Файл: Фоб012016 . А. Ясауи атындаы Халыаралы азатрік университеті Медицина факультеті Зертханалы пндер кафедрасы.docx

:1.Биохимия сұрақтары мен жауаптары. ҚР ҰҒА корр., проф. С.М. Адекеновтің ред. басшылығымен.-Астана,2003.Ағылшын тілінде1. Lehninger « Principles of biochemistry», Fourth Edition, David L.Nelson, Michael M. Cox, 2005.2. Murray R.K., Granner D.K., Mayes P.A., Rodwell V.W., Harpers Biochemistry.1988.3. Saini A.S., Kaur J., Textbook of biochemistry.- New Delhi,1995.Орыс тіліндеНегізгі:1.Тапбергенов С.О. Медицинская биохимия.- Астана, 2001.2.Березов Т.Т., Коровкин Б.Ф. Биологическая химия.- М.,2005, 2007.3.Биохимия, под ред. Чл.-корр. РАН, проф. Е.С. Северина.- М.,2005, 2007.4. Шарманов Т.Ш., Плешкова С.М. Метаболические основы питания с курсом общей биохимии – Алматы, 1998, 2008Қосымша:1.Тапбергенов С.О, Тапбергенов Т.С. Медицинская и клиническая биохимия.-Павлодар,2004.2.Марри Р., Греннер Д., Мейес П., Родуэлл В. Биохимия человека. 20033.Кольман Я., Рем К-Г. Наглядная биохимия.- М.: Мир, 2004.4.Биохимия. Тесты и задачи: Учебное пособие для студентов медвузов , под ред. Чл.-корр. РАН, проф. Е.С. Северина.- М.,2005.5.Биохимия в вопросах и ответах. Под. Ред. чл.-корр. НАН РК, д.х.н.,проф. С.М.Адекенова.-Астана, 2003.6. Қорытындысұрақтары (керібайланыс)№2.Тақырыбы:Көмірсу алмасуы. Қандағы глюкоза мөлшерінің реттелуі. Қант диабетінің биохимиялық негіздері. Анализдердің диагностикалық маңызы.2. Мақсаты: Студенттер көмірсулардың,липидтердің, белоктардың қорытылуы және сіңірілуі жөнінде, бауырда гликогеннің синтезделуінің және жұмсалуының физиологиялық маңызын, сонымен қатар қандағы глюкозаның деңгейін реттеуші негізгі процесстердің бірі екендігі жөнінде, гликолиз кезінде жүретін реакциялардың, глицириннің, бос май қышқылының, холестериннің және белоктар алмасуының жүру процестерінің мәнімен ретілігін түсіне білуі қажет.3. Оқыту мақсаты: Адам организмінде тағам көмірсулары қорек ретінде маңызды орын алады. Сол себепті келешек дәрігерге тағам арқылы қандай моносахаридтер, дисахаридтер, полисахаридтер организмге түсіп тұрады және ас қорыту жолдарында олар қалай ыдырайды,сіңіріледі, қандай метаболизмге ұшырайтынын білу өте маңызды. Патологиялық жағдайда, яғни жүректің ишемиялық ауруларында, инфаркттарда, гипоксиялық жағдайда организмде анаэробты гликолиз күшейеді. Қатерлі аурулар кезінде организмде анаэробты гликолиз-негізгі энергия көзі болып табылады.Бұл аурулардың этиологиясын және патогенезін анықтау үшін, көмірсу алмасуының метаболизмін білу үшін қажет.

---

4. Тақырыптың негізгі сұрақтары: 1. Қанның құрамында глюкозаның тотығу жолдары.2. Глюкозаның аэробты тотығуы.3. Қанның құрамында глюкозаның реттелуі.4. Шөрнек механизмдерінің биологиялық ролі.5. Глюкозаның қалыпты жағдайдағы мөлшері.6. Көмірсу алмасуында бауырдың ролі.7. Көмірсу алмасуының соңғы өнімдері.8.Бауырдағы фосфоролиздің ерекшеліктері. 9. Көмірсу алмасуында бауырдың рөлі.10. Көмірсу алмасуының бұзылыстары. Гликогеноздар, түрлері.11. “Қандағы қант” деген ұғымды қалай түсінесіз. Оның мөлшері қандай? Гипергликемия. глюкозурия дегеніміз не? Глюкозаның бүйректегі деңгейі қандай? 12. Қанның құрамында глюкозаны анықтау әдістері.

---

5. Білім берудің және оқытудың әдістері: шағын топтар, есептерді шығару, жұптасып жұмыс істеу.

6. Әдебиет:Орыс тілінде:Негізгі: 1.Тапбергенов С.О. Медицинская биохимия.- Астана, 2001.2.Березов Т.Т., Коровкин Б.Ф. Биологическая химия.- М.,2005, 2007.3.Биохимия, под ред. Чл.-корр. РАН, проф. Е.С. Северина.- М.,2005, 2007.4. Шарманов Т.Ш., Плешкова С.М. Метаболические основы питания с курсом общей биохимии – Алматы, 1998, 2008Қосымша:1.Тапбергенов С.О, Тапбергенов Т.С. Медицинская и клиническая биохимия.-Павлодар,2004.2.Марри Р., Греннер Д., Мейес П., Родуэлл В. Биохимия человека. 20033.Кольман Я., Рем К-Г. Наглядная биохимия.- М.: Мир, 2004.4.Биохимия. Тесты и задачи: Учебное пособие для студентов медвузов , под ред. Чл.-корр. РАН, проф. Е.С. Северина.- М.,2005.5.Биохимия в вопросах и ответах. Под. Ред. чл.-корр. НАН РК, д.х.н.,проф. С.М. Адекенова. -Астана, 2003.Қазақ тілінде:Негізгі:1.Сейтембетов Т.С., Төлеуов Б.И., Сейтембетова А.Ж.. Биологиялық химия.-Қарағанды.-2007.2. Тапбергенов С.О. Медициналық биохимия.-Павлодар.-2008.2.Сеитов З.С., Биологиялык химия, 20073.Сейтембетова А.Ж.., Лиходий С.С., Биологиялық химия, 1994.Қосымша:1.Биохимия сұрақтары мен жауаптары. ҚР ҰҒА корр., проф. С.М. Адекеновтің ред. басшылығымен.-Астана,2003.Ағылшын тілінде:1. Lehninger « Principles of biochemistry», Fourth Edition, David L.Nelson, Michael M. Cox, 2005.2. Murray R.K., Granner D.K., Mayes P.A., Rodwell V.W., Harpers Biochemistry.1988.3. Saini A.S., Kaur J., Textbook of biochemistry.- New Delhi,1995.

7. Бақылау: (сұрақтар, тесттер, есептер және т.б.)

Өзіндік жұмысқа арналған жаттығулар1. Пирожүзім қышқылының тотығудан декарбоксилдену реакциясын жазыңыз. Бұл реакцияға қандай ферменттер қатысады? Қандай витаминдер бұл ферменттердің құрамына кіреді?2. Глюкозаның аэробты ыдырауы кезінде қанша НАД тоттықсызданады? және олардың тағдыры.3. Глюкозаның аэробты ыдырауы кезінде қанша АТФ түзіледі? Қай этаптар кезінде?4. Көмірсу алмасуында ЦТҚ-ның, БТ-нің; ТФ-дың ролі.5. Пентозды тотығуға қатысатын дегидрогеназа ферменттерінің коферменті, олардың маңызы?Ситуациялық есептер.1. Ауру адамда витамин В₁-дің гиповитаминозы көрсетілген. Көмірсу алмасуының өзгеруін анықтаңыз.

---

2. Қан құрамында глюкозаның мөлшері 2,5-9,7мм/л-ға тең. Бұл жағдай қалай аталады? Бұл кезде бауырда қай процесс жылдам (тез) жүреді-гликогеногенез немесе гликогенолиз?Лабораториялық жұмыстар.Орто-толуидинді әдіс бойынша глюкозаны анықтауГлюкоза мен орто-толуидинді қышқылды ортада қыздырғанда көкшіл жасыл түсті қосылыс пайда болады.Жұмыс бырысы: 1.Белоксыз сүзіндіні алу. Пробиркаға 1мл 5% үшхлорлы сірке қышқылының ертіндісін құйып және оның үстіне 0,1мл микропипеткамен саусақтан алынған қанды қосамыз.Тамызғышты бірнеше рет пробирканың ішіндегі сұйықтықпен жуамыз. Пробиркадағы сұйықты жақсылап араластырып суға шыланған қағаз сүзгіш арқылы сүземіз. Қышқыл ортода белоктар тұнбаға түсіп, ал глюкоза сүзінді түрінде қалады.2) Түрлі түсті реакциясы. 3 пробиркаға мына реактивтерді құямыз.

Р еактивтер Пробиркалар	1 Тәжірибе	2 Бақылау	3 Стандарт
Белоксыз сүзінді Глюкозаның стандартты ертіндісі. (200мг%) Үшхлорлы сірке қышқылының 5% ертіндісі Сірке қышқылындағы орто-толуидин	0,2 мл — — 2мл	— — 0,2мл 2мл	— 0,2мл — 2мл

Пробиркаларды фольгамен қапталған тығындармен жауып, 8 минутқа қайнаған су моншасына қойылады. Суық суда 20⁰С-қа дейінгі бөлме температурасында салқындатып 1 және 3-ші пробиркадағы көкшіл жасыл түске боялған сұйықтарды салқындатылғаннан кейін 30 минут соң ФЭК-те.Есептеу мына формуламен жүргізіледі.200 х Ех х 10 Х = Ест = мг%.Х - зерттелетін қандағы глюкозаның мөлшері мг%Е_х - тәжірибелік сынаманың экстинциясыЕ_ст- стандартты сынаманың экстинциясы200- глюкозаның стандартты ертіндісінің концентрациясы мг10-қанды сұйылту дәрежесіҚандағы глюкозаны глюкозооксидазды тәсілімен анықтау.Анализді жүргізу:а) спектрофотометрде (фотоэлектроколориметрде) глюкозаның концентрациясын анықтау.Реакцияға қажетті ерітінділер мөлшерін N 1 кесте бойынша аламыз.

---

N 1 кесте

Ертінді	бос сынама мкл	колибрлік сынама мкл	тәжірибелік сынама мкл
Глюкозаның бақылау ертіндісі Қан плазмасы (сары суы) Жұмыс реагенті (370 C қыздырылған)	-- -- 3000	20 — 3000	— 20 3000

Жұмыс ертіндісі қосылғаннан кейін зерттелетін сынамаларды тез араластырып термостатқа (37⁰С) 20 минут инкубацияға қоямыз содан соң тәжірибелік және бақылау сынамаларының оптикалық тығыздығын ФЭК-те 500 нм толқын ұзындығында бос сынамаға қарсы өлшейді. Глюкозаның концентрациясын есептеу:Зерттелетін сынамадағы глюкозаның мөлшері төмендегі формула бойынша есептеледі. Дп Сп = х 10ДкДп - зерттелетін сынаманың оптикалық тығыздығыДк – колибрлік сынаманың оптикалық тығыздығы10 - лабораториялық бақылау ертіндісіндегі глюкозаның концентрациясыГлюкозаның қалыпты мөлшері 3,4 - 5,6 мМоль/л Ситуациялық есептер шығару.Есептің шарттары ортақ:Төмендегі келтірілген (15 түрлі заттар). Тотыққанда қанша АТФ, қанша тотықсызданған НАДН₂ және ФПН₂ және қанша субстраттан фосфорлану реакциялары жүретіндігін есептеп шығару қажет.1. Молекула глюкозаның тотығуы, егерде процесс гликогеннен басталса (глицерофосфат шөрнек механизмінің жұмысы кезінде)2. 1 молекула глюкозаның тотығуы, егерде процесс гликогеннен басталса (малат шөрнек механизмі).3. Фруктозо-6-фосфаттың тотығуы глицерофосфат шөрнек механизмі.4. Фруктозо-6-фосфаттың тотығуы малат шөрнек механизмі.5. Фруктозо-1,6-дифосфаттың тотығуы глицерофосфат шөрнек механизмі.6. Фруктозо-1,6-дифосфаттың тотығуы малат шөрнек механизмі.7. 1 молекула фосфо-глицеро-альдегидтың тотығуы глицерофосфат шөрнек механизмі.8. 1 молекула ФГА-ның тотығуы малат шөрнек механизмі.9. 1 молекула 1,3-ди ФГА тотыққанда.10. ПЖҚ-ның 1 молекуласының тотығуы.11. АСҚ-ның 1 молекуласының тотығуы.12. Изолимон қышқылының тотығуы 1 молекуласы.13. Альфа-кето-глютар қышқылының тотығуы.14. Сукцинил-КоА-ның тотығуы.15. Сукцинаттың тотығуы.Жауабын схема түрінде жазып көрсету керек.№3.Тақырыбы: Липидтердің алмасуы. Қорытылуы, сіңірілуі, олардың бұзылуы. Липидтердің тасымалдау түрлері.

---