Файл: Тсінік хат Оу жоспары, пн туралы тсініктеме, сынып, жылды жктеме.docx
ВУЗ: Не указан
Категория: Не указан
Дисциплина: Не указана
Добавлен: 23.11.2023
Просмотров: 147
Скачиваний: 2
ВНИМАНИЕ! Если данный файл нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам.
Түсінік хат
Грамматиканы функционалдық тұрғыдан оқытуда грамматикалық бірліктердің функциялары мен формалары тығыз бірлікте қарастырылады.Грамматиканың формалды жағы – грамматикалық бірліктердің таптарға жіктелуі, категорияларға бөлінуі арқылы танылады.Енді осы грамматикалық бірліктердің мәтінді құруға қатысуда қандай функционалдық мағыналық қызмет атқарғанын таныту функционалдық грамматиканың міндеті болып табылады.Сөйтіп, грамматикалық дағдыларды қалыптастыру бірізділігі оның білдіретін мағыналық қызметімен тығыз байланыста жүргізілуі керек. Ондай мүмкіндіктер мәтіндерді қолдана отырып оқытуда молынан табылады.Қазақ тілін оқытудың жаңа басым бағыттары: функционалдық, мәтінге негізделген, коммуникативтік әрекет.Сондықтан қазақ тілі сабақтарының заманауи талаптары: тіл бірліктерінің мәтін құраушы және көркем - мәнерлі функцияларын таныту негізінде құрылған жаңа білім мазмұны, грамматиканы функционалдық негізде оқытудағы мәтіннің білім көзі ретіндегі маңызды орны, қазақ тілі мен қазақша сөйлеу және жазба тілінің тұтастықта танылуын көздейтін жаттығулар жүйесі.
Белгілі бір жазылымды толық орындау үшін бірнеше қадамдар жасалады:
-
Оқу жоспары, пән туралы түсініктеме, сынып, жылдық жүктеме.
-
Лексикалық тақырыптар мақсаты.
-
Оқу мақсаттарымен жұмыс жүргізу жолдары
-
Пәнаралық байланыс, шынайы өмірменбайланыс.
-
Грамматиканы функционалдық - коммуникативтік мәнмәтінде оқыту
-
Жалғаулар мен шылаулардың ерекшелігін ескере отырып, үндестік заңына сәйкес орфографиялық нормаға сай жазу; -
Сөйлеу тіліндегі интонация, кідіріс, логикалық екпіннің мәнін түсініп қолдану; -
Фразеологизм, мақал-мәтелдердің эмоционалды мәнін, көркемдік ерекшеліктерін түсініпқолдану; -
Етістіктің есімше, көсемше, тұйық етістік, шақ, рай түрлерін тілдесім барысында қолдану; -
Еліктеу сөздердің стильдік мәнін түсініпқолдану; -
Шылау түрлерін ажырата білу, орындықолдану; -
Одағай түрлерін ажырата білу,қолдану; -
Оқшау сөздердің қызметін түсіну, ажырат абілу; -
Сөйлем соңында және сөйлем ішінде қойылатын тыныс белгілерін (даралаушы және ерекшелеуші) дұрыс қолдану.
Грамматиканы функционалдық тұрғыдан оқытуда грамматикалық бірліктердің функциялары мен формалары тығыз бірлікте қарастырылады.Грамматиканың формалды жағы – грамматикалық бірліктердің таптарға жіктелуі, категорияларға бөлінуі арқылы танылады.Енді осы грамматикалық бірліктердің мәтінді құруға қатысуда қандай функционалдық мағыналық қызмет атқарғанын таныту функционалдық грамматиканың міндеті болып табылады.Сөйтіп, грамматикалық дағдыларды қалыптастыру бірізділігі оның білдіретін мағыналық қызметімен тығыз байланыста жүргізілуі керек. Ондай мүмкіндіктер мәтіндерді қолдана отырып оқытуда молынан табылады.Қазақ тілін оқытудың жаңа басым бағыттары: функционалдық, мәтінге негізделген, коммуникативтік әрекет.Сондықтан қазақ тілі сабақтарының заманауи талаптары: тіл бірліктерінің мәтін құраушы және көркем - мәнерлі функцияларын таныту негізінде құрылған жаңа білім мазмұны, грамматиканы функционалдық негізде оқытудағы мәтіннің білім көзі ретіндегі маңызды орны, қазақ тілі мен қазақша сөйлеу және жазба тілінің тұтастықта танылуын көздейтін жаттығулар жүйесі.
-
Қазақ тілін функционалдық - коммуникативтік тұрғыдан оқытудың әдіс- тәсілдері.
-
Тыңдалым алдындағы тапсырма: тақырыпты таныстыру; тыңдалымдағы маңызды сөздерді үйрету; тақырыпқа қатысты сұрақтар құра отырып, сол тақырыптағы оқушы білімін қозғау. -
Тыңдалым тапсырмасы: әртүрлі тыңдалым дағдыларын қалыптастыруға арналған жаттығулар тобы; олар жалпы мазмұнын түсінуден бастап, детальді түсінуге бағытталады. -
Тыңдалымнан кейінгі тапсырма: тыңдалымдағы тақырып туралы сұрақтардан тұрады және ол сұрақтарғ аөз көзқарастарын білдіріп, тәжірибелерімен байланыстыра отырып жауап берулері тиіс. Сонымен қатар сұрақтар жауап беру барысында тыңдалымдағы сөздерді пайдалана алатындай құрылуы қажет.
, дебат, сұхбат және т.б. белсенді жұмыс түрлері арқылы ұйымдастырады.
Оқылымға арналған сабақ құрылымы:
-
Оқылым алдындағы тапсырма: мәтін тақырыбын ашуға бағытталған тапсырмалар, сөздерді алдын - ала үйрету, мәтін мазмұнын болжауға байланысты сұрақтар қою. -
Оқылым тапсырмасы: әртүрлі оқылым дағдыларын дамытуға арналған тапсырмалар (сұрақтар). Алғашқы тапсырмалар жалпы мазмұнын түсінуге бағытталса, кейінгі тапсырмалар нақты ақпаратты табуға арналуы тиіс. -
Оқылымнан кейінгі тапсырма: мәтінде көтерілген мәселеге, ақпараттарға байланысты талқылау сұрақтары. Мұндағы сұрақтар олар үйренген жаңа сөздерді, мәтінде кездестірген сөздерді қолдана отырып , жауап бере алатындай ұйымдастырылуы қажет. Сонымен қатар, сұрақтар оқушылардың өмірлік тәжірибесіменде байланысып, өз көзқарастарын білдіруге мүмкіндік бере алатындай құрылуы керек.
Белгілі бір жазылымды толық орындау үшін бірнеше қадамдар жасалады:
-
Әуелі жазылуы көзделген нәрсені анықтапалу; -
ойыңды дұрыс жеткізуді жоспарлау; -
шимай нұсқасын (өзгертілуі мүмкін жазылым түрі) жазып көру -
түзету және редакциялау ( қателерді түзету және мазмұнын толықтыру) -
тексеріп шығу (сауаттылыққа тексеру және түзеу) -
дұрыс нұсқаны (екінші немесе соңғы нұсқаны жазып шығу) жазу.
-
Ресурстармен жұмыс туралы
| Р/с | Ауыспалы тақырыптар | | Тақырыптар / Ұзақ мерзімді жоспардың мазмұны | Оқу мақсаты | Cағат саны | Күні | Ескертпе | ||||||||
| | 1-тоқсан 25 сағат | | | ||||||||||||
| 1 | 1-бөлім: Ауа райы және климаттық өзгерістер | 1 | Табиғат пен Адам – егіз ұғым | 7.Т/А1.Мәтін үзінділерін тыңдай отырып, оқиғаның дамуы мен аяқталуын болжау; 7.ӘТН2.Сөйлеу тіліндегі интонация, кідіріс, логикалық екпіннің мәнін түсініп қолдану. (Үндестік заңы) | 1 | | | ||||||||
| 2 | 2 | Ауаның ластануы | 7.Ж3. Мәтін құрылымын (кіріспе бөлім, жалпы мәлімет беру, детальді мәлімет беру) сақтай отырып, графиктік мәтін (шартты белгі, сурет, сызба) түрінде берілген процесті сипаттап жазу. ӘТН2. Сөйлеу тіліндегі интонация, кідіріс, логикалық екпіннің мәнін түсініп қолдану. (Буын үндестігі) | 1 | | | |||||||||
| 3 | 3 | Қазақстан климаты | 7.О1. Мәтіндік және графиктік (кесте, диаграмма, сурет, шартты белгілер) ақпаратты интерпретациялау. 7.ӘТН2Сөйлеу тіліндегі интонация, кідіріс, логикалық екпіннің мәнін түсініп қолдану. (Ерін үндестігі) | 1 | | | |||||||||
| 4 | 4 | Көктем туды | 7.Т/А4. Мәтін тақырыбы, сөйлеушінің дауыс ырғағы мен сөйлеу мәнері арқылы негізгі ойды анықтау. 7.Ж5. Оқылым және тыңдалым материалдары бойынша тірек сөздер мен сөз тіркестерін синонимдік қатармен ауыстыра отырып, жинақы мәтін жазу. | 1 | | | |||||||||
| 5 | 5 | Жаз шықты | 7.О1. Мәтіндік және графиктік (кесте, диаграмма, сурет, шартты белгілер) ақпаратты интерпретациялау. 7.ӘТН2.Сөйлеу тіліндегі интонация, кідіріс, логикалық екпіннің мәнін түсініп қолдану. (Үндестік заңына бағынбайтын қосымшалар. Интонация) | 1 | | | |||||||||
| 6 | 6 | Күз келді. | 7.О5. Мәтін бойынша проблемалық сұрақтар құрастыру. 7.ӘТН2Сөйлеу тіліндегі интонация, кідіріс, логикалық екпіннің мәнін түсініп қолдану. (Интонацияның сөйлеу тіліндегі қызметі.) ( Сөйлеудегі кідірістің қызметі) | 1 | | | |||||||||
| 7 | 7 | Қыс түсті | 7. О5. Мәтін бойынша проблемалық сұрақтар құрастыру. 7.ӘТН2.Сөйлеу тіліндегі интонация, кідіріс, логикалық екпіннің мәнін түсініп қолдану. ( Сөйлеудегі кідірістің қызметі) | 1 | | | |||||||||
| 8 | 8 | Әлемдегі ең ыстық аймақтар | 7.Ж3. Мәтін құрылымын (кіріспе бөлім, жалпы мәлімет беру, детальді мәлімет беру) сақтай отырып, графиктік мәтін (шартты белгі, сурет, сызба) түрінде берілген процесті сипаттап жазу 7.ӘТН2.Сөйлеу тіліндегі интонация, кідіріс, логикалық екпіннің мәнін түсініп қолдану. (Логикалық екпін. Ой екпіні) | 1 | | | |||||||||
| 9 | 9 | Әлемдегі ең суық аймақтар | 7.Т/А4. Мәтін тақырыбы, сөйлеушінің дауыс ырғағы мен сөйлеу мәнері арқылы негізгі ойды анықтау. Бөлім бойынша жиынтық бағалау | 1 | | | |||||||||
| 10 | 2-бөлім: Көшпенділер мәдениеті | 10 | Көшпенділер кімдер? | 7.Т/А2. Әлеуметтік-қоғамдық, оқу –еңбек тақырыптарына байланысты диалог, монолог, полилогтердегі (көркем әдеби шығармалардан үзінді) автор көзқарасы мен көтерілген мәселені талдау 7.О2. Публицистикалық және ресми стиль ерекшеліктерін қолданылған тілдік құралдар арқылы тану. 7.ӘТН3. Фразеологизм, мақал-мәтелдердің эмоционалды мәнін, көркемдік ерекшеліктерін түсініп қолдану. (фразеологизм туралы түсінік) | 1 | | | ||||||||
| 11 | 11 | Көш | 7.О3. Хроника құрылымы мен ресімделуі арқылы жанрлық ерекшеліктерін ажырату 7ӘТН3. Фразеологизм, мақал-мәтелдердің эмоционалды мәнін, көркемдік ерекшеліктерін түсініп қолдану. (фразеологизм түрлері) | 1 | | | |||||||||
| 12 | 12 | Киіз үй | 7.О2. Публицистикалық және ресми стиль ерекшеліктерін қолданылған тілдік құралдар арқылы тану. 7.Ж1. Әртүрлі жанрдағы мәтіндерді жазу үшін құрылымын ескере отырып, күрделі жоспар құру. 7.ӘТН3. Фразеологизм, мақал-мәтелдердің эмоционалды мәнін, көркемдік ерекшеліктерін түсініп қолдану .(Фразеологизмдердің көпмағыналылығы. Фразеологиялық омонимдер) | 1 | | | |||||||||
| 13 | 13 | Жайлау | 7.Т/А6.Коммуникативтік жағдаятқа сайкөркем бейнелеуіш, эмоционалды-экспрессивті сөздерді және мақал-мәтелдер мен тұрақты тіркестерді еркін қолданып, диалогке қатысу, пікірталаста тез және дұрыс шешім қабылдай білу. 7.ӘТН3. Фразеологизм, мақал-мәтелдердің эмоционалды мәнін, көркемдік ерекшеліктерін түсініп қолдану. (Фразеологиялық синонимдер) | 1 | | | |||||||||
| 14 | 14 | Қыстау | 7.О4. Идеясы ұқсас публицистикалық және көркем әдебиет стиліндегі мәтіндердің тақырыбы, құрылымы, мақсатты аудиториясы, тілдік ерекшелігін салыстыра талдау 7.ӘТН3. Фразеологизм, мақал-мәтелдердің эмоционалды мәнін, көркемдік ерекшеліктерін түсініп қолдану. (Фразеологиялық антонимдер) | 1 | | | |||||||||
| 15 | 15 | Төрт түлік | 7.Ж2. Жанрлық және стильдік ерекшеліктеріне сай көркемдегіш құралдарды орынды қолдана отырып, шағын мақала құрастырып жазу. 7.ӘТН1. Жалғаулар мен шылаулардың ерекшелігін ескере отырып, үндестік заңына сәйкес орфографиялық нормаға сай жазу 7.ӘТН3. Фразеологизм, мақал-мәтелдердің эмоционалды мәнін, көркемдік ерекшеліктерін түсініп қолдану.(Фраз. грамматикалық сипаты) | 1 | | | |||||||||
| 16 | 16 | Атты әскер | 7.Т/А2. Әлеуметтік-қоғамдық, оқу –еңбек тақырыптарына байланысты диалог, монолог, полилогтердегі (көркем әдеби шығармалардан үзінді) автор көзқарасы мен көтерілген мәселені талдау 7.ӘТН3. Фразеологизм, мақал-мәтелдердің эмоционалды мәнін, көркемдік ерекшеліктерін түсініп қолдану. (Фразеологиялық ұйытқы сөздер) | 1 | | | |||||||||
| 17 | 17 | Ер қанаты - ат | 7.О3. Хроника құрылымы мен ресімделуі арқылы жанрлық ерекшеліктерін ажырату 7.Ж2. Жанрлық және стильдік ерекшеліктеріне сай көркемдегіш құралдарды орынды қолдана отырып, шағын мақала құрастырып жазу. | 1 | | | |||||||||
| 18 | 3-бөлім: Денсаулық- зор байлық | 18 | Бірінші байлық – денсаулық | 7.Т/А3.Тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну, ұсынылған ақпарат бойынша факті мен көзқарасты ажырата білу. 7.Ж2. Жанрлық және стильдік ерекшеліктеріне сай көркемдегіш құралдарды орынды қолдана отырып, шағын мақала құрастырып жазу. 7.ӘТН3. Фразеологизм, мақал-мәтелдердің эмоционалды мәнін, көркемдік ерекшеліктерін түсініп қолдану. (Мақал-мәтелдер туралы түсінік) | 1 | | | ||||||||
| 19 | 19 | Таза табиғат- денсаулық негізі | 7.О1 Мәтіндік және графиктік (кесте, диаграмма, сурет, шартты белгілер) ақпаратты интерпретациялау. 7.ӘТН3. Фразеологизм, мақал-мәтелдердің эмоционалды мәнін, көркемдік ерекшеліктерін түсініп қолдану. (Мақал мен мәтел ұқсастығы мен айырмашылығы) | 1 | | | |||||||||
| 20 | 20 | Саламатты өмір салты | 7.Ж2. Жанрлық және стильдік ерекшеліктеріне сай көркемдегіш құралдарды орынды қолдана отырып, нұсқаулық құрастырып жазу. 7.ӘТН3. Фразеологизм, мақал-мәтелдердің эмоционалды мәнін, көркемдік ерекшеліктерін түсініп қолдану. (Мақал-мәтелдердің құрылымдық түрлері) | 1 | | | |||||||||
| 21 | 21 | Ас – адамның арқауы | 7.Т/А6. Коммуникативтік жағдаятқа сайкөркем бейнелеуіш, эмоционалды-экспрессивті сөздерді және мақал-мәтелдер мен тұрақты тіркестерді еркін қолданып, диалогке қатысу, пікірталаста тез және дұрыс шешім қабылдай білу. 7.ӘТН3. Фразеологизм, мақал-мәтелдердің эмоционалды мәнін, көркемдік ерекшеліктерін түсініп қолдану. (Мақал-мәтелдердің тақырыптық топтары) | 1 | | | |||||||||
| 22 | 22 | Қазақстандағы сауықтыру мекемелері | 7.О2 Публицистикалық және ресми стиль ерекшеліктерін қолданылған тілдік құралдар арқылы тану. 7.ӘТН3. Фразеологизм, мақал-мәтелдердің эмоционалды мәнін, көркемдік ерекшеліктерін түсініп қолдану. (Мақал-мәтелдердің тәрбиелік мәні) Бөлім бойынша жиынтық бағалау | 1 | | | |||||||||
| 23 | 23 | Дәрілік өсімдіктер | 7.Ж4. Эссе құрылымы мен даму желісін сақтап, тақырыпқа байланысты берілген мәселенің оңтайлы шешілу жолдары немесе себептеріне өз көзқарасын жазу.(дискуссивті эссе) 7.ӘТН3. Фразеологизм, мақал-мәтелдердің эмоционалды мәнін, көркемдік ерекшеліктерін түсініп қолдану. (Мақал-мәтелдердің ұлттық сипаты) | 1 | | | |||||||||