Файл: Ырыз гимназия кмм ылымиж o б a таырыбы Мaгнит жнe oны олдану Орындаан Серікызы Айбану.docx

1-2 күнде бұл бөлшектер Жерге келіп жетеді. Біздің планетамызды атқылау арқылы магнит дауылдары туындайды. 1635 жылы Геллибранд Жердің магнит өрісі өзгере бастағанын айтқан. Магнитосфераны түзетін Жердің магнит өрісі Күнге қарай 70-80 мың км-ге, ал оған қарама-қарсы бағытта миллиондаған км-ге созылады. Жер бетінде магнит өрісі орташа 0,5 Э-ке тең, ал магнитосфераның шекарасында 10–3 Э. Планетааралық магнит өрісі — негізінен Күн желінің өрісі. 2. 5 Адамзат өміріндегі магниттің қолданылуыМагнит жайлы адамдар өте ертеде біліп, оның ерекше қасиеттерін өз мақсаттарына пайдалана бастады. Магнетизм құбылысына негізделген алғашқы құрал компас болды. Компас – тұрған орынды анықтауға арналған құрал. Компастың көмегімен жер шарының оңтүстік, солтүстік, батыс, шығыс аймақтарын анықтауға болады. Компас өнертабысы адамзаттың ұлы ашылымдарының бірі болып саналады. Осы өнертабыстың пайдасы өте жоғары және ол навигация тарихында революция жасады. Бұл құрал теңіз жағалауларынан шығуға мүмкіндік беретін батыл теңізшілердің алғашқы навигациялық құрылғысы болды. Б.з.б III ғасырда Қытайда әлемнің бағыттарын көрсететін құрылғы пайда болды. Компас оңай орнатылған: ішінде магнитті стрелка, ол үнемі қозғалыста болады және солтүстікті көрсетеді. Стрелка бойынша солтүстікті анықтай отырып, басқа аймақтарды да анықтауға болады.

Ежелгі компастың түрі қасыққа ұқсас болды. Қасық өзі магнетиттен жасалған. Қасықтың жіңішке дөңес бөлігі мыс немесе ағаш тақтайшаға орналастырылған. Немесе пластинаның үстінен ілулі қалды. Сол арқылы еркін қозғалып бағыттарды көрсетіп отырған.

Пластинада әлемнің елдері Зодиак белгілерімен белгіленді. Магнитті иненің ролі қасықтың басы арқылы жүзеге асырылды. Егер қасықтың басын айналдырып қойылса, содан кейін сәл күте тұрса, онда тоқтатылған жері оңтүстікті көрсететін. Бұл өнертабысты қытай философы Хэнь Фэй-Цзы сипаттаған. Ол «оңтүстік бағыты» деп аталатын ең алғашқы ежелгі компас болды. Әрине, мұндай компас өте жақсы болған жоқ, көптеген кемшіліктері болған. Компас даму тарихы. XI ғасырда Қытайда қозғалмалы компас игiлi жасанды магниттен болды. Магнитизацияланған темір компас, әдетте балық түрінде, қатты қызып содан кейін ыдыс суға салынды. Мұнда ол еркін жүзіп, басы оңтүстікке қарай бет алды. XI ғасырда Қытайда өмір сүріп, жұмыс істеген ғалым Шэнь Гуа ұзақ уақыт бойы магнитті иненің қасиеттерін зерттеді. Шэнь Гуа компастың бірнеше түрін ұсынды. Ілмектің ортасында жабылған жібек жіпке балауызбен(воск) байлау қажет. Сосын магниттелген инені пайдалана отырып, мұндай компастың өзгермелі көрсеткішпен салыстырғандығын дәлелдейді. Оларға неғұрлым жетілдірілген дизайн ұсынылды. Онда магниттелген ине шпилькаға бекітілді. Компас инесі оңтүстiк бағытты аздап ауытқуымен көрсетті. Ол ауытқудың себебін ғалым географиялық және магниттiк меридиандардың сәйкестiгiгі еместігінен пайда болады деген. XI ғасырда көптеген қытай кемелеріне өзгермелі компастар орнатылды.Барлық әлемге таралуыXII ғасырда қытай игiлi компасын арабтар пайдаланды. XIV ғасырда ол итальяндық матростарға, сосын испандар, португал және француздарға таныс болды. Кейінірек немістер мен британдықтар компасты пайдалана бастады. Алғашында оны магниттелген ине және суға салынған ыдыста жүзіп бара жатқан ағаштың бір бөлігі болса, онда кейінірек желден қорғау үшін шынымен жабылған. XIV ғасырда картушка деп аталатын қағаз шеңберінің ортасына магнитті ине орналастырылған.

Кейінірек итальяндық Флавио Джулио картушканы 16 бөлікке (нүктеге) бөліп, компастың жақсаруына үлкен қадам жасады. Кейінірек шеңбер 32 секторға бөлінеді. XVI ғасырда көрсеткіш кардандық ілмекке орнатылды. Бұл ауытқудың әсерін азайтты. Ал 17-ші ғасырда бағытты дәл есептеу үшін компастың айналмалы билеушісі орнатылды.Адамдар электромашиналы генераторлар ойлап тапты олар механикалық энергияны электрлі энергияға алмастырады не электрлі энергияны механикалық энергияға ауыстырады. генераторлардың қозғалысы электромагниттік индукцияға негізделген. Магниттердің қашықтықта және ерітінділермен әрекет ету қасиетіне байланысты олар химиялық және медициналық зертханаларда қолданылады, мұнда зарарсыздандырылған заттарды аз мөлшерде араластыру қажет.Магниттер су астында қолданылады. Су астындағы заттарды тарту қабілетіне байланысты магниттер су асты құрылыстарын салу мен жөндеуде қолданылады. Олардың көмегімен кабельді бекіту және төсеу немесе құралды ыңғайлы ұстау өте ыңғайлы2. 6 Магниттік терапия арқылы адамға магнит өрісімен әсер етуМагниттік терапия (магниттермен емдеу) тұрақты магнит өрісін генерациялауға негізделген. Ол бұлшық еттерге және тіндерге тереңнен әсер ете отырып, ағзаға емдік және сауықтырушы әсер етеді, әсіресе ауырсынуды басады.Магниттің адам денсаулығына оң әсерін Ежелгі Римде байқаған. Гален, Авиценна, Парацельс оны емдік дәрі ретінде қолданған, алайда ол кезде магнитің биологиялық әсерінің ғылыми негізделген теориясы болмаған. Тек ХVIІІ ғасырдың соңында зерттеушілер магнитті қолдану кейбір жүйке ауруларының ағымын жеңілдететінің анықтаған. Өткен ғасырдың орта шеңінен бері магнит өрісінің тірі жасушаға әсер ету механизмдерін түсіндіретін ғылыми жұмыстар пайда болды. Магнит өрісінің әсерінен жасушалық мембрананың өтімділігі өзгеретіні дәлелденді. Осы жағдайда жасушааралық және ұлпааралық сұйықтықтағы зат алмасу жақсарады. Магнит өрісінің параметрлерін сәйкестендіре отырып, мембрананың жұмысын басқару мүмкін болды, яғни жасушаға толығымен әсер етуге болады. Сырттай магнит өрісі тірі ағзадағы әртүрлі иондардың қозғалысына әсер етеді, олардың концентрациясын, биохимиялық белсенділіктерін өзгертеді, кальций, оттегінің және басқа заттардың белсенділігін арттырады, осының әсерінен зат алмасу жақсарады. Сонымен қатар, магнит өрісі бұлшық етке әсер етеді. Онда ұлпалық опиаттар бөлінеді және олар қанға сіңіп бас миында орналасқан ауырсыну орталығына әсер етеді, әсерінен ауырсыну сезімі басылады. Магнит өрісінің әсерінен қантамырлар кеңейеді де, ұлпаларды қанмен қамтамасыз ету қалпына келеді. Осыған көз жеткізу мақсатында келесідей жұмыс атқардым.

Магниттің емдік қасиетіМагнит үйде жедел жәрдем қызметін атқарады десек, артық болмас. Мәселен, буыныңыз сырқыраса, сол жерге магнит басып отырыңыз. Жарты сағаттан кейін аурудың басылғанын байқайсыз. Ал қан қысымы жоғарылап кеткенде желкеге магнит қойып, қан қысымын қалпына келтіруге болады. Егер бұлшық ет ауырып, қол ұйып қалса, ол жерге магнит қойыңыз. Әп-сәтте жайсыздықтан арыласыз. Суық тиюдің алғашқы кезеңінде тамақты бес-он минут уақыт магнитпен сипаса, тамақ ашылып, жұтыну оңайлайды. Магнит дөңгелектерінен белдік жасап бел ауруларын емдеуге де болады.Күнделікті тұрмыста магниттік әшекейлерді және құралдарды қолдану. Магниттік әшекейлерді әрдайым тағып жүретін адамдар шаршағыштық және әлсіздік сезімдерден арылады, қан қысымдары реттеліп, қанайналымдары жақсарады.Осылайша, магниттердің көмегімен емдеу жасушалық магниттік потенциалды үйлестіреді және қалыпқа келтіреді. Жасушалар қоректік заттарды және оттегіні анағұрлым жақсы тұтына бастайды. Нәтижесінде ми қуатын жақсартады және ағзаның шлактан тазаруына септігін тигізеді.Бүгінгі күні біз магнит өрісінің жетіспеушілігінен дәрумендер мен минералдардың жетіспеушілігінен зардап шегеміз. Сондықтан әлемдегі миллиондаған адамдар магнитотерапияның оң әсерін пайдаланады. Магниттер жұмсақ анальгезиялық әсерге ие, көңіл-күйді жақсартады, сүйек ауруларын емдейді, жүйке жүйесінің қозғыштығын төмендетеді және стрессті жеңілдетеді. Шипалы магниттер гипс, білезіктер, қыстырғыштар түрінде қолданылады.Магнитті суБіз су ғаламшарында ғана өмір сүріп қана қоймаймыз, сонымен бірге біздің денеміз шамамен 70% судан тұрады. Су - өмірдің негізі және маңызды қоректік зат. Табиғи бұлақ суы жердің магнит өрісі арқылы байытылған. Өкінішке орай, бұл біздің көзілдірігімізге түсіп келе жатқанда, ол өзінің жердегі күштерін жоғалтады. Барлық организмдерде, тіпті біздің денемізде, Жер магнит өрісінің үнемі энергиясын шығаратын су молекулалары бар. Бірақ біздің магнит өрісі сыртқы әсерлерге байланысты азайғандықтан, бұл су молекулалары да әлсіреген. Көптеген адамдар энергияның жетіспеушілігінен зардап шегеді. Магнитизм энергия әкеледі және бұл дәлелденді. Магнитті суды тұтынған кезде біз энергияның қажеттілігін тұрақтандырып, теңгере аламыз.

Саусақтағы кішігірім магниттік сақинаның өзі қуатты сауықтыру әсерін тигізеді. Магнитотерапия денсаулығын күтетін және жастығын ұзаққа сақтағысы келетін барлық адамдарға ұсынылған. Әлеуметтік сауалнама жүргізу арқылы магниттік әшекейлерді және құралдарды қолданудың тиімділігін анықтадық. Осындай магниттік әшекейлерді пайдаланатын 10 адамнан сауалнама алып, нәтижесінде олардың 80% оң өзгерісті байқаған, 20% өзгеріс байқамағаны белгілі болды.

Практикалық бөлім

1 Магнитті зерттеу

Магнит күші неге байланысты? Мұны білу үшін мен келесі эксперимент жасадым:Мен әр түрлі пішіндегі үш магнитті алдым (ат тағасы, шеңбер, штанга) және олардың өлшемдері де әртүрлі.Металл заттарды (шегелер, тиындар, қағаз қыстырғыштар) пластикалық табақтарға салып, оларды топтарға бөлдім.Содан кейін ол магниттерді әр түрлі тақтайшаларға салдық және әр магниттің қанша зат көтере алатынын есептедік.Тәжірибенің нәтижелері кестеде келтірілген:

магнит типі	Шегелер	Тиындар	Қағаз қыстырғыштар	балығы
Дөңгелек магнит	4	5	6	15
Ат тағасы	7	4	9	20
штанга	3	4	5	11

Нәтижесінде бір магнит басқаларға қарағанда көбірек заттарды көтеретіні анықталды. Қорытынды: магниттің пішіні мен мөлшері оның беріктігіне әсер етеді. Ат тағасы тәрізді магниттері тікбұрышты магниттерге қарағанда күшті, ал олар өз кезегінде дөңгелек магниттерден күшті. Бір пішінді магниттердің арасында үлкенірек магнит күшті болады.Магниттер бәрін тартады ма?