Файл: Оудістемелік.docx

ҚарағандыоблысыныңбілімбасқармасыҚарағандыоблысыбілімберудідамытудыңоқу-әдістемелікорталығы ҚарағандыоблысыбілімбасқармасыныңТеміртауқаласыбілімбөлімінің «№2жалпыбілімберетінмектебі»КММАвторы: Куанышбекова Аяжан Бахтяировна , «Теміртау қаласы № 2 ЖББМ»КММфизикапәнініңмұғалімі.

Пікір жазушылар:

МусеноваЭльмираКуанаровна,Е.А.БөкетоватындағыҚарағандыуниверситеті,физикажәненанотехнологияларкафедрасыныңпрофессоры,физика–математикағылымдарыныңкандидаты,қауымдастырылғанпрофессор.Ильясова Самал Муратовна, «Теміртау қаласы № 2 ЖББМ» КММ директордыңоқуісіжөніндегіорынбасары,қазақ тілі мен әдебиетініңпән мұғалімі.ҚарағандыоблысыбілімбасқармасыныңТеміртауқаласыбілімбөлімінің «№2 жалпы білім беретін мектебі» КММ әдістемелік кеңесімен ұсыныладыХаттама №«»2022

---

жыл

Хатшы:

Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі : _________________________

лауазымы, қолы, аты-жөні

«Теміртау қаласы білім бөлімі» ММ әдістемелік кеңесімен ұсынылады

Хаттама № «»2022 жыл

Хатшы:



лауазымы, қолы, аты-жөні

Қарағанды облысы білім беруді дамытудың оқу-әдістемелік

орталығымен ұсынылады

Хаттама № _______ «____»___________ 202__жыл

Хатшы:

Методист ________________

қолы, аты-жөні

КІРІСПЕ

PISA– оқушылардыңфункционалдықсауаттылығынқалыптастыруды бағалайтын білім беру жетістіктерін бағалаудың халықаралықбағдарламасы (Programme for International Student Assessment). Экономикалықынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ– Экономикалық ынтымақтастықжәнедамуұйымы)жүзегеасырады.Зерттеужауапберетіннегізгісұрақ:«Міндеттіжалпыбілімалған15жастағыоқушылардаәлеуметтікқатынастардың әртүрлісалаларындағыкеңауқымдымәселелеріншешугежәнеқазіргі қоғамда толыққанды қызмет ету үшін қажетті білім мен дағдылар барма?Оқытунәтижелерініңкөрсеткіштеріоқубағдарламаларынмеңгерудәрежесі емес, жалпылау, рефлексия, қорытынды жасау, шешім қабылдау жәнеөнімдіәрекететудіталапететінжағдайлардапәндікбіліммендағдылардықолдана білу, яғни негізгі сауаттылық деп аталатын құзыреттерді қалыптастыруболыптабылады.Барлықсауаттылықтар(оларстандартталғантесттапсырмалары арқылы оқытылады) қазіргі әлемде қолайлы бейімделу, қоғамғабелсендіқатысуүшінжекемүмкіндіктердідамытуүшінпәндікбіліммендағдылардыпайдалануқабілетіретіндеанықталады.Жаратылыстану сауаттылығы дегеніміз: жаратылыстану білімін пайдалану,проблемаларды

---

анықтау, қоршаған әлемді және адам әрекетінің оған енгізетін өзгерістерін түсіну үшін қажетті негізделген қорытындылар жасау және тиісті шешімдер қабылдау қабілеті.

Элективті курс тапсырмалары төмендегі тақырыптарды кіріктірді:

• 
  заттың құрылымы мен қасиеттері (жылу өткізгіштік, электр өткізгіштік);
  
• 
  атмосфералық өзгерістер (радиация, қысымның ауысуы);
  
• 
  химиялық және физикалық өзгерістер (зат күйлері, жылдамдық реакциялар, ыдырау);
  
• 
  энергияның түрленуі (энергияның сақталуы, энергияның таралуы, фотосинтез);
  
• 
  күштер және қозғалыс (теңдестірілген/теңдестірілмеген күштер, жылдамдық,үдеу, инерция);
  
• 
  құрылысы мен қызметі (жасуша, қаңқа, бейімделу);
  
• 
  физиологиялық өзгерістер (гормондар, нейрондар);
  
• 
  Жер және оның Әлемдегі орны (күн жүйесі, тәуліктік және маусымдық өзгерістер);
  
• 
  геологиялық өзгерістер (континенттік ағыстар, атмосфералық ауа райы).
  

Түсінік хаты

Жалпы функциональдық сауаттылық деген ұғымды таратып айтар болсақ,адамдардың(жекетұлғаның)әлеуметтік,мәдени,саясижәнеэкономикалыққызметтергебелсенеараласуыжәнеөмірбойыбілімалуынаықпалететінбазалықфакторы.Яғнибүгінгі жаһандану дәуіріндегі заманағымынақарайілесіп отыруы. Сонымен, функциональдық сауаттылық адамның мамандығына,жасынақарамастанүнемі білімінжетілдіріпотыруы.Мұндағыбасшылыққаалынатынфункциональдықсапалар:белсенділік,шығармашылықтұрғыдаойлау, шешім қабылдай алу, өз кәсібін дұрыс таңдай алуға қабілеттілік, т.б. Яғни,жалпы білім беретін мектептерде Қазақстан республикасының зияткерлік, денежәне рухани тұрғысынан дамыған азаматын қалыптастыру, оның физикалық

---

құбылмалы әлемде әлеуметтікбейімделуін қамтамасызететінбілімалудағықажеттіліктерінқанағаттандыруболыптабылады.Білімалушылардыңфункционалдықсауаттылығындамыту–бүгінгізаманныңбастыталабы.Болашақ азамат өз ұлтының асыл мұрасынан сусындау арқылы туған халқыныңтарихымен, мәдениетімен жете танысып, білімін кеңейтеді. Туған тілінің байқазынасын игеріп, грамматикасын терең меңгерген білім алушы қоғамның кезкелген саласында қиналмай қызмет етіп, өзінің функционалды сауаттылығынкөрсетеалады.Қазіргіәлемдікбілімкеңістігіндегіхалықаралықстандартталаптарына сай оқыту үдерісінің орталық тұлғасы білім алушы субъект, ал олсубьектінің алған білімінің түпкі нәтижесі құзыреттіліктер болып белгіленуібілім беру жүйесінде «функционалдық сауаттылықты» қалыптастыру мәселесіннегізгеалудыңөзектілігін арттырыпотыр.Оқушылардыңоқужетістіктерінсырттайбағалаушеңберіндегіфункционалдықсауаттылықтыңбіртүрі–жаратылыстану-ғылымисауаттылығы болып табылады. Жаратылыстану – ғылыми сауатылық ұғымы -бұлжаратылыстану-ғылымибілімімендәлелдерінпайдалану,олардыңсенімділігінбағалау,проблемалардыанықтау,мүмкінболатынөзгерістердіболжау және қоршаған әлемді және оған енгізілетін өзгерістерді түсіну үшінқажеттінегізделгенқорытынды жасауқабілетідеп түсіндіріледі.Білім алушылардың жаратылыстану-ғылыми сауаттылықтары халықаралықзерттеулердеPISA,TIMSSжәнет.б.тапсырмалардабағаланады.TIMSS:Қатысушыбарлықелдердіңжалпықабылданғанстандартбойыншабілімсапасын бағалаcа, PISA халықаралық ғылыми зерттеу жобасы оқу барысындамеңгерген білімдерін өмірлік жағдайларда қолдана білу ептіліктерін бағалауғабағытталған. PISA 15 жастағы білім алушылардың оқу жетістігін бағалайды.Нақтыосыжастағыбілім

---

алушылардыіріктеудіңсебебіәлемніңкөптегенелдеріндебұл жастағыбалалардыңмектептеміндеттібілімалуыныңаяқталғандығымен түсіндіріледі. PISA тарихы 1948 жылдан зерттеу жобасы 1997жылдарданбастауалады.PISAжобасыныңбасымдығықатысушыелдерсанының артуымен расталады. Мәселен, PISA-2000 жобасына – 32 ел қатысса,PISA-2018 жобасына әлемнің 80-ге жуықелі қатысты.Қазақстандағы жағдайдысаралайкелеАсхатАймағамбетов:«ОқусауаттылығыбойыншаPISA-2018бойынша Қазақстанның орташа балы 387 ұпай , 2015 жылы математика – 423ұпайжәне2012жылғыжаратылыстану-ғылымисауаттылықдеңгейібойынша–397ұпайдықұрады.Бірденайтакетукерек,біздіңбұлкөрсеткіштерЭЫДҰоқу– 487, математика – 489 және жаратылыстану – 489 орташа көрсеткіштерменсалыстырғандаәлдеқайдатөменекендігінкөрсетеді.Жасұрпақтыңфункционалдықсауаттылықдеңгейініңтөменболуыолардыңқоғамғабейімделуіжәнеәлеуметтенуінқиындатады.Бұл«Айналамыздағықызықтыфизика»элективтікурсыоқушылардыңфизикапәніненхалықаралықPISAзерттеуінедайындаудыңжұмысбағдарламасыфизикалыққұбылмалыәлемдеәлеуметтікбейімделуінқамтамасызететінбілімалудағықажеттіліктерінқанағаттандыруғабағытталған.Қазіргі Қазақстанға еңбекте және кәсіби қызметте өзінің әлеуетін барыншаарттыра алатын, сол арқылы қоғамға пайдасын тигізетін, елдің дамуына үлесқосаалатынтиімдіазаматтарқажет.Бұлқоғамдеңгейіндемектепоқушыларыныңфункционалдықсауаттылығындамытумәселесініңөзектілігінтүсіндіреді.«Мектепоқушыларыныңжаратылыстанусауаттылығынқалыптастыружолдары» элективті курсы кез келген оқушының әлеуметтік табысты болғысы

---