Файл: Зводныя тэсты па гістарыяграфіі гісторыі Беларусі.doc

22. Расійскі гісторык права, прафесар Кіеўскага універсітэта. Ім былі апублікаваны шматлікія прававыя акты, якія датычылі гісторыі Вялікага княства Літоўскага. Дзякуючы яго працам была пачата распрацоўка гарадскога права ВКЛ. Па сваіх перакананнях ён стаяў на пазіцыях прававога ідэалізму, зыходзячы з гэтага ён сцвярджаў, што прычынай заняпаду гарадоў беларусі ў XVII-XVIII стст. было "нямецкае магдэбургскае права".

• М.Ф.Уладзімірскі-Буданаў

• У.Б.Антановіч

• М.А.Максімейка

• Ф.І.Леантовіч

• І.А.Маліноўскі

23. Гісторык права, прадстаўнік "юрыдычнай школы" рускай гістарыяграфіі. Даследаваў гісторыю дзяржаўных устаноў і права Старажытнай Русі і ВКЛ. Развіваў тэорыю абшчыннага паходжання Рускай дзяржавы на прыкладзе серба-харвацкай задругі. У прцілегласць польскім гісторыкам даказваў, што права ВКЛ з'яўляецца рускім, а не польскім, і асноўнае насельніцтва Беларусі і Украіны неабходна лічыць не палякамі, а рускімі. Падрыхтаваў да друку больш за 750 актаў 1413-1507 гг. з Літоўскай Метрыкі.

• М.В.Доўнар-Запольскі

• Ф.І.Леантовіч

• І.А.Маліноўскі

• У.Б.Антановіч

• М.А.Максімейка

24. Украінскі гісторык права. Вывучаў гісторыю права Старажытнай Русі і Вялікага княства Літоўскага, у тым ліку праблемы ўплыву норм польскага права на заканадаўства Беларусі, Літвы і Украіны. У працы "Крыніцы крымінальных законаў Літоўскага Статута" (1894) прызнаваў кіруючую ролю "рускага права" ў фарміраванні прававых норм літоўскіх статутаў XVI ст.

• У.Б.Антановіч

• Ф.І.Леантовіч

• М.В.Доўнар-Запольскі

• М.А.Максімейка

• М.Ф.Уладзімірскі-Буданаў

25. Рускі і ўкраінскі гісторык, этнограф. Быў сярод заснавальнікаў Кірыла-Мяфодзіеўскага таварыства. Распрацоўваў пытанні гісторыі Украіны, Расіі, Рэчы Паспалітай XVI-XVIII стст. Адным з першых абгрунтаваў думку аб неіснавання Старажытнарускай дзяржавы. Да татара-мангольскага заваявання Русь, на яго думку, уяўляла сабой федэрацыю зямель. На падставае матэрыялаў з архіваў Вільні і Варшавы напісаў даследаванне "Апошнія гады Рэчы Паспалітай", якое атрымала прэмію Пецярбургскай Акадэміі навук. Падзенне Рэчы Паспалітай тлумачыў адмоўным уплывам гвалтоўнага насаджэння каталіцтва, панаваннем шляхты ў дзяржаўна-палітычным жыцці краіны.

• У.Б.Антановіч

• М.А.Максімейка

• М.І.Кастамараў

• Ф.І.Леантовіч

• М.В.Доўнар-Запольскі

---

26. Рускі гісторык-славянафіл, прафесар Маскоўскага універсітэта. З'яўляецца аўтарам першай сістэматызаванай працы па гісторыі сялян. У "Гісторыі Полацка ці Паўночна-Заходняй Русі..." выказаў меркаванне, што славяне пачалі каланізацыю тэрыторыі Беларусі з Ноўгарада. Разглядаючы вечавы лад у Полацку, выказваў ідэю бесканфліктнай садружнасці ўлады і народа. Першы з рускіх гісторыкаў даў этнаграфічнае апісанне беларусаў, якіх называў крывічамі.

• І.Д.Бяляеў

• М.К.Любаўскі

• В.В.Ключэўскі

• І.І.Лапа

• У.І.Пічэта

27. Расійскі і савецкі гісторык. Першым чытаў у Маскоўскім універсітэце курс гісторыі заходніх славян. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 г. стаў арганізатарам архіўнай справы і вышэйшай архіўнай адукацыі. Вядучы вучоны ў даследаванні сацыяльна-палітычнай гісторыі Вялікага княства Літоўскага. Адна з асноўных яго прац "Очерки истории Литовско-Русского государства до Люблинской унии включительно" прысвечана вывучэнню сацыяльна-палітычнай гісторыі ВКЛ XIV-XVI стст. у параўнанні з Рускай дзяржавай. Многія яго вывады ўвайшлі ў асноўны фонд расійскай літуаністыкі і не страцілі сваёй навуковай каштоўнасці.

• І.І.Лапа

• А.Я.Праснякоў

• В.В.Ключэўскі

• М.К.Любаўскі

• У.І.Пічэта

28. Акадэмік Пецярбургскай Акадэміі Навук. Даследаваў праблему абласнога і павятовага адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Вялікага княства Літоўскага, ролю шляхты як паўнапраўных грамадзян, павятовы соймік і павятовыя сходы шляхты. Яго працы напісаны ў тыповым для прадстаўніка дзяржаўнай школы гісторыка-юрыдычным духу, каштоўныя багатым фактычным матэрыялам. Асаблівую каштоўнасць маюць публікацыі гістарычных крыніц: "Полоцкая ревизия 1552 г.", 2 тамы Метрыкі ВКЛ і інш.

• М.К.Любаўскі

• І.І.Лапа

• А.Я.Праснякоў

• В.В.Ключэўскі

• У.І.Пічэта

29. Расійскі гісторык, выпускнік Пецярбургскага універсітэта. Сістэматычнае выкладанне гісторыі Вялікага княства Літоўскага ад узнікнення да Люблінскай уніі даў у "Лекциях по русской истории", дзе падкрэсліў, што пасля распаду Кіеўскай дзяржавы найбольшае значэнне ў гісторыі Старажытнай Русі адыгралі Полацкая, Суздальская, Наўгародска-Пскоўская і Суздальская землі, а першым палітычным цэнтрам ВКЛ быў Новагародак.

• А.Я.Праснякоў

• П.М.Мілюкоў

• М.К.Любаўскі

• І.Д.Бяляеў

• М.М.Пакроўскі

---

30. Адно з першых даследаванняў, выкліканае "вясной народаў", якое даказвала старажытнае паходжанне славян і іх роўнасць з іншымі еўрапейскімі народамі. Укажыце назву твора і аўтара:

• "Гісторыя славянскіх заканадаўстваў"

• "Славянские древности"

• П.І.Шафарык

• Г.Лаўмянскі

• А.А.Шахматаў

31. Славяназнавец, гісторык культуры і права, прафесар Варшаўскага універсітэта, удзельнік паўстання 1830-1831 гг. Упершыню ў польскай гістарычнай навуцы даследаваў пытанні агульнасці славянскага права. Разглядаючы пытанні дзяржаўнага ладу, лічыў, што ў славянскіх народаў да распаўсюджання хрысціанства існавала народаўладдзе ў форме народных вечавых сходаў. Права Вялікага княства Літоўскага ён лічыў польскім. Разам з тым сцвярджаў, што Статуты ВКЛ аказаліся справай недасягальнай для Польшчы і займаюць ганаровае месца ва ўсім славянскім заканадаўстве.

• А.Халецкі

• С.Кутшэба

• Я.Адамус

• В.А.Мацяеўскі

• Ю.Бардах

32. Польскі гісторык, прадстаўнік гісторыка-юрыдычнай школы. У сваёй капітальнай працы "Нарысы гісторыі дзяржаўнага і грамадскага ладу Польшчы", другі том поўнасцю прысвяціў гісторыі дзяржаўных органаў і права ВКЛ. Ён адным з першых польскіх гісторыкаў даследаваў дзяржаўныя ўстановы і права ў сувязі з грамадскім ладам і класавай структурай грамадства. Новым у польскай прававой літаратуры было тое, што ён лічыў ВКЛ пасля Люблінскай уніі дзяржавай, якая будавала свае дзяржаўна-прававыя адносіны з Польшчай.

• Ю.Бардах

• Г.Лаўмянскі

• С.Кутшэба

• А.Халецкі

• В.А.Мацяеўскі

33. Вытокі беларускай нацыянальнай гістарыяграфічнай канцэпцыі закладваліся ў:

• Віленскім універсітэце

• Полацкай езуіцкай акадэміі

• Горы-Горыцкім земляробчым інстытуце

• Кіеўскім, Маскоўскім і Пецярбургскім універсітэтах

• Віцебскім настаўніцкім інстытуце

34. Адным з першых супраць ненавуковага падыходу да вырашэння пытання пра этнічнае размежаванне славянскага насельніцтва заходніх губерняў, па веравызнанні, выступіў: ... . Крытэрыем вызначэння этнасаў ён лічыў: ...

• П.М.Шпілеўскі

• П.В.Баброўскі

• фальклёр

• мову

• этнічная самасвядомасць

35. Расійскія рэвалюцыйныя дэмакраты А.І.Герцэн, М.А.Бакунін, М.П.Агароў, М.Адабралюбаў - ... І ў сваіх праграмных дакументах прадугледжвалі вырашэнне нацыянальнага пытання шляхам: ...

---

• прызнавалі факт існавання самастойнага беларускага этнасу

• лічылі беларускі этнас часткаю рускай народнасці

• стварэння Расійскай дэмакратычнай дзяржавы з прадастаўленнем культурна-нацыянальнай аўтаноміі нетытульным нацыям

• стварэння славянскай федэрацыі з роўным статусам для ўсіх народаў

• захавання адзінай і непадзельнай Расійскай дзяржавы

36. Нацыянальныя прыярытэты К.Каліноўскага выяўляліся ў тым што ён:

• змагаўся за адраджэнне Польскай дзяржавы, дзе "мужык" будзе сябе адчуваць як калісьці ў Рэчы Паспалітай. Таму ён услаўляў гісторыю Рэчы Паспалітай і яе каралёў, выказваўся за аднаўленне уніяцкай царквы як веры бацькоў

• ён не меў нацыянальных прыярытэтаў і галоўнай задачай бачыў здзяйсненне сялянскай рэвалюцыі разам з расійскімі рэвалюцыйнымі дэмакратамі

• выразна адрозніваў сваю радзіму - Літву-Беларусь - ад Польшчы і Расіі і выступаў за ўтварэнне самастойнай Літоўска-Беларускай рэспублікі

• змагаўся за адраджэнне Літвы, таму яго можна лічыць патрыётам літоўскага народа, які ўрэшце адрадзіў сваю дзяржаву, Літоўскую Рэспубліку, у 1918 г.

37. Прыватная грамадска-палітычная і літаратурная газета ліберальна-асветніцкага кірунку, якая ў завуаліраванай форме прапагандавала ідэі існавання самастойнага беларускага этнасу:

• "Вестник Западной России"

• "Северо-Западный край"

• "Минский листок"

• "Витебский листок"

• "Северо-Западная жизнь"

38. Беларускі паэт, які абвясціў пра існаванне самастойнай і паўнацэннай беларускай мовы, адзначаў шматлікасць беларусаў і слаўнае мінулае Беларусі, папярэдзіў свой народ, што страціўшы родную мову ён як этнас загіне:

• Я.Лучына

• А.Гурыновіч

• Ф.Багушэвіч

• "Дудка беларуская"

• "Смык беларускі"

39. Беларускі паэт, які ў сваёй творчасці шмат увагі ўдзеляў гісторыі Беларусі. Ён адзначаў, што ў гісторыі Беларусі быў перыяд, калі краіна жыла сваім незалежным жыццём, мела сваіх князёў, сваё веча. Калі ж Беларусь падпала пад уладарства Літвы, народ не страціў дзяржаўнасць. Вялікае княства Літоўскае, Рускае і Жамойцкае ён называў "Вялікім Літоўска-Беларускім княствам". Заняпад Беларусі ён адносіў да часоў уніі ВКЛ з Польшчай

• Я.Колас

• Я.Купала

• К.Каганец

• Ф.Багушэвіч

• М.Багдановіч

---

40. Беларускі грамадска-палітычны дзеяч, гісторык, філолаг, этнограф, публіцыст, пісьменнік, літаратуразнавец. Упершыню ў гістарычнай навуцы канцэптуальна абагульніў вядомыя факты пра мінулае Беларусі з погляду ўласна-нацыянальнай гісторыі: ... У навуковай працы: ...

• А.Цвікевіч

• В.Ластоўскі

• У.Ігнатоўскі

• "Кароткая гісторыя Беларусі"

• "Кароткі нарыс гісторыі Беларусі"

---