Файл: азастан республикасыны білім жне ылым министрлігі халыаралы Тараз инновациялы институты бекітемін.docx
ВУЗ: Не указан
Категория: Не указан
Дисциплина: Не указана
Добавлен: 23.11.2023
Просмотров: 76
Скачиваний: 1
ВНИМАНИЕ! Если данный файл нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІХалықаралық Тараз инновациялық институты
Пререквизиттер: Микробиология, адам және жануарлар физиологиясы, молекулалық биология, биотехнология, гистология, генетика.Постреквизиттер: Биотехнология, гистология, генетика.Пәнді оқу нәтижесінде тиіс: Білуге: - Жеке даму биологиясы жоғарғы оқу орнында жануарлар онтогенезімен гемотогенездің ерекшеліктерін, - гаметаларының морфологиясы мен физиологиясы- эмбриогенездің негізгі кезеңдерін, бөлшектенуі- гаструляцияны, ұрықтануды, дамуы- қартаю туралы қажетті білім алуы - жануарлар онтогенезімен гемотогенездің ерекшеліктеріні;- конспект түзу жəне оған талдау жасай білу;- алған білімдерін практикалық жұмыстарда қолдана білу;Білу: Пәнді игеру барысында ресми белгілі биоресурстарды және олардан алынған- эмбриогенездің негізгі кезеңдерін, өнімдерді практика жүзінде пайдалануды- негізгі түрлерді есепке алып тіркеудің әртүрлі тәсілдерін пайдалануды;Меңгеруі: - Оқу барысында алған теориялық білімдерін практика жүзінде қолдана білуі;-алған білімдерін жəне осы бағыттағы жарық көргенғылыми практикалық əдебиеттерді өздерінің теориялықбілім деңгейлерін көтеруге пайдалана білу;-курстан және басқада пәндерден біліп үйренген тәсілдерін ғылыми жұмыс жүргізгенде дұрыс пайдалана білуді дағдыға айналдыру керек.ПӘННІҢ МАЗМҰНЫЖеке даму биологиясы ағзаның жеке дамуындағы ілім. Адам мен жануардың ағзасындағы тіршілік әрекетін, құрылысын, шығу тегін, дамуын эмбриология немесе жеке даму биологиясы деп атайды. Ағзадағы жыныс жүйесі көбею қызметін атқарады. Ағзаның жеке даму биологиясын зерттеу үшін жыныс жасушасының құрылысын, дамуын зерттеу керек. Жынысты жолмен көбею арнаулы аталық сперматазойд және аналық жұмыртқа арқылы жүзеге асады.Негізгі бөлігіДәрістік сабақтар тақырыптарының тізбесі:Жеке даму биологиясы пәні нені зерттейді1. Жеке даму биологиясы пәніне қысқаша түсініктеме2. Сперматозойд және оның құрлысы.3. Ұрықтану процесіАналық жыныс жұмыртқасы1. Овогенез және оның құрлысы2. Аналық жұмыртқасының құрлысы 3. Ұрықтану процесіАналық бездерінің құрлысымен ұрықтану процестері
1. Аналық безінің құрлысы2. Ұрықтану морфологиясы3. Жұмыртқалардың сары уыздың мөлшеріМайдаланудың түрлері және бластула мен морулы1. Майдаланудың түрлері2. Майдаланудың түрлерге бөлінуі3. Бластула және морула.Гаструляция процесі мен мезодерманың пайда болуы1. Гаструляция процесі2. Мезодерманың пайда болуы және түзілуі.3. Ұрықтану немесе майдалану «ланцетниктің» дамуыҚосмекенділер мен құстардың дамуы.1. Қосмекенділердің гаструляциясы.2. Құстардың дамуы.3. АлантойсСүтқоректілірдің дамуы және плаценталардың түрлері1. Сүтқоректілердің дамуы2. Планцента 4 типке бөлінуі.Аталық, аналық жыныс жүйелері және эмбриодық кезең1. Аталық жыныс жүйесі2. Аналық жыныс жүйесі3. Дүниеге келгенге дейін( эмбриондық кезең)Нәрестенің өсіп жетілуімен ұрықтану қызметі кезіндегі пайда болатын мутациялар.1. Нәрестенің өсіп жетілуі. Ұрықтану2. Перзент сүю Ұрпақ жалғастыру 3. МутацияДамудың туа біткен ахаулықтары мен герантология мәселелері1. Дамудың туа біткен ақаулықтары.2. Дамудың постэмбриондық кезеңі3. Ағзаның қартаюы және герантология мәселелері.Адамның морфофизиологиялық және онтогенездің кезендерге бөлінуі1. Қартаюдың морфофизиологиялық сипаттамасы.2. Онтогенез ағзалардың жеке дамуы.3. Адам онтогенезінің кезендерге бөлінуі. Жүктілік және іштегі нәрестенің өсіп жетілуі1. Ұрықтану іштегі нәрестенің өсіп жетілуі.2. Жүктілік анықтау. 3. Жүктілік Әйел адамның босанар мезгілі және тамақтану1. Екі қабат әйелдің босанар мезгілі2. Іштегі сәбидің дамуы3. Жүктілік пен тамақтану:Баланың бір жасқа дейінгі дамуы психологиясы1. Сәбидің 1-жасқа дейінгі дамуы2. Психикалақ дамуы Баланың алғашқы айлардағы тамақтану жүйесімен гигиенасы
1. Сәбилерді алғашқы айларда тамақтандыруы2. Алты айдан асқан балаларды тамақтандыру3. Бір жасқа дейінгі балалардың гигиенасы: Практикалық (семинарлық) сабақтар тақырыптарының тізбесі:1.Аталық жыныс клеткалары және олардың дамуы2.Аталық жыныс клеткалары және олардың дамуы3.Ұрықтану және жұмыртқа клеткасының жетілу кезеңіндегі бөлінуі4.Бөлшектену. Бластулалардың түрлері5.Гаструляция6.Нейруляция7.Ланцетниктің дамуы8.Құстардың нейруласы9.Омыртқалылардың зәр шығару жүйесінің дамуы10.Қан-тамырлар жүйесінің дамуы. Мезенхима.11.Ұрықтан тыс мүшелердің дамуы.12.Плацентаның типетрі13.Қосмекенділердің немесе амфибидің дамуы14.Құстардың дамуы15.Сүтқоректілердің дамуыСӨЖ аталуы:Аналық жыныс жұмыртқасыҰрықтану процесіЖұмыртқалардың сары уыздың мөлшеріБластула және морулаМезодерманың пайда болуы және түзілуі.Сүтқоректілердің дамуыОнтогенез ағзалардың жеке дамуы.Іштегі сәбидің дамуыСӨЖ/СОӨЖ тапсырмалар тізімі:1.Табиғи және жасанды ұрықтандыру2.Эмбриональды индукция3.Жеке даму биологиясының жетістіктері4.Гаструляция5.Эмбриональды индукция6.Қосмекенділердің немесе амфибидің дамуы7.Жеке даму биологиясының жетістіктері8.Жыныс клеткасының морфологиялық және физиологиялық ерекшеліктері9.Жыныс циклының гармондар арқылы реттелуі10.Ұрықтандыру және жасанды ұрықтандыру11.Эко жасату орталығы12.Баланың алғашқы айлардағы тамақтану жүйесімен гигиенасы13.Жүктілік және іштегі нәрестенің өсіп жетілуі14.Нәрестенің өсіп жетілуімен ұрықтану қызметі кезіндегі пайда болатын мутациялар.15.Әйел адамның босанар мезгілі және тамақтану.Бақылау сұрақтары:ҰСЫНЫЛАТЫН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:Негізгі:1.Жеке даму биологиясы [Мәтін]: Оқу құралы / Ж.М. Базарбаева.- Алматы: Қазақ университеті, 2015.- 169б.2.Базарбаева, Ж.М. Жеке даму биологиясы [Мәтін]: Оқу құралы / Ж.М. Базарбаева.- Алматы: Қазақ университеті, 2015.- 3.Эмбриология [Мәтін]: Оқу құралы / Ш.Ж. Дауренбекова.- Алматы: Отан, 2016.- 256б.4.Эмбриология [Мәтін] = оқытушыларға арналған: Оқу құралы / Ш.Ж. Дәуренбекова.- Алматы: Отан, 2020.- 252 б.Қосымша:1. Е.Ө. Қуандықов С.А. Әбілаев «Медициналық биология және генетика» Алматы 2016ж
2. М.Нұрышев «Гистология және эмбриология негіздері» Алматы 2018ж3. Нұрышева А.М. «Цитология» Алматы 2016ж4. К.Ә.Сапаров «Жалпы цитология негіздері» А., 2017ж5. А.Рахышев «Организмнің нәзік құрлымы» Алматы 2014ж6. Жеке даму биологиясы пәні бойынша оқу-әдістемелік кешендер. Авторы Шорабаева Н, 2019
| «БЕКІТЕМІН» |
| Халықаралық Тараз инновациялық институтының ректоры |
| _____________ э.ғ.д. М.А.Баяндин |
| «____»_____________20___ж |
ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫ
GDB 4307 -«Жеке даму биологиясы» «Жеке даму биологиясы» пәні6В05101-Биология білім беру бағдарламасы бойыншабілім беру бағдарламасына арналған5 кредитТараз 2022 ж
1. Әзірленген және енгізілген: «Биология және ауылшаруашылық мамандықтар» кафедрасының аға оқытушысы Б.С. Кожамжарова2. Оқу бағдарламасы «Биология және ауылшаруашылық мамандықтар» кафедра мәжілісінде қаралды және 6В05101-Биология білім беру бағдарламасың студенттері үшін оқу процесінде пайдалануға ұсынылады.№ 9 хаттама «03» 05. 2022 ж.3. Оқу бағдарламасын «Жаратылыстану» факультеттің әдістемелік бюросы қарастырып, бекітуге ұсынды.№ 5 хаттама «12» 05. 2022 ж.4. Оқу бағдарламасы институттың ғылыми-әдістемелік кеңесінің шешімімен бекітіліп, қолдануға енгізілді.№ 5 хаттама «18» 05. 2022 ж.Тіркеу №________АЛҒЫСӨЗ"Жеке даму биологиясы" пәні негізгі болып табылады.Пәннің мақсаты: Жеке даму биологиясы пәнінің мақсаты студенттердің жануарлар онтогенезімен таныстыру. Жеке даму биологиясы курсын өткеннен кейін студенттер гаметогенездің ерекшеліктерін, эмбриогенездің негізгі кезеңдерін, ұрықтанудың биологиялық маңызын, бөлшектенуді, гаструляцияны бластоцел, блатодерма және жануарлардың сомматикалық эмбриогенезін білуге тиіс. Бұл курс білімгерлерді поснаталды дамудың негізгі зандылықтармен, метаморфозбен және клеткалардың, ұлпалардың, мүшелердің қартааю процестерімен таныстырады.Пәннің міндеттері: Жеке даму биологиясы кейбір салыстырмалы ұрықтану процестерін, жануарлардың соматикалық эмбриогенезін зерттейтін ғылым. Білімгерлер жыныс клеткаларын дамуын, ұрықтану процесін, мезодерманың пайда болуын, дүниеге келгенге дейінгі және картаю ерекшеліктері туралы теориялық білімді қалыптастырады.Пререквизиттер: Микробиология, адам және жануарлар физиологиясы, молекулалық биология, биотехнология, гистология, генетика.Постреквизиттер: Биотехнология, гистология, генетика.Пәнді оқу нәтижесінде тиіс: Білуге: - Жеке даму биологиясы жоғарғы оқу орнында жануарлар онтогенезімен гемотогенездің ерекшеліктерін, - гаметаларының морфологиясы мен физиологиясы- эмбриогенездің негізгі кезеңдерін, бөлшектенуі- гаструляцияны, ұрықтануды, дамуы- қартаю туралы қажетті білім алуы - жануарлар онтогенезімен гемотогенездің ерекшеліктеріні;- конспект түзу жəне оған талдау жасай білу;- алған білімдерін практикалық жұмыстарда қолдана білу;Білу: Пәнді игеру барысында ресми белгілі биоресурстарды және олардан алынған- эмбриогенездің негізгі кезеңдерін, өнімдерді практика жүзінде пайдалануды- негізгі түрлерді есепке алып тіркеудің әртүрлі тәсілдерін пайдалануды;Меңгеруі: - Оқу барысында алған теориялық білімдерін практика жүзінде қолдана білуі;-алған білімдерін жəне осы бағыттағы жарық көргенғылыми практикалық əдебиеттерді өздерінің теориялықбілім деңгейлерін көтеруге пайдалана білу;-курстан және басқада пәндерден біліп үйренген тәсілдерін ғылыми жұмыс жүргізгенде дұрыс пайдалана білуді дағдыға айналдыру керек.ПӘННІҢ МАЗМҰНЫЖеке даму биологиясы ағзаның жеке дамуындағы ілім. Адам мен жануардың ағзасындағы тіршілік әрекетін, құрылысын, шығу тегін, дамуын эмбриология немесе жеке даму биологиясы деп атайды. Ағзадағы жыныс жүйесі көбею қызметін атқарады. Ағзаның жеке даму биологиясын зерттеу үшін жыныс жасушасының құрылысын, дамуын зерттеу керек. Жынысты жолмен көбею арнаулы аталық сперматазойд және аналық жұмыртқа арқылы жүзеге асады.Негізгі бөлігіДәрістік сабақтар тақырыптарының тізбесі:Жеке даму биологиясы пәні нені зерттейді1. Жеке даму биологиясы пәніне қысқаша түсініктеме2. Сперматозойд және оның құрлысы.3. Ұрықтану процесіАналық жыныс жұмыртқасы1. Овогенез және оның құрлысы2. Аналық жұмыртқасының құрлысы 3. Ұрықтану процесіАналық бездерінің құрлысымен ұрықтану процестері
1. Аналық безінің құрлысы2. Ұрықтану морфологиясы3. Жұмыртқалардың сары уыздың мөлшеріМайдаланудың түрлері және бластула мен морулы1. Майдаланудың түрлері2. Майдаланудың түрлерге бөлінуі3. Бластула және морула.Гаструляция процесі мен мезодерманың пайда болуы1. Гаструляция процесі2. Мезодерманың пайда болуы және түзілуі.3. Ұрықтану немесе майдалану «ланцетниктің» дамуыҚосмекенділер мен құстардың дамуы.1. Қосмекенділердің гаструляциясы.2. Құстардың дамуы.3. АлантойсСүтқоректілірдің дамуы және плаценталардың түрлері1. Сүтқоректілердің дамуы2. Планцента 4 типке бөлінуі.Аталық, аналық жыныс жүйелері және эмбриодық кезең1. Аталық жыныс жүйесі2. Аналық жыныс жүйесі3. Дүниеге келгенге дейін( эмбриондық кезең)Нәрестенің өсіп жетілуімен ұрықтану қызметі кезіндегі пайда болатын мутациялар.1. Нәрестенің өсіп жетілуі. Ұрықтану2. Перзент сүю Ұрпақ жалғастыру 3. МутацияДамудың туа біткен ахаулықтары мен герантология мәселелері1. Дамудың туа біткен ақаулықтары.2. Дамудың постэмбриондық кезеңі3. Ағзаның қартаюы және герантология мәселелері.Адамның морфофизиологиялық және онтогенездің кезендерге бөлінуі1. Қартаюдың морфофизиологиялық сипаттамасы.2. Онтогенез ағзалардың жеке дамуы.3. Адам онтогенезінің кезендерге бөлінуі. Жүктілік және іштегі нәрестенің өсіп жетілуі1. Ұрықтану іштегі нәрестенің өсіп жетілуі.2. Жүктілік анықтау. 3. Жүктілік Әйел адамның босанар мезгілі және тамақтану1. Екі қабат әйелдің босанар мезгілі2. Іштегі сәбидің дамуы3. Жүктілік пен тамақтану:Баланың бір жасқа дейінгі дамуы психологиясы1. Сәбидің 1-жасқа дейінгі дамуы2. Психикалақ дамуы Баланың алғашқы айлардағы тамақтану жүйесімен гигиенасы
1. Сәбилерді алғашқы айларда тамақтандыруы2. Алты айдан асқан балаларды тамақтандыру3. Бір жасқа дейінгі балалардың гигиенасы: Практикалық (семинарлық) сабақтар тақырыптарының тізбесі:1.Аталық жыныс клеткалары және олардың дамуы2.Аталық жыныс клеткалары және олардың дамуы3.Ұрықтану және жұмыртқа клеткасының жетілу кезеңіндегі бөлінуі4.Бөлшектену. Бластулалардың түрлері5.Гаструляция6.Нейруляция7.Ланцетниктің дамуы8.Құстардың нейруласы9.Омыртқалылардың зәр шығару жүйесінің дамуы10.Қан-тамырлар жүйесінің дамуы. Мезенхима.11.Ұрықтан тыс мүшелердің дамуы.12.Плацентаның типетрі13.Қосмекенділердің немесе амфибидің дамуы14.Құстардың дамуы15.Сүтқоректілердің дамуыСӨЖ аталуы:Аналық жыныс жұмыртқасыҰрықтану процесіЖұмыртқалардың сары уыздың мөлшеріБластула және морулаМезодерманың пайда болуы және түзілуі.Сүтқоректілердің дамуыОнтогенез ағзалардың жеке дамуы.Іштегі сәбидің дамуыСӨЖ/СОӨЖ тапсырмалар тізімі:1.Табиғи және жасанды ұрықтандыру2.Эмбриональды индукция3.Жеке даму биологиясының жетістіктері4.Гаструляция5.Эмбриональды индукция6.Қосмекенділердің немесе амфибидің дамуы7.Жеке даму биологиясының жетістіктері8.Жыныс клеткасының морфологиялық және физиологиялық ерекшеліктері9.Жыныс циклының гармондар арқылы реттелуі10.Ұрықтандыру және жасанды ұрықтандыру11.Эко жасату орталығы12.Баланың алғашқы айлардағы тамақтану жүйесімен гигиенасы13.Жүктілік және іштегі нәрестенің өсіп жетілуі14.Нәрестенің өсіп жетілуімен ұрықтану қызметі кезіндегі пайда болатын мутациялар.15.Әйел адамның босанар мезгілі және тамақтану.Бақылау сұрақтары:ҰСЫНЫЛАТЫН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:Негізгі:1.Жеке даму биологиясы [Мәтін]: Оқу құралы / Ж.М. Базарбаева.- Алматы: Қазақ университеті, 2015.- 169б.2.Базарбаева, Ж.М. Жеке даму биологиясы [Мәтін]: Оқу құралы / Ж.М. Базарбаева.- Алматы: Қазақ университеті, 2015.- 3.Эмбриология [Мәтін]: Оқу құралы / Ш.Ж. Дауренбекова.- Алматы: Отан, 2016.- 256б.4.Эмбриология [Мәтін] = оқытушыларға арналған: Оқу құралы / Ш.Ж. Дәуренбекова.- Алматы: Отан, 2020.- 252 б.Қосымша:1. Е.Ө. Қуандықов С.А. Әбілаев «Медициналық биология және генетика» Алматы 2016ж
2. М.Нұрышев «Гистология және эмбриология негіздері» Алматы 2018ж3. Нұрышева А.М. «Цитология» Алматы 2016ж4. К.Ә.Сапаров «Жалпы цитология негіздері» А., 2017ж5. А.Рахышев «Организмнің нәзік құрлымы» Алматы 2014ж6. Жеке даму биологиясы пәні бойынша оқу-әдістемелік кешендер. Авторы Шорабаева Н, 2019