ВУЗ: Не указан
Категория: Не указан
Дисциплина: Не указана
Добавлен: 20.11.2021
Просмотров: 230
Скачиваний: 1
«Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 44-5)-тармақшасына, «Кемтар балаларды әлеуметтік және медициналық-педагогикалық түзеу арқылы қолдау туралы» 2002 жылғы 11 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабына, «Тиісті үлгідегі білім беру ұйымдары қызметінің үлгілік қағидаларын, оның ішінде балаларға арналған қосымша білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдары қызметінің үлгілік қағидаларын бекіту туралы» 2013 жылғы 17 мамырдағы Қазақстан Республикасы Үкіметінің № 499 қаулысына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:
1. Қоса беріліп отырған Даму мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған арнайы білім беру ұйымдарының түрлері қызметінің үлгілік қағидалары бекітілсін.
2. Осы бұйрыққа қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің кейбір бұйрықтарының күші жойылды деп танылсын.
3. Мектепке дейінгі және орта білім департаменті (Ж.А. Жонтаева):
1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде белгіленген тәртіпте мемлекеттік тіркелуін қамтамасыз етсін.
2) мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін осы бұйрықты бұқаралық ақпарат құралдарында жарияласын.
4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Білім және ғылым вице-министрі М.А. Әбеновке жүктелсін.
5. Осы бұйрық алғаш рет ресми жарияланғаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.
Министр Б. Жұмағұлов
«Келісілді»
Қазақстан Республикасының
Денсаулық сақтау министрі
__________ С. Қайырбекова
2013 жылғы 22 шілде
Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы 4 маусымдағы
№ 258 бұйрығымен бекітілген
Даму мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған арнайы білім беру
ұйымдары түрлері қызметің үлгілік қағидалары
1. Жалпы ережелер
1. Осы Даму мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған арнайы білім беру ұйымдары түрлері қызметінің үлгілік қағидалары (бұдан әрі – Үлгілік Қағидалар) Қазақстан Республикасының «Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі және «Кемтар балаларды әлеуметтiк және медициналық-педагогикалық түзеу арқылы қолдау туралы» 2002 жылғы 11 шілдедегі заңдарына сәйкес әзірленді және «Назарбаев зияткерлік мектебі» дербес білім беру ұйымын қоспағанда, меншік нысаны мен ведомстволық бағыныстылығына қарамастан даму мүмкіндіктері шектеулі балаларға арналған арнайы білім беру ұйымдары қызметінің тәртібін айқындайды.
2. Осы Үлгілік қағидаларда мынадай ұғымдар пайдаланылады:
арнайы білім беру ұйымы – бұл мүмкіндігі шектеулі балаларға арнайы жағдайлар жасауды, техникалық құралдармен, сондай-ақ медициналық, әлеуметтік қызмет көрсетулерді, оқыту мен тәрбиелеудің арнайы бағдарламалары мен әдістерін, диагностикалау мен консультация беруді қамтамасыз ететін білім беру ұйымы;
даму мүмкіндігі шектеулі бала – бұл Қазақстан Республикасының заңнамаларында белгіленген тәртіпте тұқым қуалаушылығына, туылғанына, жүре пайда болуына байланысты өмір әрекетінде белгілі бір шектеулігі бар психикалық және дене дамуында ауытқушылығы бар балалар.
арнайы мектепке дейінгі ұйымдар Мемлекеттік жалпыға міндетті мектепке дейінгі тәрбиелеу мен оқыту стандартына, арнайы бағдарламаға сәйкес бір жастан бастап мектеп жасына дейінгі балаларды тәрбиелеуді, оқытуды, дамытуды, қарауды, күту мен сауықтыруды қамтамасыз етеді.
арнайы бастауыш, негізгі және жалпы орта білім беру ұйымдары (бұдан әрі – арнайы мектеп) Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартына сәйкес бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру бағдарламаларының негізінде әзірлеген арнайы бағдарламаларын іске асырады.
Үлгілік қағидалар мектепке дейінгі ұйымдардағы арнайы топтарға және жалпы білім беретін мектептердегі арнайы сыныптарға таратылады.
3. Арнайы ұйымдардың негізгі міндеті:
1) баланың денсаулығы мен өмірін сақтау;
2) баланың психикалық ерекшеліктерін есепке ала отырып кешенді емдеу, түзету мен әлеуметтік бейімдеу, тәрбиелеу мен оқыту үшін жағдайлармен қамтамасыз ету;
3) мүмкіндігі шектеулі балаларға жеке кешенді түзете қолдау көрсету;
4) баланың психикалық және дене дамуын түзету;
5) әлеуметтік бейімдеу мен кіріктіруге ықпал ететін қызметтің компенсаторлық амалдарын қалыптастыру;
6) мектеп алды даярлықтың тең мүмкіндіктерін қамтамасыз ету;
7) тамақпен және медициналық қызмет көрсетумен қамтамасыз ету, денсаулығын сақтау мен нығайтуды қамтамасыз ету;
8) балаларды тәрбиелеу, оқыту дамыту және денсаулықтарын сақтау мәселелері бойынша ата-аналарға консультациялық және әдістемелік көмек көрсету болып табылады.
4. Арнайы білім беру түрлеріне:
1) көру қабілеті бұзылған балаларға арналған мектепке дейінгі арнайы ұйым;
2) есту қабілеті бұзылған балаларға арналған мектепке дейінгі арнайы ұйым;
3) сөйлеу қабілеті бұзылған балаларға арналған мектепке дейінгі арнайы ұйым;
4) тірек-қозғалыс аппараты бұзылған балаларға арналған мектепке дейінгі арнайы ұйым;
5) зерде бұзылыстары бар балаларға арналған мектепке дейінгі арнайы ұйым;
6) психикалық дамуы тежелген балаларға арналған мектепке дейінгі арнайы ұйым;
7) көру қабілеті бұзылған балаларға арнайы мектеп;
8) есту қабілеті бұзылған балаларға арнайы мектеп;
9) сөйлеу тілі бұзылған балаларға арнайы мектеп;
10) тірек-қимыл аппараты бұзылған балаларға арнайы мектеп;
11) зерде бұзылыстары бар балаларға арнайы мектеп;
12) психикалық дамуы тежелген балаларға арнайы мектеп;
13) арнайы кешенді «мектеп – балабақша»;
14) психологиялық-медициналық-педагогтік консультация;
15) оңалту орталығы;
16) психологиялық-педагогтік түзету кабинеті жатады.
5. Арнайы мектепке дейінгі және бастауыш, негізгі және жалпы орта білім беретін арнайы ұйымдарда топтар мен сыныптардың толымдылығы балалардың санаты мен олардың жасына қарай «Балалар мен жасөспірімдерді тәрбиелеу және білім беру объектілеріне санитарлық-эпидемиологиялық талаптар» Санитариялық қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 30 желтоқсандағы № 1684 қаулысымен бекітілген «Балалар мен жасөспірімдерді тәрбиелеу және білім беру объектілеріне санитарлық-эпидемиологиялық талаптар» Санитариялық қағидаларына сәйкес жүзеге асады.
Топтар мен сыныптардың толымдылығы мыналарды қарастырады:
10-12 адамға дейін - сөйлеу тілі бұзылған, нашар еститін, тірек-қимыл аппаратында зақымдылығы бар балалар;
10-15 адамнан көп емес - нашар көретіндер;
12 адамнан көп емес - нашар көретіндер; жалпы сөйлеу тілінде күрделі кемістігі бар (алалия, дизартрия, ринолалия, афазия) сөйлеу тілі зақымдалған және жалпы сөйлеу тілі жеңіл түрде зақымдалған, жеңіл түрдегі ақыл-ойы кенжелеген, психикалық дамуы тежелген балалар жатады;
10 адамнан көп емес - көрмейтіндер, жеңіл түрдегі сөйлеу қабілеті зақымдалған, жүре пайда болған есту қабілеті зақымдалған, сөйлеу тілінің зақымдалуымен бірге (сөйлеу тілінің қалыпты деңгейде дамуымен қатар тұтықпасы бар балалар) негізгі есту қабілеті зақымдалған;
8 адамнан көп емес - естімейтіндер, есту қабілетінің зақымдалуымен қатар (естімейтіндер) үш жастан жоғары ақыл-ойы терең зақымдалған, жүре пайда болған есту қабілеті зақымдалған, сөйлеу тілі терең зақымдалуымен қатар нашар еститіндер, жеңіл түрдегі ақыл-ойы кенжелеп қалғандығымен қатар негізгі есту қабілетінің зақымдалуы;
6-8 адамнан көп емес - үш жастан жоғары (жеңіл түрдегі ақыл-ой кенжелеген, ақыл-ойы терең кенжелеген) зерде бұзылыстары бар балалар;
10-12 адамнан көп емес - зерде бұзылыстары (жеңіл ақыл-ойы кенжелеген) бар, психикалық дамуы тежелген;
6 адамнан көп емес - еркі жағынан және мінез-құлқы бұзылған, аутизм, екі немесе одан да көп ауытқушылығы бар балалар.
2. Даму мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған
арнайы білім беру ұйымдары түрлері қызметінің тәртібі
6. Даму мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған арнайы білім беру ұйымдарының (үлгі, түрлері) мәртебесі осы Үлгілік қағидаларға сәйкес жарғыда қарастырылады.
7. «Білім туралы» Қазақстан Республикасы Заңында белгіленген тәртіпте мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған арнайы білім беру ұйымдарына мемлекеттік аттестаттау жүргізіледі.
8. Даму мүмкіндігі шектеулі балаларды арнайы мектепке дейінгі ұйымдарға және мектепке қабылдау психологиялық–медициналық-педагогтік консультацияның қорытындысы бойынша және ата-аналарының (заңды өкілдерінің) өтініштері негізінде қабылданады.
9. Даму мүмкіндігі шектеулі балалардың жеке ерекшеліктерін есепке ала отырып, арнайы білім беру ұйымдарды құралдармен жабдықтауды, қажетті жағдай жасауды, материалды-техникалық қамтамасыз етуді жергілікті атқарушы органдар жүзеге асырады.
10. Көру, есту, сөйлеу қабілеті, тірек-қозғалыс аппараты бұзылған, психикалық дамуы тежелген балаларға арналған арнайы білім беру ұйымдары мынадай білім беру деңгейлерінің жалпы білім беру бағдарламасына сәйкес жүзеге асырады:
1) мектепке дейінгі тәрбиелеу мен оқыту;
2) бастауыш сынып;
3) негізгі орта білім;
4) жалпы орта білім.
11. Зерде бұзылыстары бар, күрделі бұзылыстары бар балаларға арналған арнайы білім беру ұйымдары арнайы бағдарламаларға сәйкес білім беру процесін жүзеге асырады.
12. Оқу жоспарының вариативті бөлігінің құрамына кіретін және бағыттың ерекшелігін көрсететін жұмыс оқу жоспары мен оқу пәндері бойынша бағдарламалар әзірлеуді арнайы мектептер мен арнайы сыныптар жеке жүзеге асырады.
13. Даму мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған арнайы білім беру ұйымдары олардың жарғысында анықталған оқыту нысанын, құралдары мен әдістерін дербес таңдайды.
14. Даму мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған арнайы білім беру ұйымдары өз қызметтерінде бейіне сәйкес жоғары оқу орындарымен, басқа да ғылыми мекемелерімен ынтымақтастықты жүзеге асырады.
15. Даму мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған арнайы білім беру ұйымдары қызметкерлерінің еңбекақысын төлеу, материалдық ынталандыру Қазақстан Республикасының заңнамаларында белгіленген тәртіпте анықталады.
16. Даму мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған арнайы білім беру ұйымдарының педагогикалық қызметкерлерінің ғылыми дәрежесінің болуына байланысты мынадай қосымша ақы белгіленеді:
1) ғылым кандидаттары үшін – ең төменгі бір айлық жалақы көлемінде;
2) PhD және ғылым доктарлары үшін - екі айлық жалақы көлемінде.
17. Көру қабілеті бұзылған (көрмейтіндер; нашар көретіндер, амблиопия және қылыйлық) балаларға арналған арнайы мектепке дейінгі ұйымның қызметтері үш жастан алты (жеті) жасқа дейінгі балаларға арналған мектепке дейінгі оқыту мен тәрбиелеудің арнайы оқу бағдарламасына сәйкес жүзеге асырылады.
Зерде бұзылыстары бар көру қабілеті бұзылған, (жеңіл түрде ақыл-ойы кенжелеген), тірек-қозғалыс аппараты, есту қабілеті бұзылған балаларға мектепке дейінгі ұйымның медициналық-психологиялық-педагогтік консилиумының жеке түзете-дамыту бағдарламасы бойынша дефектологпен, тифлопедагогпен, логопедпен, психологпен топтық және жеке түзеу сабақтары (кеңістікте бейімделуді дамыту, қоршаған ортамен таныстыру, ауызша сөйлеуді дамыту, ауызша сөйлеуді қалыптастыру) жүргізіледі.
18. Есту қабілеті бұзылған балаларға арналған арнайы білім беру ұйымының қызметі мектепке дейінгі тәрбиелеу мен оқытудың арнайы бағдарламасына сәйкес жүзеге асырылады.
Топ жас ерекшелігі мен сөйлеу тілінің дамуына қарай жинақталады. Топтық және жеке түзету сабақтарын (есту қабілетінің дамуы, дұрыс сөйлеуді және айтуды қалыптастыру мен ауызша сөйлеу тілін дамыту) дефектолог, сурдопедагог, психолог жүргізеді.
Зерде бұзылыстары бар (ақыл-ой кенжеленудің жеңіл түрі), сонымен қатар тірек-қимыл аппараты, көру қабілетімен қоса есту қабілеті зақымдалған балалар мектепке дейінгі ұйымның медициналық-психологиялық-педагогтік консилиумның жеке түзете-дамытушылық бағдарламасы бойынша оқытылады.
19. Сөйлеу қабілеті бұзылған балаларға арналған арнайы мектепке дейінгі ұйымның қызметі есту қабілеті мен зердесі қалыпты деңгейде дамыған екі жастан алты жасқа (жеті) дейінгі балалар, сөйлеу тілі кеш шыққан екі жастан үш жасқа дейін, жалпы сөйлеу тілі толық дамымаған, соның ішінде алалия, афазия, дизартрия, ринолалия, тұтықпа және сөйлеу тілінде ауытқушылығы бар балалар, сонымен қатар 1 жастан 4 жасқа дейінгі ең кемінде 6 ай кохлеарлық импланты бар, аутизмдік ауытқушылығы бар балаларға арналған мектепке дейінгі тәрбиелеу мен оқытудың арнайы білім беру бағдарламасына сәйкес жүзеге асырылады.
Түзете-дамытушылық жұмыс дефектолог, логопед, психологтардың топтық және жеке түзету сабақтарының түрі ретінде көмек көрсетіледі.
20. Тірек–қимыл аппараты зақымдалған балаларға арналған мектепке дейінгі арнайы мекеменің қызметі емдік сауықтыру және емдік тәрбиелік міндетті көмек көрсету негізінде жүзеге асырылады.
Жеке көмекті қажет етпейтін өзбетінше қозғала алатын, балабақшаға баруға мүмкіндік беретін арнайы жағдайлармен (пандус, кең есік, мүгедек колясканы көтеретін көтерме, баспалдақ жанындағы көтерме, автоматты түрде ашылатын есіктер) қамтамасыз еткен жағдайда дербес қозғала алмайтын, қимыл қозғалыстың арнайы құралдарының немесе техникалық компенсаторлық (көмекші) құралдардың көмегімен жүре алатын балалар қабылданады.
Тірек–қимыл аппараты зақымдалуымен қатар қосалқы зердесінде жеңіл ауытқушылығы бар (жеңіл, орташа, ауыр) балалар мектепке дейінгі медициналық-психологиялық-педагогтік консилиум құрған жеке түзете-дамытушылық бағдарламасы бойынша оқытылады.
Түзету дефектолог, логопед, психологтардың топтық және жеке түзету сабақтарының түрінде жүзеге асырылады.
Емдік сауықтыру және емдік тәрбиелеу невропатолог дәрігер, физиотерапия, ортопед және емдік дене шынықтыру, физиоемдеу, массаж, жүзу бойынша жеке және топтық түрдегі емдік денешынықтыру бойынша дәрігердің басшылығымен жүргізіледі.
21. Мектепке дейінгі зерде бұзылыстары бар балаларға арналған арнайы білім беру ұйымдарының қызметі жеңіл, орта және психикалық дамуы тежелген, ақыл-ойы кенжелеп қалған немесе психикалық дамуы тежелумен ұштасқан аутизмі бар балалар үшін қарастырылады.
Ақыл-ойы кенжелеп қалған балалардың дамуындағы ауытқушылықты түзеу жеке және топтық түзету сабақтары түрінде логопед пен олигофренпедагогтердің көмегімен жүзеге асырылады.
22. Психикалық дамуы тежелген балаларға арналған арнайы мектепке дейінгі мекеменің қызметі церебральды-органикалық, психогенді, самотогенді, конститутционалды шығу тегі бар псхикалық дамуы тежелген, сонымен қатар эмоционалды ерік-жігер сферасы мен психикалық дамуы тежелумен қатар ұштасқан аутизмі бар балалар үшін қарастырылады.
Бала дамуындағы ауытқушылықты түзету танымдық қызметті дамыту бойынша жеке және топтық түзету сабақтары түрінде психолог, логопед, олигофренопедагог, дефектологтар жүзеге асырады.
23. Күрделі кемістігі бар балаларға арналған мектепке дейінгі мекеменің қызметі психикалық және дене дамуында (көру, есту, ақыл ой дамуы және т.б.) екі немесе одан көп ауытқушылығы бар балаларға арналған.
24. Арнайы мектепке дейінгі ұйымдардағы тәрбиелеу мен оқыту үрдісін психологиялық-педагогтік қолдау көрсетумен қамтамасыз ету үшін логопед, олигофренопедагог, сурдопедагог, тифлопедагог, психолог, әлеуметтік педагог, емдік дене шынықтыру мәдениеті, ырғақ, Монтессори, сенсорлық кабинет, жұмсақ бөлме, жатын бөлме қажет.