Файл: 1. сімдіктер мен жануарлар биотехнологиясы.docx

Өсу гормоны (соматотропин) Балалардағы өсу гормонының тапшылығы инсулин қант диабеті

Интерлейкин Бүйрек онкологиясы

Интерферондар Гепатит, СПИД, склероз, онкология

Микроорганизмдерді қолданудың пайдасы

Бактериялар тез өсіп, популяциялар жоғары тығыздыққа жетеді
Эукариоттық жасушаларды өсірумен салыстырғанда қоректік ортада оларды өсіру əлдеқайда арзан – қарапайым.
Бактериялардың генетикалық аппараты əлдеқайда қарапайым, зат алмасу жəне көптеген реттеуші процестер зерттелген
Жағымсыз сыртқы əсерлерге жəне стресс факторларына төзімді
Жүйелердің үлкен саны векторлардың экспрессия, реципиент штаммдары құрастырылған

Микроорганизмдердің негізгі моделі

Escherichia coli Bacillus subtilis

Saccharomyces cerevisiae

Белгілі бір антигендік қасиеттері бар иммунологиялық белсенді белоктарды (вакциналарды) жəне гендік-инженерлік əдістермен моноклоналдық антиденелерді алуын көрсетіңіз

Терапиялық антиденелер туралы арнайы жобаның алғашқы мақалалары антиденелердің ашылу жəне қолдану тарихына, олардың құрылымы мен əртүрлілігіне арналды. . Антидене оның қызметін анықтайтын кеңістіктік құрылымы бар өте күрделі молекула болғандықтан, антиденені химиялық жолмен синтездеу мүмкін емес, бірақ бұл үшін биологиялық жүйелерді, мысалы, жануарлардың жасушалық дақылдарын пайдалану қажет, оларда барлық қажетті құралдар бар. осындай күрделі белоктарды өндіру.

Əдетте антиденені экспрессиялау үшін гендік-инженерлік құрылымды жасау экспрессия жүйесін, векторды таңдаудан жəне антиденені кодтайтын нуклеотидтер тізбегін оңтайландырудан басталады. Кодондардың құрамын антидене экспрессиясы максималды болатындай етіп реттеу қажет. Ақуыздың аминқышқылдық құрамы тұндыру, агрегация жəне иммуногенділік ықтималдығын азайту үшін оңтайландырылға. Вектор ретінде плазмидалар қолданылады - ақуыз генінің өзін де, көмекші элементтерді де кодтайтын дөңгелек ДНҚ.Осылайша, эукариоттық жасушаларда экспрессия үшін транскрипцияның жоғары тиімділігін қамтамасыз ететін цитомегаловирус (CMV) промоторы қолданылады. Антидене жеңіл жəне ауыр екі полипептидтік тізбектен тұратындықтан, екі плазмидті экспрессия жүйесі немесе екі генді қамтитын бір вектор қолданылады. Соңғы нұсқа қолайлы, өйткені ол жеңіл жəне ауыр тізбектердің өндірісінің арақатынасын дəлірек бақылауға мүмкіндік береді.

Кез келген табиғи антигенге қарсы жасалуы мүмкін моноклональды антиденелер молекулалық биологияда да, биохимияда да, медицинада да кеңінен қолданылады

Тірі дивергентті вакциналар

Құрамында патогенді емес препараттар адамға арналған микроорганизмдер жалпы қорғаныс антигендеріне ие жұқпалы антиген. (қорғаныш антигені - күшті айқын антиген иммуногенділік, жоғары деңгейде ынталандыру антиденелерді өндіру)

шешекке қарсы вакцина (1980 жылдан бері қолданылмайды)

БЦЖвакцинасыТІРІАТЕНУИРленгенвакциналарқұрамындаəлсірегендəрілербіржолменштаммдарпатогендікмикроорганизмдер,қалдықтысақтау вируленттілігіжəне спецификалықантигендікбелсенділікМоноклональды антиденелер (МКА) – бір жасуша клонына жататын иммундықжасушаларшығаратыниммуноглобулиндер[1].Олардыңөндірісісалыстырмалытүрдежақында пайда болды: гибридомалық технологияның дамуы туралы баяндаманы 1975жылы ғалымдар Кёлер мен Милштейн жариялады, олар 1984 жылы Нобель сыйлығыналды.МКА негізіндегі препараттар иммунотерапияда жəне қатерлі аурулардыңиммунодиагностикасындакеңіненқолданылады.Қазірдіңөзіндеқатерліқанауруларындиагностикалау, пациенттердің иммунологиялық жағдайын анықтау, емдеудіңтиімділігін бақылауды МКА негізіндегі дəрі-дəрмектерсіз елестету мүмкін емес. Ісіккетəн антигендерді танитын антиденелер биопсия үлгілерін қоса алғанда, əртүрліүлгілерде ісік жасушаларын анықтау үшін пайдаланылуы мүмкін. Осы мақсаттаметрологиялық əдістер қолданылады, яғни. қан сарысуында жəне басқасұйықтықтарда, сондай-ақ дене тіндерінде анықталған антиген-антидене реакцияларыарқылыантиденелер мен антигендердізерттеу əдістері.MCA алудың дəстүрлі əдісі in vivo əдісі болып табылады, ол таңдалған клонныңгибридома жасушаларын тышқандарға немесе егеуқұйрықтарға енгізу, содан кейін ісікасциттерін дамыту жəне асциттік сұйықтықты жинау. Дегенмен, бұл əдістің бірқатармаңыздыкемшіліктерібар.Біріншіден,тінтуірден50мг-гедейінмақсаттыөнімдіалуғаболады, бұл моноклональды антиденелер негізіндегі препараттардың қажеттілігінқанағаттандырмайды.Екіншіден, in vitro өндірісі өндірісті бақылауға, стандарттауғамүмкіндік береді, сонымен қатар вирустық қауіпсіздік, өндіріс консистенциясы жəнешикі өнімде ластаушы иммуноглобулиндердің болмауы бойынша in vivo өндірісінен

маңызды артықшылықтарға ие. Бұл өндіріс əдісінің басқа артықшылықтары сарысусыз қоректік орталарды пайдалану, сонымен қатар жануарларды пайдалануды айтарлықтай

азайту болып табылады [1]. Осы ойларға сүйене отырып, in vitro өндірісіне артықшылық беріледі жəне in vivo өндірісі белгілі бір жағдайларда ғана рұқсат етіледі жəне негізделуі керек.

Жануар жасушаларын in vitro өсірудің екі тəсілі бар. Бірінші əдіс иммобилизацияға жəне жасушаларды қатты матрицаға қосуға негізделген. Мысалдар кеуекті талшықтарға перфузияны, микрокапсулаларды, агароздық микротүйінділерді немесе керамикалық кассеталарды пайдалануды қамтиды. Екінші тəсіл жасушаларды біртекті суспензияда өсіруді қамтиды. Моноклоналды антиденелерді алудың осы екі əдісінің бірін таңдау негізінен өндірістік процестің талаптарымен анықталады.

Дегенмен, жасушаларды біртекті суспензияда өсірудің бірқатар артықшылықтары бар: бұл өте қарапайым жəне басқаруға оңай əдіс. Оның жоғары қайталану мүмкіндігі бар, бұл жоғары сапалы өнім өндірудің жоғары əлеуетін білдіреді. Біртекті суспензиядағы моноклоналды антиденелерді алу жүйесі ұзақ уақыт бойы асептикалық жұмыс істеуге қабілетті, сонымен қатар масштабтауға оңай жəне тиімді.Сонымен қатар, араластыру есебінен суспензияда процесті жүргізу кезінде мəдениеттің жоғары біртектілігіне қол жеткізіледі
4.Жаңа емдік препараттарды алудың болашағы. Диагностикалық препараттар жəне оларды алу əдістері.
Диагностикалық препараттар (бұдан əрі – ДП) – зерттелетін материалда микроорганизмдерді, антигендерді, антиденелерді, нуклеинді қышқылдарды танып білуге қабілетті препараттар;

Диагностикалық иммундыбиологиялық препараттар жұқпалы ауруларда, аллергиялық жағдайда, ісіктерде, иммунопотологиялық көріністерде кеңінен қолданылады.

Диагностикалық препараттардың əсер ету принципі иммунологиялық реакциялармен

(антиген-антидене реакциясы; жасушалық реакция) негізделген, олар физикалық,химиялық,клиникалық тиімділікпен тіркелген.Жұқпалы, жұқпалы емес аурулар үшін бірнеше жүз диагностикалық иммундыбиологиялық препараттар жасалған. Солардың көмегімен АИТВ – инфекциясын,вирустыгепатитті,ішсүзегін,дифтерияны(күлді),қызылшаныжəнебасқадажұқпалыауруларды; тағамдық, кəсіби жəне басқа аллергиялық түрлерді; қатерлі ісіктердіңорналасуын (бауыр, өкпе, тік ішектің қатерлі ісіктері т.б.); ана мен ұрықтың иммундықарым-қатынасы, жүктілік; алмастыру кезіндегі тіндер мен мүшелердің сəйкестігі;иммундытапшылық жағдайларды анықтайды.Иммунологиялық принциптерге негізделген диагностикалық препараттардыңсезімталдығы мен арнайлылығы басқа əдістерге қарағанда жоғары. Моноклондыантиденементазартылғанантигендердіқолданудиагностикалықпрепараттардыңарнайлылығынодан жоғары арттырды.

Диагностика үшін бактериофагтар

Жұқпалы патологияларды диагностикалау кезінде бактерияны немесе вирустыанықтауғамүмкіндікберетінбактериофагтарқолданылады.Реакциялардыанықтауүшінқолданылады:

Агглютинациялау – микроорганизмдерді диагностикалау жəне идентификациялау үшін қолданылады, бұл эшерихия тудыратын ауруларда маңызды.
Преципитациялаушы – дифтерия, күйдіргі жəне т.б ауруларды анықтау үшін қолданылатын антигендері бар қосылыстар.
Гемолитикалық – мұндай өнімді қойдың қанындағы эритроциттерді иммунизациялау арқылы алады.
Вирусқа қарсы – тұмауды диагностикалау үшін қолданылатын иммундық сарысулар.
Люминесцентті. Арнайы антиденелер бар иммундық қосылыстар - олар арнайы бояғыштың əсерінен жарқырайды.

Антиглобулин - композицияда адамның немесе қоянның сарысуындағыиммуноглобулиндергеантиденелербар.RIF,ELISAанықтауүшінсарысуқолданыладыИМУНОБИОЛОГИЯЛЫҚДƏРІЛЕРТОПТАРЫ(А.А.Воробьевбойынша)1-топ - тірі немесе өлген микроорганизмдерден алынған UPS немесеарнайыпрофилактикаға арналған микробтықөнімдер жəнеемдеуəдістері:вакциналар,бактериофагтар,пробиотиктер;2топ–антиденелернегізіндегіUPS:сарысу,иммуноглобулиндер,иммунотоксиндер,антиденелер-ферменттер,рецепторлықантиденелер, мини-антиденелер;