Файл: Модуль История Беларуси.docx

Беларусь у гады Другой сусветнай, Вялікай Айчыннай вайны ў пасляваенны перыяд (1939–1990 гг.) – 2 гадзіны.

1. Другая сусветная і Вялікая Айчынная вайна і Беларусь.

2. БССР 1945–1985 гг.

3. Пачатак працэсу дэмакратызацыі і грамадскага жыцця ў БССР.

Развіццё Рэспублікі Беларусь як самастойнай дзяржавы (1990 г. – пачатак XXI ст.)

1. Абвяшчэнне незалежнай Рэспублікі Беларусь. Заканадаўчае афармленне суверынітэту.

2. Канстытуцыя 1994 г. (са змяненнямі і дапаўненямі).

3. Пошукі выхаду з эканамічнага і сацыяльнага крызісу.

4. Рэспубліка Беларусь і сусветнае супольніцтва. Адносіны Беларусі з СНД і Расіяй.

ПЛАНЫ СЕМІНАРСКІХ ЗАНЯТКАЎ ДЛЯ СТУДЭНТАЎ ЗАВОЧНАЙ ФОРМЫ АБУЧЭННЯ

Семінар 1. – 2 гадзіны.

Беларусь у IX-XVIII ст.

1. Этнагенэз беларусаў.

2. Беларусь у складзе Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага.

3. Беларусь у складзе Рэчы Паспалітай.

4. Утварэнне беларускай народнасці.

5.Беларусь у складзе Расійскай імперыі (канец XVIII ст. – 1917 г.) – 2 гадзіны. Падзелы Рэчы Паспалітай і палітыка царызму на тэрыторыі Беларусі.

6.Беларусь у перыяд станаўлення буржуазнага грамадства.

7.Беларусь пад час войн і рэвалюцый.

Семінар 2. – 2 гадзіны.

Беларусь у савецкі перыяд (1917–1991 гг.)

1. Праблема станаўлення беларускай дзяржаўнасці: БНР–БССР–ЛітБел ССР–БССР

2. Сацыялістычныя пераўтварэнні ў БССР: «ваенны камунізм», новая эканамічная палітыка, індустрыялізацыя і калектывізацыя сельскай гаспадаркі.

3. Беларусь у гады Другой сусветнай і Вялікай Айчыннай войн.

4. БССР у пасляваенны перыяд.

5.Развіццё Рэспублікі Беларусь як самастойнай дзяржавы.

Заканадаўчае афармленне суверэнітэту Рэспублікі Беларусь. Канстытуцыя 1994 г. (са змяненнямі і дапаўненямі).

6.Пошук шляхоў да рыначных адносін.

7.Рэспубліка Беларусь і сусветнае супольніцтва. Адносіны Беларусі з СНД і Расіяй.

Пытанні да заліку па гісторыі Беларусі

1. Навука і рэлігія аб паходжанні чалавека. Старажытнае насельніцтва на тэрыторыі Беларусі (100 тыс. г. да н. э.- к. 3 тыс. да н. э.).Рассяленне індаеўрапейцеў. Насельніцтва Беларусі ў бронзавым раннім жалезным веку (к. 3 тыс. да н. э.-5 ст. н. э.).

2. Лакалізацыя славянскай прарадзімы. Пачатак рассялення славян і іх з’яўленне на тэрыторыі Беларусі ў VІ-VІІІ ст. Балты і славяне.

3. Старажытнаруская дзяржава, яе сутнасць, шляхі фарміравання (ІХ-Х ст.). Беларускія землі ў яе складзе.Станаўленне і развіццё Полацкага і Тураўсткага княства ў ІХ-ХІ стст.

4. Сацыяльна-эканамічнае развіццё беларускіх зямель у ІХ-ХІ стст. Перадумова феадальнай раздробленасці на беларускіх землях. Барацьба крыжацкай агрэсіі і нашэсце мангола-татараў.

5. Культура Беларусі ў ІХ-ХІІІ стст.

6. Утварэнне Беларуска-Літоўскай дзяржавы—асновы Вялікага княства Літоўскага. Пашырэнне тэрыторыі княства Літоўскага ў канцы ХІІІ-ХІV стст. Шляхі ўключэння беларускіх земляў у склад ВКЛ.

7. Крэўская ўнія 1385 г., яе змест і значэнне ў далейшым развіцці беларускіх зямель.

8. Органы дзяржаўнай улады, кіравання і судовая сістэма ў ВКЛ.

9. Знешняя палітыка ВКЛ у другой палове ХІV-першай палове ХVІ ст. Барацьба з крыжацкай агрэсіяй і татарамі, Вялікім княствам Маскоўскім.

10. Этнічныя працэсы на беларускіх землях. Культура ХІV-ХV стст.

11. Люблінская унія 1569 г.: вытокі, змест, вынікі. Палітычны лад і кіраванне Рэчы Паспалітай. Барацьба за захаванне самастойнасці Вялікага княства Літоўскага.

12. Падзеі і лёсы рэфармацыі. Берасцейская царкоўная ўнія 1596 г.: перадумова, сутнасць. Лёс ўніяцкай царквы на Беларусі.

13. Адраджэнне і гуманізм у Еўропе. Развіццё культуры на беларускіх землях у ХУІ ст.

14. Сельская гаспадарка і гарадское жыццё ў Беларусі ў другой палове ХVІ-ХVІІІ стст. Беларусь у войнах і палітычных канфліктах канца ХVІ-першай паловы ХVІІІ стст.

15. Барока і Асветніцтва. Развіццё культуры на Беларусі ў ХVІІ-ХVІІІ стст.

16. Сацыяльна-эканамічны і палітычны заняпад Рэчы Паспалітай. Уключэнне беларускіх зямель у складзе Расійскай імперыі. Змены ў сацыяльнай структуры насельніцтва Еўропы, барацьба за замацаванне палітычных і грамадзянскіх правоў. Адміністрацыйна-дзяржаўныя пераўтварэнні на тэрыторыі Беларусі пасля далучэння да Расійскай імперыя. Сутнасць палітыкі царызму ў заходніх губернях. Айчынная вайна 1812 г. на Беларусі і яе вынікі.

17. Сацыяльна-эканамічнае развіццё ў першай палове ХІХ ст. на Беларусі.

18. Рэвалюцыйныя падзеі ў Еўропе 1830-1831 гг. і 1848-1849 гг. Грамадскі і нацыянальна-вызваленчы рух на Беларусі ў першай палове ХІХ ст. Нацыянальнае пытанне. Паўстанне 1863 г. на Беларусі. К. Каліноўскі.

19. Адмена прыгоннага права на Беларусі ў 1861 г. і яе асаблівасці, іншыя буржуазныя рэформы і контррэформы. Развіццё эканомікі Беларусі ў другой палове ХІХ ст.

20. Беларускі нацыянальна-вызваленчы і рэвалюцыйна-дэмакратычны рух у другой палове ХІХ-пачатку ХХ ст. і ўплыў на яго з боку польскага нацыянальна-вызваленчага і рускага рэвалюцыйнага руху.

21. Культура Беларусі ў ХІХ ст. Фарміраванне беларускай нацыі. Культуране і нацыянальнае адраджэнне на Беларусі ў пачатку ХХ ст.

22. Першая руская буржуазна-дэмакратычная рэвалюцыя 1905-1907 гг. Падзеі на Беларусі. Сталыпінская аграрная і земская рэформа. Сацыяльна-эканамічнае развіццё Беларусі ў 1907-1914 гг.

23. Абвастрэнне супярэчнасцей наперададні І Сусветнай вайны. Асноўныя ваенныя падзеі на Беларусі. Заканчэнне І Сусветнай вайны і складванне Версальска-Вашынгтонскай сістэмы. Нацыянальны рух на Беларусі ў 1917 г.

24. Палітычныя змены на Беларусі ў часы Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый 1917 г.

25. Брэсцкі мір. Першы Усебеларускі з’езд. Абвяшчэнне Беларускай Народнай Рэспублікі.

26. Ваенная інтэрвенцыя з боку краін Антанты ў Савецкую Расію. Утварэнне БССР. (1919-1926 гг.).

27. Новая эканамічная палітыка і асаблівасці яе правядзення ў рэспубліцы (1921-1928 гг.). Індустрыялізацыя і асаблівасці яе правядзення на Беларусі, вынікі. Усеагульная калектывізацыя на Беларусі: перадумова, ход, вынікі.

28. Палітыка “беларусізацыі” і практыка яе правядзення ў жыцці ў 20-ыя гг. Усталяванне таталітарнага рэжыму. Масавыя рэпрэсіі на Беларусі ў канцы 20-30-ыя гг.

29. Эканамічнае і палітычнае становішча Заходняй Беларусі пад уладай Польшчы. Палітычнае становішча ў Еўропе напярэдадні ІІ Сусветнай вайны. Уключэнне Заходняй Беларусі ў склад БССР.

30. Пачатак ІІ Сусветнай вайны. Нападзенне фашысцкай Германіі на СССР. Абарончыя баі Савецкіх войск на тэрыторыі Беларусі.

31. Усталяванне акупацыйнага рэжыму на Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Народная вайна супраць фашысцкіх захопнікаў на тэрыторыі Беларусі.

32. Аперацыя “Багратыён”, вызваленне Беларусі ад фашысцкіх захопнікаў.

33. Змены ў міжнародным становішчы пасля ІІ Сусветнай вайны. Удзел БССР у стварэнні і дзейнасці ААН (другая палова 40-80-х гг.). Пасляваеннае аднаўленне і развіццё эканомікі Беларусі (1945-1955 гг.).

34. Сусветнай сістэма сацыялізму. Праблемы палітычнага жыцця, цяжкасці пасля ваеннага развіцця асветы і навукі (1945-1955 гг.).

35. Эканамічнае развіццё Беларусі 1955-1985 гг. Спробы рэформы. Грамадска-палітычнае жыццё на Беларусі 1955-1985 гг.

36. Адукацыя, навука і культура ў Беларусі ў 60-80-ыя гг. ХХ ст.

37. “Перабудова” і “новае эканамічнае мысленне”. Беларусь на шляху да суверэнітэту і незалежнасці (другая палова 80-х-першая палова 90-х гг. ХХ ст.). Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь.

38. Асноўныя напрамкі сусветнай культуры ў канцы ХХ-пачатку ХХІ стст. Развіццё беларускай культуры 90-е гг. ХХ ст-пачатак ХХІ ст.

39. Развіццё сусветнай эканомікі ў пачатку ХХІ ст. Праблемы глабалізацыі. Эканамічнае і сацыяльнае развіццё Беларусі 2000-2012 гг.

40. Беларусь у сусветнай супольнасці. Грамадска-палітычнае жыццё ў Беларусі 2000-2012 гг.

Курс лекцый па гісторыі беларусі Першабытны лад на тэрыторыі Беларусі.

1. Перыядызацыя старажытнага перыяду гісторыі Беларусі.

2. Каменны век на тэрыторыі Беларусі.

3. Бронзавы век на тэрыторыі Беларусі.

4. Ранні жалезны век на тэрыторыі Беларусі.

5. Культура першабытнага грамадства.

1. Першабытны лад – самы працяглы перыяд у гісторыі чалавецтва. Сучасныя даследчыкі прапануюць розныя варыянты перыядызацыі старажытнай гісторыі Беларусі. Найбольш пашыранымі сярод перыядызацый з’яўляюцца агульнагістарычная, археалагічная і этнічная.

2. Доўгі час уся тэрыторыя нашай краіны была пакрыта суцэльным ледавіком. У такіх умовах жыць было немагчыма. Пранікнуць на Беларусь чалавек мог толькі 100 тысяч год назад, калі ледавік адступіў на поўнач і яго максімальная мяжа знаходзілася на лініі сучасных гарадоў Гродна – Орша. Аднак і ў гэты час клімат быў халодным, кароткія летнія адлігі змяняліся працяглымі зімамі. На поўдзень ад ледавіка прасціралася тундра і стэп з беднай расліннасцю. Толькі ў далінах рэк захоўваліся рэдкія пералескі з карлікавай бярозы, вербаў, кустоўя. Найбольш характэрнымі прадстаўнікамі фауны былі шарсцістыя насарогі і маманты.

Доказам таго, што чалавек пранік на Беларусь у сярэднім палеаліце служаць знаходкі прылад працы неандэртальцаў каля вёсак Свяцілавічы, Абідавічы, Падлужжа, Клеевічы. Гэта былі крэмневыя вастраканечнікі, скрэблы, ручныя рубілы.

Неандэртальцы па прапорцыях цела былі блізкія да сучаснага чалавека, але іх чарапы яшчэ захоўвалі шмат прымітыўных рыс: пакаты лоб, вялікія надброўныя валікі, скошаная ніжняя сківіца. На Беларусі неандэртальцы стаянак не заснавалі – рухаліся “ўслед за жывёлай”. Каб лепш супрацьстаяць суровым умовам існавання, яны аб’ядноўваліся ў статкі (праабшчыны), дзе ўсе члены калектыву падначальваліся аўтарытэту і моцы важака.

У верхнім палеаліце на Беларусь праніклі людзі сучаснага тыпу – краманьёнцы. Тут яны заснавалі першыя стаянкі – каля сучасных вёсак Юравічы (Калінкавіцкі раён, 26 тыс. год назад) і Бердыж (Чачэрскі раён, 23 тыс. год назад). Стаянкі размяшчаліся каля рэк і складаліся з 5-8 буданоў – жытлаў юртавай канструкцыі. Каркас буданоў рабіўся з буйных касцей мамантаў, якія звязваліся паміж сабой сухажыллямі. Зверху каркас пакрываўся шкурамі жывёл, а ўнізе для надзейнасці абкладваўся біўнямі і чарапамі маманта. Усяго на кожнай стаянцы магло жыць 20-40 чалавек.

Краманьёнцы ў верхнім палеаліце выраблялі разнастайныя крэмневыя прылады працы – кінжалы, нажы, разцы, праколкі, а таксама касцяныя – шылы, іголкі, даўбешкі.

Асноўным заняткам палеалітычнага чалавека было загоннае паляванне на мамантаў. Ужываючы для запалохвання агонь, людзі заганялі жывёлу ў яры, дзе яе потым дабівалі камянямі і дзідамі. Забітага маманта дастаўлялі на месца стаянкі. Мёрзлая зямля дазваляла захоўваць запасы мяса на працягу доўгага часу ў спецыяльных ямах-лядоўнях. Акрамя костак мамантаў на палеалітычных стаянках знойдзены таксама косткі шарсцістага насарога, дзікага каня, бурага мядзведзя, ваўка, пясца. Збіральніцтва і рыбалоўства ў палеалітычны час былі распаўсюджаны менш. Спажыванне было калектыўным, ажыццяўлялася ўраўняльнае размеркаванне прадуктаў.

У верхнім палеаліце, а затым у мезаліце і неаліце асноўным вытворчым калектывам была ранняя родавая абшчына. У яе склад уваходзілі сваякі, якія займалі адно паселішча і сумесна вялі гаспадарку. Тут былі дакладна размеркаваны абавязкі па полу і ўзросту паміж усімі членамі абшчыны. Гэта называецца першым падзелам працы. Мужчыны былі паляўнічымі і выраблялі прылады працы. Жанчыны займаліся збіральніцтвам, даглядалі хатні ачаг, гатавалі ежу, шылі адзенне, выхоўвалі дзяцей. Дзеці дапамагалі дарослым і пераймалі ў старых працоўныя навыкі. Вялікая роля ў жыцці абшчыны належала жанчыне. Пры заключэнні шлюбаў муж пераходзіў у род сваёй жонкі. Лічэнне сваяцтва вялося па мацярынскай лініі. Такія абшчыны называюць мацярынскімі. Сям’я ў гэты час была палігамнай (шматмужаства, шматжонства), дзеці не заўсёды ведалі свайго бацьку. Пазней зарадзіўся новы тып шлюбных адносін: парная сям’я. Аднак і тут саюз мужчыны і жанчыны не быў устойлівым. Сям’я ў гэты час яшчэ не з’яўлялася асноўнай вытворчай адзінкай. У шлюб можна было ўступаць толькі з прадстаўнікамі аднаго племені (эндагамія), разам з тым гэта не павінны былі быць прадстаўнікі аднаго роду (экзагамія). Жанчына, да прыкладу, магла выйсці замуж за прадстаўніка суседняй абшчыны.