Добавлен: 10.01.2024
Просмотров: 72
Скачиваний: 2
бағытталуы;5) Аудиторияның анонимді түрде қалуы;6) Жалпылама бір пікірді қалыптастыра алуы..Бұқаралық коммуникациялардың пайда болуына мына секірістер әсер етті:1.Жазудың, таңбалардың пайда болуы;2.Кітап басып шығарудың пайда болуы;3.XIX-XX ғғ. шеңберінде телеграф,кинематограф, радио, дыбыс жазудың пайда болуы;3.ХХ ғасырда теледидардың, компьютерлік технологиялар мен интернеттің пайда болуыБұлардың негізінде пайда болған ақпарат құралдарын төмендегідей етіп бөле аламыз:1. Символикалық сипатына байланысты:Апостриорлы – табиғи тілдер негізінде қалыптасқан.Яғни, түсінікті сөздерді беру.Априорлы – жасанды, символдар мен таңбалар негізінде жасалған.2. Берілу көздеріне қарай:Жазба (газет, журналдар, кітаптар);Аудио (радио, магниттік жазбалар);Визуалды (көру арқылы – теледидар, кино-фото құжаттар);Аудиовизуалды;3. Бұқаралық және арнайы аудиторияға арналған.БҚК институционалдық сипаты:Арнайы саяси және ұйымдасқан тәжірибелік нақты мақсаттарының болуы;Ішкі еңбек бөлінісінің, иерархиялық құрылымы мен мамандарының болуы(редактор, журналист, диктор т.б.);Түрлі каналдармен берілуі;Өзге институттармен байланысы (саясат,экономика, білім, отбасы және т.б.).БКҚ атқаратын қызметтері:1)Ақпараттық-тәрбиелік қызмет:- қоршаған орта туралы ақпарат беру,- танымдық мақсаттар мен қызығушылықтардықанағаттандыру,- білім беру, кеңестер алу;- Тәрбиелеу2) Жеке индентификация қызметі:- жеке құндылықтарды нығайту;- мінез-құлық ережелерін қалыптастыру;- Өзін өзгелермен салыстыру;- Өзін-өзі түсіну.3) Интеграция мен әлеуметтік қарым-қатынас қызметі:- Өзгелердің жағдайын ұғыну;- Әлеуметтік қатынасқа түсу;- әлеуметтік рольдерді жүзеге асыру;4)Идеологиялық және саяси ақпарат беру;5) Әлеуметтік бақылау; (Г.Лассуэл)6) Ойын-сауық пен көңіл көтеру(К. Райт).- Эмоционалдық серпіліс;- Бос уақытын тиімді өткізу;- Демалу, эстетикалық ләззат алуНегізгі сұрақтары:- Кімнен тарайды?- Нені айтады?- Қандай ақпарат?- Кімге арналған?- Қандай әсері бар?БКҚ қоғамға әсерлері:Мінез-құлыққа әсер ету;Белсенділендіру - селқостандыру;Эмоционалдық әсер;Мүдделер қалыптастыру;Идеологиялық-пікір қалыптастыру;Құндылықты;
Экономикалық;
Талқылау тақырыбын тудыру;
Көңіл көтеру-демалыс сезімдерін тудыру
БКҚ бақыланады:Мемлекет тарапынан цензура көмегімен;
Экономикалық рычагтар көмегімен;
Қоғамдық санамен;
Білім беру көмегімен.
Француз әлеуметтанушысы А.Моль БКҚ мына ережелерді ұсынады:
1) Демагогиялық доктрина, оның мақсаты –индивидті жарнама алаңына батырып, онда көбірек ұстауға, оның барынша аз күш-жігер жұмсауына бағыттау;
2) Догматикалық доктрина, мақсаты – саяси партия, мемлекет, діни ағым тарапынан идеологиялық тәуелділікте ұстау;
3) Ақпараттық доктрина, оның мақсаты – ағарту, индивидті қоғамның мәдени дамуына бағыттап ұстау;
4) Динамикалық доктрина ақпараттық доктринаны толтырып, адамдардың өз дамуына, даму қарқынын күшейтуге бағытталған.
Коммуникациялық ақпарат қандай сипатта болуы керек?
Арнайы аудиториясының болуы;
Арнайы мақсатының болуы;
Түсінікті түрде берілуі;
Берушілердің сауаттылығы мен кәсіби шеберлігі;
Қабылдаушыларды қызықтыра алуы.
Қорыта айтқанда:
Қарым-қатынас ұғымы латын тілінен шыққан Communicatio - алмасу, байланыс, әңгіме ». Бұқаралық коммуникация - адамдардың бағалауы, пікірлері мен мінез-құлқына әсер ету үшін хабарламаларды сандық дисперсті аудиторияға жүйелі түрде тарату »; «Бұқаралық коммуникация ақпарат беру және жинақтау арқылы символикалық материалдарды институционалдандырылған өндіру және жаппай тарату болып табылады. «Бұқаралық коммуникация дегеніміз - бұл рухани және практикалық қызметтің бір түрі, яғни эфирге шығару, бұқаралық санаға (қоғамдық пікірге) ағымдағы болып жатқан оқиғалардың бағаларын беру, әлеуметтік маңызды деп тану. Бұқаралық коммуникацияның мәні іс-әрекет ретінде қоғамға белгілі бір құндылықтар жүйесін бұқаралық санаға енгізу арқылы әсер ету болып табылады.Оның мәні әрдайым өзгеріссіз қалады, ал құбылыс, мазмұны және іске асыру формалары бүкіл бұқаралық ақпарат құралдарының жұмыс істеу жағдайларына байланысты өзгеруі мүмкін.Бұқаралық коммуникацияның мақсаты: әлеуметтік субъектілерді мүдделеріне қарай өзгерту басқа актерлер немесе бүкіл қоғам.