ВНИМАНИЕ! Если данный файл нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам.
ТҚАЗ және БЦП бар блалардың оңалту технологиясы Мүмкіншілігі шектеулі жандарға деген қоғам қатынасының сипаттамасы көптеген факторларға тәуелді:
Қоғамның өндіргіш күштерінің даму деңгейіне.
Қоршаған ортаға.
Ауытқудың түріне.
Жоғары күштерге.
Тұрмыстық жағдайына.
Дамуында ауытқуы бар балаларға жасалынатын қатынасқа тұтасынан келесінің даму деңгейі тікелей әсер етеді:
Еңбекке баулудың.
Көңілдің.
Ағартудың.
Әлеуметтік бағдарлаудың.
Денсаулық сақтаудың.
Адамдар тек қарапайым еңбек құралдарын меңгерген кезеңде кеміс жандар болып саналғандар:
Икемділіктері дамымағандар.
Айтқанға мән бермейтіндер.
Күрделі дене кемшіліктері барлар.
Тәртібі бұзылғандар.
Психикалық жетілмеушіліктері анық көрінгендер.
Католик діндерінде ақылы кем балаларға «сайтан баласы» деп, оларды абақтыға отырғызу немесе өзенге лақтырудың керектігін білдіргендер:
Православие шіркеуінің қызметкерлері.
Мартин Лютер.
Славян мемлекеттерінің өкілдері.
Протестанттық реформистер. Джо Кальвин.
Көне және орта ғасырларындағы дін, кемтар балаларға деген аяушылық сезімін діндар адамдарда белгілі бір мөлшерде оятсада:
Аталмыш көмектің дамуына жәрдемдеспеген.
Сәбилердің дамуына көңіл бөлген.
Осы тұлғаларды асырауға садақа беруге тартудан аспаған.
Ауытқулардың алдын алуға бағытталған шараларды қарастырған.
Балалардың кішкене де болса сауығуына көмектеспеген.
Ф.Платтердің есі ауысқан ауруларды топтастыру негізінде жатқан белгілер келесіні сипаттайды:
Аурудың физикалық жағдайын.
Ақыл-ой бұзылыстарын.
Қимыл-қозғалысын.
Эмоция ақауларын. Тамақтануын.
Ақылы кемдердің шамалы (ептеген) бөлігі монастырьларда күнін өткізіп жатса, көпшілігі ХVIII ғасырдың аяғына дейін:
Ашаршылыққа ұшырады. Еңбек етті.
Арнайы мектепте оқыды.
Қоғамдағы іс-шараларға қатысты.
Жанұясында тату-тәтті өмір сүрді.
Ф.Пинель идиотияның түрлерін ажыратты:
Ақымақтық- ақылы мен тілінің бір дәрежеде болуы.
Жануарларға жақын жағдай және кейбір түсініктері мен физикалық қажеттіліктері бар жағдай.
Дебильдік – кемақылдылықтың жеңіл дәрежесі.
Кем ақылдылық. Деменция.
Ұлы Француз буржуазиялық революция:
Мүмкіншілігі шектеулерге арнайы оқу мекемелерінің қажеттігін көрсетті.
Кем ақылдылықтың бірыңғай топтастыруын ұсынды.
Кемтар балалар үшін пана салуды ұсынды.
Кеміс адамдарға берілетін көмекті қайыр садақа түрінде белгіледі.
Кем ақылдылықты тереңдете зерттеуге жағдай туғызды.
Француз дәрігері Жан-Этьен-Доминик Эскироль:
Ақылы кемдерді бірқатар көп жоспарлы топтастырудың авторы.
Кем ақылдылықтың бірыңғай топтастыруын ұсынды.
Ақыл кемдігін клиникалық және психологиялық тұрғыдан зерттеудің бастамасына жол салды.
Клиникалық белгілер мен артта қалушылық тереңдігі арасындағы байланысты белгіледі.
Кем ақылдылық негізінің жан-жақты анықтамасын құрастырды. Кеңес Одағы кезіндегі кем ақылды балаларды тәрбиелеу мен оқыту бойынша қабылданған шешімдер:
Психикалық даму кемшіліктерін түзету арқылы қоғамдық-пайдалы еңбекке баулу.
Ақылы кем балаларға қамқор қорсету мемлекеттік іс болды.
Дамуында бұзылыстары барлар өзін еркін ұстаған кез.
Алғашқы арнайы мектептердің ашылу кезеңі.
Көмекші мектеп оқушыларын еңбекке даярлау жүйесін өзгеріссіз қалдыру.
Еуропалық тарихтың б.з.б. VIII ғ. бастап б.з. XII ғ. дейінгі үзіндісі:
Мемлекет пен қоғамның кемтарларға деген қатынасының эволюциясының бірінші кезеңі.
Мүмкіндігі шектеулі жандарға азаматтар ретінде қараған уақыт.
Туа біткен ақыл-ой немесе физикалық жетіспеушіліктің тасымалдаушысын қолдау кезеңі.
Дамуында бұзылыстары барлар өзін еркін ұстаған кез.
Алғашқы арнайы мектептердің ашылу кезеңі. Еуропалықтардың кемтарларға қатынасының эволюциясының бірінші кезеңі:
Ликург заңдарынан басталады, мүгедек баланы антикалық дүниеде қабылдамады.
Саңырау балаларды жеке оқыту бастамасы ата-аналарымен ұсынылды. Протестанттықты қабылдаған мемлекеттер қайырымдылықтың жаңа модельдерін ұсынды.
Кемтар адамдарды антикалық мемлекеттерде құл ретінде ұстаған кез.
Кем балаларға оңалту орталықтары ашылды.
Батыс Еуропадағы мемлекет пен қоғамның кемтарларға қатынасының эволюциясының екінші кезеңі:
Орыс князьдары, патшалары кемтарлардың жағдайын өзгертуге тырыспады.
Мүгедектерге көмек беру қажеттілігін ұғынудан саңырау, соқыр балаларды оқыту мүмкіндігін ұғыну уақыты.
Русьта монастырьлық паналар Еуропадан кеш пайда бола бастады.
Кемтар адамдарды антикалық мемлекеттерде құл ретінде ұстаған кез. Жағдайы жақсы ресей жанұялары мүгедек балаларын оқытуды қажет етті.
XII ғ. бастап XVIII ғ. мерзімінде батыс еуропалық мемлекеттерінде: Мемлекеттің (монарх,қала өкіметінің) кемтар балаларға қатынасы өзгерді.
Мүгедектерге көмек беру қажеттілігін ұғынудан саңырау, соқыр балаларды оқыту мүмкіндігін ұғыну уақыты.
Еуропалықтар кеміс балалардың статусына көзқарастарын өзгертпеді. Парижда саңырау,соқыр балаларға алғашқы мемлекеттік мектептер ашылды.
Білім беру саласында заңнамалық бастаулар сенсорлық бұзылыстары бар азаматтарға таралмады.
Ресейдегі эволюцияның екінші кезеңі келесідей сипатталады: XIX ғ.басында саңырау және соқыр балаларға алғашқы мектептер ашылды.
Еуропаға қарағанда бес ғасырға кеш басталды.
Сенсорлық бұзылыстары бар балаларды жеке оқыту басталды. Ресей экономикасы, саясаты, мәдени өмірі кемтар жандардың беделін көтерді.
Жағдайы жақсы ресей жанұялары мүгедек балаларын оқытуды қажет етті.
Кеміс балаға деген мемлекет пен қоғам қатынасы эволюциясының үшінші кезеңі:
Арнайы білім алуды қажет ететін балалардың жаңа категориялары анықталды.
Сенсорлық және ақыл-ойы бұзылыстары бар балаларға да әрекеті таралған кезектегі актілер қабылданды.
Монастырьларда алғашқы хоспис пен паналар жаңа ғана пайда бола бастады.
Батыстағы арнайы білім беру жабық ақпарат болды.
Арнайы білім беру жүйесінің қалыптасу мезгілі.
Батыста XVIII ғ. аяғынан XX ғ. басына дейінгі уақыт үзіндісінде: Мезгіл аяғында нақты елдерде міндетті бастауыш білім беру туралы заң қабылданды.
Туа біткен кемтар балалардан құтылу мәселесі қарастырылды. Сенсорлық және ақыл-ойы бұзылыстары бар балаларға да әрекеті таралған кезектегі актілер қабылданды.
Ортағасырлық заң саңырау, соқыр, кемтарлардың құқықсыздығын білдірді.
Монастырьларда алғашқы хоспис пен паналар жаңа ғана пайда бола бастады.
Эволюцияның төртінші кезеңі келесімен сипатталады:
Алғашқы рет мүгедектер мәртебесі заң түрінде өзгеруімен.
Арнайы білім берудің ұлттық еуропалық жүйесінің құрылысының басталуымен сәйкеседі.
Кемтар балалардың жеке категориялары үшін арнайы білімнің қажеттілігін ұғынумен.
Жалпыға бірдей міндетті бастауыш оқуды еңгізумен.
Русьтағы монастрьда алғашқы паналар ашылуымен. XX ғ. басы – 70-ші жылдары:
Батыс Еуропа саңырау, соқыр, ақыл-ойы кемдерге арнайы білімнің қажеттілігін түсінді.
Дамуында ауытқуы бар барлық балаларға білім берудің қажеттілігін ұғынды.
Данияда саңырауларды міндетті оқыту актісі қабылданды.
Ақылы кемдер арнайы білімді қажет ететіндердің ерекше категориясына кірді.
Норвегияда ақыл-ойы кемдерді оқыту туралы Заң шықты.
Мемлекет пен қоғам қатынасы эволюциясының бесінші кезеңінің сипаттамасы:
Ресейде арнайы білім жүйесінің дайындығы арнайы білім беру туралы заңның жоқтығымен ұштасты.
Аталмыш кезең XVIII ғ. басталып – XX ғ. басына дейін созылды. Мәскеу, Киевте тәртібі бұзылған кеміс балаларға, күн тәртібі ерекше, арнайы мектептер ашылды.
«Кем ақылды, мүгедектердің құқықтары туралы» БҰҰ декларациялары қабылданды.
Психологиялық-педагогикалық көмектің жас шегі кеңейіп, мектепке дейінгі және кейінгі мекемелер ашыла бастады.
70 жылдардан басталған уақыт үзіндісіндегі өзгерістер:
Ерекше қажеттіліктері бар балаларды біріктіріп оқыту түріне ауысу
қаралды.
Кемсітілушілікпен күрес - адамдар арасындағы өзгешелікті қадырлеуді қамтиды.
Әлеуметтік теңсіздікті тудыратын саяси, экономикалық жағдайлар жойылды.
Батыс Еуропада арнайы білім жүйесінің дайындығы азамат құқығының дамуы және бостандығымен ұштасты.
«Кем ақылды, мүгедектердің құқықтары туралы» БҰҰ декларациялары қабылданды.
Кеңестік Қазақстандағы ақаулықпен күресудегі алғашқы іс-шаралар:
1918 жылдан бастап 1930 жылдары аралығында жүзеге асты. Әлеуметтік теңсіздікті тудыратын саяси, экономикалық жағдайлар жойылды.
Кемтар балаларды оқыту мен тәрбиелеуде педология теріс әсерін тигізді.
Жалпыға бірдей жеті жылдық оқуды енгізу жоспарланды.
Он жылдық политехникалық мектепті өрістету қарастырылды.
Қазақстандағы 1919 жылдың сипаттамасы:
60 астам оқу шеберханаларының жұмысы ұйымдастырылды. Ересек саңыраулар мен соқырлар мектептері өз жұмыстарын жандандырды.
Тіл мүкістігі бар балаларға арналған логопедтік кабинеттер ашылды. Дамуында ақаулары бар балалардың білім алуы туралы қаулы қабылданды.
Дамуында бұзылыстары бар балалар үшін арнайы мекемелер желісі кеңейді.
Кеңестік Қазақстанның 1918ж. бастап 1930 ж. кезеңінің сипаттамасы: Республика аймағында саңырау мылқау балаларға арналған мектеп ашылды.
Халық ағарту комитеті кемістікпен күресуде саяси принциптерді қолданды.
«Халық ағарту комитеті жүйесіндегі педологиялық бұрмалаулар туралы» қаулы қабылданды.
Одессадан кемістігі бар балалар эшелондары келді.
Көмекші мектепке арналған жаңа оқу жоспары мен бағдарламалар шықты.
Республикада (1920-1925жж.) кемістігі бар балаларды оқыту мен тәрбиелеу жүйесінің пайда болуы:
Ақаулы балалардың едәуір саны жалпы типті мекемелерде.
Медициналық оңалту орталықтары ашылуда.
Әр бала жан-жақты тексеріліп сәйкесті арнайы мекеме түрі анықталады.
1921-1922жж. балалар арасында ақаулық пен панасыздық өсуде.
Ауытқуы бар балалар арнайы мекемелерге кеңінен қамтылды. 1931-1941 жж. Қазақстандағы ақаулы балалардың оқытылуы мен тәрбиесі:
Майдан жанындағы аудандардан көшірілген балалар оқушылар санын өсірді.
Медициналық оңалту орталықтары ашылуда.
Ерекше қажеттіліктері бар балаларды оқытумен қамту баяу жүруде.
Ақаулы балаларды оқыту мен тәрбиелеу жүйесінің негіздері құрылды. «Басқа облыстардан келген оқушыларға арналған интернаттар туралы Қаулы» шықты.
1941-1945 жылдардағы Қазақстандағы арнайы оқытуды ұйымдастыру:
Жалпыға міндетті оқуды енгізудің мерзімдері белгіленді.
Саңырау, соқыр балаларға екі арнайы мектептің жұмысы ұйымдастырылды.
Оренбургта саңырау-мылқау балаларға арналған балалар үйі ашылды Ақаулы балаларды оқыту мен тәрбиелеу тоқталған жоқ.
Дамуында ауытқуы бар балалар үшін алғашқы мекемелер пайда болды. Қазақстандағы арнайы оқытудың 1946-1960 жылдары дамуы:
Дамуында ауытқуы бар балалар үшін алғашқы мекемелер пайда болды. Бүкіл түрдегі мекемелерге балаларды іріктеу Қаулысымен мекемелер жинақталды.
Арнайы мекемелер Мәскеу мектептерімен тығыз байланыста болды.
Оренбургта саңырау-мылқау балаларға арналған балалар үйі ашылды. Қазақстанда Алматы қ. саңырау балалар үшін алғашқы мектеп ашылды.
1960-1970 жылдары Республикада ақаулы балаларды оқыту мен тәрбиелеу:
Арнайы мектептерде еңбекке баулуды жақсартуға көңіл аударылды.
Тіл мүкістігі бар балалар көмек алған жоқ.
Арнайы мекемелердің көпшілігі жалпы мектеп мұғалімдері арқылы жинақталды.
Арнайы мекемелер желісінің екі еседен көп көбеюі байқалынды. Ростов саңырау-мылқаулар мектеп-интернаты Шымкент мектебімен қосылды.
Қазақстандағы 1971 - 1986 жылдар кезеңіндегі арнайы білім беру:
Дефектолог кадраларын дайындау жүзеге асты.
Арнайы мекемелердің сараланған желісі құрылды.
Арнайы мектептер қатарында өндіргіш еңбек жүзеге асты.
Нашар еститіндер, тілінің ауыр бұзылысы барлардың оқумен қамтылуы қиындатылды.
Арнайы мекемелердің көпшілігі жалпы мектеп мұғалімдері арқылы жинақталды.
Заманауи кезеңінде Республикадағы арнайы білім берудің дамуы:
Мектепке дейінгі жастағы балалар дамуындағы ауытқуларды анықтаудың төмендігі.
Ауылдық жерде мектепке дейінгі, мектеп мекемелер желісінің кеңеюі. Балалардағы кемшіліктерді ерте диагностикалауға жеткіліксіз көңіл аудару.
Арнайы оқыту жүйесі кеміс балаларды уақытында біліммен қамти алмайды.
Ерекше қажеттілігі бар баланы өмірге әлеуметтендіру және интеграциялау.
Білім беруде инклюзивті саясатты жүзеге асыруда кездесетін бөгеулер:
Арнайы және техникалық оқу әдістерін қолдану.
Сыныптардағы оқушылар санының көптігі.
Ерте араласудың инклюзивті негізде дамуы.
Мұғалімдар мен ата-аналар арасындағы тұрақты түйісу.
Қалыпты және арнайы мектеп арасындағы өзара әрекеттесудің дамуы. XIXғ. аяғында XXғ. басында Батыс Еуропада ақылы кем балаларға көмек берудің негізгі бағыттары: Психологиялық.
Медициналық-клиникалық.
Медициналық-биологиялық.
Әлеуметтік.
Педагогикалық.
Ресейде кемістігі бар балаларды оқыту, тәрбиелеу, асырау бойынша алғашқы тәжірибелік іс-шаралардың бастаушылары:
Е.К.Грачева.
Л.С.Выготский.
Т.А.Власова.
Н.Н.Малофеев.
М.П.Постовская.
Алғашқы арнайы мекемелердің «классикалық» түрлері келесі кемістігі бар балалар үшін құрастырылған:
Дамуында ауытқуы бар. Ауыр бұзылыстары бар.
Тіл мүкістігі бар.
Сенсорлық бұзылыстары бар. Ақыл-ойы кем.
Тифлопедагогика - аталмыш жандарды оқыту мен тәрбиелеу туралы ғылым:
Білім алуда ерекше қажеттіліктері бар.
Мүмкіншілігі шектеулі.
Сенсорлық бұзылыстары бар.
Тіл мүкістігі бар.
Есту бұзылыстары бар.
Сурдопедагогика – келесі жандарға қолданылатын арнайы педагогика саласы:
Кем ақылды.
Психикалық дамуы тежелген.
Есту бұзылыстары бар.
Дамуында бұзылыстары бар.
Сенсорлық бұзылыстары бар.
Олигофренопедагогика – аталмыш жандарды оқыту мен тәрбиелеу туралы ғылыми білімдер жүйесін ұсынатын ғылым:
Эмоциялық-еркін аясындағы бұзылыстары бар.
Кем ақылды.
Мүмкіншілігі шектеулі.
Балалар церебралды сал ауруы бар.
Ерте балалар аутизмы.
Ғылым ретінде логопедияның зерттейтін бұзылыстар түрлерін белгілейтін аббревиатура: ПДТ МШ. ТБА
АТМ. ТЖД.
Арнайы педагогиканы ғылым ретінде саралау үдерісінде пайда болатын жаңа салалар, келесі бұзылыстары бар балаларды оқыту мен тәрбиелеу теориясын әзірлеумен айналысады:
Эмоционалды-еркін аясының. Ақыл-ойдың.
Тірек-қимыл аппаратының. Аралас.
Танымдық аясының.
ҚР коррекциялық (түзету) педагогикасының Ұлттық ғылымитәжірибелік орталығының зерттеу бағыттары: Арнайы білім беру жүйесін социологиялық талдау. Балаларды ерте дамыту.
Ақаулықтың күрделі құрылымы бар оқушыларды түзете оқыту.
Арнайы мектепке дейінгі білім берудің ғылыми-теориялық негіздері.
Түзете оқыту мен диагностиканың компьютерлік технологиясы. Заманауи кезеңіндегі РБА коррекциялық педагогика Институтының ғылыми зерттеулерінің бағдарламалары:
Мүгедек бала отбасымен жұмыс.
МШ балалардың психикалық – физикалық (дене) даму заңдылықтары.
Ақаулықтың күрделі құрылымы бар оқушыларды түзете оқыту.
Арнайы тәрбие мен оқытудың мәні.
Түзете оқыту мен диагностиканың компьютерлік технологиялары.
Педагогикалық зерттеулер әдіснамасының деңгейлері: Ғылыми. Пәндік.
Жалпы ғылыми.
Пәндік-тақырыптық.
Жеке ғылыми.
Арнайы педагогика саласындағы педагогикалық зерттеулердің бағыттылығы:
Қолданбалы.
Іргелі.
Ғылыми.
Зерттеуші.
Проблемалық.
Арнайы педагогиканың ғылым ретінде педагогикалық зерттеу әдістеріне жататындар:
Көрнекілік. Сөздік.
Эмпириялық тану.
Практикалық (тәжірибелік).
Репродуктивті.
Әдіснамалық принциптер:
Тәрбие мен өмірдің бірлігі туралы.
Педагогикалық құбылыстарды, оның байланыстарын нақты-тарихи зерттеу.
Бір ғылымның заңдары екіншінің заңдарына келтірілмейтіндігі.
Педагогикалық оптимизм.
Ерте педагогикалық көмек беру.
Арнайы педагогикадағы педагогикалық тәжірибені зерттеу әдістері: Теориялық зерттеу.
Индуктивті.
Дедуктивті.
Бақылау. Сұрау.
Теориялық зерттеу әдістері:
Мектеп құжаттарын зерттеу.
Эксперимент.
Теориялық талдау.
Индуктивті және дедуктивті.
Көрсеткіштердің орта шамасын анықтау.
Математикалық және статистикалық әдістер:
Сұрау.
Тіркеу.
Саралау.
Бақылау.
Библиографияны құру.
Арнайы педагогикадағы әдістер топтарының мәліметері арасында кеңінен таралғандар:
Сұхбат.
Бақылау.
Конспектілеу.
Тестілеу және эксперимент. Библиографияны құру.
ЮНЕСКО, ДДҰ мәліметтерінен балалар жасындағы топтар шегінде таралу дәрежесі бойынша бірінші орынды аталмыш балалар алады:
Білім алуы қиындатылған.
Ақыл-ойы бұзылған.
Психикалық дамуы тежелген.
Мүмкіншілігі шектелген.
Білім алуда ерекше қажеттіліктері бар.
18 жасқа дейінгі дене немесе психикалық кемшіліктері бар, заңды түрде расталған, туа біткен, тұқым қуалаған, жүре пайда болған аурулармен немесе жарақаттану салдарымен қамтылған тіршілік әрекеті шектелген балалар: Контингент.
Арнайы педагогика объектісі.
Арнайы педагогика субъектісі.
Педагогикалық үдерістің қатысушылары. Оқушылар.
Арнайы педагогиканың негізгі категориялары:
Оқыту мен тәрбие принциптері.
Арнайы білім беру.
Түзету-педагогикалық жұмыс.
Оқыту әдістері.
Оқытуды ұйымдастыру формалары.
Қазіргі бар мәдениетпен белгіленетін, әдеттегі педагогикалық жағдайларда, жалпы педагогикалық әдістер мен құралдар көмегімен білім алуы қиындатылған немесе мүлдем мүмкін еместігіне байланысты физикалық және психикалық дамуында ауытқулары бар жандарға арнайы білім берудің теориясы мен тәжірибесі:
Логопедия.
Арнайы педагогика.
Педагогика.
Психология.
Арнайы психология.
«Үлгермейтін оқушы» түсінігі түрлі пәндік салаларда қолданылғанда балада келесінің бар екендігін білдіреді:
Минимальді ми дисфункциясы.
Білім алудағы қиындықтар. Есту қабілетінің төмендеуі.
Орталық жүйке жүйесінің тұрақты зақымдануы.
Көру талдағышының патологиясы.
Жалпы деңгейдегі арнайы педагогиканың мақсаты:
Жалпыоқу дағдыларын қалыптастыру.
Тұлғаның жағымды қасиеттерін тәрбиелеу.
Кеңістікте бағдарлау дағдыларын дамыту.
Даму кемшіліктерін түзету.
Даму кемшіліктерін педагогикалық құралдармен толықтыру.
Арнайы педагогиканың ерекше мақсаты:
Көрмейтіндердің оқу мен жазудың арнайы құралдарын меңгеруі.
Әлеуметтік тәртіптің теңбе-тең формаларын қалыптастыру.
Даму кемшіліктерін жеңу.
Әлеуметтік бейімдеу. Интеграция.
Арнайы педагогиканың міндеті:
Білімдер жүйесін қалыптастыру.
Психикалық даму заңдылықтарын зерттеу.
МШ жандардың педагогикалық топтастыруын құру.
Өзіндік абзал қасиеттерін тәрбиелеу.
Арнайы білім берудің заңдылықтарын зерттеу.
Даму бұзылыстарын топтастыру үшін ең таралған негіздер:
Бұзылыстар себептері.
Қоршаған ортаның жағымсыз факторлары.
Созылмалы аурулар.
Құрсақ іші дамуының ерекшеліктері.
МШ адамның жасы.
М.Варноктың педагогикалық топтастыруының негізінде жатыр:
Білім алуда ерекше қажеттіліктердің сипаттамасы.
Бұзылыстардың локализациясы.
Мүмкіндіктердің шектелу дәрежесі.
Кемшіліктің, бұзылыстардың пайда болу себептері.
Түзете-білім беру іс-әрекетінің бағыттары.
Философия бөлімдеріне сәйкес арнайы педагогика мәселелерін зерттеуінің дүниетаным аспектілері:
Онтологиялық.
Философиялық.
Әлеуметтік.
Тарихи.
Ғылыми.
Л.С.Выготскийдің арнайы педагогика үшін аса маңызды концепциялары:
Инклюзивті оқытуды дамыту.
Түзете-дамыта оқыту.
Біріктіріп оқыту.
Білім беруді дамыту.
Қалыпты және патологиялық психикалық дамудың заңдылықтары. МШ адамның әлеуметтік оңалтуының заманауи концепциясында басты болып келесіні жою саналады:
Тәуелсіздік пен дербестікті. Құқықтық қорғау.
Әлеуметтік-экономикалық шектеуді.
Тіршілік етудің төмен сапасы.
Маргинализацияны.
Мүмкіншілігі шектеулі адамды әлеуметтік оңалту концепциясының негізіне салынған, адамның әлеуметтік пайдалығы туралы идеясын жылжытқан философтар:
К.Ясперс.
В.Штерн.
А.Камю.
З.Фрейд.
Ж.П.Сартр.
Ақыл-ойы және дене бітімінің кемшіліктері бар жандар құқықтары проблемасы бойынша БҰҰ құжаттары: Білімнің даму концепциясы.
Жалпыға бірдей адам құқықтарының декларациясы.
Білім туралы заң.
Бала құқықтары туралы конвенция.
Инклюзивті білім беру концепциясы.
Аталмыш ғылымдардың негізгі білімдер жиынтығы арнайы педагогика үшін оның клиникалық негіздерін құрайды:
