Алматы облысы,Көксу ауданыТалапты орта мектебі«ХХ ғасырдың 30-жылдары Қазақстандағы ашаршылық және саяси репрессиялар» Тарих пәні мұғалімі:Нұртілеуов Нұрбек

• 9.2.2.3 тотығу дәрежесін табудың ережесін білу және қолдану;
• 9.2.2.4 тотығу және тотықсыздану үдерістері бір-бірімен байланысты екенін және бір мезгілде жүретіндігін түсіну

Оқу мақсаты: Бағалау критерийлері

• тотығу дәрежесін табудың ережесін біледі және қолданады;
• тотығу және тотықсыздану үдерістері бір-бірімен байланысты екенін және бір мезгілде жүретіндігін түсінеді

ионды қосылыстардағы ион заряды және полюсті байланыстағы атомдардың шартты заряды тотығу дәрежесі деп аталадыТОТЫҒУ ДӘРЕЖЕСІатом электрондарын берсе, тотығу дәрежесі оң (+), электронды қосып алса, теріс(-) мәнге ие болады жай заттардағы атомдардың тотығу дәрежесі 0-ге теңhttps://cdn3-kt-vdc.bilimland.kz/upload/content/platform_lessons/L_11335/16.mp4https://cdn3-kt-vdc.bilimland.kz/upload/content/platform_lessons/L_11335/14.mp4

Тотығу дәрежесі

• Жай заттардың құрамына кіретін элемент атомының тотығу дәрежесі нөльге тең.
• Сутектің тотығу дәрежесі гидридтерден басқа қосылыстарда +1 тең.
• Оттектің тотығу дәрежесі пероксидтер мен фтор қосылыстарынан басқа қосылыстарында -2 тең.
• Қосылыстың құрамындағы барлық атомдардың тотығу дәрежесінің қосындысының жиынтығы нөльге тең.
• Иондағы атомдардың тотығу дәрежесінің жиынтық қосындысы ион зарядына тең болады.

Mgº, Cl2º, O2º +1 +1 -1 HCl, H2O, NaH -2 -1 +2H2O, Н2О2, OF2+1 +6 -2H2SO42(+1)+6+4(-2)=0+6 -2 SO46+4(-2)= -2Тотығу дәрежелері оң және теріс боладыАтом электрондарын берсе оң тотығу дәрежесіне ие болады.ТотықсыздандырғышАтом электрондарды қосып алса теріс тотығу дәрежесіне ие болады. ТотықтырғышСа0 - 2ē → Са+2Сl0+ 1ē →Cl-Тотығу дәрежесін көрсету үшін таңба цифрдың алдына қойылады

---

-Ca+2O-2H2+1S-2 Al+3Cl3-1Тотығу дәрежелері арқылы бинарлы қосылыстардың формулаларын мынандай тәсілдермен жазады мынандай тәсілдермен жазады1) химиялық элементтердің таңбалары электртерістілік мәніне байланысты (бірінші орында электрондарын берген элемент) қатар жазылады. Мысалы, АlCl 2) элемент таңбаларының тотығу дәрежесін жазады: Al+3Cl-13) оң және теріс зарядтарының мәнін теңестіру үшін индекстер қойылады: Al+3Cl3-1Бинарлы қосылыстың формуласы: AlCl3 Элементтердің тотығу дәрежесін анықтау үшін мынандай әдісті пайдаланады

• Ережеге сай, алдымен тотығу дәрежесі − оң элемент, содан кейін тотығу дәрежесі теріс элемент жазылады.

Қай элемент электронды қосып алатыны анықталады.

Мысалы: Р2O5

2. Оттек сыртқы қабатында 6 электрон бар, 8- ге толу үшін 2 электронды қосып алып, тотығу дәрежесі -2 ге тең болады.Оттек атомдары бесеу болғандықтан жалпы заряд − 10- ға тең.Р2O5-23. Фосфор атомдарының жалпы заряд +10- ға тең болады. Бір атомға +5 заряд сәйкес келеді. Р2+5O5-2фосфор (V) оксиді 4Al + 3O2 = 2Al2O3алюминий + оттек → алюминий оксидіТОТЫҒУ ЖӘНЕ ТОТЫҚСЫЗДАНУ ҮДЕРІСІAl0 - 3ē → Al+3O2 + 2ē → O-2тотығадытотықсызданадыКүрделі қосылыс құрамындағы элементтердің тотығу дәрежесін есептеуH2+1 Sx O4-2+1∙2+x+4∙(-2)=0x=+6H2+1 S+6 O4-2 Mg+2(NxO3-2)2+2+2x+(-2)∙3∙2=0x=+5Mg+2(N+5O3-2)2Екінші, үшінші периодтың s- және p- элементтерінің жоғары және төменгі тотығу дәрежелері

Периодтары	Соңғы энергетикалық деңгейдегі электрондар саны
	1	2	3	4	5	6	7
2	3Li +1	4Be +2	5B +3	6C +4 -4	7N +5 -3	8O -2 (+2 фтор- мен)	9F -1
3	11Na +1	+12Mg +2	13Al +3	14Si +4 -4	15P +5 -3	16S +6 -2	17Cl +7 -1

---

1- тапсырмаK2Cr2O7 − қосылысындағы хромның тотығу дәрежесін анықтаңдарДескриптор:

• Қосылыс құрамындағы хромның тотығу дәрежесін анықтайды

Бекіту тапсырмасыБекіту тапсырмасы1- тапсырмаK2Cr2O7 − қосылысындағы хромның тотығу дәрежесін анықтаңдарДескриптор:

• Қосылыс құрамындағы хромның тотығу дәрежесін анықтайды

Бекіту тапсырмасыДұрыс жауапK2+1Cr2 x O7-2(+1)∙2+x∙2+(-2)∙7=0x=+6K2+1Cr2 +6 O7-22- тапсырмаМына қосылыстардығы әр элементтің тотығу дәрежесін көрсетіңдер

• СuSO4

С) Н2O2В) KMnO4Бекіту тапсырмасы2- тапсырмаМына қосылыстардығы әр элементтің тотығу дәрежесін көрсетіңдерДұрыс жауап: Дескриптор:

• қосылыстар құрамындағы элементтің тотығу дәрежесін анықтайды

• СuSO4

В) KMnO4С) Н2O2+2 +6 -2+1 -1+1 +7 -2Оқу тапсырмасы: Тотығу дәрежелеріне сәйкес қосылыстардың формулаларын құрастырыңдар:а) S+6 және O-2 б) Si+4 және Cl- в) N-3 және H+г) Са+2 және F- Қосымша ресурстарМ.Қ.Оспанова Қ.С. Аухадиева Белоусова Т.Г.Химия оқулығы 9 сынып 1-бөлімhttps://bilimland.kz/kk/subject/ximiya/9-synyp/Балапан арнасы ТВ сабақтар. 9 - сынып химия

• тотығу дәрежесін табудың ережесін білдіңіздер және қолдануды үйрендіңіздер;
• тотығу және тотықсыздану үдерістері бір-бірімен байланысты екенін және бір мезгілде жүретіндігін түсіндіңіздер

Қорытынды:

---

Смотрите также файлы

• Гораздо больше риска в том, чтобы ничего не предпринимать, нежели в неудаче.docx

• Компьютерлік графиканы негізгі тсініктері мен компоненттерін, зірлеу ралдарын топтастырыыз.docx

• Джинсы трубы.docx

• Методические указания для самостоятельной работы студентов введение.docx

• Практическая работа Оценка качества образования Показатель Примечание.docx