Қ. ЖҰБАНОВ АТЫНДАҒЫ АҚТӨБЕ ӨҢІРЛІК УНИВЕРСИТЕТІПсихологиялық-педагогикалық және арнайы беру білім кафедрасы7М01101 – Педагогика және психологияМАГИСТРЛІК ДИССЕРТАЦИЯБолашақ педагог-психологтардың педагогикалық мәдениетін дамытудың ғылыми негіздеріОрындаған:__________________________________________Ғылыми жетекші:_____________________________________Қорғауға жіберілдіКафедра меңгерушісі________________________________________«____»__________________________________Ақтөбе2022МАЗМҰНЫ

Кіріспе................................................................................................................		3
	1 ТАРАУ. Болашақ педагог-психологтардың педагогикалық мәдениетін дамытудың теориялық негіздері
1.1	Болашақ педагог-психологтардың педагогикалық мәдениетін дамыту бойынша ғалымдардың теориялық зерттеулері.....................................
1.2	Педагогикалық мәдениет ұғымының болашақ педагог-психолог дамуындағы маңызы .............................................................................
	2 ТАРАУ. Болашақ педагог-психологтардың педагогикалық мәдениетін дамыту бойынша эксперименттік зерттеу
2.1	Болашақ педагог-психологтардың педагогикалық мәдениетінің даму деңгейін диагностикалық тексеру ..........................................................
2.2	Болашақ педагог-психологтардың педагогикалық мәдениетін дамытуға арналған іс-шаралар кешенін әзірлеу.....................................
2.3	Нәтижелерді талдау және қорытынды материалдары
Қорытынды.............................................................................................................
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.......................................................................
Қосымша.................................................................................................................

---

КІРІСПЕҚазақстан Республикасының мектептегі білім беру жүйесі қазіргі кезеңде жүйелі және жоспарланған өзгерістерге ұшырайды, бұл объективті түрде жоғары педагогикалық білім беруді жаңғыртуды талап етеді. Бұл тұрғыда педагогикалық білім ХХІ ғасырдағы әлеуметтік-әлеуметтік жағдайдың өзгеруіне бағытталуы керек. Қазақстан Республикасының Президенті Қ. Қ. Тоқаев "Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру" мақаласында қазақстандық қоғамды дамытудың таяу болашаққа бағыттарын белгілейді. Ол қазіргі қазақстандыққа сананы ойдағыдай жаңғырту үшін қажетті қасиеттерді білдіреді. Бұл қасиеттер білім беру процесінде алынады. Яғни, қойылған міндеттерге сәйкес келетін өзгерістер, атап айтқанда, Қазақстан Республикасының Жоғары білім беру міндеті болып табылады. Егер қазіргі қоғамға ойлау мен сананың жаңа формасы бар азаматты қалыптастырудың жаһандық ниеті берілсе, онда осындай қалыптастыруға дайын және қажетті құзыреттерге ие педагог кадрларды даярлау проблемасы қатар белгіленуі керек. Осылайша, білім берудің барлық сатыларын реформалаудың қазіргі жағдайында ХХІ ғасырдың сын-тегеуріндеріне жауап беретін жаңа кәсіби құзыреттіліктері бар болашақ педагогтарды даярлауға байланысты проблемалар ерекше маңызға ие.Тақырыптың өзектілігі: Психологиялық-педагогикалық қызмет үрдісінде ұстаздық ұстанымын жоғары қоятын, өз мәдениетін дамытуға белсенді, қашан да үйренуге, өзін-өзі дамытуға қабілетті, жалпы және кәсіби мәдениеті жоғары тұлғаны қалыптастыру болашақ маманды даярлау жүйесін жетілдірудің ажырамас шарты болып табылады.Бүгінгі таңда адамның дербес әрекет ету, шешім қабылдау, жауаптылықты өзіне алу сияқты мінез-құлқына деген қажеттілік ерекше байқалады. Педагог күтпеген жағдайларда ақылға қонымды таңдау жасай білуі, жедел әрі тиімді шешім қабылдауы және оны жүзеге асыруы керек. Маман тек кәсіби білімнің, дағды мен тәжірбиенің жиынтығын қамтитын кәсіби құзыреттілікке ғана емес, сонымен қатар арнайы сапалық сипаттамалар жиынтығына, арнайы іс-қимыл әдістеріне, кәсіби мәдениеттің құрамдас бөліктеріне ие болуы керек. Қазіргі уақытта кәсіби мәдениетті қалыптастыру мәселесі өте өзекті, өйткені педагогикалық теория мен практикада болып жатқан инновациялық процестер білім беру саласындағы болашақ педагог, педагог-психолог, әлеуметтік педагог және т.б. маманды даярлауға елеулі талаптар қойып отырСоңғы онжылдықтағы педагогикалық ғылымдар бойынша диссертациялық зерттеулерді талдау нақты педагогикалық әлеует саласындағы ғылыми зерттеулердің жалпы санының өсуін көрсетеді.

---

У. М. Абдигапбарова, З. С. Батчаева, А. Ш. Абдраманұлы, Е. В. Артыбаева, М. Ж. Қозыбақова, С. А. Ұзақбаева және т. б. диссертациялық жұмыстарда студенттердің адамгершілік, әлеуметтік, патриоттық, мәдени, еңбек тәрбиесі мәселелері көрініс тапты.Кәсіби мәдениетті қалыптастыру аспектілері З. Ф. Абросимова, Е. Я. Александрова, И. М. Быховская, М. Н. Ермоленко, В. А. Мижерикова, Т. Н. Савинкова, Н.Ф. Тализина, В. Харлен еңбектерінде қарастырылады. Ф. Абросимова, Е. В.Бондаревская және Е. Видт, Н. е. Воробьев, Т. В. Иванова, А. И. Пискунов, В. К. Суханцева ғалымдары педагогикалық мәдениетті оның құрылымдық мазмұнымен талдайды., ал психологиялық мәдениет және оның мазмұнын — И. И. Исаева, Н. П. Колесник, Л. С. Колмогорова, И. Б. Котова, Е.И. Рогов ғалымдары зерттеген. Алайда, педагог-психологтың кәсіби мәдениетінің ерекшеліктері, сондай-ақ оны жоғары оқу орнындағы білім беру кезеңінде қалыптастыру процесі арнайы зерттелмеген.Осылайша, болашақ педагог-психологтарды кәсіби даярлау теориясы мен практикасында келесі қарама-қайшылықтар қалыптасты: жоғары білікті, жоғары кәсіби мәдениеттің талаптарына жауап беретін педагог-психологтарға деген қажеттілік пен "педагог-психологтың кәсіби мәдениеті" құбылысының мәні туралы сұрақтың жеткіліксіз дамуы арасында; болашақ педагог-психологтардың кәсіби мәдениетін қалыптастыру қажеттілігі мен кәсіби дайындықтың осы аспектісін әдістемелік қамтамасыз етудің дамымауы арасында.Зерттеу мәселесі: болашақ педагог-психологтарды кәсіби даярлау процесінде мәдениеттің жоғары деңгейін қалыптастыруға қандай жағдайлар ықпал ететінін анықтау. Мәселенің өзектілігі мен жеткіліксіз теориялық дамуы диссертациялық зерттеу тақырыбын келесідей таңдауға әсер етті:"Болашақ педагог-психологтардың педагогикалық мәдениетін дамытудың ғылыми негіздері ". Зерттеудің мақсаты: Болашақ педагог-психологтардың педагогикалық мәдениетін дамытудың ғылыми негіздерін зерттеу болып табылады.Зерттеу нысаны-болашақ педагог-психологтар.Зерттеу пәні: университетте болашақ педагог-психологтарды кәсіби даярлау процесі. Зерттеу міндеттері:

1. 
   Болашақ педагог-психологтардың педагогикалық мәдениетін дамыту бойынша ғалымдардың теориялық зерттеулерін қарастыру.
   
2. 
   Педагогикалық мәдениет ұғымының болашақ педагог-психолог дамуындағы маңызын зерттеу.
   
3. 
   Болашақ педагог-психологтардың педагогикалық мәдениетін дамыту бойынша эксперименттік зерттеу.
   

---

Зерттеудің ғылыми жаңалығы болашақ педагог-психологтардың мәдениетін қалыптастырудың психологиялық-педагогикалық жағдайларын енгізуді эксперименттік тексеру жүзеге асырылды, оның тиімділігін растайды.Зерттеу жұмысының теориялық мәні: зерттеудің теориялық негізін шетелдік және отандық ғалымдардың зерттеулері, философиялық, педагогикалық, психологиялық еңбектері құрайды.Зерттеу жұмысының практикалық мәнділігі: Жұмыста алынған қорытындыларды кәсіби мәдениетті қалыптастыру ерекшеліктерін ескере отырып, педагогикалық процесті ұйымдастыру үшін кәсіптік білім беру саласының мамандары қолдана алады.Зерттеу әдістері:Жалпы педагогикалық мәдениет ұғымын сипаттау мақсатында зерттеу әдісі қолданылды, сонымен қатар теориялық зерттеулерді талдау жүзеге асырылды. Тәжірибе барысында бақылау, педагогикалық эксперимент жүргізу және диагностикалау әдістері қолданылды. Даярланған материалдар аясында тәжірибелік жұмыстар жүргізіліп, аталған жұмыстарға талдау жасалды. Диссертация жұмысының құрылымы:диссертация жұмысының құрылымы кіріспе, екі бөлімнен, қорытынды және қолданылған әдебиеттерден тұрады.1 ТАРАУ. Болашақ педагог-психологтардың педагогикалық мәдениетін дамытудың теориялық негіздері1.1 Болашақ педагог-психологтардың педагогикалық мәдениетін дамыту бойынша ғалымдардың теориялық зерттеулеріЖалпы адамзат мәдениетінің құрамдас бөлігі педагогикалық мәдениет болып табылады. Ғылыми еңбектермен, оқулықтарда «Педагогикалық мәдениет» ұғымына әртүрлі анықтамалар берілген. Енді солардың негізгілеріне тоқталсақ:

• 
  Педагогикалық мәдениет - мұғалімнің жеке басының интегралды сапасы, оның жалпы мәдениетінің мамандық саласына қарай бейімделуі. Педагогикалық мәдениет - мұғалімнің жоғары кәсібилігі мен ішкі қасиеттерінің синтезі, оқыту әдістемесін меңгеру және мәдени шығармашылық қабілеттерінің болуы. Бұл адамзат жинаған тәжірибені шығармашылық иемдену және түрлендіру өлшемі. Жоғары педагогикалық мәдениеті бар мұғалім жақсы дамыған педагогикалық ой-пікір мен санаға ие, шығармашылық әлеуетке ие және дүниежүзілік мәдени-тарихи тәжірибенің орталығы болып табылады (Н. Е. Воробьев, В. К. Суханцева, Т. В. Иванова [1]);
  
• 
  Педагогикалық мәдениет - педагогикалық қызметті саналы түрде ұйымдастыру тәсілі, онда оқушылардың өзін-өзі тәрбиелеуді, өзін-өзі жетілдіруі және өзін-өзі дамытуды ұйымдастыруға арналған білім, дағдылар, құндылықтар мен әдіс-тәсілдерді, технологияларды толық меңгеруі, сондай-ақ мұғалімнің жеке басының толық дамуы қамтамасыз етіледі (Г. В. Соколов [2]);
  
• 
  Педагогикалық мәдениет - әлеуметтік нормалар, қатынастар және тәрбие мен білім беру мекемелері жүйесінде ұсынылған адамзат мәдениетін дамыту үшін әр дәуірдің ұрпақтарының өзара әрекеттесу тәсілдерінің жиынтығы (И. А. Колесникова [3]);
  
• 
  Педагогикалық мәдениет тәрбиемен тікелей байланысты халықтың материалдық және рухани мәдениетінің саласы халықтық педагогиканы, білім беру жүйесін, педагогиканың жай-күйін, мұғалімдердің дайындық деңгейін, көпшіліктің педагогикалық ағартушылығын қамтиды (Г. Н. Волков);
  
• 
  Педагогикалық мәдениет - жалпыадамзаттық педагогикалық құндылықтардың динамикалық жүйесі, педагогикалық іс-әрекеттің шығармашылық тәсілдері және оқыту мен тәрбиелеумен айналысатын адамдардың жеке жетістіктері (Е. В. Бондаревская [4]).
  

---

Жоғарыда келтірілген анықтамалардан көрініп тұрғандай, педагогикалық мәдениет - өте көлемді ұғым. Аталған авторлар педагогикалық мәдениеттің компоненттерін анықтауда әртүрлі пікірлер білдіргендіктен, нақты құрамдас бөліктері мыналар деп айтуға келмейдіДегенмен белгілі орыс педагогы, ғалым В.А.Сухомлинский өз еңбектерінде қарастырылып отырған ұғымның келесідей төрт компонентін атайды:

• 
  мұғалімнің оқушының ақыл-ойы мен жүрегіне жол табуы үшін академиялық білімі болуы керек;
  
• 
  мұғалім әдебиет оқуы керек;
  
• 
  мұғалім баланы зерттеу әдістерінің түр-түрін білуге міндетті;
  
• 
  мұғалімнің сөйлеу мәдениеті болуы керек [5].
  

Ал Е. В. Бондаревскаяның пікірінше, педагогикалық мәдениеттің келесі компоненттерін ажыратуға болады:

• 
  мұғалімнің гуманистік педагогикалық ұстанымы және жеке қасиеттері;
  
• 
  педагогикалық теориялық білімі және педагогикалық ойлау дағдысы;
  
• 
  педагогикалық технологиялар және кәсіби қабілеті;
  
• 
  шығармашылық іс-әрекет тәжірибесі, өзіндік педагогикалық іс-әрекетін жүйе ретінде негіздей алуы (дидактикалық, тәрбиелік, әдістемелік);
  
• 
  кәсіби мінез-құлық мәдениеті;
  
• 
  мұғалімнің жеке басы мен қызметін өзін-өзі дамыту және өзін-өзі тәрбиелеу тәсілдері [4].
  

Өз кезегінде, В.А.Сластенин педагогикалық мәдениеттің негізгі компоненттері ретінде келесі ғылыми ұғымдарды ұсынады:

• 
  аксиологиялық (немесе құндылық) компоненті, яғни идеялар, тұжырымдамалар, білім мен дағдылар, педагогикалық қарым-қатынастың гуманистік технологиялары, өзіндік педагогикалық құндылықтар, адамгершілік, мұғалімнің тиімді «Мен тұжырымдамасы», оқушылармен бірлескен тәжірибе және оларға жалпыадамзаттық және жеке тұлғалық құндылықтарды «сіңіру»;
  
• 
  технологиялық компонент: педагогикалық қызметтің әдістері мен тәсілдері (оның ішінде инновациялық), көп аспектілі педагогикалық міндеттерді қою және шешу;
  
• 
  тұлғалық-шығармашылық компонент: мұғалімнің педагогикалық құндылықтарды меңгеруі, сондай-ақ оларды әзірлеу, педагогикалық іс-әрекет пен қарым-қатынастың әртүрлі түрлерінде мұғалімнің қабілеттерін шығармашылық қолдану және іске асыру, педагогикалық тәжірибе алуға, педагогикалық шығармашылыққа және оқушылармен бірлесіп жұмыс жасауға бағытталған [6].
  

Осылайша, көптеген авторлардың пікірінше, педагогикалық мәдениет -бұл жалпы мәдениеттің бөлігі болып табылатын кешенді білім. Ал аталған талаптарға жауап беретін маман даярлау - жоғары оқу орнының міндеті. Бұл міндеттің өзектілігі қазіргі жағдайда құзыреттілік тәсіл негізінде болашақ мамандарды кәсіби даярлауға жоғары талаптар қойылатындығында. Оның негіздерін неміс ғалымы Г. де Хан тұжырымдады. Педагогикалық мәдениетті маман болу үшін мұғалімге бірқатар дағдыларды қалыптастыру талап етіледі, атап айтқанда: өз іс-әрекеттерін болжау, оларды талдау, пәнаралық жұмыс, әлемді ашық қабылдау, мәселелерді шешуге қатысу, өз идеяларын жүзеге асыру, жанашырлық пен мейірімділік, өз және басқалардың іс-әрекеттерін ынталандыру, рефлексия [7].

---

Смотрите также файлы

• Лабораторная работа 3 особенности строения и образа жизни инфузорий цель изучить структурнофункциональные особенности строения инфузорий.docx

• Программа среднего профессионального образования Дисциплина Основы философии Практическое задание 2.doc

• Практическое занятие Тема Практическое применение знаний по особенностям развития детского организма.doc

• Коноэ продолжал борьбу своего отца за укрепление власти империи на всей территории японских островов.docx

• Программа среднего профессионального образования Дисциплина Основы философии Практическое занятие 2.doc