ВУЗ: Не указан
Категория: Не указан
Дисциплина: Не указана
Добавлен: 12.12.2023
Просмотров: 80
Скачиваний: 1
ВНИМАНИЕ! Если данный файл нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам.
Ғарышқа - 50 жыл 12 сәуір - Ғарышкерлер күні1961 жылы 12-сәуiрде Юрий Гагарин «Восток» кемесiмен ғарышқа ұштыЮрий Гагарин адамзат баласындағы тұңғыш ғарышкерҒарышқа 50 жыл Ғарышкер ит - ЛАЙКАЛайка — ғарышқа сапар шеккен әлемдегі тұңғыш тіршілік иесі.1957 жылдың 3-қарашасында ғарышқа салмағы алты келі, жасы екі жастан асқан Лайканы «Спутник-2» ғарыш кемесімен ғарышқа аттандырып жіберді. Ғарыш кемесі ұшырылғаннан кейін, шамамен, 5-7 сағаттан соң Лайка ғарыштағы температураның күрт артуы мен стресстің салдарынан өледі. Сынақты ұйымдастырушылар о бастан-ақ Лайканың жерге қайтуын күткен жоқ. Олардың жоспарлауынша Лайка ғарышта бір аптаға жуық уақыт өмір сүруі керек болатын.Кеңес Одағының ғалымдары Лайкамен бірге тағы екі итті жаттықтарған болатын. Олар: Белка мен Стрелка. Осынау үлкен сынақты іске асыру үшін Лайканың ұшырылуынан біраз жылдар алдын арнайы коммисия құрылып нақты шараларды анықтап отырды.Кеңестік ғалымдар ғарышқа иттерді жіберген болсан, өз кезегінде, АҚШ ғалымдары сынақ жасау үшін шимпанзелерді пайдаланды.Аты әлемге тарап, атаққа кенелген Лайканың құрметіне әндер жазылып, сигарет шығарылды. Тіпті, топтарының атын өзгерткен әншілер де болды. Ғарыш күніне орайластырылып әр түрлі ашықхаттар әзірленді. 1946 ж маусымның 27-інде Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданы, «1-інші май» ұжымшарында дүниеге келген, қазақ. Жоғары білімді. Техника ғылымдарының докторы, профессор, академик, авиация генерал-майоры. 1991ж 2 қазанда Байқоңыр ғарыш алаңынан “Союз ТМ - 12” ғарыш кемесімен ұшып, “ Мир” орбиталдық комплексінеде өзге ғарышкерлермен бірге сегіз тәулік бойы ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізіді. Тоқтар Әубәкіров зерттеуші ғарышкер есебінде, Александр Волков және австрия ғарышкері Франц Фибек, «Союз ТМ-13» ғарыш кемесімен ғарышқа ұшуға кірісті. Апта бойы «Мир» орбиталды кешенінде жұмыс істеді. 1991ж қазанның 10-ында ғарыш кемесімен жерге қайтып қонды. Ғарышта өтеген мерзімі — 7 күн 22 сағат 13 минут. Әубәкіров Тоқтар Оңғарбайұлы — Қазақстанның тұңғыш ғарышкер ұшқышы Қазақстанның: «Халық Қаһарманы» атағы«Қазақстанның ғарышкер-ұшқышы» атағы«Отан» ордені (1995)Кеңес Одағының:«Знак Почета» (Құрмет Белгісі) ордені (1987)«Герой Советского Союза» (Кеңес Одағының Ері) атағы (1988),«Золотая Звезда» (Алтын Жұлдыз) медалі (1988)
«Ленин» ордені (1988),«Заслуженный Летчик-испытатель СССР» (КСРО еңбегі сіңірген сынаушы ұшқыш) (1990)«Летчик-космонавт СССР» (КСРО ғарышкер-ұшқышы) (1991)«Октябрьская революция» (Қазан революциясы) ордені (1991)Ресейдің:«Золотая Звезда» (Алтын Жұлдыз) медалі (1995)Аустрия Республикасының:«Алтын Крест» ордені 1988)«Алтын Крест» ордені (1993) Тоқтар Әубәкіров — мәжілісмен Қазақтың қара баласы Талғат Мұсабаев ғарышқа қасиетті Құран кітапты, туған жердің бір уыс топырағын, көк байрақты ала ұшқан. 1994 ж. ғарышқа 1-ші рет ұшқанда (Союз ТМ-19) 126 күн ғарышта өткізген. 1998 ж. ғарышқа 2-ші рет ұшқанда (Союз ТМ-27) 208 күн ғарышта өткізген. Гиннестің үздік табыстар кітәбінде бір айдың ішінде 5 рет не бары 30 сағат 8 минөт ұзақтығымен ашық ғарышқа шыққанны жазылып алынған.Ұшқанда американ ғарышкері Л. Эйартс пен ресей ғарышкері (шуваш ұлтынының өкілі) Николай Бударинмен бірге. Қонғанда ресей ғарышкерлері Николай Бадурин мен Юрий Батуринмен бірге.2001 ж. ғарышқа 3-ші рет ұшқанда (Союз ТМ-32) 8 күн ғарышта өткізген. Ғарышкер - Талғат Мұсабаев Амангелдіұлы Қазақстан Республикасы«Халық Қаһарманы» атағы (1995)«Қазақстанның ғарышкер ұшқышы» атағы (1995)«Отан» ордені (1998)«Барыс» 1-ші дәрежелі ордені«Астана» медалі (1999)Ресей Федерациясы:«Дружба народов» ордені (1991)«Герой Российской Федерации» атағы (1994)«Лётчик-Космонавт РФ» (1994)«За заслуги перед Отечеством» 3-ші дәрежелі ордені (1998)«За заслуги перед Отечеством» 2-ші дәрежелі орденіАустрия Республикасы:Аустрия Республикасының орденіАмерика Құрама Штаттары:«Ғарышқа ұшқан үшін» NASA медалі (1998) Союз ТМ-32 экипажы – Деннис Тито (Dennis Tito), Талғат Мұсабаев, Юрий БатуринМарапаттары: Елбасы Н.Назарбаевпен бірге
Байқоңыр Ғарышқа ұшатын ракеталар біздің облысымыздағы қай ғарыш айлағынан ұшырылады? Әйелдер арасынан 1963 жылы алғашқы рет ғарышқа кім ұшты? Валентина ТерешковаТюбиктердеКосмос корабльдерінде тамақтар қайда сақталады?Жоқ, өйткені космоста олар өз салмақтарын жоғалтадыҒарышкерге дене жаттығулары үшінгантельдер керек пе?Скафандр Ғарышка ұшу кезінде космонавт киетін киім қалай аталады Ғарышкер болғысы келетіндерге!Барлығы да армандаудан басталатыныын ұмытпаңдар. Армандаудан қорықпаңдар! Жалқаулыққа салынбаңдар! Сәттілік тілеймін!
«Ленин» ордені (1988),«Заслуженный Летчик-испытатель СССР» (КСРО еңбегі сіңірген сынаушы ұшқыш) (1990)«Летчик-космонавт СССР» (КСРО ғарышкер-ұшқышы) (1991)«Октябрьская революция» (Қазан революциясы) ордені (1991)Ресейдің:«Золотая Звезда» (Алтын Жұлдыз) медалі (1995)Аустрия Республикасының:«Алтын Крест» ордені 1988)«Алтын Крест» ордені (1993) Тоқтар Әубәкіров — мәжілісмен Қазақтың қара баласы Талғат Мұсабаев ғарышқа қасиетті Құран кітапты, туған жердің бір уыс топырағын, көк байрақты ала ұшқан. 1994 ж. ғарышқа 1-ші рет ұшқанда (Союз ТМ-19) 126 күн ғарышта өткізген. 1998 ж. ғарышқа 2-ші рет ұшқанда (Союз ТМ-27) 208 күн ғарышта өткізген. Гиннестің үздік табыстар кітәбінде бір айдың ішінде 5 рет не бары 30 сағат 8 минөт ұзақтығымен ашық ғарышқа шыққанны жазылып алынған.Ұшқанда американ ғарышкері Л. Эйартс пен ресей ғарышкері (шуваш ұлтынының өкілі) Николай Бударинмен бірге. Қонғанда ресей ғарышкерлері Николай Бадурин мен Юрий Батуринмен бірге.2001 ж. ғарышқа 3-ші рет ұшқанда (Союз ТМ-32) 8 күн ғарышта өткізген. Ғарышкер - Талғат Мұсабаев Амангелдіұлы Қазақстан Республикасы«Халық Қаһарманы» атағы (1995)«Қазақстанның ғарышкер ұшқышы» атағы (1995)«Отан» ордені (1998)«Барыс» 1-ші дәрежелі ордені«Астана» медалі (1999)Ресей Федерациясы:«Дружба народов» ордені (1991)«Герой Российской Федерации» атағы (1994)«Лётчик-Космонавт РФ» (1994)«За заслуги перед Отечеством» 3-ші дәрежелі ордені (1998)«За заслуги перед Отечеством» 2-ші дәрежелі орденіАустрия Республикасы:Аустрия Республикасының орденіАмерика Құрама Штаттары:«Ғарышқа ұшқан үшін» NASA медалі (1998) Союз ТМ-32 экипажы – Деннис Тито (Dennis Tito), Талғат Мұсабаев, Юрий БатуринМарапаттары: Елбасы Н.Назарбаевпен бірге
“Космос әлемінде” ойыны
108 минутАлғашқы ғарышқа ұшу ұзақтығы қанша уақытқа созылды?Шолпан - Венера Таңғы немесе кешкі жарық жұлдыз қандай планетаның аты?Екі жұлдыз, екі жарық көктегі, Төбемізден тұрып алды кетпеді.Музыкалы сұрақ:«Жұлдыз» деген сөзі бар қандай өлең жолын білесіз?Иттер: Лайка, Белка, Стрелка, Пчелка, Мушка, Звездочка, Чернушка, Уголек, Ветерок - 9Ғарышқа адамзат ұшқанға дейін не жіберді, аттарын білесіңдер ме?Байқоңыр Ғарышқа ұшатын ракеталар біздің облысымыздағы қай ғарыш айлағынан ұшырылады? Әйелдер арасынан 1963 жылы алғашқы рет ғарышқа кім ұшты? Валентина ТерешковаТюбиктердеКосмос корабльдерінде тамақтар қайда сақталады?Жоқ, өйткені космоста олар өз салмақтарын жоғалтадыҒарышкерге дене жаттығулары үшінгантельдер керек пе?Скафандр Ғарышка ұшу кезінде космонавт киетін киім қалай аталады Ғарышкер болғысы келетіндерге!Барлығы да армандаудан басталатыныын ұмытпаңдар. Армандаудан қорықпаңдар! Жалқаулыққа салынбаңдар! Сәттілік тілеймін!