavos	сүйел шықанда
4		ad decubitum	тері қажалғанда
5		ad usum internum	ішке қабылдауға арналған
6		ad usum externum	сыртқа қабылдауға арналған
7		per os	ауыз арқылы
8		per rectum	тік ішек арқылы
9		per se	таза түрінде
10		per inhalationem	ингаляция арқылы
11		per horam	бір сағаттың ішінде
Abl.
1		rhizoma cum radicibus	тамырлармен тамырсабақ
2		cum extracto	экстрактпен
3		cum Ferro	темірмен
4		suppositoria cum Ichthyolo	ихтиолмен суппозитрийлер
5		suppositoria cum Novocaino	новокаинмен суппозиторийлер
6		suppositoria cum Papaverini hydrochlorido	папаверин гидрохлоридімен суппозиторийлер
7		suppositoria cum Syntomycino	синтомицинмен суппозиторийлер
8		suppositoria cum Theophyllino	теофиллинмен суппозиторийлер
9		suppositoria cum Euphyllino	әуфиллинмен суппозиторийлер
10		Pro injectionibus	инъекцияларға арналған
11		Pro me	мен үшін
12		Pro narcosi	наркозға арналған
13		Pro dosi	бір рет қабылдауға
14		Pro adultis	ересектерге арналған
15		Pro infantibus	балаларға арналған
Acc. et Abl.
1	in ampullis		ампула түрінде
2	in charta cerata		балауыз қағазда
3	in charta paraffinata		парафин қағазда
4	in capsulis gelatinosis in capsulis amylaceis		желатин капсула түрінде
5	In lagenis		шыны ыдыста
6	In tabulettis		таблетка түрінде
7	in vitro		түтік шыныда
8	in vitro nigro		қара шыны ыдыста
9	in vitrum		шыны ыдысқа
10	in vitrum nigrum		қара шыны ыдысқа
11	in vivo		тірі организмде
12	in officina		дәріханада
13	in officinam		дәріханаға
14	sub lingva		тіл астында
15	sub linguam		тіл астына

Дәрілік заттардың аттары

1	аскорутин	Ascorutinum, i n
2	бензонафтол	Benzonaphtholum, i n
3	дезоксикортикостерон	Desoxycorticosteronum, i n
4	дибазол	Dibazolum, i n
5	дипрофиллин	Diprophyllinum, i n
6	олеандомицин	Oleandomycinum, i n
7	теобромин	Theobrominum, i n
8	тиреоидин	Thyreoidinum, i n
9	триметилауетат	trimethylacetas, atis m

10	физостигмин	Physostigminum, i n
11	эритромицин	Erythromycinum, i n
12	скополамин	Scopolaminum, i n
13	танин	Tanninum i n
14	эфедрин	Ephedrinum i n

№ 7 (7-8) Тапсырма Рецепте кездесетін сөйлемдер

1	«Эфатин» аэрозолі	Aerosolum "Ephatinum"
2	Аминазин дражесі	Dragee Aminazini
3	"Ревит» дражесі	Dragee "Revitum”
4	Пилокарпин гидрохлориді мен көз пленкалары; атропин сульфатымен; неомицин сульфатымен;	membranulae (as) ophthalmicae (as) cum Pilocarpini hydrochlorido; cum Atropini sulfate; cum Neomycini sulfate;
5	«Анестезол» суппозиторийлер	suppositoria "Anaesthesolum”
6	«Анузол» су ппозиторийлер	suppositoria "Anusolum”
7	«Осарбон» вагинальды суппозиторийлер	suppositoria vaginalia "Osarbonum"
8	«Цефекон» суппозиторийлер	suppositoria "Cefeconum"
9	«Аскорутин» таблеткалары	abulettae (as) "Ascorutinum"
10	"Аскофен» таблеткалары	tabulettae (as) "Ascophenun'
11	Қабықпен қапталған «Декамевит» таблеткалары	tabulettae (as) "Decamevitum" obductae (as)
12	Ішекте еритін «Лиобил» таблеткалары	tabulettae (as) "Liobilum” enterosolubiles
13	Фенобарбиталы бар «Микройод» таблеткалары	tabulettae (as) “Microiodum” cum Phenobarbitalo obductae (as)
14	Қабықпен қапталған «Пентовит» таблеткалары	tabulettae (as) "Pentovitum” obductae (as)

Дәрі-дәрмектердің атаулары

Дәрі - Дәрмектердің атауында кездесетін анықтауыштар

Рецепттегі қысқартулар

Рецепті жазғанда дәрігерлер қысқартуларды қолданады.

Дәрілік түрдің, өсімдік мүшелерінің және стандартты рецептуралық сөз тіркестері қысқартылады. Дауыссыз дыбысты қысқартады. Егер қасында екі және бірнеше дауыссыз дыбыстар тұрса, онда барлық дауыссыз дыбыстар қысқартылады.

Мысалы: extr (extractum) – экстракт, сығынды

dep (depuratus a, um) – тазартылған

NB! Дәрілік заттың, және өсімдіктердің атаулары қысқартылмайды.

Мысалы:

1. Rp: Sol. Thiamini bromidi 3 % 1 ml.

D.t.d. № 10 in amp

S

2. Rp.: Trichomonocidi 0,25

Vaselini ad 50,0

M.f. supp.

Steril.!

Da. S.

3. Rp.: Natrii chloridi 20,0

Aq. destiill.q.s.ad solutionem

Lanolini 30,0

Ol. Helianthi 100,0

M.f.lin.

Da. S.

4. Rp.: Inf. herb. Serpylli 15,- 200,0

Da. S.

Рецептегі қысқартулар

Предлогы бар латын сөз тіркестері

Әдебиеттер

1. Чернявский М.Н. Латинский язык и основы медицинской терминологии, М.: Медицина, 1997. – 352 c.

2. Чернявский М.Н. Латинский язык и основы фармацевтической терминологии, М.: Медицина, 1994. – 320 c.

3. Энциклопедический словарь медицинских терминов. М., 1982-1984,

т. 1-3.

Мазмұны

Латын алфавиті 3

№1 сабақ (§1-6)

§1. Фармацевтикалық терминология туралы түсінік 4

§2. Фармацевтикалық терминологияның құрамы 4

§3. Кейбір фармацевтикалық терминдердің түсініктемесі 4

§4. Дәрі-дәрмектердің тривиальді атаулары 5

§5. Тривиальді атаулардың жасалу моделі 7