Жұмыссыздықтың дәрежесін батыс статистикасы қолданатын көрсеткіштер бойынша - оның таратылуы және мерзімінің ұзақтығы арқылы айқындай түсуге болады. Жұмыссыздықтың тарауының көрсеткіші жұмыссыздықпен жұмысшы күшінің қамтылғанын сипаттайды. Жұмыссыздықтың ұзақтық мерзімінің көрсеткіші бір болған жұмыссыздықтың орташа ұзақтығын сипаттайды.

АҚШ-та, орта есептен, қысқа мерзімді жұмыссыздықтың уақыты бес аптадан аспайды, ал ұзақ мерзімді - алты айдан артық болады.

Батыс экономистерінің көбі нарық жағдайында жұмыссыздықтың белгілі дәрежесінің болуын заңды және қажет деп мойындайды.

2-тапсырма. Сөздікпен жұмыс.

Жұмыссыздық, еңбекке жарамдылық, еңбекке жарамсыздық, еңбек нарығы, жұмыссыздықтың ұзақтығы, жұмыссыздықтың көрсеткіші, жұмыссыздықтың дәрежесі, жұмыс күші, жұмыссыздар саны.

3-тапсырма. Мына сөздер мен терминдерді пайдаланып 5-6 сөйлем құрастырыңыздар.

Жұмыс орны, жұмыс қолы, жұмыссыздық, жұмыспен қамтылу, жұмыспен қамтылмау, жұмыссыздықтың орын алуы, жұмыссыздықтың көрсеткіші, жұмыссыздықтың дәрежесі, жұмыс күші, жұмыссыздар саны, жұмыссыздықтың адамға әсер етуі.

4-тапсырма. Сұрақтарға жауап беріңіздер.

Жұмыссыздық дегеніміз не? Жұмыс күшіне кімдер жатады?

5-тапсырма. Әлемдегі және Қазақстандағы жұмыссыздық мәселесі туралы топта пікірталас құрыңыздар.

6-тапсырма. Жұмыссыздық туралы эссе жазыңыздар.

Әдістемелік ұсыныстар: Сөздердің сөйлемдегі орын тәртібіне ерекше мән беріңіздер

Ұсынылатын әдебиеттер: 2.Нег.[282] 5 нег.[99-100] 10 Қос. [81,84]

Бақылау сұрақтары:

1. Жұмыссыздық дегеніміз не?

2. Жұмысшы күшіне кімдер жатады?

3. Жұмыспен қамту және жұмыссыздықтың болмысын қандай көрсеткіштермен сипаттайды?

4. Қысқы мерзімді жұмыссыздың уақыты неше аптаға созылады?

15-апта. 45-тәжірибелік сабақ

III. Аралық бақылау жұмысы.

Қорытынды бақылау.

2.2. СОӨЖ т а қ ы р ы п т а р ы

Тапсырмалардың тізімі мен түрлері

№	Тапсырма	Өткізу түрі			Әдістемелік ұсыныстар		Әдебиеттер
1	1.Адам баласының экономикалық іс-әрекеті. 2.Қоғамдық өндіріс құралдары. 3.Ресурстар. 4.Өндіріс процесі мен тұтыну процесі.	сұхбат			Тапсырмаларды орындау үшін мәтінмен, мәтіндегі терминдермен таныс болыңыздар		1.Нег.[17-25] 2.Нег.[24-29], [282-291], [303-304] 7.Нег.[10], [37-38] 15.Нег.[107-112] 16.Қос.[30-31]
2	1.Кәсіпкерлік және қабілет. 2.Алматы қаласының ірі кәсіпорындары. 3.Шығыс Қазақстан облысындағы ірі шаруашылық (біреуін нақты мысалға ала отырып)	презентация			Лексикалық материалды қайталаңыздар, жазбаша тілдің дағдысын қалыптастырыңыздар		2.Нег.[29-33], [198-203], [144-157] 7.Нег [11-14], [37-38] 9.Қос.[66-69], [70-71] 15. Нег. [79-88] 16 Нег.[152-155]
3	1.Қазақстандағы меншік туралы 2.Қазақстандағы тауар өндірісі 3.Кәсіпорын және тауар айналысы 4. Батыс Қазақстан облысындағы ірі шаруашылық (біреуін нақты мысалға ала отырып) 5.Астана қаласындағы ірі тауар өндірушілер	тренинг	Бір-біріңізге сұрақ қойып, жауап бере отырып, сұхбат тілі дағдысын жаттықтырыңыздар				1.Нег.[38-43] 2.Нег[39-56] 7 нег.[43-44]
4	1. Қазақстандағы экономикалық реформалар және оған үлес қосқан мамандар туралы 2.Тауар және оның қасиеті 3. Оңтүстік Қазақстан облысындағы ірі шаруашылық (біреуін нақты мысалға ала отырып)	Басылым материалдарына шолу	Жаттығуларды орындай отырып жазбаша тілдің дағдысын қалыптастырыңыздар				2.Нег.[252-253],[57-63]
5	1.Қазақстанның ұлттық валютасы туралы 2.Ақшаның шығу тарихы туралы 3.Ақша –тауар қатынасының дамыған формасы 4. Солтүстік Қазақстан облысындағы ірі шаруашылық (біреуін нақты мысалға ала отырып)	эссе		Мәтін лексикасына ерекше мән беріңіздер. Сөздердің сөйлемдегі орын тәртібіне ерекше мән беріңіздер.			2.Нег.[64-69] 16. Нег.[45-47]
6	1.Алматы қаласындағы өнеркәсіп кәсіпорындары 2. Алматы өнеркәсіп кәсіпорындарының жұмыстарын талдау 3. Қалада тауар өндіретіндер ірі және орта кәсіпорындар 4. Қалада өнеркәсіп кәсіпорындарының деңгейі мен көлемі 5.Қаладағы өңдейтін өнеркәсіп құрылымдары 5.	Презен буклет		Суреттерге қарай отырып әңгімелеу дағдысын дамытыңыздар			2.Нег.[ 69-71] 6 Нег. [381], [321] 5 Нег.[192-193]
7	1.Нарық және Қазақстан. 2.Ақмола облысындағы ірі шаруашылық (біреуін нақты мысалға ала отырып)	Басылым материалдарына шолу		Қазақша мәтіндерде жиі кездесетін сөз оралымдарына мән беріңіздер			1.Нег.[70-78] 2.Нег.[72-74] 7 Нег.[20-22], [11-14] 15 Нег. [79-88], 16 Нег.[52-55]
8	1.Қазақстан нарығындағы бағалы қағаздар мен жеке инвесторларды қорғайтын заң туралы 2. Тәуекел түрлері 3. Көкшетау облысындағы ірі шаруашылық (біреуін нақты мысалға ала отырып)	Арнайы журналдарға шолу жасау		Күнделік жүргізіп, экономикалық өзгерістерді бегілеп отырыңыздар			1.Нег.[72-85] 2 Нег.[78]
9	1.Нарықтық экономика үлгілері –Қытай үлгісі 2. Нарықтық экономика үлгілері – Неміс үлгісі 3. Нарықтық экономика үлгілері – американ үлгісі 4. Нарықтық экономика үлгілері – жапон үлгісі 5. Нарықтық экономика үлгілері –шведтік үлгі 6. Нарықтық экономика үлгілері – француздар үлгісі	Буклет жасау		Интернет материалдарына сараптама жасаңыздар			2.Нег.[86-90] 3 Нег.[22] 6 нег.[45]
10	1.Бәсеке туралы түсінік 2.Бәсеке және Қазақстан. 3.Тауардың бәсекеге қабілеттілігі туралы 4.Бәсеке және монополия түсінігі	сұхбат		Ауызша сөйлесу дағдысын дамытыңыздар			2.Нег.[91-99] 10 Қос.[49-50] 6 Нег.[306-355]
11	1.Ірі фирмалар туралы 2.Жеке кәсіпкерді мысалға ала отырып 3. Акционерлік қоғам туралы 4.Шағын және орташа бизнесті дамыту туралы 5. Жамбыл облысындағы ірі шаруашылық (біреуін нақты мысалға ала отырып)	презентация		Компанияларды салыстыра отырып, тыңдау және ойды жеткізу дағдысын дамытыңыздар			2.Нег.[123-137] 7 Нег.[11-17], [191,200]
12	1. Қазақстан және менеджмент жүйесі 2.Заманауи менеджер 3.Кәсіпорын менеджментінің қызметтері 4. Алматы облысындағы ірі шаруашылық (біреуін нақты мысалға ала отырып)	сұхбат		Жаңа терминдердің картотекасын жасаңыздар.			2.Нег.[137,1145] 16 Нег.[179, 180] 7 Нег.[181, 190]
13	1.Кәсіпорын және маркетинг 2.Кәспорын пайдасы мен шығыны 3.Қызметкер жалақы төлеу 4. Қарағанды облысындағы облысындағы ірі шаруашылық (біреуін нақты мысалға ала отырып) 5. Павлодар облысының экономикасы	Арнайы журналдарға шолу жасау		лексикалық материалды қайталаңыздар, жазбаша тілдің дағдысын қалыптастырыңыздар			2.Нег.[142-158] 5 Нег.[145, 153]
14	1.Еңбек өнімділігін арттыру 2.Кәсіпорын табысының негізі 3.Ең жоғары және ең төмен жалақы 4.Кәсіпорынның жалақы төлеу саясаты 5. Қызылорда облысындағы ірі шаруашылық (біреуін нақты мысалға ала отырып)	пікірталас		Жазбаша тілдің дағдысын қалыптастырыңыздар			2.Нег.[165- 173], [182-185] 3 нег.[106, 134]
15	1.Жұмыссыздық туралы 2.Қостанай облысындағы ірі шаруашылық (біреуін нақты мысалға ала отырып) 2.Ақтөбе облысының экономикасы 3.Атырау облысының экономикасы 4.Қарағанды облысының экономикасы 5.Маңғыстау облысының экономикасы	сұхбат				Сұхбат тілі дағдысын, есте сақтау мен зейінді жаттықтырыңыздар.	2.Нег.[213, 216] 10 Қос.[57, 58] 5 нег.[99-100] 10 Қос. [81,84]

---

2.3. СӨЖ мазмұны

№	Тапсырма	Өткізу түрі	Әдістемелік ұсыныс	Ұсынылатын әдебиеттер
1	Адам және экономика.	сұхбат	Тапсырмаларды орындау үшін мәтінмен, мәтіндегі терминдермен таныс болыңыздар	1.Нег.[17-25] 2.Нег.[24-29], [282-291], [303-304] 7.Нег.[10], [37-38] 15.Нег.[107-112] 16.Қос.[30-31]
2	Қазақстан экономикасындағы кәсіпкерлік	презентация	Лексикалық материалды қайталаңыздар, жазбаша тілдің дағдысын қалыптастырыңыздар	2.Нег.[29-33], [198-203], [144-157] 7.Нег [11-14], [37-38] 9.Қос.[66-69], [70-71] 15. Нег. [79-88] 16 Нег.[152-155]
3	Қазақстандағы меншік туралы	тренинг	Бір-біріңізге сұрақ қойып, жауап бере отырып, сұхбат тілі дағдысын жаттықтырыңыздар	1.Нег.[38-43] 2.Нег[39-56] 7 нег.[43-44]
4	Қазақстандағы реформалау мәселесі жөнінде	Басылым материалдарына шолу	Жаттығуларды орындай отырып жазбаша тілдің дағдысын қалыптастырыңыздар	2.Нег.[252-253],[57-63]
5	Қазақстанның ұлттық валютасы туралы	эссе	Мәтін лексикасына ерекше мән беріңіздер. Сөздердің сөйлемдегі орын тәртібіне ерекше мән беріңіздер.	2.Нег.[64-69] 16. Нег.[45-47]
6	Алматы қаласындағы өнеркәсіп кәсіпорындары 5.	Презен Буклет жа	Суреттерге қарай отырып әңгімелеу дағдысын дамытыңыздар	2.Нег.[165- 173], [182-185] 3 нег.[106, 134]
7	Нарық және Қазақстан.	Басылым материалдарына шолу	Қазақша мәтіндерде жиі кездесетін сөз оралымдарына мән беріңіздер	2.Нег.[165- 173], [182-185] 3 нег.[106, 134]
8	Қазақстандағы нарықтық құрылым туралы	Арнайы журналдарға шолу жасау	Күнделік жүргізіп, экономикалық өзгерістерді бегілеп отырыңыздар	2.Нег.[165- 173], [182-185] 3 нег.[106, 134]
9	Қазақстан пайдаланатын әлемдегі нарықтық экономика үлгілері туралы	Буклет жасау	Интернет материалдарына сараптама жасаңыздар	2.Нег.[165- 173], [182-185] 3 нег.[106, 134]
10	Бәсеке және Қазақстан.	сұхбат	Ауызша сөйлесу дағдысын дамытыңыздар	2.Нег.[165- 173], [182-185] 3 нег.[106, 134]
11	Қазақстандағы ірі компаниялар туралы	презентация	Компанияларды салыстыра отырып, тыңдау және ойды жеткізу дағдысын дамытыңыздар	2.Нег.[165- 173], [182-185] 3 нег.[106, 134]
12	Қазақстан және менеджмент жүйесі	сұхбат	Жаңа терминдердің картотекасын жасаңыздар.	2.Нег.[165- 173], [182-185] 3 нег.[106, 134]
13	Кәсіпорын және маркетинг	Арнайы журналдарға шолу жасау	лексикалық материалды қайталаңыздар, жазбаша тілдің дағдысын қалыптастырыңыздар	2.Нег.[165- 173], [182-185] 3 нег.[106, 134]
14	Кәсіпорын табысы және жалақы төлеу саясаты	пікірталас	Жазбаша тілдің дағдысын қалыптастырыңыздар	2.Нег.[165- 173], [182-185] 3 нег.[106, 134]
15	Жұмыссыздық туралы	сұхбат	Сұхбат тілі дағдысын, есте сақтау мен зейінді жаттықтырыңыздар.	2.Нег.[213, 216] 10 Қос.[57, 58] 5 нег.[99-100] 10 Қос. [81,84]

---

2.4. Өздік бақылау үшін тест тапсырмалары

Көп нүктенің орнына тиісті сөзді жазыңыздар.

1. Қаржы ресурстары өндіріс процесі үшін қоғам бөлген ... құралдар болып табылады

А. құрал

Ә. сайман

Б. Теңге

В. ақша

Г. табиғат

2. Материалдық игіліктерді жасап шығаратын процесс ... деп аталады?

А. өнім

Ә. өндіріс

Б. өндіргіш

В. қаржы

Г. табыс

3. Жер ... фактор деп қаралады.

А. Іс-әрекет

Ә. капитал

Б. өндіріс

В. табиғи

Г. еңбек

4. Кәсіпорын шығыны ... түсті.

А. артқан

Ә. арта

Б. артты

В. артқанмен

Г. арту

5. Коммерциялық табысқа жетуді көздейтін іс-әрекет ... деп аталады

А. меншік

Ә. кәсіпкерлік

Б. несиелік

В. өндіргіштік

Г. шаруашылық

6. Кәсіпорынды иемденетін адам ... деп аталады

А. қаржыгер

Ә. салық қызметкері

Б. кәсіпорын маманы

В. акционер

Г. кәсіпкер

7. Барлық өндіріс факторларын пайдаланудың нәтижесі кәсіпорынның ... құрайды.

А. табысын

Ә. табысты

Б. табыспен

В. табыста

Г. табыс

8. «Предприятие» сөзін аударыңыз

А. табыс

Ә. нәтиже

Б. мекеме

В. кәсіп

Г. кәсіпорын

9. Қай қатардағы сөз мағынасы жағынан экономика сөзімен тіркеспейді

А. түзу

Ә. дамыту, дамыған

Б. реформалау

В. бөлім

Г. сауаттылық

10. Тек адамның еңбек жұмсап, жасаған заты тауар ... .

А. болуы керек

Ә. болған

Б. болады

В. болмайды

Г. болуы мүмкін

11. Дұрыс аударылған сөйлемді көрсетіңіз.

Товарное хозяйство возникло в период разложения первобытного строя.

А. Тауарлық шаруашылық алғашқы қауым құрылысы кезеңінде пайда болған.

Ә. Тауарлық қожалық алғашқы қауым құрылысы кезеңінде пайда болған.

Б. Тауарлық айырбас алғашқы қауым құрылысы кезеңінде пайда болған.

В. Тауарлық шығын алғашқы қауым құрылысы кезеңінде пайда болған.

Г. Тауарлық табыс алғашқы қауым құрылысы кезеңінде пайда болған.

12. Ұсыныс пен сұраныс. Дұрысы:

А. спрос и предложение

Ә. предложение и прибыль

Б. спрос и сбыт

В. издержки и предложение

Г. предложение и спрос

13. Көтерме сауда бағасы

А. регламентированная цена

Ә. розничная цена

Б. мелко-оптовая цена

В. оптовая цена

Г. рыночная цена

14. Бәсеке - ... механизмінің бесінші элементі.

А. нарықта

Ә. нарықтықта

Б. нарық

В. нарығы

Г. нарқы

15. Қазіргі кезде Қазақстанда барлық шаруашылық жүргізудің экономикалық жүйелік ... қызметтерінің нарықтық үлгісі жасалды.

А. қызметтері

Ә. қызмет

Б. қызметтерінің

В. қызметтеріне

Г. қызметтерімен

16. Пайда – таза ... түрі.

А. шығын

Ә. пайда

Б. табыс

В. кіріс

Г. шығыс

17. «Халық коммунасының» орнына ... мердігерлік келді.

А. жолдас

Ә. дос

Б. туыс

В. отбасы

Г. ағайын

18. Қытай ғалымдары ... «аралас» үлгісін жасаған болатын.

А. корпорация

Ә. предприятие

Б. кризис

В. экономические развитие

Г. рыночная экономика

19. Жұмыссыздықтың ұзақтық мерзімінің ... бір болған жұмыссыздықтың орташа ұзақтығын сипаттайды.

А. көрсеткіш

Ә. көрсеткішін

---

Б. көрсеткішті

В. көрсеткіші

Г. көрсеткішіне

20. Ақша өте өтімді құрал болғандықтан, ол байлықты сақтаудың қолайлы формасы болып табылады

А. сақтауды

Ә. сақтауда

Б. сақтау

В. сақтаудың

Г. сақтаудың

21. Пайданың өзі кәсіпкердің іс-әрекетінің ... деп танылады.

А. нәтижесі

Ә. үлесі

Б. шаруашылығы

В. өнімі

Г. қатынасы

22. Жалақы ставкасы уақыттың балама пайдалану мүмкіндігін жіберіп алғандықтан болған ... тиісті.

А. шығыңдарды есептеуге

Ә. шығыңдарды өтеуге

Б. Шығыңдардың орнын толтыруға

В. шығыңдарды санауға

Г. шығыңдарды өлшеуге

23. Жұмысшы күшіне жұмыспен қамтылғандар мен ... жатады

А. қызметкерлер

Ә. жұмысшылар

Б. мамандар

В. Жұмысқа жарамдылар ғана

Г. жұмыссыздар

24. Қалада өнеркәсіп кәсіпорындарының деңгейі мен көлемі ... .

А. анықталып

Ә. анықтала

Б. анықталғандықтан

В. анықталды

Г. анықтау

25. Қаладағы өнеркәсіп өнімдері сатылымға шығарыды.

А. сатылымға

Ә. сатылым

Б. сатылымы

В. сатылымын

Г. сатылымына

26. Жоғары дәрежедегі жалақы осы ... көп жұмыскерлер тартады.

А. жұмыс орны

Ә. жұмыс орнына

Б. жұмыс орнынан

В. жұмыс орнымен

Г. жұмыс орнының

27. Алматы қаласында 2092 өнеркәсіп ... жұмыс істейді, олардың ішінде 190 ірі және орта кәсіпорындар, жұмысшылардың жалпы саны 52 мыңға жуық адам.

А. кәсіпорындары

Ә. мекемесі

Б. Жұмыс орны

В. жұмысы

Г. қызметі

28. Қалада 70-тен астам ірі заңды тұлғалар, 69,8 мың ... тіркелген.

А. шағын және орта бизнес субъектілеріндегі

Ә. шағын және орта бизнес субъектілерімен

Б. шағын және орта бизнес субъектілерін

В. шағын және орта бизнес субъектілер

Г. шағын және орта бизнес субъектілері

29. Облыстағы өнеркәсіпті дамыту саласы ауылшаруашылығымен және ... қайта өндірумен байланысты болды.

А. ауылшаруашылық шикізаты

Ә. ауылшаруашылық шикізатын

Б. ауылшаруашылық шикізатына

В. ауылшаруашылық шикізатының

Г. ауылшаруашылық шикізатындағы

30. ... бірінші және өте маңызды элементі — өндірушілер мен тұтынушылар.

А. Нарық экономикасы

Ә. Нарық экономикасын

Б. Нарық экономика

В. Нарық экономикасының

Г. Нарық экономикасына

Өздік бақылау жұмыстарының жауаптары:

1 – В; 2 – Ә; 3 – В; 4 – Г; 5 – Ә; 6 – Г; 7 – А; 8 – Г;

9 – А; 10 – Б; 11 – А; 12 – Г; 13 – В; 14 – Б; 15 – Б; 16 – Б;

17 – В; 18 – В; 19 – В; 20 – В; 21 – А; 22 – Ә; 23 – Г; 24 - В;

25 – А; 26 – Ә; 27 – А; 28 – Г; 29 – Ә; 30 – В.

Курс бойынша емтихан сұрақтары:

1. Материалдық игіліктер дегеніміз не?

2. Өндіріс сөзіне түсініктеме бере аласыз ба?

3. Материалдық өндіріс пен индустриалдық өндіріс туралы айтып беріңіз.

4. Қажеттілік дегеніміз не?

5. Алғашқы даму сатысында айырбас болған ба?

6. Тауардың қандай қасиеті айырбас құнын құрайды?

7. Айырбастың бұл сатысына құнның қандай формасы сәйкес келеді?

8. Ақшаның алғашқы формалары неге байланысты дүниеге келді?

9. Ақша эволюциясын ретімен атап беріңіз.

10. Монета деп қандай ақша аталған?

11. Экономиканы ұйымдастырудың элементарлық формасын атап беріңіз. Олар қандай өнім түрінде болады?

12. Бұл өнімдерге қандай қасиеттер тән?

13. Заттың пайдалылығы нені құрайды?

14. Тауар өндірісі жағдайында еңбек өнімі қандай қасиетке ие болады?

15. Сұраныстың көлемі қандай қызмет аткарады?

16. Ұсыныс көлемін не белгілейді?

17. Қашан заттарға қоғамдық тұтыну бағалылығы тән болады?

18. Кез келген зат тауар бола ала ма? Мысал келтіріңіз.

19. Баға қандай жағдайда қалыптасады?

20. Нарықтық баға дегенді қалай түсінесіз?

21. Салыстырмалы бағалар қай кезде пайдаланылады?

22. Бағалардың көрсеткіші қалай аталады?

23. 23.Нарық экономикасының қызметі нені талап етеді?

24. Баға деген ұғымды қалай түсінесіз?

25. Бәсеке не үшін керек?

26. 26.Нарық қатынастарының субъектілерінде қандай нарықтар болады?

27. Көтерме сауданың неше түрі болады?

28. Экономикада заңдылықты сақтау жағынан қандай нарықтар болады?

29. Тауарлар мен қызметтер нарығына нелер жатады?

30. Өндіріс факторларының нарығына не жатады?

31. Кәсіпкерлік бизнесті ұйымдастырудың бастапқы кезеңінде не жасау керек?

32. Ағымдық шығындарға не жатады?

33. Меншікті қаражаттардың қайнар көздеріне нелер жатады?

34. Жарғы капиталын қалай түсінесіз?

35. Несие дегеніміз не?

36. Қысқа мерзімді қарыздар не үшін қолданылады?

37. Маркетинг жоспарлаудың қанша дәрежесі болады?

38. Тауар мен фирманың тауарлық маркасы туралы жоспар жасау қажет пе?

39. Маркетингті ұйымдастыру фирманың масштабымен байланысты ма?

40. Бенгмаркингтік дегеніміз қандай?

41. Менеджменттің қызметтерін атаңыз?

42. Жоспарлаудың негізгі элементі не жатады?

43. Бизнес-жоспар қанша жылға жасалады?

44. Бизнес-жоспар және қысқаша рефератпен деген нелер?

45. Маман-аудиторлар немен айналысады?

46. Басқарудың негізгі формасы не?

47. Менеджменттің пайда болуы немен байланысты?

48. Менеджер дегеніміз кім?

49. Менеджмент қай ғасырда қалыптасты?

50. Бәсеке дегеніміз не?

51. Отбасылық мердігерлік деген не?

52. Қытай ғалымдары қандай үлгіні ұсынды?

53. Реформалау қай жылдан басталады?

54. Өнеркәсіпті дамытуда Қытай нешінші орынға шықты?

55. Жұмыссыздық дегеніміз не?

56. Жұмыс күшіне кімдер жатады?

57. Экономика адам өмірінің қай кезінен бастап араласады?

58. Үй тұрмысында, отбасын құрған кезде экономика керек бола ма, әлде ол маңызды емес пе?

59. Макроэкономика дегеніміз де?

60. Макроэкономикалық дәрежеде зерттелетін негізгі мәселелер қандай? Жеке-жеке атап көрсетіңіздер.

61. Макроэкономикалық саясат дегеніміз не?

62. Жалақының нақты ставкалары қалай белгіленеді?

63. Жалақыны реттеуге қандай ұйымдар елеулі әсер етеді?

64. Нарық экономикасында пайда қандай орын алады?

65. Пайданың өзі кәсіпкердің іс-әрекетінің нәтижесі деп танылады ма?

66. Фирманың пайдасы қандай қызметтер атқарады?

67. Жалпы пайда дегеніміз не?

68. Өндіріс тиімділігі қалай айқындалады?

69. Өнімділік дегеніміз не?

70. Өнімділікті өлшеудің қандай тобы бар?

71. Қандай жағдайларда өнімділік өседі?

72. Шығындар дегеніміз нелер?

73. Өндіріс шығындары қандай топтарға бөлінеді?

74. Экономикада заңдылықты сақтау жағынан қандай нарықтар болады?

75. Тауарлар мен қызметтер нарығына нелер жатады?

76. Өндіріс факторларының нарығына не жатады?

77. Маркетингті ұйымдастыру фирманың масштабымен байланысты ма?

78. Менеджменттің қызметтерін атаңыз?

79. Жоспарлаудың негізгі элементі не жатады?

80. Бөлшек сауда мен көтерме сауданы қалай түсінесіз?

81. Бәсекеге қабілеттілік деген ұғымды қалай түсіндіріп бересіз?

---

Глоссарий

Гарантированный кредит - Кепілдік кредит - бір кәсіпкерлер басқа кәсіпкерлерге банктердің, фирмалардың немесе үкімет органдардың кепілдігімен беретін кредит. Кепілгерлік банктің кепілдік хатымен рәсімделеді.

Гарантия - Кепілдік- кепілгерлік; міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ететін құқықтық принциптер мен тәсілдердің жиынтығы. Кепілдік берілетін белгілі бір міндеттемелерді соңғысын мойындауына қарамастан кепілдік осы міндеттемелердің бүкіл көлеміне қолданылады.

Деньги - Ақша-сатып алу мен сатуда құн өлшемі болып табылатын және жалпыға бірдей балама рөлін атқаратын, яғни барлық басқа тауарлардың құнын көрсететін және олардың кез-келгеніне айырбасталатын металл және/немесе қағаз белгілері. Қағаз ақша айналыста шын ақшаның- алтын мен күмістің орнына жүреді. Мемлекет өз шығындарын жабу үшін айналысқа шығарады және күштеп танылған (мемлекет белгілерін) бағамы бар. Қағаз ақшаның нақты құны айналыста өзі орнына жүретін алтынның құнынан көп болмауға тиіс. Шектен тыс көп ақша шығару (эмиссия) инфляцияға апарып соқтырады.

Депозит-депозит-1) банктерге салынатын ақшалай салымдар (банк депозиттері). 2) Кредит мекемелеріне сақтауға берілетін Депозит 2) кредит мекемелеріне сақтауға берілетін бағалы қағаздар.

Доступ к рынкам - Рынокка шығу мүмкіндігі – 1) Шеттен әкелінетін тауарлар үшін елдің ішкі рыногына қол жеткізу дәрежесі. 2) Мәміле жасасу үшін рынокқа шығу мүмкіндігі.

Дотация - Дотация, Жәрдем қаржы - Мемлекеттің кәсіпорындарға, ұйымдарға және жекелеген өндірушілерге залалдарды, олардың шығыстары мен кірістері арасындағы алшақтықты жабу үшін қайтарусыз тәртіппен беретін ақшалай қаражаты, қосымша төлем, материалдық көмек.

Доход - Табыс- 1) Қайсыбір қызметтің нәтижесінде алынатын ақшалай немесе өзге құндылықтар. 2) Өткізілген өнім мен қызмет көрсетулердің құны мен жұмсалған шығын арасындағы айырма ретінде алынатын өндірістік-шаруашылық қызмет нәтижесі. 3) Иеленушілер төлейтін, бағалы қағаздардың ағымдағы бағасының пайызы түрінде көрсетілген дивиденттер немесе пайыздар, салымдар мен депозиттер бойынша төленетін дивиденттер немесе пайыздар да осыған ұқсас.

Доходность – Табыстылық – Алынған табыстың базалық көрсеткішке қатынасын сипаттайтын салыстырмалы шама.

Заключение сделки – мәміле жасау – Саудагерлердің өзара құқықтары мен міндеттері күшіне енетін сәт.

Закладная – Кепілхат - Тұлғаның өзінің борышы үшін жерді, ғимаратты,немесе оған тиесілі басқа да бір мүлікті кепілге салуға келісетіндігін қуаттайтын және борыш өтелмеген жағдайда несиелерге кепілдік салынған мүлікті иелену құқығын беретін заңдық құжат. Кепілхат борышкермен есеп айырысқан сәтке дейін несиедегінің қолында болады, есеп айырысқаннан кейін ол жойылады.

Закон – Заң – Елдің жоғары заң шығарушы органы қабылдаған, барлық және заңдық тұлғалардың орындауы үшін міндетті болып табылатын нормативтік-заң актісі.

---

Смотрите также файлы

• английский методичка.doc

• метод.реком.Право.менеджмент.doc

• учебник по криминалистике.doc

• МиМСИ_социологи_2009.doc

• Основы маркетинга.doc