Файл: Vusnyya_vykazvanni.doc

“І ў белы дзень і ў чорну ноч

Я ўсцяж раблю агледзіны,

Ці гэты скарб не збрыў дзе проч,

Ці трутнем ён не з’едзены”.

Як мы, яго надзея і будучае, не згубілі сваёй роднай мовы, не адракліся.

Перад пастаментам размешчаны невялікі вузкі басейн, злева б’е крыніца, і струмень вады напаўняе рэзервуар, дэкараваны стылізаванай бронзавай папараць- кветкай, якая сімвалізуе старажытнае язычніцкае свята Купалле: пошук папараць-кветкі, што прыносіць шчасце. Сам паэт нарадзіўся ў ноч на Купалле, Купала – творчы псеўданім песняра. Усё жыццё Янка Купала шукаў сваю папараць-кветку, не толькі сабе, але і ўсяму беларускаму народу:

Вось так шляхамі год дагэтуль

я ішоў

З адною думкаю аб шчасці

Беларусі…

Усё сваё свядомае жыццё паэт змагаўся “за шчасце для людзей” і таму з поўным правам мог сказаць, што паэтычнай дзейнасцю ўносіў сваю долю ў агульнанародную бароцьбу за свабоду, ідучы па шляху служэння свайму народу, аддаючы яму “агонь душы і сэрца жар”.

Усе перыяды жыцця беларускай краіны адлюстраваны ў творчасці Я.Купалы. Без Купалы беларускай паэзіі нельга ўявіць, бо ён не толькі яе асновапачынальнік і стваральнік, але і прарок-народны, слынны, слушны і сапраўдны.

І перачытваючы сёння несмяротныя купалаўскія радкі, усім нам, беларусам, трэба разам са сваім вялікім паэтам задумацца не толькі над тым, хто мы, куды мы ідзём, навошта ідзём, і разам з ім адказаць горда і шчасліва: мы – беларусы, мы адшукалі сваю праўду, і што сёння мы горда завёмся людзьмі.

Помнік прароку беларускага адраджэння стаў асабліва прыцягальным зараз, ў гады станаўлення незалежнай Беларусі. Самая лепшая даніна памяці паэту – беларускае слова, якое гучала і будзе заўсёды гучаць тут на паэтычных сустрэчах. Парк Я.Купалы – сапраўдная жамчужына сярод зеляніны астравоў у цэнтры Мінска, самае любімае месца ў горадзе, як для мінчан, так і для турыстаў:

Іду, як заўсёды, ў купалаўскі сад,

Падняўшы каўнер і насунуўшы кепку.

А ў садзе шуміць залаты лістапад…

Шапчу я: Іван Дамінікавіч, кепска…

Спакойны і мудры, глядзіць ён удаль,

Усё перад ім: гэты сад і бязмежнасць…

П.Панчанка

Зінкевіч С.А., Сенькаўская базавая школа-сад

Там неба такой вышыні,

Як болей нідзе на свеце,

Ты ветразі добра напні…

Р.Барадулін.

— Любоў да Радзімы — гэта не абстрактнае, а рэальнае пачуццё, якое кожны чалавек можа выказаць у штодзённым жыцці шчырымі словамі, карыснымі справамі, светлымі думкамі. Свой родны куточак (малую радзіму) мы любім як часцінку нашай Бацькаўшчыны. А кожная часцінка — своеасаблівы духоўны скарб, які неабходна зберагаць і павялічваць, каб і наступныя пакаленні маглі сказаць: «Зямля бацькоў — мая зямля».

Люблю цябе такой, якая ёсць,

Зямля мая, зямля бацькоў святая, —

Мая слязінка — са святла наскрозь,

Маё прычасце, мой святлісты лёс…

З табой і паміж бедаў я світаю.

Н. Загорская «Мае ўсе думы звязаны з табою…»

Кожны чалавек павінен ганарыцца той мясцінай, дзе нарадзіўся і жыве: павінен мець пачуццё нацыянальнай годнасці. А гонар, у сваю чаргу, мацнее ад назапашвання ведаў пра самыя цікавыя і адметныя звесткі з гісторыі роднага куточка: якой была мясцовасць у даўнейшыя часы, адкуль паходзіць назва, якія цікавыя людзі жылі і якімі сваімі справамі, здольнасцямі запомніліся ў народзе. І толькі так узнікае неабдымная любоў да Радзімы, вялікі гонар за яе дасягненні, імкненне зрабіць свой уклад у агульную справу.

Крыніца

Нам ніколі не памерці

ані ў якім горы, –

з баявой зямлі не сцерці

сінія азёры:

нашу Нарач, нашу Свіцязь,

Вечалле, Асвею...

Партызанскі край, што віцязь,

Нам здабыў надзею.

Нам ніколі не памерці,

Не растаць, як свечкі:

Прападуць азёры ў свеце –

Застануцца рэчкі: наша Ясельда, і Шчара,

І Дняпро, і Нёман...

Беларусь — край светлых чараў –

Кожнаму знаёма.

Нам ніколі не памерці,

Не растаць, як знічкі:

Пасля нас і нашы дзеці

Стануць ля крынічкі –

І Айчынаю прадвесняй

Будуць ганарыцца...

Беларусь — крыніца песні

І любві крыніца!

Сяргей Панізнік

Дзе б мы ні апынуліся, куды б ні закінуў нас лёс, у нашай душы, у нашым сэрцы заўсёды будзе з намі адчуванне моцнай повязі з родным краем, зямлёй нашых бацькоў. Пакуль мы паважаем сваіх продкаў, не забываемся сваіх каранёў, мы паважаем Радзіму, мы існуем як народ, як нацыя.

Любіце свой край. Кожны дзень адкрывайце для сябе няўлоўную прыгажосць роднага куточка. Прыслухоўвайцеся да нашай пявучай мовы. Заўважайце дабрыню, адкрытасць, таленавітасць нашага народа. І вы адчуеце ў душы вялікі гонар за сваю Радзіму.

Паклон табе, мой беларускі краю!

Ты — мой, я — твой: ад роду і навек.

Я зноў і зноў да сэрца прыкладаю

Твой ліст дубовы — як чароўны лек.

За хлеб, што ем, за песні, што спяваю,

За шчасце звацца іменем тваім –

Паклон табе, мой беларускі краю!

Ты — мой, я — твой: усюды і ва ўсім!

Выказванні і вершы пра Радзіму і беларускую мову

Быць

Быць Беларусам —

Гэта значыць,

Свайго ні гуку не забыць,

Усё чужое перайначыць,

Каб Беларусі вечнай быць!

Быць Беларусам —

Гэта значыць,

Вясёла з сумнай долі кпіць,

Да Бога сцежку верай значыць,

Нагбом з карца надзеі піць.

Быць Беларусам —

Гэта значыць,

За родны край згараць на дым,

Па-беларуску чуць і бачыць

На гэтым свеце і на тым.

Р. Барадулін

Бацькаўшчына

Што такое Бацькаўшчына,

Знаеш?

Гэта рэчка, сцежка лясная,

Гэта ў лузе залатая пчолка,

А ў вачах тваіх — вясёлка.

Бацькаўшчына — гэта дом твой,

Школа;

Гэта песні, што звіняць наўкола,

Гэта сам ты,

Гэта тата твой і мама.

І сябры твае таксама.

П. Панчанка

І трэба многа, вельмі многа ездзіць, сябры. Вы маладыя, і, калі будзеце часта жыць «на колах», шмат хадзіць і падарожнічаць, вы паглядзіце многае ў свеце. Але перш за ўсё вам трэба ведаць свой край. Ездзіце. З экскурсіямі, да сваякоў або да сяброў. Вы ўбачыце ўсе канцы нашай мілай, ласкавай няяркай краіны, якая, аднак, зачаруе вас сваёй няўлоўнай прыгажосцю... Будзеце слухаць музыку нашай пявучай мовы і нашы пяшчотныя песні... І, галоўнае, пазнаеце свой гасцінны, добры, горды і таленавіты народ.

У. Караткевіч

Зямля для народа, як глеба для дрэва. А літаратура кожнай краіны, яе культура — плён гістарычнага развіцця нацыі (калі ён назапашваецца, а не марнуецца з веку ў век). Бо толькі на роднай раллі пачуваешся, як на камлі.

Язэп Янушкевіч

Выхаванне сваім краем, выхаванне роднай зямлёю, выхаванне дарагімі краявідамі, выхаванне традыцыямі і добрымі (працоўнымі і ратнымі) справамі продкаў — ці не гэта з’яўляецца самым важным ва ўсёй сістэме выхавання?

Янка Сіпакоў

Прызнавацца Радзіме ў сваёй любові да яе трэба ціхім, сціплым і нават крыху сарамлівым голасам — такім, якім прызнаюцца ў сваіх самых цнатлівых і непапраўных пачуццях. Інакш нельга. Інакш яна, Радзіма, падумае, што ты і сам у такое не верыш і крычыш так толькі таму, каб пераканаць у гэтым усіх, а заадно і самога сябе.

Янка Сіпакоў

Краю мой! Твой народ, з якім ты заўсёды і які заўсёды з табою, нязводны. Цябе немагчыма разлучыць з ім, як і яго з табою. Як кару з дрэвам, як птушку з крыламі, як раку з рэчышчам, як траву з зямлёю, так і кожнага з нас нельга разлучыць з Радзімаю.

Янка Сіпакоў

Я табе, зямля мая прадзедаў маіх,

Не патраплю нічога жалець на свеце...

Я цябе душой рад бы сваёй сагрэці

І карону сплесці з сонца, зор залатых.

Я. Купала «Для зямлі прадзедаў маіх...»

***

Мой чароўны беларускі край,

Бацькаўшчына светлая мая!

Уладзімір Караткевіч

Радзіма ў нас —

бязмежная,

спякотная

і снежная.

Радзіма ў нас —

цудоўная,

Багаццяў розных поўная.

Артур Вольскі

Беларускія краявіды…

Перазвоны азёр і бароў.

Над палеткамі бульбы і жыта –

Песня велічных курганоў.

Анатоль Грачанікаў

Зямля Беларусі! Вачамі азёраў

Глядзіш ты ў празрыстыя высі нябёс…

Пятрусь Броўка

І часта, так часта бывае,

Што мы ў сумятлівым жыцці

Мінаем і не заўважаем

Красу сваіх родных мясцін…

Мікола Хведаровіч

Шануйце родны край — Айчыну,

Тых, хто яе абараняў,

Хто ў бітвах з ворагам загінуў,

Хто перамогу атрымаў.

Аляксандр Гладкіх

О Беларусь, мая калыска,

Жыццё маё, прытулак мой!

З гарачаю любоўю нізка

Схіляюся перад табой.

Пімен Панчанка

О, край родны, край прыгожы!