Файл: збекистон республикаси олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги.docx
ВУЗ: Не указан
Категория: Не указан
Дисциплина: Не указана
Добавлен: 01.12.2023
Просмотров: 198
Скачиваний: 1
ВНИМАНИЕ! Если данный файл нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам.
| Румб | Дирекцион бурчак |
| I- чорак: ШШқ r | I- чорак: ШШқ r |
| II-чорак: ЖШқ r 1800 | II-чорак: ЖШқ 1800 r |
| III-чорак: ЖҒ r 1800 | III-чорак: ЖҒ 1800 r |
| IV-чорак: ШҒ r 3600 | IV-чорак: ШҒ 3600 r |
ПП187,1
11041,3'
rПП187,1
11041,3'
1,2
2,3
3,4
4,5
5,6
322039,0'
247025,9'
223057,7'
150058,1'
145025,0'
63020,8'
r1,2 r2,3 r3,4 r4,5 r5,6
r
37021,0'
67025,9'
43057,7'
29001,8'
34035,0'
63020,8'
6, ПП187 6, ПП187
Жадвални 6 – устунига ѐзилган йўл томонлари горизонтал қўйилишларининг йиғиндиси олиниб полигон периметри Р аниқланади ва устун тагига ѐзилади.
Бизнинг мисолда Р=356,67+191,00+259,25+201,96+165,92+254,28+221,28 = 1650,86 м
Жадвалнинг 7-графасига sinα ва cosα ҳисоблаб топилади. Бунда 3-графадаги тўғриланган ўлчанган бурчаклардан sinα ва cosα қиймат ҳисоблаб топилади
Жадвални 9 ва 10 графаларига мос тарзда ∆х ва ∆у координата орттирмалари қуйидаги формулалар ѐрдамида ҳисоблаб топилади.
xn dn cosn; (9)
yn dn sinn; (10)
Координата орттирмаларининг ишоралари микрокалькулятор ѐрдамида ҳисоблаш жараѐнида маълум бўлади. Ҳисоблашда аниқланган ишоралар тўғри аниқланганлигини румб чорагига қараб 1 – жадвал бўйича текшириш мумкин.
Бизнинг мисолда
ПП187,1 ПП187,1 ПП187,1
y d sin 356,67 (–0,20258) = +72,26
ПП187,1 ПП187,1 ПП187,1
x d cos 356,67 (+0,97927) = +349,28
1,2 1,2 1,2
y d sin 191,00 (–0,60668) = –115,88
x1,2
d1,2
cos
1,2
191,00 (+0,79494) = +151,83
y3,4 d2,3 sin 2,3 259,25 (–0,92342) = –239,40
2,3 2,3 2,3
x d cos259,25 (–0,38379)=–99,50
3,4 3,4 3,4
y d sin201,96 (+0,69418)=–140,20
3,4 3,4 3,4
x d cos201,96 (–0,71980)=–145,37
4,5 4,5 4,5
y d sin165,92 (+0,48527)=+80,52
4,5 4,5 4,5
x d cos165,92 (+0,87437)=–145,08
5,6 5,6 5,6
y d sin254,78 (+0,56760)=+144,61
5,6 5,6 5,6
x d cos254,78 (-0,82330)=-209,76
6, ПП187 6, ПП187 6, ПП187
y d sin221,28 (+0,89374)=+197,75
6, ПП187 6, ПП187 6, ПП187
x d cos221,28 (+0,44859)=+99,26Ҳисоблабтопилганкоординатаорттирмалариниюзданбиргачаяхлитлабжадвалнинг8ва9устунни
мосқаторигаѐзилади.8устундаги∆yқийматларимаъноси жиҳатидан y ўқи бўйича теодолит йўли қирраларининг фарқини англатади.Уларнинг арифметик йиғиндиси назарийжиҳатидан охирги ва бошланғич қирракоординаталарифарқигатенгбўлишикерак.Полигоняънитуташйўллардабошланғичнуқтаохиргинуқтаниўзигаэгабўлади.Шусабаблиуларнифарқиуназуохубош0 бўлади.Амалда∆yларниарифметикйиғиндиси0ѐкибирорбошқасонгатенгбўлади.Ушбусонни уамалдеббелгиласак,yбўйичахатоликқуйидагичааниқланади.
fу уамал уназ
Бизнинг мисолдаги туташ йўл учун
fу уамал уназ= уамал 0 уамал
fx уамал 0,33 0 0,33
бўлади
(11)
Жадвални 9 – устунидаги ∆xқийматлари маъноси жиҳатидан xўқи бўйича теодолит йўли қирраларининг фарқини англатади. Полигон яъни туташ йўлларда
хназ 0 бўлгани учун xўқи бўйича хатолик қуйидагига тенг бўлади.
fх хамал хназ
хамал
(12)
fх хамал (0,06) (0) 0,06м
хва уўқлари асосида 12 – формула ѐрдамида аниқланган умумий йўл периметри бўйича боғланмаслик хатоси ҳисобланади.
fP (12)
Бизнинг мисолда
fP
0,76
Ҳисобланган йўл периметри боғланмаслик периметрига таққослаш орқали бажарилган ишнинг нисбий хатосини аниқлаймиз:
fp
fнисб P
(13)
Аниқланган нисбий хато чекли нисбий хато қийматидан ортмаслиги керак.
Чекли хато теолоит йўли учун
1 бўлади, демак
2000
fнисб
fP
P
1
2000
Бизнинг мисолда
fнисб
fP
P
0,76
1650,86
1
2200
1
2000
fx, fy, fP ва
fнисб
катталикларини ҳисоблашлар координата ҳисоблаш
жадвалини тагида келтирилади. Агар
fнисб
1
2000
шарти бажарилса ҳисоб ишлари
давом эттирилади, акс ҳолда иш нотўғри бажарилган деган хулосага келинади.
yfx ва fорттирма боғланмаслик хатолари йўл томон узунликларига
пропорционал тарзда ∆х ва ∆уорттирмаларига тескари ишорада тарқатиб чиқилади.
∆хорттирмаларига тузатма (14) формула орқали, ∆уорттирмаларига тузатма
(15) формула орқали аниқланади.
xn
yn
fx d
P n
fy d
P n
(14)
(15)
Бу ерда Р– йўл периметри юзлик метрда,
d– томон узунлиги юзлик метрда,
n– ПП187.1, 1.2, 2.3, 3.4, 4.5, 5.6, 6.ПП187 – йўл томонлари индекси.
yТопилган тузатмалар ҳар бир координата орттирмасини устига майда рақамлар билан ѐзиб қўйилади. Тарқатилган тузатмалар йиғиндиси тескари ишора
билан боғланмаслик хатолари
fxва
fга тенг бўлиши керак.
x fx;
Бизнинг мисолда
y fy
(16)
yПП187.1
fy dP
=ПП187.1
-
fу dP
ПП187.1
0,33 356,67 =+0,07
1650,86