Файл: Зводныя тэсты па гістарыяграфіі гісторыі Беларусі.doc

Гістарыяграфія новага часу

1. Заснавальнік і галоўны прадстаўнік рамантычнай школы ў польскай гістарыяграфіі. Даследаваў гісторыю Польшчы, Беларусі і інш. славянскіх краін. Незалежна ад Цьеры і Гізо прыйшоў да разумення гісторыі як барацьбы класаў. Паслядоўна падкрэсліваў творчую ролю народных мас у гісторыі. Аўтар працы "Гісторыя Літвы і Русі аж да Люблінскай уніі з Польшчай 1569 года", дзе сярэдневяковую "рэспубліку" Полацка паставіў побач з Вялікім Ноўгарадам, пісаў пра вялікае значэнне старабеларускай мовы ў Вялікім княстве Літоўскім. Увогуле яго працы вызначаюцца антыфеадальнай накіраванасцю, варожасцю да нацыяналізму і клерыкалізму, выкрываюць і асуджаюць прыгнёт беларускага і украінскага народаў у Рэчы Паспалітай.

• Т.Нарбут

• Ю.Ярашэвіч

• І.Анацэвіч

• І.Лялевель

• І.Даніловіч

2. Актыўны ўдзельнік польскага рэвалюцыйна-вызваленчага руху і паўстання 1830-1831 гг.. Прыхільнік крытычных метадаў вывучэння крыніц і параўнальна-гістарычнага метаду ў вывучэнні гістарычнага мінулага. Выдаў курс лекцый па крыніцазнаўству і дапаможным гістарычным дысцыплінам, які чытаў у Віленскім універсітэце "Навукі, якія дапамагаюць вывучаць гістарычныя крыніцы" (1822 г.).

• І.Даніловіч

• І.Лабойка

• І.Лялявель

• М.Баброўскі

• Ю.Ярашэвіч

3. Гісторык і правазнавец, адзін з першых даследчыкаў летапісных і заканадаўчых помнікаў Беларусі і Літвы. Упершыню апісаў усе рукапісныя і друкаваныя экзэмпляры Статута ВКЛ, падрыхтаваў першае навуковае выданне Статута ВКЛ 1529 г. Упершыню апублікаваў беларуска-літоўскі летапіс 1446 г.

• І.Лялявель

• І.Даніловіч

• І.Грыгаровіч

• Т.Нарбут

• Ю.Ярашэвіч

4. Адзін з першых беларускіх скарыназнаўцаў, адкрыў для беларускай і еўрапейскай навукі імя і справу Скарыны. Даследаваў гісторыю славянскага кнігадрукавання, збіраў матэрыялы пра дзейнасць Ш. Фіёля, Ф.Скарыны, І.Фёдарава, П.Мсціслаўца. Увёў у навуковы ўжытак шэраг найважнейшых помнікаў гісторыі і культуры, у т.л. першую глагалічную друкаваную кнігу "Місал па закону Рымскага двара" (Служэбнік, 1483), што захоўвалася ў Ватыканскай бібліятэцы. Спрыяў узнікненню асобнага кірунку ў гуманітарных навуках - беларусазнаўства, абуджэнню сярод еўрапейскіх навукоўцаў цікавасці да гістарычнага лёсу яго роднага народа. Разам з І.Даніловічам быў адным з пачынальнікаў беларускага нацыянальнага адраджэння.

---

• І.Анацэвіч

• Я.Нарбут

• М.Румянцаў

• М.Баброўскі

• І.Лабойка

5. Беларускі і польскі гісторык, прафесар Віленскага універсітэта. Пісаў на польскай мове і часта ў сваіх працах зыходзіў з паланізатарскіх пазіцый. Значную ўвагу надаваў уплыву хрысціанства на цывілізацыю славян. У сваёй капітальнай 3-х томнай працы "Вобраз Літвы з пункту гледжання цывілізацыі ад найстаражытных часоў да канца XVIII ст." прапанаваў канцэпцыю існавання феадальнага ладу ў ВКЛ , ва ўтварэнні якога на першае месца ставіў унутраныя прычыны. Ён вывучаў паходжанне плямён, якія жылі на тэрыторыі Беларусі, фальклёр і этнаграфію беларускага насельніцтва.

• І.Ярашэвіч

• І.Анацэвіч

• І.Лабойка

• Т.Нарбут

• І.Лелявель

6. Гісторык і археолаг, выпускнік Віленскага універсітэта, верагодны аўтар праекта Бабруйскай крэпасці і ўдзельнік яе будаўніцтва. Першым на Беларусі даў вызначэнне курганам як месцам старажытных пахаванняў. Памылкова адносіў яцвягаў да скіфскіх плямён. Збіраў і вывучаў помнікі археаграфіі. Адшукаў у Старым Быхаве і апублікаваў (1846 г.) адну з першых хронік XVI ст., "Хроніку Быхаўца". Аўтар 9-ці томнай "Гісторыі літоўскага народа", якая напісана з феадальна манархічных пазіцый.

• М.Баброўскі

• Т.Нарбут

• І.Лялевель

• І.Ярашэвіч

• І.Анацэвіч

7. Расійскі дзяржаўны дзеяч, мецэнат, канцлер. Згуртаваў і матэрыяльна падтрымаў дзейнасць вучоных, у т.л. з Беларусі, якія адкрылі многія помнікі славянскай гісторыі і літаратуры, прааналізавалі іх і зрабілі палеаграфічнае апісанне, чым заклалі пачатак навуковаму славяназнаўству. Пасля яго смерці, скарбы, сабраныя ім, у тым ліку і на Беларусі, склалі аснову музея, з кніжнага фонду якога сфарміравалася адна з самых буйных бібліятэк свету, Расійская дзяржаўная бібліятэка, былая бібліятэка СССР імя Леніна.

• М.П.Румянцаў

• П.А.Румянцаў (Румянцаў-Задунайсі)

• М.К.Баброўскі

• П.А.Сталыпін

• І.Ф.Паскевіч

8. Першае археаграфічнае выданне дакументаў, амаль поўнасцю прысвечаных гісторыі Беларусі. Надрукаваны толькі першы том. Другі захаваўся ў рукапісе, а трэці спынены на этапе падрыхтоўкі. Іх скаладальнікам з'яўляецца:

• "Акты Западной России"

• "Белорусский архив древних грамот"

• "Витебская старина"

• А.П.Сапуноў

• І.І.Грыгаровіч

---

9. Беларускі гісторык, краязнавец і этнограф, вайсковы тапограф, статыстык, генерал-маёр. Пад яго кіраўніцтвам у 1831-1847 гг. праводзілася тапаграфічнае і вайскова-статыстычнае вывучэнне губерняў Беларусі. Збіраў этнаграфічны і гістарычны матэрыялы. Тэрыторыю Беларусі падзяляў на Беларусь і Літву. Беларусамі лічыў толькі "нашчадкаў крывічоў", гаварыў пра беларусаў як пра асобны народ і ставіў іх у адзін шэраг з суседнімі народамі. На падставе сабранага матэрыялу ён выдаў кнігу, якую М.Г.Чарнышэўскі назваў "не бескарыснай для тых, у каго пад рукамі няма добрага збору кніг па рускай гісторыі". Укажыце імя і назву твора.

• П.Баброўскі

• М.Без-Карніловіч

• "Материалы для географии и статистики России, собранные офицерами Генерального штаба"

• "Военно-статистическое обозрение Российской империи, изданное при первом отделении Департамента Генерального Штаба"

• "Исторические сведения о примечательнейших местах в Белоруссии с присовокуплением и других сведений, к ней же относящихся"

10. Расійскі гісторык, які ўпершыню даследаваў пытанне паходжання і геаграфічнае значэнне тэрміна "Белая Русь"

• М.І.Кастамараў

• М.М.Карамзін

• С.М.Салаўёў

• В.М.Тацішчаў

• М.К.Любаўскі

11. Гістарычная праца, дзе сярод выкарыстаных крыніц былі летапісы, якія не дайшлі да нашага часу, у т.л. адзін са спісаў Полацкага летапісу. Дзяякуючы гэтаму па ёй па сённяшні дзень удакладняюцца многія падзеі з гісторыі Беларусі: месца бітвы кн. Уладзіміра Святаславіча з Яраполкам, прычыны і дата нападу Уладзіміра на Полацк, час заснавання Наваградка і Барысава і інш.

• "История Российская с самых древнейших времен"

• "История государства Российского: В 12 т."

• М.І.Кастамараў

• В.М.Тацішчаў

• М.М.Карамзін

12. Першы з расійскіх гісторыкаў, які адвёў значнае месца ў сваіх працах гісторыі Руска-Літоўскай дзяржавы (ВКЛ) як фактару расійскай гісторыі. У сваёй канцэпцыі расійскай гісторыі быў фактычна правадніком тэорыі "афіцыйнай народнасці" ў гістарычнай навуцы.

• М.Каяловіч

• М.Г.Устралаў

• М.М.Бантыш-Каменскі

• К.А.Гаворскі

• С.С.Увараў

13. Штомесячны палітычны і гісторыка-літаратурны часопіс, які меў на мэце процідзейнічаць польскаму і каталіцкаму ўплыву ў заходніх губернях Расійскай імперыі. Ён выступаў з пазіцый вялікадзяржаўнага шавінізму супраць дэмакратычных ідэй і нацыянальна-вызваленчага руху, актыўна прапагандаваў ідэалогію заходнерусізму, друкаваў архіўныя дакументы і матэрыялы, даследаванні па гісторыі, статыстыцы, этнаграфіі, краязнаўстве Беларусі, Літвы, Украіны.

---

• "Виленский вестник"

• "Северо-Западный край"

• "Вестник Западной России"

• "Епархиальные ведомости"

• "Окраина"

14. Беларускі гісторык, археолаг, прадстаўнік кансервантыўнага вялікадзяржаўна-шавіністычнага кірунку ў заходнерусізме. З сям'і уніяцкага святара, выпускнік Пецярбургскай духоўнай акадэміі. У грамадскай і навуковай дзейнасці стаяў на рэакцыйных пазіцыях, ухваляў усе мерапрыемствы царазму ў Паўночна-Заходнім краі. Выступаў супраць паланізацыі Беларусі, але сам актыўна праводзіў русіфікацыю. Апублікаваў важныя для гісторыі Беларусі дакументы ("Документы, которые относятся к истории белорусской церкви", "Материалы по истории православия в Западной России", "Материалы для истории города Витебска") арыгіналы якіх потым загінулі.

• К.Гавороскі

• М.Каяловіч

• І.Аксакаў

• Л.Саланевіч

• П.Д.Бранцаў

15. Беларускі гісторык, археолаг, прадстаўнік заходнерусізму. Як археолаг правёў раскопкі курганоў каля Полацка, упершыню ахарактарызаваў іх структуру, вызначыў час узнікнення. Даследаваў курганы ў Лепельскім павеце. Апісаў старажытную Альгердаву дарогу з Полацка на Вільню і помнікі абапал яе.

• І.Карнілаў

• К.Гаворскі

• М.Каяловіч

• А.П.Сапуноў

• А.М.Семянтоўскі

16. Беларускі і рускі гісторык, публіцыст і грамадскі дзеяч, прадстаўнік ліберальна-памяркоўнага кірунку заходнерусізму. З сям'і уніяцкага святара, выпускнік Пецярбургскай духоўнай акадэміі. Аўтар гісторыка-этнаграфічных даследаванняў. Закранаючы пытанні этнагенезу і этнічнай гісторыі беларусаў, лічыў, што беларуская народнасць, роднасная рускім і ўкраінцам, склалася ў 10-11 стст. з плямён крывічоў і дрыгавічоў. Ажыццявіў выданні такіх гістарычных крыніц, як "Дневник последнего похода Стэфана Батория на Россию…", "Дневник Люблинского сейма 1569 г."

• А.В.Турцэвіч

• А.П.Сапуноў

• К.А.Гаворскі

• М.В.Каяловіч

• І.І.Грыгаровіч

17. Беларускі гісторык, археограф, краязнавец. Выпускнік, потым выкладчык Александраўскай гімназіі ў Віцебску. Выпускнік і выкладчык Маскоўскага універсітэта. Сакратар Віцебскага губернскага статыстычнага. Адзін з ініцыятараў стварэння Віцебскага царкоўна-археалагічнага музея і Віцебскай вучонай архіўнай камісіі, Віцебскага аддзялення Маскоўскага археалагічнага інстытута. Стваральнік адной з буйнешых археаграфічных прац "Витебской старины".

---

• У.К.Стукаліч

• М.В.Мялешка

• А.П.Сапуноў

• А.В.Турцэвіч

• Е.Р.Раманаў

18. Рускі гісторык-манархіст, вядомы сваімі працамі па гісторыі Вялікага княства Літоўскага, галоўнай заслугай беларускіх князёў лічыў іх барацьбу за праваслаўе. На яго думку рускія цары выратавалі беларусаў і літоўцаў ад польскай асіміляцыі. Ухваляў М.М.Мураўёва за задушэнне паўстання 1863-1864 гг.

• П.Дз.Бранцаў

• К.А.Гаворскі

• М.В.Каяловіч

• А.В.Турцэвіч

• А.П.Сапуноў

19. Выберыце той шэраг гісторыкаў, якіх у поўным складзе можна аднесці да заходнерускага накірунку ў гістарыяграфіі

• М.М.Бантыш-Каменскі; П.Дз.Бранцаў; А.В.Турцэвіч; М.Г.Устралаў.

• К.А.Гаворскі; М.В.Каяловіч; А.П.Сапуноў; У.К.Стукаліч;

• М.М.Бантыш-Каменскі; К.А.Гаворскі; А.П.Сапуноў; А.В.Турцэвіч;

• П.Дз.Бранцаў; У.К.Стукаліч; А.В.Турцэвіч; М.Г.Устралаў.

• М.В.Каяловіч; У.К.Стукаліч; В.Турцэвіч; М.Г.Устралаў.

20. Як адлюстравалася барацьба дзвюх ідэйных цячэнняў, "заходнікаў" і "славянафілаў", ў працы кіеўскай навуковай школы гісторыкаў:

• у сувязі з гістарычна склаўшыміся абставінамі, доўгі час Украіна знаходзілася ў складзе ВКЛ і Рэчы Паспалітай, і блізкасцю да Захаду, у Кіеўскім універсітэце працавалі гісторыкі-прыхільнікі заходнягя вектара развіцця грамадства

• большасць кіеўскіх вучоных і выпускнікоў Кіеўскага універсітэта па цэламу шэрагу пытанняў далучылася да славянафілаў

• галоўная заслуга прадстаўнікоў Кіеўскай школы гісторыкаў заключалася ў тым, што яны першымі пачалі вывучаць прававыя праблемы ў цеснай узаемасувязі з жыццём народа, надаўшы асаблівую ўвагу гісторыі ўкраінскага і беларускага народаў

• гісторыкі Кіеўскай школы выступалі супраць царскага самадзяржаўя і праваслаўнага духавенства, царызм яны паказвалі ворагам усяго насельніцтва

• большасць кіеўскіх вучоных і выпускнікоў Кіеўскага універсітэта выпрацоўвалі свае канцэпцыі, якія характарызаваліся пазітыўным ідэалізмам

21. Адзін з заснавальнікаў украінскай нацыянальнай гістарыяграфіі, стаяў на чале кіеўскай школы гісторыкаў. Прытрымліваўся тэорыі "бяскласавасці" і "дэмакратызму" ўкраінскага народа, ідэалізаваў казацтва. Настаўнік такіх вядомых гісторыкаў як А.С. і М.С.Грушэўскіх, М.В.Доўнар-Запольскага.

• М.І.Кастамараў

• Н.Д.Іванішчаў

• Ф.І.Леантовіч

• У.Б.Антановіч

• М.Ф.Уладзімірскі-Буданаў

---