ВУЗ: Не указан
Категория: Не указан
Дисциплина: Не указана
Добавлен: 20.11.2021
Просмотров: 411
Скачиваний: 1
1. Натуралды шаруашылықтың белгісі қандай?
а) Еңбек бөлінісі, мамандану.
б) Жекелеген шарушылық деңгейінде тұйық өндіріс пен тұтыну
в) айырбас мақсатында өнім өндіру
г) жанама алдын- ала байланыстар
д) шаруашылықтың ашықтығы
2. Натуралды шаруашылық – бұл:
а) Машина
мен басқа құрылғылар қолданылмайтын,
тек қол еңбегі қолданылатын өндірістік
ұйымдастыру
б) Адам
үшін натуралды өнім өндірісін ұйымдастыру
в) Азаматтар
мен фирмаларға сатуға арналған азық -
түлік өндіретін шаруашылық
г)
Өз өміріне қажеттінің барлығы өндірілетін,
тауарлар айырбасы жоқ шаруашылық
д) Ауыл шаруашылық өндірісі
3.Тауарлық шаруашылығын не сипаттайды?
а) өнімнің натуралды түрі
б) өндіру мен тұтынудың тікелей байланысы
в) еңбектің әмбебаптылық сипаты
г) еңбектің бөлінісі мен шаруашылықтың ашықтығы
д) тұйық шаруашылық
4.Төменде аталғандардың қайсысы тауар болып табылады?
а) жеке тұтынуға арналған өнім
б) табиғат сыйлары
в) экономикалық емес игілік
г) меншік иесіне салық ретінде төленген бидай
д) айырбасқа арналған еңбек өнімі
5.Қандай жағдайда еңбек өнімі тауар бола алмайды?
а) иесі өнімнің тұтыну құнын пайдаланбағанда
б) басқалар үшін өнімнің тұтыну құны болғанда
в) иесі өнімнің тұтыну құнын пайдаланғанда
г) еңбек өнімі нарықта сатылғанда
д) еңбек өнімі басқа қажетті өнімдерге айырбасталғанда
6.Тауар өндірісінде еңбек өнімі қоғамдық мәнге қай кезде ие болады?
а) сұраныс кезінде
б) сатылу сферасында
в) бағасының қойылуы кезінде
г) айырбас процесінде
д) тауарды өндіру кезінде
7.Игіліктің
бағалылығы байланысты емес:
а)
оның саны
б) оның өндірілуіне жұмсалған шығындарға
в) белгілі бір қажетгілікті қанағаттандыру деңгейіне
г) оның сапасына
д) шекті пайдалылыққа
8.Тауардың айырбасқұны дегеніміз не?
а) басқа тауарға айырбасталу қабілеті, құнның түрі
б) басқа тауарға айырбасталу қабілеті, құн өлшемі
в) айырбас кезінде тауарларды бір біріне теңестіретін саңдық пропорция
г) басқа тауарға айырбасталу қабілеті, құнның түрі, айырбас кезінде тауарларды бір біріне теңестіретін саңдық пропорция
д) құнның түрі, айырбастың сандық пропорциясы
9.Тауар
жасайтын нақты еңбекті қалай сипаттауға
болады?
а)
адамдардың мақсатты әрекеті
б) ерекше нысаналы түрдегі еңбек
в) өндіруші еңбек
г) тауарлар өндірісімен байланысты қызмет
д) тауардың құнын қалыптастырушы еңбек
10.Тауар
жасайтын абстрактылы еңбекті қалай
сипаттауға болады?
а)
нақты формасыз жалпы еңбек
б) жеке еңбек
в) ерекше нысаналы еңбек
г) индивидуалды еңбек
д) қоғамдық еңбек
11.Натуралдық шаруашылыққа тән емес:
а) өнімдер өз қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін өндіріледі
б) байлықтың табиғи түрі - натуралды өнім
в) әмбебап еңбек қолданылады
г) тікелей экономикалық байланыстар жүзеге асады
д) еңбек өнімдері айырбасталады
12.Тауар өндірісінің белгілері қандай?
а) жеке тұтыну үшін өнім өндіру
б) жанұя ішіндегі еңбек бөлінісі
в) тікелей экономикалық байланыстар
г) алғашқы қауымдық қоғамдағы орталықтан реттеу
д) жанама, нарық арқылы экономикалық байланыстардың болуы және қоғамдық еңбек бөлінісі
13.Тауар өндірісінің пайда болуының материалдық алғы шарты қандай?
а) тауар өндірушілер еңбегінің қоғамдық бөлінісі
б) өндіріс құралдарына жеке меншік
в) адамдардың айырбасқа ынталылығы
г) қызметтердің стихиялы жүзеге асуы
д) өнімдердің нарыққа арналып өндірілуі
14.Тауар өндірісінің пайда болуының басты себебі:
а) тауар өндірушілер еңбегінің қоғамдық бөлінісі
б) өндірушілердің бір өнімді өндіруге мамандануы
в) тауар өндірушілердің меншік иесі ретінде оқшаулануы
г) өндірістік қызметтердің стихиялы жүзеге асуы
д) өнімдердің нарыққа арналып өндірілуі
15. Еңбек «қарқындылығына» анықтама беріңіз:
а) бip жұмысшыға шаққандағы жасалған өнім саны
б) жалпы енбек шығындары
в) уақыт бірлігі ішіндегі жұмсалынған адамның энергиялық шығыны
г) бip өнімге жұмсалған yaқыт
д) жұмыс күні ішіне жұмдсалған жұмысшы уақыты
Тақырып 5. Нарықтық шаруашылықтың жалпы сипаттамасы.
2. Мақсаты:
-
Экономикалық теория негіздері бойынша білім қалыптастыру
-
Экономикалық теория негіздерін оқу барысында ынталандыруды дамыту.
3. Оқытудың мақсаты:
-
Сабақ тақырыбына сәйкес жаңа түсініктерді меңгеру.
-
Нарықтық шаруашылықтың элементтері туралы базалық білімді меңгеру.
-
Рыноктық қайта өзгерудегі қазақстандық үлгіні анықтау.
-
Тестік тапсырмалар мен пікір сайыс сұрақтарымен жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру.
4. Тақырыптың негізгі сұрақтары
1. Тауар - ақша қатынастарының эволюциясы және нарықтық құрылым
2. Нарықтың мәні, атқаратын қызметі, құрылымы.
3. Нарық түрлері және оларды классификациялау.
4. Нарықтың артықшылықтары мен кемшіліктері.
5. Оқытудың әдістері: "Сұрақ - жауап" үлгісіндегі сұхбат, тесттік тапсырмалар (бақылау сұрақтары).
6. Әдебиеттер:
1. Шеденов Ө,Қ., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ү.С., Комягин Б.И. "Жалпы экономикалық теория" Алматы-Ақтөбе, 2009.
2. Экономикалық теория бойынша практикалық оқу құралы /профессор Жатқанбаевтың жетекшілігімен/ Алматы, 2006ж. 300 бет.
3. Әубәкіров Я.Ә., Байжұмаев Б.Б., Жақыпова Ф.Н., Табеев Т.П. Экономикалық теория курсы - Алматы, 2005.
4. Әубәкіров Я.Ә., Досқалиев С.Ә.,Байжұмаев Б.Б., Жәйшибеков Ж.Қ. Экономикалық теория негіздері. Оқуқұралы - Алматы, Санат, 2004.
5. Есқалиев М.Д., Өткен кезеңнің ойшыл экономистері және қазіргі көзұарас. Алматы, 2004.
6. Экономикалық теория (оқу құралы) С. Әкімбаев, А.С. Баймұхамбетов Астана, 2002ж.
7. Бақылау (тестік тапсырмалар)
1. Нарықтық экономиканың мәнін қалай түсіндіруге болады?
а) хаос пен анархия жүйесі
б) сұраныс пен ұсынысты теңестіретін қарапайым механизм
в) баға мен нарықтар жүйесі арқылы қызмет ететін координациялаудың күрделі механизмі
г) реттеу механизмі күрделі, көп құрылымды икемсіз жүйе
д) тұтынушылар, өндірушілер, өндіріс факторлары иелері шешімдерінің келісімге келу ортасы
2. Нарықтық экономикада өнім тұтынушылар арасында былай бөлінеді:
а) тұтынушылардан тәуелсіз обьективті себептерге байланысты
б) тұтынушылардың қалауы мен өнімді сатып алу қабілеттеріне байланысты
в) тұтынушылардың өнімді сатып алу ниетімен байланысты
г) тұтынушылардың өнімді сатып алу қабілеттеріне байланысты
д) тұтынушылардың табыс деңгейіне байланысты
3. Нарыққа тән емес қандай процесс?
а) сату- сатып алу актілерінің жүзеге асуы
б) сатушылар мен тұтынушылардың қарым-қатынасы
в) сұраныс пен ұсыныстың өзара әрекеттесуі
г) тауарлармен айырбас жасаудың экономикалық нысаны
д) натуралды өнімдермен айырбас жасау
4. Нарықтың шаруашылықтың негізгі субьектілері кімдер?
а) өндіріс факторларының иелері
б) өнеркәсіптік, сауда, қарыз капиталистері
в) жалдамалы жұмысшылар, капиталистер, жер иелері
г) кәсіподақтар, кәсіпкерлік бірлестіктер, мемлекеттік институттар
д) үй шаруашылығы, бизнес, үкімет.
5. Нарықтық механизмнің элементіне мыналардың қайсысы жатпайды?
а) жоспарлау
б) сұраныс
в) ұсыныс
г) бәсеке
д) баға
6. «Бәсекелік нарық» түсінігіне қай сипаттама сай емес?
а) көптеген сатушылар
б) көптеген сатып алушылар
в) тауарларға сұраныс білдіретін тұтынушылардың аздығы
г) осы нарыққа өндірушілердің салыстырмалы түрде жеңіл енуі
д) экономикалық биліктің өзгеруі
7. Қандай жағдай «жетілген бәсеке» нарығына қайшы?
а) барлық тұтынушылар мен сатушылар баға туралы толық мәлімет ала алады
б) стандартты тауар шығаратын көптеген фирмалар салаларда қызмет етеді
в) ағымдық бағамен тауарды сатып алатын көптеген тұтынушылар бар
г) нарыққа ену кезінде кедергілер жоқ
д) нарыққа ену кезінде кедергілер жоғары
8. Нарықтың пайда болу шарттары қандай?
а) дамыған қоғамдық еңбек бөлінісі
б) меншіктің көптүрлілігіне негізделген нарық субьектілердің экономикалық оқшаулануы
в) ұлттық экономиканың әлемдік экономикалық кеңістікке ену қажеттігі
г) ішкі шаруашылықтық тұтынудың дамуы
д) дамыған қоғамдық еңбек бөлінісі, нарықтық субьектілердің экономикалық оқшаулануы
9. Экономикалық категория ретінде нарық- бұл...
а) тауар және ақша қозғалысымен байланысты қатынастар жиынтығы
б) базар
в) сатушылар мен сатып алушылардың кездесетін орны
г) нарықтық алаң
д) биржалы сауданың нысаны
10. Еркін бәсекенің жүйелік белгісіне жатпайды:
а) қатысушылардың санының көптігі жәненарыққа кіру еркіндігі
б) ақылы ақпараттың толықтығы
в) монополды баға қою
г) барлық ресурстардың абсолютті қозғалысы
д) тауарлардың абсолютті біртектілігі
11. Қай мәселені нарық шеше алмайды?
а) ресурстарды тиімді бөлу
б) ғылыми-техникалық жетістіктерді меңгеру
в) экономикадағы тапшылықты жою
г) халықты әлеуметтік қорғаумен қамтамасыз ету
д) сатушылар мен тұтынушылардың мүддесін біріктіру
12. Нарықтың дұрыс емес жіктемесін көрсетіңіз:
а) географиялық орналасуы бойынша: жергілікті, ұлттық, әлемдік
б) бәсекенің шектелу деңгейі бойынша: шикізаттық
в) экономикалық мазмұны бойынша: еңбек, капиталдар нарығы
г) салалар бойынша: автокөлік, компьютерлер нарығы
д) сауда жасау сипаты бойынша: бөлшек және көтерме
13. Монопсония нарығына сай жағдайды көрсетіңіз:
а) бір сатушы және көптеген тұтынушылар
б) бір сатып алушы және көптеген сатушылар
в) көптеген тұтынушылар мен көптеген сатушылар
г) бірнеше ірі сатушылар мен көптеген шағын сатып алушылар
д) бір сатушы мен бір тұтынушы
14. Олигополия кезіндегі нарық жағдайын көрсетіңіз:
а) бір сатушы және көптеген тұтынушылар
б) бір сатып алушы және көптеген сатушылар
в) көптеген тұтынушылар мен көптеген сатушылар
г) бірнеше ірі сатушылар мен көптеген шағын сатып алушылар
д) бір сатушы мен бір тұтынушы
15. Монополия кезіндегі нарықтық жағдайды көрсетіңіз:
а) бір сатушы және көптеген тұтынушылар
б) бір сатып алушы және көптеген сатушылар
в) көптеген тұтынушылар мен көптеген сатушылар
г) бірнеше ірі сатушылар мен көптеген шағын сатып алушылар
д) бір сатушы мен бір тұтынушы
Тақырып 6. Экономиканы реттеудің рыноктық механизмі.
2.Мақсаты
-
Экономикалық теория негіздері бойынша білім қалыптастыру
-
Экономикалық теория негіздерін оқу барысында ынталандыруды дамыту.
3. Оқыту мақсаты
-
Сабақ тақырыбына сәйкес жаңа түсініктерді меңгеру.
-
Сұраныс пен ұсыныстың мәндерін рыноктың өзін-өзі реттеу құралы ретінде мәнін анықтау.
-
Рынок механизміндегі бәсекенің рөлін анықтау.
-
Шағын топтармен, тестік тапсырмалармен және пікір сайыс сұрақтарымен жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру.
4. Тақырыптың негізгі сұрақтар:
1. Сұраныс заңы, сұраныс қисығы. Сұранысқа әсер ететін бағалы емес факторлар.
Сұраныс икемділігі.
2. Ұсыныс, ұсыныс заңы, ұсыныс қисығы. Ұсынысқа әсер ететін бағалы емес факторлар. Ұсыныс икемділігі.
3. Рыноктық тепе - теңдік және баға.
4. Бәсекенің мәні және оның формасы. Жетілген және жетілмеген бәсеке.
5. Оқытудың әдістері: Шағын топпен жұмыс жасау, тесттік тапсырмалар (бақылау сұрақтары).
6. Әдебиеттер
1. Шеденов Ө,Қ., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ү.С., Комягин Б.И. "Жалпы экономикалық теория" Алматы-Ақтөбе, 2009.
2. Экономикалық теория бойынша практикалық оқу құралы /профессор Жатқанбаевтың жетекшілігімен/ Алматы, 2006ж. 300 бет.
3. Әубәкіров Я.Ә., Байжұмаев Б.Б., Жақыпова Ф.Н., Табеев Т.П. Экономикалық теория курсы - Алматы, 2005.
4. Әубәкіров Я.Ә., Досқалиев С.Ә.,Байжұмаев Б.Б., Жәйшибеков Ж.Қ. Экономикалық теория негіздері. Оқуқұралы - Алматы, Санат, 2004.
5. Есқалиев М.Д., Өткен кезеңнің ойшыл экономистері және қазіргі көзұарас. Алматы, 2004.
6. Экономикалық теория (оқу құралы) С. Әкімбаев, А.С. Баймұхамбетов Астана, 2002ж.
7. Бақылау (тестік тапсырмалар)
1.Бұл математикалық өрнек қай заңды сипаттайды?:
а) сұраныс заңы
б) ұсыныс заңы
в) еңбек өнімділігінің кему заңы
г) өндіріс шығындарының арту заңы
д) шекті пайдалылықтың кему заңы
2. Қандай факторлар сұранысқа әсер етеді?
а) тұтынушы талғамы, бензин бағасы
б) ресурс бағасы, тұтынушы талғамы
в) тұтынушы табысы, нан бағасы
г) тұтынушы талғамы, тұтынушы табысы
д) ресурс бағасы, тұтынушы табысы
3. Қандай факторлар ұсынысқа әсер етеді?
а) технологияның жақсаруы, тұтынушының кірісі
б) тұтынушы талғамы, ресурс бағасы
в) ресурс бағалары, тұтынушының кірісі
г) тұтынушы кірісі, тұтынушы талғамы
д) технологияның жақсаруы, ресурстар бағасы
4. Баға бойынша сұраныс қай кезде икемді болады?
а) Ed<1
б) Ed>1
в) Ed<1 және Ed>1
г) Ed=1
д) Ed=0
5. Баға бойынша ұсыныс қай кезде икемсіз?
а) Es>1
б) Es=1
в)Es<1
г) Es>1 және Es<1
д) Es=0
6. Егер тауарға сұраныс өсіп, ал ұсыныс өзгеріссіз қалса, онда:
а) тепе теңдік баға мен сату көлемі артады
б) тепе теңдік баға көтеріледі, ал сату көлемі азаяды
в) тепе теңдік баға мен сату көлемі азаяды
г) тепе теңдік баға төмендейді, ал сату көлемі өседі
д) өзгеріс болмайды
7. Сұраныстың қисық бойымен орын ауыстыруы немен байланысты?
а) сұраныстың артуымен
б) сұраныстың төмендеуімен
в) сұраныстың ұсыныстан жоғары болуымен
г) бағаның өзгеруімен
д) тауарға сұраныстың өзгеруімен
8. Егер тауар бағасы 1 %-ға төмендегенде сұраныс 2%-ға артса, онда сұраныс:
а) икемсіз
б) икемді
в) бірлік икемді
г) абсолютті икемді
д) абсолютті икемсіз
9. Абсолютті икемсіз сұраныс қисығы қандай болады?
а) тік сызық
б) көлденең сызық
в) қисық сызықты
г) теріс бағытталған тура сызық
д) оңбағытталған қисық сызықты
10. Сұраныстың баға бойынша икемділік коэффициенті қалай анықталады?
а) бағаның пайыздық төмендеуінің сұраныс көлемінің пайыздық артуына қатынасы
б) жалпы түсімнің пайыздық өзгерісінің сұраныс көлемінің пайыздық артуына қатынасы
в) жалпы түсімнің пайыздық кемуінің бағаның пайыздық артуына қатынасы
г) сұраныс көлемінің пайыздық өзгерісінің бағаның пайыздық өзгерісіне қатынасы
д) жалпы түсімнің пайыздық өзгеруі
Тақырып 7. Кәсіпкерлік қызмет, оның негізгі түрлері мен нысандары.
2. Мақсаты
-
Экономикалық теория негіздері бойынша білім қалыптастыру
-
Экономикалық теория негіздерін оқу барысында ынталандыруды дамыту.
3. Оқыту мақсаты
-
Сабақ тақырыбына сәйкес жаңа түсініктерді меңгеру.
-
Кәсіпкерліктің мәнін анықтай білу.
-
Кәсіпкерліктің ұйымдық-құқықтық формаларына саалыстырмалы түрде сипаттама беру.
-
Шағын топтармен, тестік тапсырмалармен және пікір сайыс сұрақтарымен жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру.
4. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
1. Кәсіпкерлік қабілетіліктің мәні мен қызметі.
2. Кәсіпкерліктің ұйымдық - құқықтық формалары.
3. Кәсіпкерлікті әртүрлі теориялармен түсіндіру: классикалық, классикалық емес, инновациялық және т.б.
4. Қазақстанда кәсіпкерліктің қалыптасуы және дамуы.
5. Білім берудің және оқытудың әдістері: Шағын топпен жұмыс жасау, тесттік тапсырмалар (бақылау сұрақтары).
6. Әдебиеттер
1. Шеденов Ө,Қ., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ү.С., Комягин Б.И. "Жалпы экономикалық теория" Алматы-Ақтөбе, 2009.
2. Экономикалық теория бойынша практикалық оқу құралы /профессор Жатқанбаевтың жетекшілігімен/ Алматы, 2006ж. 300 бет.
3. Әубәкіров Я.Ә., Байжұмаев Б.Б., Жақыпова Ф.Н., Табеев Т.П. Экономикалық теория курсы - Алматы, 2005.
4. Әубәкіров Я.Ә., Досқалиев С.Ә.,Байжұмаев Б.Б., Жәйшибеков Ж.Қ. Экономикалық теория негіздері. Оқуқұралы - Алматы, Санат, 2004.
5. Есқалиев М.Д., Өткен кезеңнің ойшыл экономистері және қазіргі көзұарас. Алматы, 2004.
6. Экономикалық теория (оқу құралы) С. Әкімбаев, А.С. Баймұхамбетов Астана, 2002ж.
7. Бақылау сұрақтары (тесттік тапсырмалар):
1. Төмендегілердің қайсысы кәсіпкерліктің ең маңызды мақсаты болып табылады:
А) пайда табу;
Б) сату көлемін ұлғайту;
В) өнім сапасын жақсарту;
Г) қызметкерлердің жалақысын көбейту;
Д) өткізу рыногын ұлғайту.
2. Кәсіпорын жарнамасы қай кезеңге тән:
А) қызмет ету кезеңінің басында;
Б) кәсіпорынды құрылымдық қайта құру кезінде;
В) кәсіпорынды ұлғайту сатысында;
Г) жоғарыда аталған кезеңдердің барлығында;
Д) дұрыс жауабы жоқ.
3. Кәсіпкерлік – бұл :
А) табыс табу мақсатында негізгі өндіріс факторларын біріктіру, өндірісті белсенді түрде ұйымдастыру;
Б) меншіктен ажырату мүмкін емес қызмет;
В) болжамға келмейтін іс-әрекет;
Г) кез-келген экономикалық іс-әрекет;
Д) сұраныс пен ұсынысқа байланысты қызмет түрі.
4. Келтірілген кәсіпорын үлгілерінің қайсысы экономиканың қоғамдық саласына жатады:
А) мемлекеттік кәсіпорын;
Б) кооператив;
В) жеке акционерлік кәсіпорын;
Г) жеке меншік қожалық;
Д) жауапкершілігі шектеулі әріптестік.
5. Кәсіпкерлік фирманы экономикалық субъект ретінде сипаттайтын негізгі белгі:
А) меншік нысаны;
Б) қызмет ету еркіндігі;
В) мүліктік жауапкершілігі;
Г) фирманың көлемі;
Д) жоғарыдағы белгілердің барлығы.
6.Төмендегілердің қайсысы кәсіпкерліктің қасиеттеріне жатпайды:
А) жаңашылдық;
Б) толық жауапкершілік;
В) тәуекелділік;
Г) кәсіпкердің әлеуметтік қорғалғандығы;
Д) икемділік және өзін-өзі жетілдіріп отыруы.
7. Кәсіпкерлік қызметтің қандай нысанында күрделі техника өндіру оңай болады:
А) жеке кәсіпорын;
Б) шаруашылық серіктестік;
В) шаруашылық қоғам;
Г) ашық акционерлік қоғам;
Д) мемлекеттік кәсіпорын.
8. Серіктестіктің артықшылықтарының бірі:
А) серіктестердің бірігуі қосымша қаражат тартуға мүмкіндік береді;
Б) серіктестердің әрқайсысы толық мүліктік жауапкершілікте болады;
В) серіктестер біріге отырып, көп пайда табады;
Г) бір серіктес шығып кетсе де, оның қызметі жалғаса береді;
Д) серіктестікті ұйымдастыру жеңіл болып табылады.
9. Акционерлік қоғамда:
А) басқару акционердердің қолында болады;
Б) директорлар кеңесі жалғыз меншік иесі болады;
В) басқару мен иелену бөлінген;
Г) шаруашылық қызметінің нәтижесін жариялау міндетті емес;
Д) қоғамды бір адам құруы мүмкін.
10. Акционерлік қоғамды басқаратын жоғарғы орган:
А) директорлар кеңесі;
Б) өкілдер жиналысы;
В) акционерлердің жалпы жиналысы;
Г) артықшылығы бар акция иелерінің жиналысы;
Д) акционерлік қоғамның атқарушы органы.
11. Рынок жағдайында төмендегі салалардың қайсысында коммерциялық қызмет болуы мүмкін емес:
А) жеке секторда;
Б) мемлекеттік кәсіпорында;
В) акционерлік қоғамда;
Г) біріккен кәсіпорында;
Д) кәсіпкерліктің барлық типтерінде болуы мүмкін.
12. Шағын бизнес қандай экономикалық мәселелерді шешеді:
А) кәсіпкерлік қабілетті іске асырады;
Б) бәсекені қолдайды;
В) жұмыс орындарны ашып, жұмыссыздық мәселесін жеңілдетеді;
Г) рынокты тауарлар және қызметтермен толтырады;
Д) жоғарыда аталған мәселелердің барлығы.
13. Қазақстанда шағын бизнесті дамыту үшін қандай жағдай жасалуы тиіс:
А) жеңілдікпен несиелеу;
Б) салық жеңілдіктерін беру;
В) арнайы бағдарламалар жасау және қолдау қорларын құру;
Г) құқықтық қорғау;
Д) жоғарыдағылардың барлығы.
Тақырып 8. Кәсіпорын (қор) капиталының айналымы мен шеңбер айналымы.
2. Мақсаты
-
Экономикалық теория негіздері бойынша білім қалыптастыру
-
Экономикалық теория негіздерін оқу барысында ынталандыруды дамыту.
3. Оқыту мақсаты:
-
Сабақ тақырыбына сәйкес жаңа түсініктерді меңгеру.
-
Капиталдың айналымы мен шеңбер айналымын механизмін ашу.
-
Капитал құрылымына талдау жасау.
-
Тестік тапсырмалармен және пікір сайыс сұрақтарымен жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру.
4. Тақырыптың негізгі сұрақтары
1. Капиталдың функционалдық формалары.
2. Капиталдың айналымы мен шеңбер айналымы. Өндіріс және айналыс саласындағы капитализацияландыру механизі және факторлары.
3. Негізгі және айнымалы капитал.
4. Физикалық және моральдық тозуы. Капиталдың тиімді көрсеткіштерін пайдалану.
5. Білім берудің және оқытудың әдістері: «Сұрақ-жауап» үлгісіндегі сұхбат, тесттік тапсырмалар (бақылау сұрақтары).
6.Әдебиеттер
1. Шеденов Ө.Қ., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ү.С., Комягин Б.И. "Жалпы экономикалық теория" Алматы-Ақтөбе, 2009.
2. Экономикалық теория бойынша практикалық оқу құралы /профессор Жатқанбаевтың жетекшілігімен/ Алматы, 2006ж. 300 бет.
3. Әубәкіров Я.Ә., Байжұмаев Б.Б., Жақыпова Ф.Н., Табеев Т.П. Экономикалық теория курсы - Алматы, 2005.
4. Әубәкіров Я.Ә., Досқалиев С.Ә.,Байжұмаев Б.Б., Жәйшибеков Ж.Қ. Экономикалық теория негіздері. Оқуқұралы - Алматы, Санат, 2004.
5. Есқалиев М.Д., Өткен кезеңнің ойшыл экономистері және қазіргі көзұарас. Алматы, 2004.
6. Экономикалық теория (оқу құралы) С. Әкімбаев, А.С. Баймұхамбетов Астана, 2002ж.
7. Бақылау (тесттік тапсырмалар):
1. Тұрақты капитал деген не? (К.Маркс)
а) физикалық қасиеті бойынша тұрақты
б) өндіріс үрдісінде оның құны өспейді
в) физикалық қозғалмайды
г) пайдалану үрдісінде түрін өзгертпейді
д) барлық аванстық капитал
2. Өзгермелі капитал деген не (К.Маркс)?
а) бір химиялық жағдайдан басқа жағдайға өтеді
б) физикалық қозғалады
в) пішіні, түрі өзгереді
г) қосымша құнды қалыптастыра отырып, пайдалану үрдісінде оның құны өседі
д) пайдалану үрдісінде оның құны кемиды
3. Тұрақты және өзгермелі капиталға бөлудің себебі (К.Маркс):
а) өндіріс процесіне қатысуы әр түрлі
б) ұдайы өндірістегі ерекшеліктері әртүрлі
в) қосымша құнды жасаудағы рөлдері әр түрлі
г) натуралдық нысандары әртүрлі
д) еш айырмашылығы жоқ
4. Қосымша құн қалай пайда болады (К.Маркс)?
а) тауарды өз құнынан жоғары бағада сату арқылы
б) тауар құнынан бағаның ауытқуы арқылы
в) жұмыс күші- тауарды тұтыну арқылы
г) жұмыс күшін өз құнынан төмен бағада сатып алу арқылы
д) өндіріс құралдарын пайдалану арқылы
5. Шекті өнім қалай анықталады?
а) өнімнің өсімшесінің ресурстың өсімшесіне қатынасы арқылы
б) барлық өнім көлемінің ресурстың өсімшесіне қатынасы арқылы
в) жалпы өнімнің өсімшесі арқылы
г) өнімнің өсімі болмаған жағдайда
д) жұмыста машина қолдану арқылы
6. Кез келген өндіріс факторының қосымша бірлігін арттыру арқылы алынған өндірістің өсішесі қалай аталады?
а) ақша түріндегі шекті өнім
б) қосымша тауар бірлігінен алынатын шекті табыс
в) өндіріс факторының шекті өнімі
г) өнімге сіңген еңбек мөлшері
д) натуралды түрдегі шекті өнім
7. Өндіріс факторларының жиынтық шығындары мен өндіріс көлемі арасындағы өзара байланыс қалай аталады?
а) еңбектің өсуі
б) өзіндік құн
в) икемділік
г) сатылу көрсеткіші
д) өндірістік функция
8. Изокванта дегеніміз- .......
а) ұсыныс кестесіндегі бағамен байланысты тауардың саны
б) құндары бірдей еңбек пен капиталдың үйлесуін көрсететін қисық
в) тауардың бағасы мен көлемі арасындағы қатынасты көрсететін қисық
г) белгілі бір өнім көлемін өндіруде пайдалануға болатын өзгермелі ресурстардың үйлесуін көрсететін қисық
д) тауар бағасы мен сраныс мөлшері арасындағы қатынасты көрсететін қисық
9. Изокоста дегеніміз-.....
а) ұсыныс кестесіндегі бағамен байланысты тауардың саны
б) құндары бірдей еңбек пен капиталдың үйлесуін көрсететін қисық
в) тауардың бағасы мен көлемі арасындағы қатынасты көрсететін қисық
г) белгілі бір өнім көлемін өндіруде пайдалануға болатын өзгермелі ресурстардың үйлесуін көрсететін қисық
д) тауар бағасы мен сраныс мөлшері арасындағы қатынасты көрсететін қисық
10. Өндіріс факторларының өнімділігінің кему заңы:
а) уақыт өте жердің өнімділігі төмендейді
б) барлық ресурстар олардың өнімділігінің кемуіне қарай өндіріске тартылады
в) өзге факторлардың шығындарын тұрақты қалдырып, өзгермелі ресурстардың санын арттыру оның шекті өнімін төмендетеді
г) өзгермелі фактордың шекті өнімі көбейеді, ал жалпы өнім төмендейді
д) масштабтың оң әсері байқалады
11. Жалпы өнім бұл-.....
а) өзгермелі шығындар нөлге тең болғандағы өндірістің көлемі
б) өндірістің барлық факторларын қолданудан алынатын өндіріс көлемі
в) өндіріс факторларының тұрақты жағдайындағы өндірістің өсімі
г) қосымша өндіріс факторларын енгізгендегі өндірістің өсімі
д) тұрақты шығындары нөлге тең болғандағы өндіріс көлемі
12. Орташа өнім бұл-
а) тұрақты фактор бірлігін пайдаланудан алынады
б) өндірістің барлық факторларын пайдаланудан алынады
в) өндірістің өзгермелі фактор бірлігін пайдаланудан алынады
г) өндірістің тұрақты факторының қосымша бірлігін пайдаланудан алынады
д) өндірістің өзгермелі факторының қосымша бірлігін пайдаланудан алынады
13. Өндіріс факторының бағасы өскенде, фирма қысқа мерзімде не істеуі қажет?
а) осы фактор санын көп мөлшерде қолдану керек
б) осы фактор санын аз мөлшерде қолдану керек
в) осы фактор санын бұрынғы көлемде қолдану керек
г) өндіріс факторын қолдану оның бағасына қатысты емес
д) өндіріс факторының бағасы оны қолдануға әсер етпейді
14. Капиталдың қорлануы дегеніміз-
а) өндірісті кеңейту үшін қосымша құнның бір бөлігін қолдану
б) қосымша құнның бір бөлігін байлыққа айналдыру
в) қосымша құнның бір бөлігін банк шотында жинау
г) қоймадағы тауарлар
д) мерзімді депозит
15. Тұрақты капитал деген не?
а) физикалық қасиеті бойынша тұрақты
б) физикалық қозғалмайды
в) пайдалану кезінде оның құны өспейді
г) пайдалану үрдісінде түрін өзгертпейді
д) барлық аванстық капитал