Файл: Ырыз гимназия кмм ылымиж o б a таырыбы Мaгнит жнe oны олдану Орындаан Серікызы Айбану.docx
ВУЗ: Не указан
Категория: Не указан
Дисциплина: Не указана
Добавлен: 06.12.2023
Просмотров: 241
Скачиваний: 1
ВНИМАНИЕ! Если данный файл нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам.
СОДЕРЖАНИЕ
Мұны тексеру үшін мен эксперимент жүргіздім
1. Мен бұранданы стақан суға лақтырдым.
Қорытынды: магниттік күш заттар мен заттар арқылы өтеді.
Ауырлық күші денелер арасындағы қашықтыққа тәуелді ме?
• әр түрлі мөлшердегі үш магнит;
кейбір монеталар магнитке бірден тартылады, ал басқалары магнитке жақындағанда ғана пайда болады.
Магниттер келесі эксперименттен көрініп тұрғандай, тарта да алады, сонымен қатар итере де алады.
Осы жұмыс барысында менің білгендерім:
1) Магниттің пішіні мен мөлшері оның беріктігіне әсер етеді.
2) Магниттер темір немесе болат, никель және басқа да металдардан заттарды тарту қабілетіне ие.
3) Магниттік күш заттар немесе заттар арқылы өтуі мүмкін.
4) Магниттер тек қана тарта алмайды, сонымен қатар кері тебеді.
Мұны тексеру үшін мен эксперимент жүргіздім
1. Мен бұранданы стақан суға лақтырдым.
2. Мен магнитті әйнектің қабырғасына бұранданың деңгейіне сүйендім. Шыны қабырғаға жақындағаннан кейін, магнитті қабырғаға жайлап жылжытамыз.
Бұранда магнитпен қозғалады да, магнитпен бірге көтерілді. Себебі магниттік күш шыны арқылы да, су арқылы да әсер етеді.
Қорытынды: магниттік күш заттар мен заттар арқылы өтеді.
Ауырлық күші денелер арасындағы қашықтыққа тәуелді ме?
Тәжірибе жасайық
Бізге қажет:
• әр түрлі мөлшердегі үш магнит;
• бірнеше металл заттар;
• сызғыш.
Тәжірибе барысы:
-
магниттерді үстелге бір-бірінен 10 см қашықтықта қойыңыз;
-
Er үстелге сызғыш қойып, оған монеталарды жақын орналастырыңыз, бірақ магниттерден қашықтықта;
-
монеталармен сызғышты ақырын магниттерге қарай итеріңіз.
Нәтижесі:
кейбір монеталар магнитке бірден тартылады, ал басқалары магнитке жақындағанда ғана пайда болады.
Қорытынды: магниттер алыстан да тартады. Магнит неғұрлым үлкен болса, тартылыс күші соғұрлым көп болады және магнит оның әсер ету қашықтығын арттырады.
Магниттер металл заттарды тарту қабілетіне ие. Магниттік күш әртүрлі заттар арқылы және айтарлықтай қашықтықта әрекет ете алады. Барлық магниттер бірдей емес, әр түрлі магниттер әртүрлі күшке ие, бұл күш магниттің пішіні мен мөлшеріне байланысты.Магниттер келесі эксперименттен көрініп тұрғандай, тарта да алады, сонымен қатар итере де алады.
Ойыншық машинасын алыңыз, оған тікбұрышты магнитті таспамен жабыстырамыз. Біз оған әртүрлі полюстермен басқа магнит алып келеміз.
Біз бірдей бағыттағы магнит тіректерін әкелсек, машина алға қарай жылжиды; қарсы бағыттағысын әкелгенде - артқа жүреді. Себебі әр магниттің полюстерінде қарама-қарсы белгілер (оң және теріс) болады. Қарама-қарсы бағыттағы плюстер тартылады; бірдейі – кері итереді.
Қорытынды: бірдей полюсті магнит кері тепсе, ал қарама-қарсы полюстер тартылады. Олардың өзара әрекеті қашықтықта және белгілі бір күшпен жүреді.
3. 2 Магнит өрісінің өсімдіктерге әсеріСоңғы жылдары ауыл шаруашылық дақылдарының өнімділігін арттыру үшін қазіргі заманғы биологиялық және химиялық әдістерді нәтижелі қолданумен бірге егілетін тұқымдар әр түрлі биофизикалық әдістер арқылы өңделеді. Магнит өрісі барлық тірі ағзаларға әсер еткендіктен геомагниттік өрісте су мен ауа сияқты біздің планетамыздағы тіршілік ортасының экологиялық компоненттерінің бірі болып табылады және ол да тірі ағзалардың тіршілігі үшін маңызды процестерге әсер етеді.Көптеген ғалымдардың тәжірибелерінде дәлелденгендей (Аброськин, 1978; Тараканова 1978), магнит өрісі әсер еткенде тұқымның жоғары тіршілік қабілеттілігі сақталады. Ал себілу кезеңінің алдында магнит өрісі әсер етпеген тұқымдардың тіршілік қабілетінің төмендігі бақыланды.Мәліметтерге қарағанда (Хведалидзе, 1986, Маймур, Тараканова, 1968) әлсіз магнит өрісінің өзі түрлі ауыл шаруашылық дақылдарының тұқымдарына өсу процестері кезінде ғана емес, биологиялық тыныштық жағдайында да әсер етіп, тұқымның ескіру процестерін тежейді.Осы мәліметтерге сүйене отырып, келесідей тәжірибе жүргіздім. Бір уақытта әртүрлі жағдайда екі ыдысқа жуа отырғыздым. Жуаларды екі ыдысқа бірін таза сумен, ал екіншісін магниттердің жанына орналастырып, магниттелген сумен суғарып отырдым. Нәтижесінде магниттің әсеріне ұшыраған және магниттелген сумен суғарылған жуа таза сумен суғарылған жуаға қарағанда жылдам өскенін байқадым. Яғни магнит өсімдіктерге оң әсер етеді деген қорытындыға келдім.Магниттелген судың жуаның өсуіне әсері| Магниттелген су | Таза су |
| Тамырлардың пайда болуы | |
| 2 күннен кейін | 4 күнненкейін |
| Өскіндердің пайдаболуы | |
| 3 күннен кейін | 4 күнненкейін |
| Өскіннің ұзындығы | |
| 24 см | 18 см |
ІҮ Қорытынды
Осы жұмыс барысында менің білгендерім:
1) Магниттің пішіні мен мөлшері оның беріктігіне әсер етеді.
2) Магниттер темір немесе болат, никель және басқа да металдардан заттарды тарту қабілетіне ие.
3) Магниттік күш заттар немесе заттар арқылы өтуі мүмкін.
4) Магниттер тек қана тарта алмайды, сонымен қатар кері тебеді.
5) Жер өзін үлкен магнит сияқты ұстайды.
6) Адамдар ежелден бері магниттердің қасиеттердің қасиеттерін біліп, оларды өз пайдаларына асырған, әсіресе қазіргі кезде кеңінен қолданады.
Осылайша, біздің өмірімізде магниттердің маңызы өте зор. Дегенмен, бұл рөл соншалықты керемет емес және көбінесе тоңазытқыштың есігіндегі кәдесый магниттерімен байланысты. Біздің пәтерлерде ондаған магниттер бар: электр ұстараларында, колонкаларда, магнитофондарда, сағаттарда, шегесі бар банктерде. Магниттің негізгі қолдануы - электротехника, радиотехника, приборлар жасау, автоматика және телемеханика, автомобиль құрастыру. Онсыз ешқандай зерттеу, ғылым, индустрия, өркениетті өмір мүмкін емес.Егер бізде Жердің магнит өрісі болмаса, ол ғарыштық сәулелену арқылы марс сияқты сәулленленуге ұшыраған болар еді. сол себепті де магниттің өмірімізде болғанына қуануымыз керек.
... Альберт Эйнштейн оған төрт жасар балаға жаңа ойыншық - компасты сыйға тартқан күнді ұмытпады. Өмірінің соңына дейін ол балалық шағындағы сол керемет қасиеттеріне қызыққан магнитті сақтап қойды өйткені ол мыңдаған жылдар бұрын ата-бабаларымызды таңдандырған еді. Бірқатар эксперименттерден кейін мен магниттердің қасиеттері мен әрекеті туралы, компас инесі неге айналады, магнитті не тарта алады, қашықтықта қалай әрекет етеді, қандай магнит оқшаулануы мүмкін, магниттің қарама-қарсы полюстері бір-біріне тартылатынын және сол сияқты қаншалықты күшейеді, нысанды қалай магниттік күшке айналдыруға болады? магниттік күштің ауырлық күшін жеңе алатыны туралы танып білдім. Қорытындылай келе, мен бұл тақырыпты зерттеу үшін таңдадым және оны дәлелдедім деп айтқым келеді. Мен мақсаттарыма жеттім, тапсырмалар орындалды. Магнит компастың инесін айналдырады және затты магниттей алады. Ол темірден, болаттан және басқа металдан жасалған заттарды тарта алады. адамзат өмірінде магниттің қолданылмайтын жері жоқ. «Мен магниттің жұмбағын білдім!» - деген тәуекелге баратын адамның болуы екіталай. Алайда, құпияның таңқаларлық кішкентай бөлігін білген ғалымдар табиғаттың көмегімен жасалған ең күшті магниттермен бәсекелесе алатын құрылғылар жасай алды.Ұсыныстар:
-
Магнит көмегін мектеп тәжірибесінде кеңінен қолдану; -
Магнит қасиеттерін тұрмыста қолданудың жолдарын ойлап табу.