Файл: 37.ызмет етуші кшбасшылыты кшті жне осал тстарын жазыыз. Кшті тстары.docx

Скачать файл
Заказать решение

ВУЗ: Не указан

Категория: Не указан

Дисциплина: Не указана

Добавлен: 04.12.2023

Просмотров: 196

Скачиваний: 2

ВНИМАНИЕ! Если данный файл нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам.
37.Қызмет етуші көшбасшылықтың күшті және осал тұстарын жазыңыз. Күшті тұстарыҚызмет етуші көшбасшылық туралы зерттеулер өзінің қазіргі даму кезе-ңінде көшбасшылық саласына бірқатар оң үлесін қосты. Біріншіден, транс-формациялық және шынайы көшбасшылық секілді этикалық аспектіге ие басқа да ұстанымдар бар болғанымен, қызмет етуші көшбасшылық альтруизм-ді көшбасшылық процесінің негізгі құрамдас бөлігі санауы арқылы ерекше. Қызмет етуші көшбасшылық қағидасына сәйкес, көшбасшы ізбасарларын алдыңғы шепке қойып, қолындағы күш-қуатты ізбасарлармен бөлісіп және олардың дамуына жағдай жасауға тиіс. Бұл – көшбасшылық процесін өзгелерге қамқорлық таныту қағидасы айналасында құратын жалғыз ұстаным.Екіншіден, қызмет етуші көшбасшылық ықпалды немесе билікті пайдалануға қатысты таптаурын емес және қарама-қайшы көзқараста. Көшбасшылықтың барлығына дерлік басқа ұстанымында ықпал көшбасшы-лық процесіндегі жағымды фактор ретінде қарастырылады, ал қызмет етуші көшбасшылықта керісінше. Соған сәйкес, көшбасшылар үстемдік жасамауы, нұсқау бермеуі немесе қадағаламауы керек; дұрысы, көшбасшылар өзіндегі билік пен ықпалды өзгелермен бөлісуі қажет. Басқаруға ұмтылудың орнына одан бас тарту – қызмет етуші көшбасшылықтың мақсаты. Қызмет етуші көшбасшылық – ықпал ету процесі, бірақ мұндағы әңгіме дәстүрлі жолмен ықпал ету жайында емесОсал тустарыҚызмет етуші көшбасшылықтың оң тұстарымен қатар, бірнеше осал қыры да бар. Біріншіден, «қызмет етуші көшбасшылық» деген атауының па-радокстық сипаттамасы аталған ұстанымның ықтимал құндылығын төмен-дететін семантикалық дау туғызады. Қайшылықты атаудың кесірінен бұл көзқарас шындықтан алыс және қиял-ғажайып болып көрінуі мүмкін. Оған қоса, қызмет етуші көшбасшы болу ізінен еруді білдіреді, ал ізінен еру деге-німіз – көшбасшылыққа қарама-қайшы дүние. Қызмет етуші көшбасшылық-тың ішінде ықпал ету де бар болғанымен, ықпалдың қызмет етуші көшбас-шылық бөлігі ретінде жұмыс істеу механизмі бұл тәсіл барысында толықтай түсіндірілмеген30510- Екіншіден, қызмет етуші көшбасшылық саласын зерттеуші ғалымдар

-

дың арасында осы процестің негізгі аспектілері жайында әртүрлі пікір бар.

10.1-кестеде көрсетілгендей, қызмет етуші көшбасшылық бірқатар қабілетті,

тұлғалық қасиетті және мінез-құлықты қамтиды деп ұйғарылады. Бүгінге

дейін зерттеушілер қызмет етуші көшбасшылықтың ортақ анықтамасын не-

месе теориялық негізіне қатысты мәмілеге келе алмады (van Dierendonck,

2011). Қызмет етуші көшбасшылық жайында ауқымдырақ зерттеулер жүр-

гізілмейінше, оның теориялық тұжырымдарының орнықтылығы күмәнді

күйде қала бермек

38.Қызмет етуші көшбасшылықтың моделін жазыңыз.

қызмет етуші көшбасшылық моделі үш құрамдас бө-

ліктен – алдыңғы шарттардан, қызмет етуші көшбасшыға тән мінез-құлық

және нәтижеден тұрады. Бұл модельдің басты нысанасы қызмет етуші көш-

басшыға тән жеті мінез-құлық болып саналады: тұжырымдау, эмоциялық

оңалту, алдымен ізбасарлар мүддесін қою, ізбасарлардың өсуі мен табысқа

жетуіне көмектесу, этикаға сай әрекет ету, дербестік беру және қоғамдастық

үшін құндылық туғызу. Бұл мінез-құлық түрлеріне контекст пен мәдениет,

көшбасшының қасиеттері және ізбасарлардың осы көшбасшылық түрін қа-

лай қабылдауы әсер етеді. Адам қызмет етуші көшбасшылық процесіне қа-

тысқанда, бұл жеке, ұйымдық және қоғамдық деңгейдегі нәтижелерді жақ-

сартуы әбден мүмкін
39.Қызмет етуші көшбасшылықтың нәтижелерін жазыңыз.

Қызмет етуші көшбасшылық көбіне көшбасшы мінез-құлқына екпін тү-

сіргенмен, осы процестің ықтимал нәтижелерін зерттеу де маңызды. Қызмет

етуші көшбасшылықтың нәтижелері деп ізбасарлардың жұмыс көрсеткіші

мен өсуін, ұйымның жұмыс көрсеткішін және қоғамдық ықпалды айтамыз

(10.1-сызбаны қараңыз). Гринлиф (1970), өзінің негізгі еңбегінде атап өт-

кендей, қызмет етуші көшбасшылықтың басты мақсаты – адамдардың да-

муына мүмкіндік беретін, ұйымның жұмыс көрсеткішін жақсартатын және

ең соңында қоғамға оң ықпал туғызатын мықты ұйым құру
40.Қызмет етуші көшбасшылықтың он сипатын жазыңыз.

Практиктер үшін қызмет етуші көшбасшылықтың не екенін айқындау

мақсатында Спирс (2002) Гринлифтің еңбектерінен қызмет етуші көшбас-шының дамуына маңызды саналатын он сипаттаманы анықтады. Бәрі жи-нақтала келе, бұл сипаттама қызмет етуші көшбасшылықтың алғашқы моде-лін немесе тұжырымдамасын жасайды1. Тыңдау. Көшбасшы мен ізбасар арасындағы коммуникация – ақпарат беру мен қабылдаудан (яғни сөйлеу және тыңдау) тұратын интерактивті процесс. Қызмет етуші көшбасшы әуелі тыңдау арқылы қарым-қатынас жа-сайды. Олар тыңдаудың есту мен өзгелердің пікірін қабылдаудан тұратын, үйренуге болатын тәртіп екенін біледі. Тыңдау арқылы олар ізбасарлардың көзқарасын түсініп, әлгі көзқарасты мақұлдайды.2. Эмпатия. Эмпатия – өзіңді өзгенің орнына қойып, әлемді сол адам-ның көзқарасы тұрғысынан көруге тырысу. Бойында эмпатиясы бар қызмет етуші көшбасшы ізбасарлардың не ойлап, не сезіп тұрғанын шынымен түсі-неді. Олар эмпатия танытқанда, мұны ізбасар қолдау көрсетудің белгісі ре-тінде санайды. Бұл оның өзін айрықша сезінуіне көмектеседі.3. Оңалту. Оңалту дегеніміз бүтіндеуді білдіреді. Қызмет етуші көш-басшы ізбасарлардың жеке әл-ауқатына көңіл бөледі. Ізбасарлардың жеке проблемасын жеңіп шығуына қол ұшын созу арқылы оларға қолдау білді-реді. Гринлифтің тұжырымдауынша, оңалту процесінің екі жағы бар: ізба-сарлардың бүтін болуына көмектесу арқылы көшбасшылардың өзі оңалады.4. Сана-сезім. Гринлиф үшін сана-сезім дегеніміз – қызмет етуші көш-басшыларды өзінің физикалық, әлеуметтік және саяси ортасына сезімтал ететін қасиет. Ол өзіңді және өзгелерге етер ықпалыңды түсінуден тұрады. Өзіндік сана-сезімге ие қызмет етуші көшбасшы өзіне және өзінің көзқара-сына сырттай, ауқымдырақ деңгейде көз салып қарауға қабілетті.5. Үгіт. Үгіт – өзгелерді өзгеріске көндіретін айқын әрі табанды ком-муникация түрі. Қызметтік билікті күштеп бағындыруға пайдаланатын мәжбүрлеуден айырмашылығы – үгіттеу қандай да бір принциптерді таңу-дан ада, жұмсақ аргументті пайдалану арқылы өзгеріс туғызады. Спирстің (2002) сөзіне сүйенсек, Гринлифтің мәжбүрлеуге емес, үгіттеуге ерекше ек-пінберуі
оның Religious Society of Friends (протестантхристиандарқозға-лысы. – Ауд.) аттықоғамдастықтың, яғниквакерлердіңбірмүшесіретіндетанылуыменбайланыстыболуымүмкін.6. Тұжырымдау. Тұжырымдауадамныңұйыммақсатыменбағытыжа-йындаайқынтүсініккеиеболаотырып, көрегендікқабілеттанытуынбілді-реді. Бұлсипаттамакүнделіктіжүйелікойлауаясынаншығып, «толықкар-тинаға» назараударады. Сондай-ақтұжырымдауқызмететушікөшбасшы-лардыңкүрделіұйымдықпроблемалардыұйымныңұзақмерзімдімақсатынасәйкесшешіп, мәселегекреативтіжолменжауапберуінежолашады.7. Көрегендік. Көрегендікқызмететушікөшбасшыныңкелешектікөребілуқабілетінқамтиды. Бұл – қазірболыпжатқанжәнекешеөтіпкеткенжағдаяттарғасүйенеотырып, алданеболарынболжауқабілеті. Гринлифкө-регендіктіңэтикалықаспектісібарекенінайтады. Өйткені, оныңойынша 29110- 
көшбасшыларқисындытүрдеболжауғаболатындүниеніболжаужәнесоғансайәрекететуүшінкезкелгенсәтсіздіккежауаптыболуыкерек.8. Жетекшілік. Жетекшілік – көшбасшығажүктелгенкөшбасшылықміндетүшінжауапкершілікалу. Қызмететушікөшбасшыларадамдарменоларғабасшылықетугеберілгенұйымғамұқиятжетекшілікетужауапкер-шілігіналады. Бұғанқоса, оларұйымдықоғамигілігіүшінбасқарады.9. Адамдардыңтұлғалықөсуінеұмтылу. Гринлифтіңқызмететушікөшбасшылықтуралытұжырымдамасыәрбірізбасардыоныңұйымғақос-қанүлесішеңберіненшығатын, ішкіқұндылықтарыбарбірегейтұлғаретін-деқарастырукеректігінайтады. Қызмететушікөшбасшыұйымдағыәрбірадамныңтұлғалықжәнекәсібиөсуінекөмектесугетырысады. Ол әртүрлі формада болуы мүмкін. Оның ішінде ізбасарларға мансаптық дамуға мүм-кіндіктер беру, жаңа жұмыс машықтарын дамытуына көмектесу, идеялары-на жеке қызығушылық таныту және шешім қабылдау процесіне жұмылдыру бар (Spears, 2002).10. Қоғамдастық құру.

Смотрите также файлы