ВУЗ: Не указан
Категория: Не указан
Дисциплина: Не указана
Добавлен: 30.11.2023
Просмотров: 200
Скачиваний: 1
ВНИМАНИЕ! Если данный файл нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам.
2) = 150 мл – 75 мл = 75 млЖоғарғы температурада металл күйіндегі мыс арқылы өткізгенде жұтылған газ – артық мөлшерде алынған оттек:Cu + O2 = 2Cu OОттектің артық мөлшерінің көлемі: V артық (O2) = 75 млОттектің әрекеттескен мөлшері: V рак (O2) = 150 мл – 75 мл = 75 млЗаттың құрамына оттек кіреді.Реакция схемасы: Cx Hy Oz + O2 = CO2 + H2 OКөлемдік қатынастар заңына сүйене отырып, коэффиценттерді анықтаймыз:V(Cx Hy Oz) : Vпрореаг (O2):V (CO2) : V(H2 O)г = 75:75:75:75 = 1:1:1:1.Бұдан:x =1, y =2, z = 1, ал заттың формуласы CH2 O11 сынып -5. Изотоптар. 9 баллХлорсутек пен дейтерий хлоридінің қоспасы берілген. Қоспадағы хлордың массалық үлесі 96,73 %.қоспадағы дейтерий хлоридінің массалық үлесін анықтаңыздар.Шешуі: қоспаның массасы 100 г үлгісін қарастырамыз. Қоспадағы атомдық хлордың массасы:m(Cl) = m (Cl) = 100 * 0,9673 г =96,73 гҚоспадағы атомаралық сутек пен дейтерийдің массасын есептейміз:m(H) + m(D) = m – m((Cl) = 100 – 96,73 = 3,27 гнемесе m(H) + m(D) = 3,27 г (1)Атомаралық хлордың массасы хлорсутектің құрамындағы m1(Cl) хлор мен дейтерий хлоридінің құрамындағы хлордың m2(Cl) массаларының қосындысынан тұрады:m(Cl) = m1(Cl) + m2(Cl) (2)m1(Cl) массасын табамыз: m1(Cl) = n(Cl) * M(Cl) = n1(Cl) * 35,5 (3)n1(Cl) – HCl құрамындағы атомаралық хлордың зат мөлшері.HCl құрамындағы атомаралық сутектің массасын табамыз:m(H) = n( H) * M(H) = n(H) *1 (4)n(H) – HCl. Құрамындағы атомаралық сутектің зат мөлшерін табамыз:Хлорсутектің формуласы бойынша:Демек, (3) и (4) теңдеулерден: немесе m(Cl)= 35,5 m(H) (5)Сол сияқты, дейтерий хлоридінің формуласы бойынша: немесе m= 35,5 m(D)/2 (6)m1(Cl) және m2(Cl) мәндерін (5) және (6) формуллаларға сүйене отырып, m(H) және m(D) арқылы өрнектелген атомаралық хлордың жалпы массасын табамыз:m(Cl)= 35,5 m(H)+35,5 немесе35,5 m(H)+ 17,75m(D)= 96,73Екі белгісізі бар (1) және (7) теңдеулер жүйесін аламыз:m(H)+ m(D) = 3,27 г35,5 m(H)35,5
Оны шессек: m(D)= 1,09 г(6) теңдеуді пайдаланып, дейтерий хлоридінің құрамындағы хлордың массасын табымыз:m2(Cl) = 17,75 m(D)= 17,75Ч1,09=19,35 гДейтерий хлоридінің массасын табамыз:m(DCl)=m(D)+m(Cl)= 1,09+1935 = 20,44 г.Қоспадағы дейтерий хлоридінің DCl массалық үлесі:W(DCl)=Олимпиада есептері11 сынып1-есеп.Өлшеніп алынған ашудас түзуге бейім белгісіз, сусыз тұз аммиак суында ерітілді. Алынған ерітіндіге көмір қышқыл газын жібергенде немесе оны көп уақыт бойы қайнатқанда ақ тұнба түзіледі. Азот ағынында қыздырылғаннан кейін тұнбаның массасы 9,37г болды. Егер тұнбаның осындай массасы сутегінің ағынында қыздырылса, 8,57г сұр түсті ұнтақ зат түзіледі. Аталған заттардың бәрін анықтағанда, реакция теңдеулерін жазыңдар, өлшеніп алынған белгісіз тұздардың массасын табыңдар. Шешуі: Белгісіз тұз І және ІІІ топтағы металдардың сульфаты болуы керек, себебі ашудастардың жалпы формуласыШешуі: Белгісіз тұз І және ІІІ топтағы металдардың сульфаты болуы керек, себебі ашудастардың жалпы формуласы Me(I)ME(III)(So4)2*12H2OІ топтың металының өкілдері болуы мүмкін емес, себебі олардың гидроксидтері ақ тұнба түзбейді. Me2(SO4)2+18NH4OH=3(NH4)2SO4+2[Me(NH3)]*(OH)3+12H2O t0[Me(NH3)6](OH)3→6NH3+Me(OH)3[Me(NH3)6](OH)3+3CO2+3H2O=3(NH4)2CO3+Me(OH)3Бұл ақ түсті металл гидроксидінің қыздырғанда мынадай реакция жүреді t0 2Ме(ОН)3→Ме2О3+3Н2ОАл сутек ағынында тотықсыздану процесі жүруі мүмкін:Ме2О3+3Н2=2Ме+3Н2ОЕгер металдың эквиваленттік массасын Х деп белгілесек, онда эквивалент заңы бойынша теңдеу құрамыз.Х+Э0/Х+m(Me2O3)/m(Me)X+8/X=9.37/8.57Бұдан Х=85.7 Ame=85.7*Z Ame=85.7*3=257.1Бұл атомдық масса есептің шартына сәйкес келмейді. Демек тотықсыздану процесі металға дейін емес, оксидке дейін жүрген:Ме2О3+Н2=2МеО+Н2О (1)Ме2О3+Н2=Ме2О+2Н2О (2)Егер металдың атомдық массасын Х деп белгілесек, онда (1) реакция теңдеуі бойынша 2х+48/2х+32=9.37/8.57 x=A=69.7Бұл Ga металы.Екінші теңдеу бойынша:2х+48/2х+16=19.37/8.57x=A=163.4Бұл атомдық масса есептің шартына сәйкес келмейді. Сонымен бастапқы тұз Ga(SO
4)3. Өлшеніп алынған тұздың массасын былай есептейміз:М(Ga2(So4)3)/y=M(Ga2O3)/m(Ga2O3)427.4/y=187.4/9.37 y=21.37г.№ 2-есеп.100г этанолдың гександағы ерітіндісі 10,3г натриймен әрекеттеседі. Ерітіндінің осындай мөлшерін 1500С-та алюминий оксидінен өткізгенде ол толық әрекеттесті. Катализдік түтіктен шыққан қоспа қараңғыда 12г бромнан дайындалған, бром суымен реакцияға түседі. Түтіктен шыққан қоспаның сапалық және сандық құрамын анықтаңыздар.Шешуі:Жүретін реакция теңдеулерін жазайық.2С2Н5ОН+2Na=2C2H5ONa+H2 (1)C2H5OH→CH2+H2O (2)2C2H5OH→C2H5-O-C2H5+H2O (3)CH2=CH2+Br2=CH2Br-CH2Br (4)1500С температурада (2) және (3) реакция жүреді. (1) және (4) реакция бөлме температурасындада жақсы жүреді. Енді 10,3г натрий массасын зат мөлшеріне (мольге) айналдырайық, VNa=mNa/mNa=10.3г/23г/моль=0,45моль(1) реакция бойынша 0,45 моль натриймен 0,45 моль этанол әрекеттеседі. mэт=Vэт*Мэт=0,45*46=20,7гОнда гексанның (еріткіш) массасы 79,3г (100г-20,7г) тең болады. 12г бромды мольге айналдырсақ, VBr=12г/80=0,15моль тең болады. (4) реакция бойынша 0,15 моль броммен 0,15 моль этилен әрекеттеседі. Демек, (2) реакция бойынша 0,15 моль су түзіледі. Енді (3) теңдеу бойынша реакцияға қатысқан этанолдың мөлшері 0,3 мольге тең болады. Осы реакция бойынша 0,3 моль этанолдан 0,15 моль жай эфир және 0,15 моль су түзіледі. (2) және (3) реакциялар бойынша барлығы 0,3 моль су түзіледі.Сонымен қоспаның массалық құрамы мынадай болады:Гексан – 79,3гЭтилен – mэ=0.15 моль 28г/моль=4.2гДиэтилэфир mэф=0.15*74=11,1гСу- mсу=0.3моль*18г/моль=5,410 сынып№ 1-есеп.Қанықпаған 4 көмірсутегінің проценттік құрамдары бірдей: 8,5,7 процент С және 14,3 процент Н. Олардың ауамен салыстырғандағы тығыздықтары 0,98; 1,5; 2,0; 2,43 болса, олар қандай көмірсутектер? Бұл көмірсутектердің алыну реакциялары теңдеулерін жаз. Структуралық (графикалық) формулаларын келтір.Шешуі:Ауамен салыстырмалы тығыздықтары негізінде көмірсутектердің жеке-жеке салыстырмалы молекулалық массаларын есептейік:Dауа= Mr(CxHy)/Mr(ауа)Mr(ауа)=29;M1(CxHy)=29*0.98=28.42;M2(CxHy)=29*1.5=43.5M3(CxHy)=29*2.58M4(MxHy)=29*2.43=70.47Енді көмірсутектердің проценттік құрамы бойынша көміртегі мен сутегінің мөлшерін есептейік:
100г CxHy-85,7г С болса,28,42г CxHy–х1 г.Х1=28,42* 85,7/100:=23,25г С;23,25: 12≈2; екі атом С100г CxHy-14,3г Н,28,42г CxHy –х2 г;х2=28.42*14.3/100=4.1г Нсутегінің атом саны-4,1:1=47Бірінші көмірсутегінің формуласы – С2Н4, бұл-этилен;СН2=CH2-этиленнің графикалық (структуралық) формуласы.Этиленнің алынуы:С2Н5ОН*Н2SO4/t0*C2H4↑+H2O немесе С2Н6→С2Н4+Н2;100г СхНу – 85,7г С;43,5г СхНу –х3г;х3=85.7*43.5/100=37.28г С37,28:12=3 атом С.100г СхНу –14,3г Н,43,5г СхНу –х4;Х4=43,5*14,3/100=6,2г Н.6,2:1=6 атом Н.Екінші көмірсутегі С3Н6-пропен, СН2=СН-СН3.Алынуы:С3Н8→С3Н6+Н2;100г СхНу –85,7г С,58г СхНу –х5 г;х5=85,7*58/100=49,7г С.100г СхНу –14,3г Н бар 58г СхНу –х6 г;х6=58*14,3/100=8,3г Н8,3:1=8 атом Н№Үшінші көмірсутегі С4Н8-бутен.Н2С=СН-СН2-СН3 бутен-1СН3-СН=СН-СН3 бутен-2С4Н10→С4Н3+Н2100г СхНу –85,7г С100г СхНу –14,3г Н бар79,47гт СхНу –х8 гх8=79,47*14,3/100=10,08г Н10,08:1=10 атом Н№Төртінші көмірсутегінің формуласы С5Н10-пентен. Кейбір изомерлерінің формуласы мен аттары:Н2С=СН-СН2-СН3 пентен-1Н2С=СН-СН2-СН3-СН3 пентен-2СН3-СН=С-СН3 2-метилбутен-2 | СН3Жауабы: С2Н4-этилен, С3Н6-пропилен (пропен), С4Н10-пентен.Бәрі де қанықпаған көмірсутектерінің өкілдері.9 – сынып№ 1-есеп.41,3г мыс пен мыс(ІІ) оксидінің 88 проценттік күкірт қышқылының біраз мөлшерінде ерітілген. Реакция нәтижесінде, 8,96л газ(қ.ж) бөлінген. Қоспаның алғашқы құрамын және түзілген тұздың мөлшерін есепте.Шешуі:Концентрлі күкір қышқылы қоспа құрамындағы екі затпен де әрекеттеседіCu+2H2SO4=CuSO2+SO2↓+2H2OCuO+H2SO4=CuSO4+H2OРеакция нәтижесінде бөлінген газ күкірт (ІҮ) оксиді SO2. Бөлінген газдың көлемі бойынша әрекеттескен қоспадағы мыстың мөлшерін есептейміз:Х1 8,96Cu+2H2SO4=CuSO4+SO2↓2H2O64г 22,4х1:8,96=64:22,4;
х1=25,6г Cu.Қоспа құрамындағы мыс(ІІ) оксидінің мөлшері 41,3-25,6=15,7г болады. Есептің шартына сәйкес түзілген тұздың мөлшерін есептесек:25,6 х2Cu2H2SO4=CuSO4+SO2↓+2H2O
Оны шессек: m(D)= 1,09 г(6) теңдеуді пайдаланып, дейтерий хлоридінің құрамындағы хлордың массасын табымыз:m2(Cl) = 17,75 m(D)= 17,75Ч1,09=19,35 гДейтерий хлоридінің массасын табамыз:m(DCl)=m(D)+m(Cl)= 1,09+1935 = 20,44 г.Қоспадағы дейтерий хлоридінің DCl массалық үлесі:W(DCl)=Олимпиада есептері11 сынып1-есеп.Өлшеніп алынған ашудас түзуге бейім белгісіз, сусыз тұз аммиак суында ерітілді. Алынған ерітіндіге көмір қышқыл газын жібергенде немесе оны көп уақыт бойы қайнатқанда ақ тұнба түзіледі. Азот ағынында қыздырылғаннан кейін тұнбаның массасы 9,37г болды. Егер тұнбаның осындай массасы сутегінің ағынында қыздырылса, 8,57г сұр түсті ұнтақ зат түзіледі. Аталған заттардың бәрін анықтағанда, реакция теңдеулерін жазыңдар, өлшеніп алынған белгісіз тұздардың массасын табыңдар. Шешуі: Белгісіз тұз І және ІІІ топтағы металдардың сульфаты болуы керек, себебі ашудастардың жалпы формуласыШешуі: Белгісіз тұз І және ІІІ топтағы металдардың сульфаты болуы керек, себебі ашудастардың жалпы формуласы Me(I)ME(III)(So4)2*12H2OІ топтың металының өкілдері болуы мүмкін емес, себебі олардың гидроксидтері ақ тұнба түзбейді. Me2(SO4)2+18NH4OH=3(NH4)2SO4+2[Me(NH3)]*(OH)3+12H2O t0[Me(NH3)6](OH)3→6NH3+Me(OH)3[Me(NH3)6](OH)3+3CO2+3H2O=3(NH4)2CO3+Me(OH)3Бұл ақ түсті металл гидроксидінің қыздырғанда мынадай реакция жүреді t0 2Ме(ОН)3→Ме2О3+3Н2ОАл сутек ағынында тотықсыздану процесі жүруі мүмкін:Ме2О3+3Н2=2Ме+3Н2ОЕгер металдың эквиваленттік массасын Х деп белгілесек, онда эквивалент заңы бойынша теңдеу құрамыз.Х+Э0/Х+m(Me2O3)/m(Me)X+8/X=9.37/8.57Бұдан Х=85.7 Ame=85.7*Z Ame=85.7*3=257.1Бұл атомдық масса есептің шартына сәйкес келмейді. Демек тотықсыздану процесі металға дейін емес, оксидке дейін жүрген:Ме2О3+Н2=2МеО+Н2О (1)Ме2О3+Н2=Ме2О+2Н2О (2)Егер металдың атомдық массасын Х деп белгілесек, онда (1) реакция теңдеуі бойынша 2х+48/2х+32=9.37/8.57 x=A=69.7Бұл Ga металы.Екінші теңдеу бойынша:2х+48/2х+16=19.37/8.57x=A=163.4Бұл атомдық масса есептің шартына сәйкес келмейді. Сонымен бастапқы тұз Ga(SO
4)3. Өлшеніп алынған тұздың массасын былай есептейміз:М(Ga2(So4)3)/y=M(Ga2O3)/m(Ga2O3)427.4/y=187.4/9.37 y=21.37г.№ 2-есеп.100г этанолдың гександағы ерітіндісі 10,3г натриймен әрекеттеседі. Ерітіндінің осындай мөлшерін 1500С-та алюминий оксидінен өткізгенде ол толық әрекеттесті. Катализдік түтіктен шыққан қоспа қараңғыда 12г бромнан дайындалған, бром суымен реакцияға түседі. Түтіктен шыққан қоспаның сапалық және сандық құрамын анықтаңыздар.Шешуі:Жүретін реакция теңдеулерін жазайық.2С2Н5ОН+2Na=2C2H5ONa+H2 (1)C2H5OH→CH2+H2O (2)2C2H5OH→C2H5-O-C2H5+H2O (3)CH2=CH2+Br2=CH2Br-CH2Br (4)1500С температурада (2) және (3) реакция жүреді. (1) және (4) реакция бөлме температурасындада жақсы жүреді. Енді 10,3г натрий массасын зат мөлшеріне (мольге) айналдырайық, VNa=mNa/mNa=10.3г/23г/моль=0,45моль(1) реакция бойынша 0,45 моль натриймен 0,45 моль этанол әрекеттеседі. mэт=Vэт*Мэт=0,45*46=20,7гОнда гексанның (еріткіш) массасы 79,3г (100г-20,7г) тең болады. 12г бромды мольге айналдырсақ, VBr=12г/80=0,15моль тең болады. (4) реакция бойынша 0,15 моль броммен 0,15 моль этилен әрекеттеседі. Демек, (2) реакция бойынша 0,15 моль су түзіледі. Енді (3) теңдеу бойынша реакцияға қатысқан этанолдың мөлшері 0,3 мольге тең болады. Осы реакция бойынша 0,3 моль этанолдан 0,15 моль жай эфир және 0,15 моль су түзіледі. (2) және (3) реакциялар бойынша барлығы 0,3 моль су түзіледі.Сонымен қоспаның массалық құрамы мынадай болады:Гексан – 79,3гЭтилен – mэ=0.15 моль 28г/моль=4.2гДиэтилэфир mэф=0.15*74=11,1гСу- mсу=0.3моль*18г/моль=5,410 сынып№ 1-есеп.Қанықпаған 4 көмірсутегінің проценттік құрамдары бірдей: 8,5,7 процент С және 14,3 процент Н. Олардың ауамен салыстырғандағы тығыздықтары 0,98; 1,5; 2,0; 2,43 болса, олар қандай көмірсутектер? Бұл көмірсутектердің алыну реакциялары теңдеулерін жаз. Структуралық (графикалық) формулаларын келтір.Шешуі:Ауамен салыстырмалы тығыздықтары негізінде көмірсутектердің жеке-жеке салыстырмалы молекулалық массаларын есептейік:Dауа= Mr(CxHy)/Mr(ауа)Mr(ауа)=29;M1(CxHy)=29*0.98=28.42;M2(CxHy)=29*1.5=43.5M3(CxHy)=29*2.58M4(MxHy)=29*2.43=70.47Енді көмірсутектердің проценттік құрамы бойынша көміртегі мен сутегінің мөлшерін есептейік:
100г CxHy-85,7г С болса,28,42г CxHy–х1 г.Х1=28,42* 85,7/100:=23,25г С;23,25: 12≈2; екі атом С100г CxHy-14,3г Н,28,42г CxHy –х2 г;х2=28.42*14.3/100=4.1г Нсутегінің атом саны-4,1:1=47Бірінші көмірсутегінің формуласы – С2Н4, бұл-этилен;СН2=CH2-этиленнің графикалық (структуралық) формуласы.Этиленнің алынуы:С2Н5ОН*Н2SO4/t0*C2H4↑+H2O немесе С2Н6→С2Н4+Н2;100г СхНу – 85,7г С;43,5г СхНу –х3г;х3=85.7*43.5/100=37.28г С37,28:12=3 атом С.100г СхНу –14,3г Н,43,5г СхНу –х4;Х4=43,5*14,3/100=6,2г Н.6,2:1=6 атом Н.Екінші көмірсутегі С3Н6-пропен, СН2=СН-СН3.Алынуы:С3Н8→С3Н6+Н2;100г СхНу –85,7г С,58г СхНу –х5 г;х5=85,7*58/100=49,7г С.100г СхНу –14,3г Н бар 58г СхНу –х6 г;х6=58*14,3/100=8,3г Н8,3:1=8 атом Н№Үшінші көмірсутегі С4Н8-бутен.Н2С=СН-СН2-СН3 бутен-1СН3-СН=СН-СН3 бутен-2С4Н10→С4Н3+Н2100г СхНу –85,7г С100г СхНу –14,3г Н бар79,47гт СхНу –х8 гх8=79,47*14,3/100=10,08г Н10,08:1=10 атом Н№Төртінші көмірсутегінің формуласы С5Н10-пентен. Кейбір изомерлерінің формуласы мен аттары:Н2С=СН-СН2-СН3 пентен-1Н2С=СН-СН2-СН3-СН3 пентен-2СН3-СН=С-СН3 2-метилбутен-2 | СН3Жауабы: С2Н4-этилен, С3Н6-пропилен (пропен), С4Н10-пентен.Бәрі де қанықпаған көмірсутектерінің өкілдері.9 – сынып№ 1-есеп.41,3г мыс пен мыс(ІІ) оксидінің 88 проценттік күкірт қышқылының біраз мөлшерінде ерітілген. Реакция нәтижесінде, 8,96л газ(қ.ж) бөлінген. Қоспаның алғашқы құрамын және түзілген тұздың мөлшерін есепте.Шешуі:Концентрлі күкір қышқылы қоспа құрамындағы екі затпен де әрекеттеседіCu+2H2SO4=CuSO2+SO2↓+2H2OCuO+H2SO4=CuSO4+H2OРеакция нәтижесінде бөлінген газ күкірт (ІҮ) оксиді SO2. Бөлінген газдың көлемі бойынша әрекеттескен қоспадағы мыстың мөлшерін есептейміз:Х1 8,96Cu+2H2SO4=CuSO4+SO2↓2H2O64г 22,4х1:8,96=64:22,4;
х1=25,6г Cu.Қоспа құрамындағы мыс(ІІ) оксидінің мөлшері 41,3-25,6=15,7г болады. Есептің шартына сәйкес түзілген тұздың мөлшерін есептесек:25,6 х2Cu2H2SO4=CuSO4+SO2↓+2H2O
-
160
-
x3
-
36
-
143.5