Файл: Реферат таырыбы Медициналы интроскопияны негізі Орындаан рманбек Ж. 103 Б, Стоматология.docx
Добавлен: 12.12.2023
Просмотров: 183
Скачиваний: 6
ВНИМАНИЕ! Если данный файл нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам.
көбеюімен, яғни бір мезгілде жиналатын проекциялар санының көбеюіментікелей байланысты. Компьютерлік томографтардың алғашқы буынындадетекторлар саны 2, екінші буында — 30-50, үшіншісінде — 300-500,төртіншісінде—1000—5000ға теңболды.Екіншібуындаалғашретрентгендіксәуле шоғырының сенімді формасы қолданылды.Компьютерліктомографтардың келесі әрбір буыны бейнені реконструкциялауға уақытты азжұмсады, рентген түтігінің айналу жылдамдығын ұлғайтты.Бұл жаңалықтаркомпьютерлік томография зерттеулерін тездетіп, оның диагностикалыққолданылуаймағынкеңейтугемүмкіндікберді.КӨРІНІСКЕКЕЛТІРУДІҢМАГНИТТІК–РЕЗОНАНСТЫҚӘДІСТЕРІ.
сәулеленудіңжоғарыдозасындавремякакрентгенографияшын кескін береді. Флюорографиянынегізінен кеуде жасушаларыныңмүшелерін, сүт бездерін, сүйек жүйелерін зерттеуде қолданады. Наиболеераспространённым диагностическим методом, использующим принципФлюорография принципін пайдаланатын ең көп тараған диагностикалық әдіскеде жасушасы мүшелерінің флюорографиясы болып табылады.Ең алдыменорганов грудной клетки, которая применяется, прежде всего, для скринингатуберкулезскрингасы үшін және өкпенің қатерлі құрылуларының скрингасыүшінпайдаланады.Бұларкішірейтілгенмасштабтадаоңайажыратылады.
көзболаалады.Ультдыбыстықаппараттардыңбұлбөлігіакустикалықтүрлендіргіштер,трансдюсернемеседатчикдепаталады..Ультразвукбелгіліортадазаттардыңкезектесіпкелетін-сығылужәнесиректелу аймағы түрінде тарайды..Дыбыс толқындары оның ішіндеультрадыбыстық толқындар тербеліс периодымен — молекула (бөлшек) толықбір тербеліс жасайтын уақытпен, жиілік уақыт бірлігіндегі тербеліс санымен,толқын ұзындығы бір фаза уақыт ішіндегі қашықтықпен және таралужылдамдығымен сипатталады.Таралу жылдамдығы толқын тарайтын ортаныңсерпімділігімен тығыздығына көп тәуелді болады.Толқын ұзындығы жиіліккекері прпорционал. е. Толқын ұзындығы қысқа болған сайын ультрдыбысаппаратыныңажыратуқабылетіжоғарыболады.Медициналықультрадыбыстықдиагностика жүйелерінде көбінесе 2 МГц тен 10 МГц – ке дейінгі жиілікпайдаланылады.Қазіргі замандық ультрадыбыстық аппаратардың ажыратуқабылеті1-3мм-ге жетеді..Кезкелгенорта,оныңішіндеағзаұлпасыультрадыбыстыңтаралуына бөгетжасайды. Яғни, әр түрлі акустикалық кедергілері бар деген сөз.Олардыңшамасыортатығыздығына,ультрадыбыстыңжылдамдығынатәуелдіболады.Айтылғанпараметрлержоғарыболса,акустикалықкедергідеүлкенболады.Кезкелгеносындайэластикалық ортаныңжалпысипаттамасы«импеданс»терминіменбелгіленеді.Акустикалық кедергісі әр түрлі екі ортаның шекарасына жеткен ультрадыбыстолқындарыныңшоғырыкөпөзгеріскеұшырайды:оныңбірбөлігіжаңаортадабелгілі бір дәрежеде жұтылып, әрі қарай таралуын жалғастырады,екіншісі —шағылады. Шағылу коэффициенті бір - бірімен шекараласатын ұлпалардыңакустикалық кедергілерінің айырмасына тәуелді. Айырма үлкен болса шағылу
күшті,яғни,тіркелетін сигналдың амплитудасы үлкен: амплитудасы үлкен,сондықтан аппарат экранында жарық, анық болып көрініс береді. Ұлпалар менауаарасындағы шекаратолықшағылдырғышболаалады.Әдістің таралуының қарапайым нұсқасында әдіс екі дененің тығыздықтарыныңбөліну шекарасына дейінгі қашықтықты бағалауға мүмкіндік береді. Бағалауортаның бөліну шекарасынан шағылған толқынның өту уақытына негізделеді.Зерттеудің күрделі әдістері(мысалы,Доплер эффектісіне негізделген)тығыздықтардың бөліну шекараларының қозғалыс жылдамдығын , соныменбірге шекара құрайтын тығыздықтардың айырмасын анықтауға мүмкіндікбереді.Ультрадыбыстық тербелістер таралу кезінде геометриялық оптика заңдарынабағынады..Бір текті ортада тұрақты жылдамдықпен түзу сызықтытарайды.Акустикалық кедергілері әр орталардың шекарасында сәуленің бірбөлігі шағылады,тағы бір бөлігі түзу сызық бойымен таралуды жалғастыраотырып, сынады.Шекараласатын ортаның акустикалық тығыздықтарыныңөзгеру градиенті жоғары болса ультрадыбыс тербелістерінің көп бөлігішағылады.Ультрдыбыстыңауадантерігеөтушекарасындатербелістердің99,99 % шағылуға ұшырайды. Пациентті ультрадыбыстық сканирлеу кезіндетерібетінсужелесіменмайлаукерек,олөтпеліортаатқарады.Шағылусәуленіңтүсу бұрышына (ең көп шағылытыны перпендикуляр бағытта и) жәнеультрдыбысжиілігінетәуелді.(жоғарыжиіліктекөпбөлігішашырайды).Диагностикада Доплер эффектісін пайдалану үлкен қызығушылықтуғызады.Доплер эффектісінің мәні дыбыс шығаратын көзбен дыбыстықабылдайтынқұралдыңбірбіріменсалыстырмалықозғалысыныңсалдарынандыбысжиілігініңөзгеруіндежатыр.Дыбысқозғалғаннысыаннаншағылғанда,шағылғансигналдыңжиілігіөзгереді.(жиілікығысуыжүреді)Пайдаланғанәдебиеттер1.ВладимировЮ.А.ссоавт.Биофизика. М.,Медицина,1983.2.АнтоновВ.Ф.,ЧернышA.M.,В.И.Пасечники
Магниттік-резонанстық томография (МРТ).Ішкі мүшелер мен
ұлпалардыядролықмагниттікрезонансдепаталынатынфизикалыққұбылыстыпайдаланып зерттеудің томографиялық әдісі.Әдіс жоғары кернеулктегі тұрақтымагнит өрісінде тұрған сутегі атомдары ядроларын белгілі электромагниттіктолқындарыныңкомбинациясыменқоздыруынажауабынөлшеугенегізделген.Ядролық магниттік резонанс әдісі адам ағзасын ағза ұлпаларының сутегіменқанығуы негізінде және олардың әр түрлі атомдар мен молекулалардыңқоршауында тұруына байланысты магниттік қасиеттерінің ерекшеліктерінөлшеуге негізделген. Сутегі ядросының магниттік моменті(спині) бар жәнеөзініңкеңістіктегібағдарынкүштімагнитөрісінде.сонымен біргепротонүшінарнайы берілген градиенттік,және сыртқы радиожиіліктік импульстер депаталынатын, протон үшін арнайы болып табылатын қосымша өрістер берілгенрезонанстық жиілікте әсер еткендеінде өзінің кеңістіктегі бағдарын өзгертеалатынбірпротоныбар.Көрініске келтірудің оптикалық әдістері.
Флюорография. Рентгенологиялық зерттеу рентгенологиялық бейнепроекцияланған, флуоресценттік экранда фотоға түсіруден тұрады..Флюорография сәулеленудің аз дозасында нысанның кішірейтілген бейнесінбереді.Өзкезегіндесәулеленудіңжоғарыдозасындавремякакрентгенографияшын кескін береді. Флюорографиянынегізінен кеуде жасушаларыныңмүшелерін, сүт бездерін, сүйек жүйелерін зерттеуде қолданады. Наиболеераспространённым диагностическим методом, использующим принципФлюорография принципін пайдаланатын ең көп тараған диагностикалық әдіскеде жасушасы мүшелерінің флюорографиясы болып табылады.Ең алдыменорганов грудной клетки, которая применяется, прежде всего, для скринингатуберкулезскрингасы үшін және өкпенің қатерлі құрылуларының скрингасыүшінпайдаланады.Бұларкішірейтілгенмасштабтадаоңайажыратылады.
Көрініске келтірудің радионуклидтік әдістері .
Позитрондық-эмиссиялық томография –адамның немесе жануардың ішкімүшелерін радионуклидтік томографиялық әдісі.Әдіс позитрондардыңангиляцияясы кезінде пайда болатын гамма кванттар жұбын тіркеугенегізделген.. Позитрондар организмді зерттеуден бұрын енгізілгенрадиопрепараттың құрамына кіретін радионуклидтің (изотоптың), бетаыдырауынан пайда болады.Ең көп тараған. изотоп 2-дезокси-2-[фтор-18]-фторо-D-глюкоза (18-ФДГ), глюкоза аналогы болып табылады.,Гидроксиль тобы фтор-18алмастырылған. ПЭТніпайдаланатынизотоптарғақарағандаүлкен.фтор-18діңжартылайыдыраупериоды110минутқатең.-
сурет. ПЭТ сурет.
Көрініске келтірудің ультрадыбыстық әдістері.
УДЗ ның физикалық негізі — пьезоэлектрлік эффект. Кристалдардеформациясы кезінде кейбір химиялық қосылыстардың монокристаллдарында(кварц, барий титанаты) ультрадыбыстық толқындар әсерінен электрлікзарядының таңбалары қарама қарсы құбылыс пайда болады. — бұл турапьезоэлектрлік эффект. Оларға айнымалы электр зарядын түсіргенде заряда,кристалдарда ультрадыбыстық толқын болып шығарылатын механикалықтербелістер пайда болады. Осылайша бір пьезоэлемент алма, кезек қабылдағышпенультрадыбысшығаратынкөзболаалады.Ультдыбыстықаппараттардыңбұлбөлігіакустикалықтүрлендіргіштер,трансдюсернемеседатчикдепаталады..Ультразвукбелгіліортадазаттардыңкезектесіпкелетін-сығылужәнесиректелу аймағы түрінде тарайды..Дыбыс толқындары оның ішіндеультрадыбыстық толқындар тербеліс периодымен — молекула (бөлшек) толықбір тербеліс жасайтын уақытпен, жиілік уақыт бірлігіндегі тербеліс санымен,толқын ұзындығы бір фаза уақыт ішіндегі қашықтықпен және таралужылдамдығымен сипатталады.Таралу жылдамдығы толқын тарайтын ортаныңсерпімділігімен тығыздығына көп тәуелді болады.Толқын ұзындығы жиіліккекері прпорционал. е. Толқын ұзындығы қысқа болған сайын ультрдыбысаппаратыныңажыратуқабылетіжоғарыболады.Медициналықультрадыбыстықдиагностика жүйелерінде көбінесе 2 МГц тен 10 МГц – ке дейінгі жиілікпайдаланылады.Қазіргі замандық ультрадыбыстық аппаратардың ажыратуқабылеті1-3мм-ге жетеді..Кезкелгенорта,оныңішіндеағзаұлпасыультрадыбыстыңтаралуына бөгетжасайды. Яғни, әр түрлі акустикалық кедергілері бар деген сөз.Олардыңшамасыортатығыздығына,ультрадыбыстыңжылдамдығынатәуелдіболады.Айтылғанпараметрлержоғарыболса,акустикалықкедергідеүлкенболады.Кезкелгеносындайэластикалық ортаныңжалпысипаттамасы«импеданс»терминіменбелгіленеді.Акустикалық кедергісі әр түрлі екі ортаның шекарасына жеткен ультрадыбыстолқындарыныңшоғырыкөпөзгеріскеұшырайды:оныңбірбөлігіжаңаортадабелгілі бір дәрежеде жұтылып, әрі қарай таралуын жалғастырады,екіншісі —шағылады. Шағылу коэффициенті бір - бірімен шекараласатын ұлпалардыңакустикалық кедергілерінің айырмасына тәуелді. Айырма үлкен болса шағылу
күшті,яғни,тіркелетін сигналдың амплитудасы үлкен: амплитудасы үлкен,сондықтан аппарат экранында жарық, анық болып көрініс береді. Ұлпалар менауаарасындағы шекаратолықшағылдырғышболаалады.Әдістің таралуының қарапайым нұсқасында әдіс екі дененің тығыздықтарыныңбөліну шекарасына дейінгі қашықтықты бағалауға мүмкіндік береді. Бағалауортаның бөліну шекарасынан шағылған толқынның өту уақытына негізделеді.Зерттеудің күрделі әдістері(мысалы,Доплер эффектісіне негізделген)тығыздықтардың бөліну шекараларының қозғалыс жылдамдығын , соныменбірге шекара құрайтын тығыздықтардың айырмасын анықтауға мүмкіндікбереді.Ультрадыбыстық тербелістер таралу кезінде геометриялық оптика заңдарынабағынады..Бір текті ортада тұрақты жылдамдықпен түзу сызықтытарайды.Акустикалық кедергілері әр орталардың шекарасында сәуленің бірбөлігі шағылады,тағы бір бөлігі түзу сызық бойымен таралуды жалғастыраотырып, сынады.Шекараласатын ортаның акустикалық тығыздықтарыныңөзгеру градиенті жоғары болса ультрадыбыс тербелістерінің көп бөлігішағылады.Ультрдыбыстыңауадантерігеөтушекарасындатербелістердің99,99 % шағылуға ұшырайды. Пациентті ультрадыбыстық сканирлеу кезіндетерібетінсужелесіменмайлаукерек,олөтпеліортаатқарады.Шағылусәуленіңтүсу бұрышына (ең көп шағылытыны перпендикуляр бағытта и) жәнеультрдыбысжиілігінетәуелді.(жоғарыжиіліктекөпбөлігішашырайды).Диагностикада Доплер эффектісін пайдалану үлкен қызығушылықтуғызады.Доплер эффектісінің мәні дыбыс шығаратын көзбен дыбыстықабылдайтынқұралдыңбірбіріменсалыстырмалықозғалысыныңсалдарынандыбысжиілігініңөзгеруіндежатыр.Дыбысқозғалғаннысыаннаншағылғанда,шағылғансигналдыңжиілігіөзгереді.(жиілікығысуыжүреді)Пайдаланғанәдебиеттер1.ВладимировЮ.А.ссоавт.Биофизика. М.,Медицина,1983.2.АнтоновВ.Ф.,ЧернышA.M.,В.И.Пасечники
др. Биофизика. М., 2000.
3.
Рубин А.Е. Биофизика. Т.2. М.: Университет « Книжный дом».
4.
Физиология и патофизиология сердца / ред. Н. Сперелакис.- М.: Медицина, 1990.- Том 1.
5.
Физиология кровообращения. Физиология сердца. (сер. Руководство по физиологии).-Л.:Наука, 1980.
6.
Физиология кровообращения. Физиология сосудистой системы. - Л.:Наука, 1986.
7.
Медицинская биофизика. Самойлов В.О., Л., Воениздат, 1986.
8.
Основы физиологии человека. Учебник в 2 томах под редакцией Б.И. Ткаченко. 1994
9.
Физиология человека в 3 томах под ред. Р. Шмидта и Г. Тевса. М., «Мир», 1996 или 1985 (в 4 т)
10.
Инструментальные методы исследования сердечно-сосудистой системы / ред. Т.С. Виноградова. -М.:Медицина, 1986.