Даулеткереева Н.Ж., Бекетова А.Б., Кенжина А.Х,ҚожағалиеваА.М.Қазақ тіліӘдістемелік нұсқаудляучителей 4 классаобщеобразовательной школысрусскимязыкомобученияАлматыкітап баспасы2019ДаулеткерееваН.Ж.,идр.Қазақтілі:Әдістемелікнұсқау.Дляучителей 4классаобщеобразовательнойшколы с русским языком обучения. Даулеткереева Н.Ж., Бекетова А.Б.,Кенжина А.Х.,ҚожағалиеваА.М.–Алматы:Алматыкiтапбаспасы.2019.– 398с., илл.Кіріспе«Қазақтілі» пәніноқытудыңмақсатықоғамдықортадақазақтіліндеқарым-қатынасжасаумүмкіндіктерінқамтамасызететінкоммуникативтікдағдылардыңнегізінқалыптастыружәнетілдік нормаларды қолдануға, сауаттыжазуғаүйрету.Қойылғанмақсатқажетуүшінбірнешеміндеттершешіледі.Олар:

1. 
   тілдік дағдыларын (айтылым, тыңдалым, оқылым, жазылым) дамыту;
   
2. 
   қазақ тіліндегі сөздік қорын үздіксіз дамыту әдістерін меңгерту;
   
3. 
   тұрмыста, қоғамдық орындарда, мәдени орталарда қазақ тілінде қарым-қатынас жасау қабілеттері мен дағдыларын дамыту;
   
4. 
   қазақ тілінде меңгерген білім, білік дағдыларын күнделікті өмірде өз бетінше қолдануға дағдыландыру;
   
5. 
   шығармашылықпен жұмыс істеуге, сын тұрғысынан ойлау қабілеттерін дамыту.
   

«Қазақ тілі» пәнінде пәндік білім коммуникативтік дағдылар аясында меңгеріледі. Бастауышсыныпта қазақ тілін оқытуда оқушылардың бұл қабілеттері әлі де қалыптасып болмағандықтан,тілдікдағдынықалыптастыруғакөбірекорынберіледі.Тілдікқұралдароқушылардыңкоммуникативтікдағдыларынқалыптастыру,дамытумақсатынасәйкес

---

іріктеледі.Бұл әдістемелікнұсқау орта білім беру мазмұнын жаңарту аясындаоқыту қазақ тіліндеемес 1–4 сыныптары үшін Қазақ тілі оқу бағдарламасына (Астана, 2016 жыл) сәйкес дайындалған4-сыныпоқулығы, жұмысдәптерлерімен тиімді жұмысістеугеарналған.Аталған бағдарламада бастауыш мектептегі «Қазақ тілі» пәні бойынша оқушылардың білім,білік дағдыларына қойылатын талаптар «Шет тілін меңгерудің жалпыеуропалық құзыреті» (CEFR)деңгейлерін (А1, А2, В1, В2, С1) ескере отырып құрастырылған. Бастауыш сыныпты аяқтағандақазақтілін қарапайымА1,А2 (бастапқы)деңгейіндемеңгереді.Пәнбойыншабілімдімеңгеруоқубөлімдеріндетілдікдағдылардықалыптастырумақсатында ұйымдастырылған. Оқу бөлімдері жинақталған білім мен түсінік және дағдылардықалыптастырумақсаттарынкөздейтінбөлімшелергебөлінген.Оқумақсаттарыәрбөлімшеішіндегі өзара сабақтастықты айқындайды. Мұғалім мен оқушыға болашақ қадамдары жөніндеөзараой бөлісуге, оларды жоспарлаумен бағалауғамүмкіндікбереді.4-сыныпқа арналған «Қазақ тілі» оқулығыныңқұрамдас бөлігі болып табылатын әдістемелікнұсқаумұғалімдергежаңаәдістемелікбағытбойыншақолдаукөрсетумақсатыменжазылған.Қазақтілінекіншітілретіндеоқытуәдістемесібүгіндеәлемдіктәжірибелерментолығып,коммуникативтіоқытубағытына, атапайтқанда, белсенді оқытуәдісінебет бұрды.Оқыту кешенін дайындау барысында авторлар құрамы мемлекеттік білім беру стандартынасай құрылған пәндік оқу бағдарламасын негізге алып, тілді игертуге қажет грамматикалық білімменлексикалық қорды (тыңдалым, оқылым, айтылым, жазылым) оқыту дағдыларымен астастырамеңгертудіжүйелі жоспарлайды.Бастауышмектепоқушыларыұдайымұғалімніңжетелеуінқажететеді.Сондықтаноқушыныңсабаққа

---

деген қызығушылығын жойып алмайтындай тапсырмалардың түрленіп отыруы және жеңіл болуы мейлінше қамтамасыз етілді.

Грамматика

Бағдарлама бойынша бастауыш сыныптарда грамматикалық білім тек қолданыстық деңгейде үйретілу мақсаты көзделген. Ғылыми тілде терминдер немесе жаттауға міндеттейтін ережелер қолданылмайды. Грамматикалық білім ықшамдалып, түсінікті тілмен арнайы «Есте сақта» айдарымен ұсынылады. Оқулықтың бұл бөлігі мұғалімнің басшылығымен түсіндіріледі. Әр грамматикалық түсінікке сай «Жаттық» айдарымен пысықтау тапсырмасы беріледі. Кей жағдайда өн бойында белгілі бір грамматикалық құрылымдарды жинақтап тұрған оқылым немесе тыңдалым мәтіндері де грамматикалық түсінігін бекітуге септігін тигізіп жатады. Айта кететін жайт, әр

сабақта грамматикалық білім беру міндет емес. Кейде керісінше де бола алады. Бір сабақ толығымен грамматикалық білімді меңгертуге арналады.

Сөздік қор

Мұғалімге арналған нұсқаулықта сөздік қорды дамытуға баса назар аударылады.

Оқушыларға жаңа сөздерді үйретудің түрлі амалдары әр сабақта сөз болады.

Қазақ тілі сабағында аударма тәсілі мүлде қолданылмайды. Мұғалім жаңа сөз мағынасын сурет немесе жест, қимыл арқылы ұғындырады. Сабақ барысында өте қарапайым, қысқа сөйлемдер құрап сөйлейді. Кейбір кездері оқушыларға жаңа сөз мағынасын өздері іздеп табуларына рұқсат беріледі. Өйткені оқушы өз бетімен іздене алатындай дәрежеге жетуі тиіс. Ескеретін жайт, сабақта тек түсіндірме сөздік немесе суретті сөздік қолдану ұсынылады.

Оқулықта ұсынылатын жаңа сөздер бір сабақтың көлемінде бірнеше рет қолданылады. Сондай-ақ, алдағы бірнеше сабақтарда

---

қайтаұшырасып,оқушысанасындаеріксізжатталады.Лексикалыққордыңаумағыоқушыларғасөзтіркестеріннемеседайынсөйлесімүлгілерін(фразалық тіркестер сынды қалыптасқан екі-үш сөзден тұратын синтаксистік оралымдар) беруменайтарлықтайкеңи түспек.Оқушылардың лексикалық минимумдарды қолданып сөйлеуіне ерекше ден қойған дұрыс.Әрбір үйренген сөз оқушының қолданысына жарайтындай дәрежеде жаттықтырылып барып оныңлексикалыққоржынынаенеді.Әлемдіктәжірибебойыншатілдітиімдімеңгеру4дағдыарқылыжүзегеасырылады.Тыңдалым, айтылым, оқылым, жазылым дағдылары коммуникативтік дағдылар болып табылады.Аталған дағдылардың әрқайсысының өзіне тән ерекшеліктері бар. коммуникативтік дағдылардыбасшылыққа ала отырып оқыту функционалды сауаттылықты қалыптастыруға мүмкіндік береді.Грамматикалық білім тілдік төрт дағдыны қалыптастыру барысында жүзеге асырылып отырады.Оқушының әдеби тіл нормаларын дұрыс және орынды қолдана білуіне үлкен мән беріледі. Аллексикалық тақырыптар белгілі бір тақырыптар аясында оқушының сөздік қорын байыта отырып,сөздің мағынасын түсінуге,мақсатқасай қолданылуынжүзегеасырады.

1. 
   Тыңдалым
   

Тыңдалым рецептивті дағдылар қатарына жатады. Тыңдалым дегеніміз – тілге сай әрекет ету,яғнитілдіңдыбыстықмағынасынтүсіну.Олүшінбізконтектіні,тілдіжәнеғаламтуралыбілімімізді пайдаланамыз. Тыңдалым ауызекі сөйлеу тілін қамтығандықтан, оның тілі жазба тілденөзгешеболыпкеледі.Тыңдалымныңтүрлері:Әңгімелесу(диалог),әңгімелер(оқиға),хабарландыру,әндер,нұсқау,лекцияжәнежарнамат.б.Оқулықкөлеміндеұсынылғантыңдалыммәтіндеріқысқажәнеұзақ болып келеді.Оныңқысқанұсқаларытілдітыңдаптануғанемесежаңасөздерментілдікқұрылымдардытаныстырумақсатында беріледі. Ал ұзақтау болып келетін

---

диалогтер мен монологтар, өлеңдер мен әндер тыңдалым дағдысын қалыптастыруға және тыңдағанды қаншалықты оқушы түсінгенін бағамдап білуге арналып жазылған.

2. 
   Оқылым
   

Оқылым рецептивті (қабылдаушы) дағдылар қатарына жатады.Оқылым дағдысымәтіндіжазу, айтудан гөрі жауап қайтару немесе мақсатқа сай әрекет етуді білдіреді, яғни жазба тілдегімәтіндітүсіну.Аталғанкешенинтенсивтіжәнеэкстенсивтіоқуматериалдарыменмолынанқамтылған.Оқулықтағымәтіндердіңбасымбөлігіарнайыжеңілдетілгентілмен(адоптированный)жазылған.Алайда арагідік тілдің табиғи қалпын оқушығатаныту үшін өңделмеген нұсқадағы мәтіндер демақсатты түрде оқулыққа енгізілген. Оқылымның шолып оқу, нақты мәліметті тауып оқу немесеболжапоқу,мәтін абзацтарын ретімен оқут.б.

3. 
   Айтылым
   

Айтылым – продуктивті дағдылар қатарына жатады. Яғни тілді қабылдап үйренуден гөрі онықолдану,сөйлеукөрініс табады.Айтылым дегеніміз – өзге адамдармен қарым-қатынасқа түсу барысында ойымызды жеткізуүшін тілдікбірліктердіқолдану.Қазіргі заманғы көптеген жаңа тәсілдер ақпараттық-үдерістік модельге негізделеді. Зерттеукөрсеткендей, әр адам өзі туралы ойын білдіргенді ұнатады.Сөйлесім тапсырмасын орындатуүшін осы бір жайт қатаң ескерілді. Оған қоса қазақ тілін екінші тіл ретінде оқитын оқушыға үнемісөйлесім үлгісі ұсынылады. Тіпті оқылықта мұндай нұсқау түрі болмаса да, мұғалім өзі немесесыныптағы қабілеті жоғары оқушы сыныпқа үлгі көрсете алады. Ерекше атайтын жайт, сөйлесімдағдысы қалыптасу үстіндегі оқушылардың қатесін үнемі түзеу немесе сынып алдында жариялаптүзеуәдісінқолданбаудыұсынамыз.Оқушыныңынтасынжоймайтындайәдіс-амалқолдануарқылығанақатені түзеп көрсетуді жүзеге

---

Смотрите также файлы

• Моу сош 36 Майер Анастасия игоревна.pptx

• Р аржы жне салы ыы негіздері.docx

• Пп мероприятия период.doc

• Практических заданий по дисциплине административное право.docx

• Условия, требуемые по фгос имеющиеся условия.doc