Файл: Реферат таырыбы Медициналы интроскопияны негізі Орындаан рманбек Ж. 103 Б, Стоматология.docx

ЖОСПАРЫ

1. 
   Кіріспе
   
2. 
   Негізгі бөлім
   

Медициналықинтроскопияғатүсінік;3.Ангиография;4.Компьютерліктомография;5.Магнитті-резонанстытомография;6.Флюорография;7.Позитронды-эмиссиондытомография;8.Ультрадыбыстызерттеуәдісі;9.Доплерография;

10. 
    Қорытынды
    
11. 
    Пайдаланған әдебиеттер
    

КіріспеМедициналық интроскопия (медициналық көрініске келтіру) —медициналық диагностиканың бір тарауы.Адам ағзасын инвазивті емесзерттеуменайналысады.Физикалықәдістердіңкөмегіменішкіқұрылымдардыңбейнесін алу.. Атап айтқанда,мыналар пайдаланылады: дыбыс толқындары (еңмаңыздысы ,ультрадыбыс), әр түрлі толқын ұзындығындағы электромагниттіксәуле шығарулар, тұрақты және айнымалы электромагниттік өріс,радиобелсендіизотоптар шығаратын (радиофармпрепараттаршығаратын).элементарбөлшектер.Медициналық интроскопияның барлық әдістерін мыадай негізгі топтарға бөлугеболады::

Рентгенологиялық;



Магнитно-резонанстық;



Оптикалық;



Радионуклидтік;



Ультрдыбыстық.

Көрініскекелтірудіңрентгенологиялықәдістері.Рентгендік сәуле шығару — электромагниттік толқындар шкаласындаультракүлгін сәуле шығарумен гамма сәуле шығырулардың арасындаорналасқан, толқын ұзындығы 10⁻¹⁴ , 10⁻⁸ м. сәйкес келетін электромагниттіктолқын. Рентгендік сәулелер мен гамма-сәулелер энергетикалық үлкенаймақпен бірін бірі жауып отырады. Рентген сәулесі мен гамма сәулелері деэлектромагниттік сәуле шығаруға жатады.Фотон энергиялары өзараэквивалентті.Терминологиялықатауыныңайырмашылығы:сәулелердіңпайдаболуының физикалық негізінде жатыр рентгендік сәулелер шығарылады,

---

(атомдардағы немесе еркін электрондардың, ) гамма-сәуле шығару атомядроларыныңқозупроцестерініңнәтижесідевозбужденияатомныхядер.Рентгендік сәулелер қатты үдетілген зарядталған бөлшектердің тежелуінен(тежелген сәуле шығару) пайда болады.Сонымен бірге молекулалар менатомдардағы электрондық қабаттар арасында жоғары энергетикалық өтулернәтижесінде пайда болуы мүмкін.Екі эффект те рентген түтікшелеріндепайдаланылады:Рентгендіктүтікшедегікатодтаншығарылғанэлектрондаранодпен катод арасындағы жоғары кернеулі потенциалдар айырмасы әсерінен үлкенжылдамдыққадейін үдетіледідеанодпен соқтығысып,тежеледі.Нәтижесіндеанодта рентген сәулелері шығарылады.Бір мезгілде атомның ішкі электрондыққабаттарынан эпектрондар жұлып шығарылады.Электрондық қабаттардағы босорындарға атомның басқа электрондары орналасады.. Бұл кезде сипаттамалықрентгендік сәулелер шығарылады.Бұл сәулелердің ерекшелігі, анод жасалғанматериалғажәнеспектрдіңэнергиясынабайланысты.Үдеу,тежелунәтижесіндеэлектронның кинетикалық энергиясының бір пайызы ғана рентгендік сәулешығаруғакетеді.қалған,99 %энергияжылуғатүрленеді..Рентген cәулелері оптикалық мөлдір емес заттардан өте алады,әр түрлі заттардажұтылуы бірдей емес.Рентген сәулесінің жұтылуы рентгендік суреттер алудабасты қасиет деп саналады. съёмке. Рентген сәулелерінің интенсивтілігі жұтылу^{қабатыныңқалыңдығынабайланыстыэкспоненциальдыкемиді:I=I}0^e-kd,мұндаd—қабатқалыңдығы,коэффициентk,Z³λ³шамасынатурапропорционал Z — элементтің реттік номері, λ — толқын ұзындығы.Осығанқарап,реттік номері жоғары . что в слоях, состоящих из химиялық элементтерқабатында, рентген сәулесінің көп жұтылатынын аңғаруға болады.Мысалы,сүйекрентгенограммасында вскоеизлучениебудетпоглощаться больше.Так,кпримеру, при рентгенограмме костей, содержащих очень много соединений

---

кальций қоспалары көп (Z=20) бөлігі басқа ұлпаларға қарағанда «анық»болыпкөрінеді.Себебі басқа ұлплардың элементтерінің кальциймен салыстырғандатөмен.Нәтижесінде рентгендік суреттерде сүйектің бейнесі ерекшеленіпкөрінеді.(рентгенсәулесініңжұтылуэффектісі).Ангиография. Қан тамырларын контрастылық рентгенологиялық зерттеуәдісі.. Ангиография қан тамырларының функциональдық күйін, , окольдық қанағысын және патологиялық процестің ұзақтығын қарастырады. Зерттеу тамырпункциясы (тесу)жолымен және одан әрі қарай катетеризацияменжүргізіледі.(тамырға арнайы катетер енгізу, ол арқылы контрастық зат жіберу,иод препараты,[Z=53]). Қара сан артериясының катетеризацисы көпжүргізіледі.тамырдың барлық әрекеті рентгенотелевиденияның бақылауыменжүзегеасады.(Экрандарентгенконтрастықзаттыңтамырлардағыциркуляциясыбайқалады.). Зерттеу аяқталған соң пункция аймағына бір тәулікке таңғышқояды.Ангиографияалдындамынадайқарсыкөрсеткіштердіболдырмаукерек:Йодпенанестезияғааллергияcы,бүйрекжетіспеушілігін,Гемостазжүйесінің бұзылуы,қалқаншабездисфункциясы,венеролгиялықаурулар.Зерттеу жүргізуден екі апта бұрын спирттік ішімдіктерден бас тарту керек.Бүйректі йодтың көп мөлшерінен қорғау үшін кей кезде зерттеу алдындагидратация (ағзаның сұйықпен қанығуы) жүргізеді.оның ағзадан шығып кетуінжеңілдетеді.Ангиография процедурасы алдында аллергияға қарсы препараттартағайындалады. Тамақ және су ішуге болмайды.Зерттеуден 30 минут бұрынпремедикацияжүргізіледі:антигистаминдікпрепараттардыенгізуаллергиялықреакция диагностикасыторов, анальгетиков. Түйрелген жер маңайында ғытүктерді қырғызып ,алып тастайды.Зерттеу алдында металл заттар менәшекейлердіалыпқоюкерек,себебіоларрентгенсәулесініңөтуінебөгетжасауымүмкін.,Ангиографияпроцедурасыжүргізілгенненсоң

---

иодтың ағзадан тез шығып кетуін жылдамдату үшін сұйықты көп ішу керек.

1. 
   сурет. Ми тамырларының ангиограммасы
   

Компьютерная томография (КТ). Биологиялық нысанның ішкіқұрылысынбүлдірмейқабатбойыншазерттеуәдісі.Биологиялық нысынның ішкі құрылысын бүлдірмей қабат бойынша зерттеу әдісін 1972жылыГодфри Хаунсфилдпен АлланКормакұсынған,осыеңбектеріүшінолар1979 жылы Нобель силығын алды.Әдіс рентгендік сәуле шығыарудыңтығыздықтары әр түрлі ұлпалардағы әлсіреуін есептеу мен күрделікоьпьютерлікөңдеуге негізделген.Кезкелгенрентгендікбейнеалурентгенсәулесіөтетінұлпалармен мүшелердіңтығыздығының әр түрлі болуына негізделген.Қарапайым рентгенографиядарентгендік сурет зерттелетін мүше немесе оның бөлігінің көрінісі болыптабылады.Мұнда ұсақ патологиялық құралымдар нашар көрінуі немесеұлпалардың суперпозициясы (бір қабаттың екіншісіне беттесуінен) салдарынанмүлде көрініс бермеуі мүмкін.. Мұндай бөгеттерді алып тастау үшінмедициналық практикаға компьютерлік томография әдістемесі енгізілген.Әдісұлпалардың көлденең қабатының оңашаланған бейнесін алуға мүмкіндік береді.Бұл нәтижеге рентгендік сәулелердің жіңішке ағыны бар. рентгендік түтікшеніпациент арқылы айналдыру жолымен жетуге болады. Одан кейін арнаулыкомпьютерлікпрограмманыңкөмегіменбейненіреконструксациялайды.Диагностикаүшіноптимальды,қарапайымрентгенодиагностика мүмкін болмайтын бейне алу ,мүшелерге қатысты анықмағұлымат береді. Күнделікті рентгенографиядан өзгеше түрде қарапайымрентгендіксуреттікоьпьютердеөңдеугеболадыдегенпікірқалыптасуымүмкін..Шын мәнінде бұлай болмайды. Рентгендік суретте рентген сәулесі өткен, бірбірінебеттесіпқалғанмүшелердің"көлеңкесі"ғанакөрінеді.рентгеновскийлуч.Ал компьютерлік томограф дененің белгілі бір тілімінің нақты бейнесін алуға

---

мүмкіндік береді.Бірнеше осындай тілімдердің 1 миллиметр қадаммен"фотографиясын " жасап ,өте сапалы үш өлшемді, көлемдік бейне алады.Олпациенттің мүшелерінің топографиясының ұсақ түйектерін білу, және аурудыңошақтарыныңсипатын,локализациясын,ұзақтығын,олардықоршағанұлпалармен өзара байланысын көруге мүмкіндік береді. Компьютерліктомографтардың сезімталдығы қарапайым рентгендік аппараттардан бір сатыжоғары.Рентгендіксуреттерентгендіксәулелердіңжұтылудәрежесібойынша10-20%, өзгешелігі болатын ұлпаларды анықтау жеткілікті болса, қазіргізамандықкомпьютерліктомографтардабұлкөрсеткіш1-2%құрайды.Компьютернойтомограмманыбірнешеэтаппеналуғаболады:1.Сканирлеу.Сәуленіңжіңішкешоғырыдененішеңбербойыменайналақозғала отырып оны сканирлейді .Қарама қарсы жақта сәулелердіқабылдайтын датчиктер жүйесі бекітілген.Олар сәулені электрсигналдарынатүрлендіреді.2.Сигнал жазылуын күшейту. Датчиктерден шыққан сигнал күшейіп,компьютер жадысына түсетін цифрлық кодқа түрленеді.Бұл процесс этотдискретті, яғни бір элементар томограмма алғаннан кейін компьютерсканирлеуші құрылымға берілген бұрышқа бұрылып және келесітомограмманы түсіру үшін сигнал береді.Сәуле шығаушыныңайналымының соңында компьютер жадысында барлық датчиктерденкегенсигналтіркелгенболыпшығады.Барлыққабаттысканирлеууақытыбасаяғы3секундтан артықемес..3.Бейненің синтезі мен талдануы. Компьютер нысанның ішкі құрылысынқайтадан көрсетеді.Цифрлық компьютерлік технологияны пайдалануарқылы алынған картинаны оңай масштабқа келтіруге болады, жәнеқабаттың қажет деген бөліктерін тиянақты түрде қарап шығуға ,мүшелердіңөлшемдерінанықтауға,олардыңпатологиялыққұралулардыңсанын,өлшемін,сипатынанықтауғакөмектеседі.Компьютерлік томографтар дамуының прогресі детекторлардың санының

---