ВУЗ: Не указан
Категория: Не указан
Дисциплина: Не указана
Добавлен: 07.11.2023
Просмотров: 395
Скачиваний: 10
ВНИМАНИЕ! Если данный файл нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам.
?...-барлық балаларды, соның ішінде ерекше қажеттілігі бар балаларды жалпы білім беру үрдісіне толық енгізу және әлеуметтік бейімделуге, жынысына, тегіне, дініне, жағдайына қарамай балаларды айыратын кедергілерді жоюға, ата-аналарын белсенділікке шақыруға, яғни жалпы білім беру сапасы сақталған тиімді оқытуға бағытталған мемлекеттік саясат.+инклюзивті білім беру -инклюзивті оқыту -интеграция -логопедия -дефектология?...-денелік, психикалық және ақыл-ой дамуындағы ауытқушылығы бар балалардың даму, тәрбиелеу, оқыту ерекшеліктерін зерттеу.+арнайы педагогика -сурдопедагогика -тифлопедагогика -олигофренопедагогика -логопедия?...-кемтар балаларға арнайы жағдай жасай отырып, білім беру.+арнаулы білім -реаблитация -коррекция -компенсация -бейімделу?...-нысаналы әлеуметтік, медициналық-педагогикалық қолдау арқылы қолдау процесінде кемтар балалардың қоғамда қабылданған құндылықтарды, мінез-құлық ережелері мен нормаларын игеруі мен қабылдауы. +әлеуметтік бейімделу -компенсация -жетілу-коррекция-реаблитация?...-өзара тығыз байланысты бірнеше формалары бар, медициналық, психологиялық, педагогикалық, әлеуметтік-экономикалық, кәсіби еңбек және тұрмыс шараларының кешенінен тұрады. +реабилитация -бейімделу -компенсация -коррекция -даму?...-сақталған функциялар арқылы бұзылған қызметінің орнын толтыру негізінде ағза қызметін қайта құру үрдісі. +компенсация -коррекция -реаблитация -қалыптасу -әлеуметтік бейімделу ?...-тілінің кемістігі бар балаларға білім және тәрбие беру проблемаларын зерттейді. +логопедия -сурдопедагогика -тифлопедагогика -олигофренопедагогика -дефектология?Алғашқы арнайы мектеп В.Гаюдің бастамасымен Парижде ашылды?+1784 жылы -1781 жылы -1782 жылы -1783 жылы -1780 жылы?1990 жылы инклюзивті білім беру жүйесі құрыла бастады?+РФ -Швейцария -Шотландия -АҚШ -Швеция?1994 жылы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының қабылданған жіктеуге сәйкес ақыл-ой кемістігі зерденің төмендеуінің деңгейлері?+жеңіл, орта, ауыр, терең -жеңіл, орта, ауыр -жеңіл, орта, терең -жеңіл, ауыр, терең -орта, ауыр, терең?1994 жылы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының қабылданған жіктеуге сәйкес ақыл-ой кемістігі зерденің төмендеуінің неше деңгейін қамтиды?
+ПМПК -медбике -мұғалім -жұмысшы -санпед?арнаулы білім - бұл... +кемтар балаларға арнайы жағдай жасай отырып, білім беру -ақыл-ойы кем және дене дамуында кемістігі тұлғаның ақаулығын түзету, емдеу азайту-өзара тығыз байланысты бірнеше формалары бар, медициналық, психологиялық, педагогикалық, әлеуметтік-экономикалық, кәсіби еңбек және тұрмыс шараларының кешенінен тұрады -сақталған функциялар арқылы бұзылған қызметінің орнын толтыру негізінде ағза қызметін қайта құру үрдісі-нысаналы әлеуметтік, медициналық-педагогикалық қолдау арқылы қолдау процесінде кемтар балалардың қоғамда қабылданған құндылықтарды, мінез-құлық ережелері мен нормаларын игеруі мен қабылдауы.+ПМПК-дан балалар неше жасқа дейін кеңес ала алады?-18 -17 -16 -15 -14?Атқарылған нәтижесіне байланысты тоқсанына 1 рет өткізілетін консилиум?+қорытынды -диагностикалық -проблемалық -аналитикалық -әдістемелік?Ауыспалы бұлшық-ет тонусының салдарынан пайда болған еріксіз зорлықпен атқарылған қимылдар, жасанды тұрыстар және аяқталмаған қозғалыстар +гиперкинез -атаксия -синкинезия -кинестезия -тремор?Афазия - бұл... +сөйлеу тілінің толық немесе жартылай жойылуы -мидың органикалық зақымдануы салдарынан пайда болатын, ауыр тілдік жетілмеу-есту қабілеті мен сөйлеу мүшелерінің инвервациясы дұрыс сақталғанда кездесетін тіл дыбыстарының бұзылып айтылуы-жүйке тамырларының сөйлеу мүшелерінің жұмысын толық қамтамасыз ете алмауына байланысты сөйлеу қабілетінің бұзылуы -сөйлеу мүшелерінің бұлшықеттерінің тартылу салдарынан сөйлеудің ырғақтылығының, жылдамдығының бұзылуы?Бала көмекші бағдарламаны игермесе, онда оған не беріледі?+анықтама -куәлік-құжат-бағдарлама -диплом?Балалар афазиясы-бұл... +Бас ми қабығындағы тіл аймақтарының жастайынан зақымданудың әсерінен баланың сөйлеу тілінің жетілмеуі -Мидың органикалық зақымдануы салдарынан пайда болатын, ауыр тілдік жетілмеу-Есту қабілеті мен сөйлеу мүшелерінің инвервациясы дұрыс сақталғанда кездесетін тіл дыбыстарының бұзылып айтылуы -Жүйке тамырларының сөйлеу мүшелерінің жұмысын толық қамтамасыз ете алмауына байланысты сөйлеу қабілетінің бұзылуы-Сөйлеу мүшелерінің бұлшықеттерінің тартылу салдарынан сөйлеудің ырғақтылығының, жылдамдығының бұзылуы?Балаларды жыныстық, этникалық және дінге қатысты, оқудағы жетістіктері, денсаулық жағдайы, даму деңгейі ата-аналардың әлеуметтік-экономикалық мәртебесі т.б жалпы білім беру сапасы саќталған тиімді оќытудаєы баєытталєан мемлекеттік саясат
+инклюзия -гуманизм -антипатия -аксиология -авторитарлық қарым-қатынас ?Баланың даму деңгейін анықтау, үлгермеушіліктің себебін анықтау қай консилиуға жатады?+диагностикалық -проблемалық -аналитикалық -әдістемелік -қорытынды?Бас ми қабығындағы тіл аймақтарының жастайынан зақымданудың әсерінен баланың сөйлеу тілінің жетілмеуі +афазия -дислалия -дизартрия -тахилалия -брадилалия?Билингвизм- бұл... +қостілділік -көптілідік -үштілділік -3 немесе одан да көп тілдерді меңгеру -тілді меңгеру?Білім беру мекемелерінде жылына неше рет оңалту курстары, мүгедек балаларды кәсіптік мектептердің және колледждердің қоғамдық қызметіне араластыру жөніндегі іс шаралар жүргізіледі? +2 -1 -3 -4 -5?Дизартрия дегеніміз ........ +Жүйке тамырларының сөйлеу мүшелерінің жұмысын толық қамтамасыз ете алмауына байланысты сөйлеу қабілетінің бұзылуы -Мидың органикалық зақымдануы салдарынан пайда болатын, ауыр тілдік жетілмеу-Есту қабілеті мен сөйлеу мүшелерінің инвервациясы дұрыс сақталғанда кездесетін тіл дыбыстарының бұзылып айтылуы-Сөйлеу мүшелерінің анатомиялық-функционалдық кемістіктерінің салдарынан дауыс әуезділігінің, тіл дыбыстарының айтылуының бұзылуы -Сөйлеу мүшелерінің бұлшықеттерінің тартылу салдарынан сөйлеудің ырғақтылығының, жылдамдығының бұзылуы?Дауыс шығару мүшелерінің қалыптан тыс өзгеру себептерінен дыбыс шығару қабілетінің бұзылуы +дисфония -алалия -дислалия -дизартрия -брадилалия?Дефект латын тілінен аударғанда білдіреді?+кемшілік, жетіспеушілік -ақаулық -сыну -бүліну -жарақаттану?Дефектология - бұл... денелік, психикалық және ақыл-ой дамуындағы ауытқушылығы бар балалардың даму, +тәрбиелеу, оқыту ерекшеліктерін зерттеу-естімейтін және нашар еститін балаларды оқытудың және тәрбиелеудің педагогикасыкөзі -көрмейтін және нашар көретін балаларды оқытудың және тәрбиелеудің педагогикасы-ақыл-ойы кеміс балаларды оқыту және тәрбиелеу заңдылықтарын зерттейді -тілінің кемістігі бар балаларға білім және тәрбие беру проблемаларын зерттейді?Диагностикалық және түзетудегі әдістемелерді құрастыру. Бұл ПМПК-ның қай консилиум түрі?+әдістемелік -проблемалық -диагностикалық -аналитикалық -қорытынды?Дизартрия - бұл... +Жүйке тамырларының сөйлеу мүшелерінің жұмысын толық қамтамасыз ете алмауына байланысты сөйлеу қабілетінің бұзылуы
-Мидың органикалық зақымдануы салдарынан пайда болатын, ауыр тілдік жетілмеу дыбыстарының бұзылып айтылуы -Сөйлеу мүшелерінің анатомиялық-функционалдық кемістіктерінің салдарынан дауыс әуезділігінің, тіл дыбыстарының айтылуының бұзылуы -Сөйлеу мүшелерінің бұлшықеттерінің тартылу салдарынан сөйлеудің ырғақтылығының, жылдамдығының бұзылуы?Дисграфия-бұл... +Жазу процесінің жартылай бұзылуы -Мидың органикалық зақымдануы салдарынан пайда болатын, ауыр тілдік жетілмеу-Есту қабілеті мен сөйлеу мүшелерінің инвервациясы дұрыс сақталғанда кездесетін тіл дыбыстарының бұзылып айтылуы-Жүйке тамырларының сөйлеу мүшелерінің жұмысын толық қамтамасыз ете алмауына байланысты сөйлеу қабілетінің бұзылуы -Сөйлеу мүшелерінің бұлшықеттерінің тартылу салдарынан сөйлеудің ырғақтылығының, жылдамдығының бұзылуы?Дискриминация - бұл... +нәсілдік, этникалық, жыныстық, жастық және басқа да белгілеріне қарай азаматтарды құқынан айырып, мүмкіндіктерін шектеу-нәсілдік, этникалық, жыныстық, жастық және басқа да белгілеріне қарамай азаматтарға көмек көрсету -нәсілдік, этникалық, жыныстық, жастық және басқа да белгілеріне қарамай азаматтарға қолдау көрсету -нәсілдік, этникалық, жыныстық, жастық және басқа да белгілеріне қарамай тең білім беру -нәсілдік, этникалық, жыныстық, жастық және басқа да белгілеріне қарамай оқыту?Дислексия-бұл... +Оқу процесінің жартылай бұзылуы -Мидың органикалық зақымдануы салдарынан пайда болатын, ауыр тілдік жетілмеу-Есту қабілеті мен сөйлеу мүшелерінің инвервациясы дұрыс сақталғанда кездесетін тіл дыбыстарының бұзылып айтылуы -Жүйке тамырларының сөйлеу мүшелерінің жұмысын толық қамтамасыз ете алмауына байланысты сөйлеу қабілетінің бұзылуы -Сөйлеу мүшелерінің бұлшықеттерінің тартылу салдарынан сөйлеудің ырғақтылығының, жылдамдығының бұзылуы?Дисфония-бұл... +Дауыс шығару мүшелерінің қалыптан тыс өзгеру себептерінен дыбыс шығару қабілетінің бұзылуы -Мидың органикалық зақымдануы салдарынан пайда болатын, ауыр тілдік жетілмеу-Есту қабілеті мен сөйлеу мүшелерінің инвервациясы дұрыс сақталғанда кездесетін тіл дыбыстарының бұзылып айтылуы-Сөйлеу мүшелерінің бұлшықеттерінің тартылу салдарынан сөйлеудің ырғақтылығының, жылдамдығының бұзылуы -Жүйке тамырларының сөйлеу мүшелерінің жұмысын толық қамтамасыз ете алмауына байланысты сөйлеу қабілетінің бұзылуы?Егер бала көмекші бағдарламаны толық игерген болса, онда оған арнайы не беріледі?
+4
-1
-2
-3
-5
?2004 жылы зерттеу кезінде жүргізілген зерттеу бойынша орта мектеп педагогтарының неше пайызы инклюзивті білім беру жүйесіне қарсы болды?
+80%
-49%
-70%
-60%
-55%
?XIX ғасырдың 80-жылдарында бүкіл әлемде, соқырларға арналған мектептер ашылды?
+150
-160
-170
-180
-190
?Аграфия-бұл...
+Оқу барысында жазу процесі мүлдем қалыптаспаған
-Мидың органикалық зақымдануы салдарынан пайда болатын, ауыр тілдік жетілмеу
-Есту қабілеті мен сөйлеу мүшелерінің инвервациясы дұрыс сақталғанда кездесетін тіл дыбыстарының бұзылып айтылуы
-Жүйке тамырларының сөйлеу мүшелерінің жұмысын толық қамтамасыз ете алмауына байланысты сөйлеу қабілетінің бұзылуы
-Сөйлеу мүшелерінің бұлшықеттерінің тартылу салдарынан сөйлеудің ырғақтылығының, жылдамдығының бұзылуы
?Адаптация -бұл..
+бейімделу
-түзету
-сауықтыру
-қалпына келтіру
-емдеу
?Адресат сөзінің I-ші жақ көпше есімдікке қатыстылығын білдіретін есімдік формасы қалай аталады?
+инклюзив
-инклюзия
-инклюзивті оқыту
-инклюзивті білім беру
-интеграция
?АҚШ пен Еуропа өздерінің білім беру саясатына инклюзивті білім беру бағдарламасын толық қай жылы енгізді?
+1990
-1980
-1970
-1960
-1975
?АҚШ-та ең алғаш 1869 жылдан бастап кімдерге арнап күндізгі сыныптар ашыла бастады?
+құлағы естімейтін балаларға
-көзі көрмейтін балаларға
-ақыл-есі кем балаларға
-психикалық дамуы тежелген
-тілінде кемістігі бар балаларға
?АҚШ-та ерекше қажеттілігі бар балаларға "Білім беру туралы" Акт қабылданды?
+1975 ж
-1973 ж
-1896 ж
-1878 ж
-1869 ж
?АҚШ-та ерекше қажеттілігі бар балаларға білім беруді ұйымдастыру бойынша алғашқы қадам нені құрудан басталды?
+мектеп интернаттарын
-арнайы мектептер
-арнайы интернаттар
-коррекциялық мектептер
-интернат үйлер
?Ақыл-ой кемістігі бар балаларды оқытуда қай ғалымның теориясы басшылыққа алынады?
+Гальперин
-Занков
-Подласый
-Зимняя
-Выготский
?Арнайы педагогиканың жетістіктеріне сүйене отырып, балабақшалар мен мектептерге психологиялық, коррекциялық әдістемелік көмек көрсету, интеграциялық тәлім-тәрбиесіндегі әр оқушыны жеке даму ерекшеліктеріне сай тұжырымдар жасау кіреді.Бұл қандай мамандардың міндеттері?
+ПМПК -медбике -мұғалім -жұмысшы -санпед?арнаулы білім - бұл... +кемтар балаларға арнайы жағдай жасай отырып, білім беру -ақыл-ойы кем және дене дамуында кемістігі тұлғаның ақаулығын түзету, емдеу азайту-өзара тығыз байланысты бірнеше формалары бар, медициналық, психологиялық, педагогикалық, әлеуметтік-экономикалық, кәсіби еңбек және тұрмыс шараларының кешенінен тұрады -сақталған функциялар арқылы бұзылған қызметінің орнын толтыру негізінде ағза қызметін қайта құру үрдісі-нысаналы әлеуметтік, медициналық-педагогикалық қолдау арқылы қолдау процесінде кемтар балалардың қоғамда қабылданған құндылықтарды, мінез-құлық ережелері мен нормаларын игеруі мен қабылдауы.+ПМПК-дан балалар неше жасқа дейін кеңес ала алады?-18 -17 -16 -15 -14?Атқарылған нәтижесіне байланысты тоқсанына 1 рет өткізілетін консилиум?+қорытынды -диагностикалық -проблемалық -аналитикалық -әдістемелік?Ауыспалы бұлшық-ет тонусының салдарынан пайда болған еріксіз зорлықпен атқарылған қимылдар, жасанды тұрыстар және аяқталмаған қозғалыстар +гиперкинез -атаксия -синкинезия -кинестезия -тремор?Афазия - бұл... +сөйлеу тілінің толық немесе жартылай жойылуы -мидың органикалық зақымдануы салдарынан пайда болатын, ауыр тілдік жетілмеу-есту қабілеті мен сөйлеу мүшелерінің инвервациясы дұрыс сақталғанда кездесетін тіл дыбыстарының бұзылып айтылуы-жүйке тамырларының сөйлеу мүшелерінің жұмысын толық қамтамасыз ете алмауына байланысты сөйлеу қабілетінің бұзылуы -сөйлеу мүшелерінің бұлшықеттерінің тартылу салдарынан сөйлеудің ырғақтылығының, жылдамдығының бұзылуы?Бала көмекші бағдарламаны игермесе, онда оған не беріледі?+анықтама -куәлік-құжат-бағдарлама -диплом?Балалар афазиясы-бұл... +Бас ми қабығындағы тіл аймақтарының жастайынан зақымданудың әсерінен баланың сөйлеу тілінің жетілмеуі -Мидың органикалық зақымдануы салдарынан пайда болатын, ауыр тілдік жетілмеу-Есту қабілеті мен сөйлеу мүшелерінің инвервациясы дұрыс сақталғанда кездесетін тіл дыбыстарының бұзылып айтылуы -Жүйке тамырларының сөйлеу мүшелерінің жұмысын толық қамтамасыз ете алмауына байланысты сөйлеу қабілетінің бұзылуы-Сөйлеу мүшелерінің бұлшықеттерінің тартылу салдарынан сөйлеудің ырғақтылығының, жылдамдығының бұзылуы?Балаларды жыныстық, этникалық және дінге қатысты, оқудағы жетістіктері, денсаулық жағдайы, даму деңгейі ата-аналардың әлеуметтік-экономикалық мәртебесі т.б жалпы білім беру сапасы саќталған тиімді оќытудаєы баєытталєан мемлекеттік саясат
+инклюзия -гуманизм -антипатия -аксиология -авторитарлық қарым-қатынас ?Баланың даму деңгейін анықтау, үлгермеушіліктің себебін анықтау қай консилиуға жатады?+диагностикалық -проблемалық -аналитикалық -әдістемелік -қорытынды?Бас ми қабығындағы тіл аймақтарының жастайынан зақымданудың әсерінен баланың сөйлеу тілінің жетілмеуі +афазия -дислалия -дизартрия -тахилалия -брадилалия?Билингвизм- бұл... +қостілділік -көптілідік -үштілділік -3 немесе одан да көп тілдерді меңгеру -тілді меңгеру?Білім беру мекемелерінде жылына неше рет оңалту курстары, мүгедек балаларды кәсіптік мектептердің және колледждердің қоғамдық қызметіне араластыру жөніндегі іс шаралар жүргізіледі? +2 -1 -3 -4 -5?Дизартрия дегеніміз ........ +Жүйке тамырларының сөйлеу мүшелерінің жұмысын толық қамтамасыз ете алмауына байланысты сөйлеу қабілетінің бұзылуы -Мидың органикалық зақымдануы салдарынан пайда болатын, ауыр тілдік жетілмеу-Есту қабілеті мен сөйлеу мүшелерінің инвервациясы дұрыс сақталғанда кездесетін тіл дыбыстарының бұзылып айтылуы-Сөйлеу мүшелерінің анатомиялық-функционалдық кемістіктерінің салдарынан дауыс әуезділігінің, тіл дыбыстарының айтылуының бұзылуы -Сөйлеу мүшелерінің бұлшықеттерінің тартылу салдарынан сөйлеудің ырғақтылығының, жылдамдығының бұзылуы?Дауыс шығару мүшелерінің қалыптан тыс өзгеру себептерінен дыбыс шығару қабілетінің бұзылуы +дисфония -алалия -дислалия -дизартрия -брадилалия?Дефект латын тілінен аударғанда білдіреді?+кемшілік, жетіспеушілік -ақаулық -сыну -бүліну -жарақаттану?Дефектология - бұл... денелік, психикалық және ақыл-ой дамуындағы ауытқушылығы бар балалардың даму, +тәрбиелеу, оқыту ерекшеліктерін зерттеу-естімейтін және нашар еститін балаларды оқытудың және тәрбиелеудің педагогикасыкөзі -көрмейтін және нашар көретін балаларды оқытудың және тәрбиелеудің педагогикасы-ақыл-ойы кеміс балаларды оқыту және тәрбиелеу заңдылықтарын зерттейді -тілінің кемістігі бар балаларға білім және тәрбие беру проблемаларын зерттейді?Диагностикалық және түзетудегі әдістемелерді құрастыру. Бұл ПМПК-ның қай консилиум түрі?+әдістемелік -проблемалық -диагностикалық -аналитикалық -қорытынды?Дизартрия - бұл... +Жүйке тамырларының сөйлеу мүшелерінің жұмысын толық қамтамасыз ете алмауына байланысты сөйлеу қабілетінің бұзылуы
-Мидың органикалық зақымдануы салдарынан пайда болатын, ауыр тілдік жетілмеу дыбыстарының бұзылып айтылуы -Сөйлеу мүшелерінің анатомиялық-функционалдық кемістіктерінің салдарынан дауыс әуезділігінің, тіл дыбыстарының айтылуының бұзылуы -Сөйлеу мүшелерінің бұлшықеттерінің тартылу салдарынан сөйлеудің ырғақтылығының, жылдамдығының бұзылуы?Дисграфия-бұл... +Жазу процесінің жартылай бұзылуы -Мидың органикалық зақымдануы салдарынан пайда болатын, ауыр тілдік жетілмеу-Есту қабілеті мен сөйлеу мүшелерінің инвервациясы дұрыс сақталғанда кездесетін тіл дыбыстарының бұзылып айтылуы-Жүйке тамырларының сөйлеу мүшелерінің жұмысын толық қамтамасыз ете алмауына байланысты сөйлеу қабілетінің бұзылуы -Сөйлеу мүшелерінің бұлшықеттерінің тартылу салдарынан сөйлеудің ырғақтылығының, жылдамдығының бұзылуы?Дискриминация - бұл... +нәсілдік, этникалық, жыныстық, жастық және басқа да белгілеріне қарай азаматтарды құқынан айырып, мүмкіндіктерін шектеу-нәсілдік, этникалық, жыныстық, жастық және басқа да белгілеріне қарамай азаматтарға көмек көрсету -нәсілдік, этникалық, жыныстық, жастық және басқа да белгілеріне қарамай азаматтарға қолдау көрсету -нәсілдік, этникалық, жыныстық, жастық және басқа да белгілеріне қарамай тең білім беру -нәсілдік, этникалық, жыныстық, жастық және басқа да белгілеріне қарамай оқыту?Дислексия-бұл... +Оқу процесінің жартылай бұзылуы -Мидың органикалық зақымдануы салдарынан пайда болатын, ауыр тілдік жетілмеу-Есту қабілеті мен сөйлеу мүшелерінің инвервациясы дұрыс сақталғанда кездесетін тіл дыбыстарының бұзылып айтылуы -Жүйке тамырларының сөйлеу мүшелерінің жұмысын толық қамтамасыз ете алмауына байланысты сөйлеу қабілетінің бұзылуы -Сөйлеу мүшелерінің бұлшықеттерінің тартылу салдарынан сөйлеудің ырғақтылығының, жылдамдығының бұзылуы?Дисфония-бұл... +Дауыс шығару мүшелерінің қалыптан тыс өзгеру себептерінен дыбыс шығару қабілетінің бұзылуы -Мидың органикалық зақымдануы салдарынан пайда болатын, ауыр тілдік жетілмеу-Есту қабілеті мен сөйлеу мүшелерінің инвервациясы дұрыс сақталғанда кездесетін тіл дыбыстарының бұзылып айтылуы-Сөйлеу мүшелерінің бұлшықеттерінің тартылу салдарынан сөйлеудің ырғақтылығының, жылдамдығының бұзылуы -Жүйке тамырларының сөйлеу мүшелерінің жұмысын толық қамтамасыз ете алмауына байланысты сөйлеу қабілетінің бұзылуы?Егер бала көмекші бағдарламаны толық игерген болса, онда оған арнайы не беріледі?