6.КОРИОЛИС ШЫҒЫН ӨЛШЕГІШТЕРІБұл шығын өлшегіштердің жұмыс принципі Кориолис әсеріне сүйенеді: сұйықтық, газ немесе бу қозғалатын U-тәрізді түтіктердің механикалық тербелістерінің фазаларының өзгеруі. Фазалардың ауысуы массалық ағынға байланысты. Тербелмелі түтіктің қабырғаларына әсер ететін Кориолис күші судың немесе будың қысымымен өзгереді.Артықшылықтары:

• 
  Массалық ағынды тікелей өлшеу.
  
• 
  Жауын-шашын өлшемдерге әсер етпейді.
  
• 
  Ішкі бөлімде ешқандай кедергі жоқ.
  
• 
  Сұйықтықтардың шығынын өлшеу олардың электр өткізгіштігіне байланысты емес.
  

Кемшіліктері:

• 
  Жоғары құны.
  
• 
  Өндіріс технологиясына қатаң талаптар.
  
• 
  Дірілдің метрологиялық сипаттамаларға әсері.
  

Әр түрлі жабдықтардың артықшылықтары мен кемшіліктерін салыстыруОПТИКАЛЫҚ ШЫҒЫН ӨЛШЕГІШОптикалық (лазерлік) Шығын өлшегіштер — жұмысы оптикалық әсерлердің сұйықтық немесе газ қозғалысының жылдамдығына тәуелділігін пайдалануға негізделген шығын өлшегіштер. Оптикалық шығын өлшегіштердің екі конструктивті сорттары олардың жұмыс принципінің негізінде жатқан физикалық құбылыстармен ерекшеленеді: доплерлік Шығын өлшегіштер, олардың жұмыс принципі жарық сәулесін ағынның қозғалмалы бөлшектерімен шағылыстыру кезінде пайда болатын жиілік айырмашылығын өлшеуге негізделген.

17. 
    Шығын өлшегіштердің артықшылықтары мен кемшіліктері
    

Шығын өлшегіш-заттың көлемдік ағынын немесе массалық ағынын өлшейтін құрал, яғни берілген ағын қимасы арқылы өтетін заттың мөлшері, мысалы, уақыт бірлігіндегі құбырдың қимасы. Шығын өлшегіштер технологиялық процесті дұрыс жүргізу, сондай-ақ реагенттерді, химиялық заттарды, энергия тасымалдағыштарды және қайта өңдеу өнімдерін пайдалануды есепке алу үшін қажет жұмыс ортасының жаппай немесе көлемдік шығынын өлшеу үшін қолданылады.Шығын өлшегіштің жұмыс принципі электромагниттік индукция заңына негізделген. Оның артықшылықтары:

• 
  қоршаған ортаның температурасы мен қысымынан тәуелсіздік;
  
• 
  шығын өлшегіштердің әмбебаптығы, олардың ыңғайлылығы;
  
• 
  салыстырмалы түрде жоғары өлшеу дәлдігі.
  
• 
  Қысым дифференциалды шығын өлшегіштерін жасаудың қарапайымдылығы, қозғалмалы бөліктердің болмауы-бұл құрылғылардың танымал болуының себептері.
  

Кемшіліктері

• 
  аспаптың қимасындағы механикалық кедергілер
  
• 
  судағы қоспалардың көрсеткіштердің дәлдігіне әсері
  
• 
  өлшеудің тұрақсыздығы, сенімсіздік
  

---

17. 
    Электромагниттік шығын өлшегіштер олардың артықшылықтары мен кемшіліктері.
    

Электромагниттік шығын өлшегіштердің құрылғысы Фарадей заңы деп аталатын электромагниттік индукция заңына негізделген. Өткізгіш сұйықтық, мысалы, су магнит өрісінің сызықтары арқылы өткенде, электр қозғаушы күш индукцияланады. Ол өткізгіштің қозғалыс жылдамдығына пропорционалды, ал ток бағыты өткізгіштің қозғалыс бағытына перпендикуляр.Электромагниттік шығын өлшегіштерде сұйықтық магнит полюстері арасында ағып, электр қозғаушы күш жасайды. Құрылғы екі электрод арасындағы кернеуді өлшейді, осылайша құбыр арқылы өтетін сұйықтықтың көлемін есептейді. Электромагниттік шығын өлшегіштердің артықшылықтары:• Орташа құны.• Көлденең қимада қозғалмалы және қозғалмайтын бөліктер жоқ, бұл сұйықтықты тасымалдау жылдамдығын сақтауға мүмкіндік береді.• Үлкен динамикалық өлшеу диапазоны.Кемшіліктері:• Егер сұйықтықта магниттік және өткізгіш жауын-шашын, ластану болса, онда құрылғы бұрмаланумен жұмыс істейді.

17. 
    Ультрадыбыстық шығын өлшегіштер олардың артықшылықтары мен кемшіліктері.
    

Бұл шығын өлшегіштердің дизайнында ультрадыбыстық сигнал таратқышы (UZS) бар. Сұйықтық құбыр арқылы қозғалғанда ультрадыбыстық толқын бұзылады. Осыған байланысты таратқыштан сигналдың қабылдағышқа жету уақыты өзгереді. Егер ультрадыбыстық сигнал ағынның бағыты бойынша жүрсе, онда уақыт азаяды, егер қарсы болса – артады. Ультрадыбыстық шығын өлшегіштер сұйықтықтың көлемдік шығынын ағын ағынында және оған қарсы UZS өту уақытының айырмашылығына сүйене отырып есептейді – бұл айырмашылық қозғалыс жылдамдығы мен су көлеміне пропорционалды.Ультрадыбыстық шығын өлшегіштердің артықшылықтары:• Діріл мен соққыға төзімділік.• Тұрақты берік корпус.• Мұнай өңдеу өнеркәсібі мен салқындату жүйелеріне жарамды.• Физикалық қасиеттері бойынша су мен су сияқты сұйықтықтардың шығынын өлшеңіз.• Орташа динамикалық өлшеу диапазонында жұмыс істейді.• Оларды үлкен диаметрлі құбырларға орнатуға болады.Кемшіліктері:• Ультрадыбысты шағылыстыратын және сіңіретін жауын-шашынға өлшеудің сезімталдығы.• Дірілге сезімталдық.• Бір сәулелі шығын өлшегіштер үшін ағынның қисаюына сезімталдық.

---

17. 
    Тахометриялық Шығын өлшегіштер олардың артықшылықтары мен кемшіліктері.
    

Тахометриялық шығын өлшегіштер айналу жылдамдығын, су, газ немесе бу ағынындағы дөңгелектің немесе турбинаның айналу санын өлшейді. Жұмыс принципі құрылғыда дөңгелектің немесе турбинаның орнатылғанына байланысты өзгермейді; айырмашылық тек дөңгелектің айналу осі ағынның қозғалысына перпендикуляр, ал турбиналар сұйықтық немесе газ ағынына параллель болады.Артықшылықтары:• Сұйықтық, бу және газ ағынын өлшеуге жарамды.• Қарапайым және арзан модельдер.• Шағын диаметрлі құбырларға оңай орнатылады және көбінесе тұрмыстық жағдайларда қолданылады.• Олар қуат көзінсіз жұмыс істейді, электр байланысы қажет емес.Кемшіліктері:• Үлкен диаметрлі құбыр үшін тахометриялық шығын өлшегіштер металл сыйымдылығының жоғарылауына байланысты тым қымбат болады, сонымен қатар тым көлемді болады.• Олар ағынға гидравликалық қарсылық жасайды және үлкен диаметрлер жағдайында механикалық бұзылуларға байланысты "құлыптауға" немесе істен шығуға әкелуі мүмкін.• Өнеркәсіптік өлшеулер үшін төмен сенімділік, шағын динамикалық диапазон.• Есепке алу дәлдігінің жеткіліксіздігі: нәтижелерге ағындағы қоспалар мен бөгде заттар әсер етеді.• Пайдалану мерзімі жеткіліксіз: тұрмыстық жағдайларға жарамды, бірақ өнеркәсіп үшін емес.

17. 
    SCADA жүйесі дегеніміз не?
    

SCADA жүйелері нақты уақыттағы деректерді жинауды ұйымдастыру, диспетчерлік бақылау және технологиялық процестерді автоматтандыру үшін қажет. Бұл аббревиатура Supervisory Control and Data Acquisition дегенді білдіреді, яғни басқару және деректерді жинау. Мұндай жүйелер мүмкіндік береді:

• 
  автоматтандырылған технологиялық процестерді басқару;
  
• 
  нақты уақыттағы деректерді жинау және өңдеу;
  
• 
  техниканың күйін және жұмыс барысын қадағалауға;
  
• 
  Дабылдарды реттеу және ақауларға тез жауап беруге.
  

Жалпы, SCADA жүйелерінің негізгі міндеті-автоматтандырылған объектілердің жұмысын үздіксіз бақылау және ақауларға тікелей басқару креслосынан уақтылы жауап беру мүмкіндігін құру. Бұл жағдайда объектілер бір-бірінен километр қашықтықта болуы мүмкін, ал диспетчердің басқару құқықтары технологиялық процестердің жағдайына байланысты автоматты түрде өзгеруі мүмкін. SCADA мұнай өндіру саласында, сондай-ақ сумен жабдықтау жүйелерін, газ құбырларын,

---

электр станцияларын, теміржолдарды және т.б. басқаратын компанияларда ең танымал. Әдетте SCADA жұмыс процестері үздіксіз автоматтандырылған, бірақ тәуекелдерге байланысты нақты уақыт режимінде тұрақты бақылаусыз жасай алмайтын экономикалық секторда қолданылады.

SCADA жүйелерінің ерекшеліктері

• 
  SCADA-адам-машина кешені. Яғни, бұл жүйенің жұмыс істеуі үшін адамның болуы міндетті.
  
• 
  Диспетчер барлық параметрлерге, объектілердің үйлесімді және теңдестірілген жұмысына жауап береді.
  
• 
  Көбінесе диспетчер ештеңе жасамайды, тек көрсеткіштерді бақылайды.
  
• 
  Оператордың өкілеттіктерін белгілі бір дабыл деңгейлерінде кеңейтуді де, керісінше оның араласуына шектеулерді де реттеуге болады.
  
• 
  SCADA жүйелерінің көпшілігі жергілікті жұмыс істейді және арнайы және жергілікті қосылыстарға сүйенеді. Бұл кез келген қауіпсіздік мәселелерін болдырмайды.
  

17. 
    SCADA -жүйе (анықтама).
    

SCADA-жүйе-деректерді жинау және диспетчерлік бақылаудың бағдарламалық-аппараттық кешені. SCADA (Supervisory Control And Data Acquisition) – энергожүйенің ағымдағы режимі мен жабдықтың жай-күйі туралы ақпаратты ОААЖ-дан алуға және сақтауға, растаудың әртүрлі критерийлері бойынша алынған ақпаратты өңдеуге және диспетчерлік басқарудың автоматтандырылған жүйесінің ішкі жүйелеріне және басқа да автоматтандырылған жүйелерге ақпарат беруге арналған деректерді жинау және жедел бақылау жүйесі.25. SCADA жүйесінің негізгі міндеттері:SCADA жүйелері келесі мәселелерді шешеді:

• 
  Драйверлер арқылы нақты уақыт режимінде "объектімен байланыс құрылғыларымен" (яғни өнеркәсіптік контроллерлермен және енгізу-шығару тақталарымен) деректер алмасу;
  
• 
  Нақты уақыттағы ақпаратты өңдеу;
  
• 
  Логикалық басқару;
  
• 
  Ақпаратты монитор экранында адамға ыңғайлы және түсінікті түрде көрсету;
  
• 
  Технологиялық ақпаратпен нақты уақыттағы мәліметтер базасын жүргізу;
  
• 
  Дабыл және дабыл хабарламаларын басқару;
  
• 
  Технологиялық процестің барысы туралы есептерді дайындау және жасау;
  
• 
  Желілік өзара әрекеттесуді жүзеге асыру;
  
• 
  Сыртқы қосымшалармен байланысты қамтамасыз ету (электрондық кестелер, мәтіндік процессорлар және т.б.).
  

SCADA жүйелері ТП АБЖ-ны дербес қосымшалар ретінде, сондай-ақ клиент-серверде немесе таратылған архитектурада дамытуға мүмкіндік береді.

---

SCADA жүйелеріне қойылатын талаптар:

• 
  жүйенің сенімділігі (технологиялық және функционалдық);
  
• 
  басқару қауіпсіздігі;
  
• 
  деректерді өңдеу және ұсыну дәлдігі;
  
• 
  жүйені кеңейтудің қарапайымдылығы.
  

SCADA жүйелері арналған:

• 
  технологиялық процесті дәлірек жүргізу, өнім сапасын тұрақтандыру және ақау пайызын азайту;
  
• 
  процесті басқару бойынша неғұрлым тиімді шешімдерді әзірлеуге оның назарын аудару мақсатында оператордың іс-әрекеттерін азайту;
  
• 
  қашықтан басқару пәрмендерін әзірлеудің дұрыстығын бағдарламалық бақылау, яғни, операторлар жіберетін қателер санын азайту;
  
• 
  авариялық және авария алдындағы жағдайлар туралы автоматты түрде анықтау және хабарлау;
  
• 
  қызметкерлерге әртүрлі есептер түрінде толық қажетті ақпарат беру;
  
• 
  дайын өнімнің сапасына әсер ететін факторларды талдау.
  

26. SCADA жүйесініңнегізгіміндеттеріқандай?SCADA жүйелері келесі мәселелерді шешеді:

• 
  Драйверлер арқылы нақты уақыт режимінде "объектімен байланыс құрылғыларымен" (яғни өнеркәсіптік контроллерлермен және енгізу-шығару тақталарымен) деректер алмасу;
  
• 
  Нақты уақыттағы ақпаратты өңдеу;
  
• 
  Логикалық басқару;
  
• 
  Ақпаратты монитор экранында адамға ыңғайлы және түсінікті түрде көрсету;
  
• 
  Технологиялық ақпаратпен нақты уақыттағы мәліметтер базасын жүргізу;
  
• 
  Дабыл және дабыл хабарламаларын басқару;
  
• 
  Технологиялық процестің барысы туралы есептерді дайындау және жасау;
  
• 
  Желілік өзара әрекеттесуді жүзеге асыру;
  
• 
  Сыртқы қосымшалармен байланысты қамтамасыз ету (электрондық кестелер, мәтіндік процессорлар және т.б.).
  

SCADA жүйелері ТП АБЖ-ны дербес қосымшалар ретінде, сондай-ақ клиент-серверде немесе таратылған архитектурада дамытуға мүмкіндік береді.SCADA жүйелеріне қойылатын талаптар:

• 
  жүйенің сенімділігі (технологиялық және функционалдық);
  
• 
  басқару қауіпсіздігі;
  
• 
  деректерді өңдеу және ұсыну дәлдігі;
  
• 
  жүйені кеңейтудің қарапайымдылығы.
  

SCADA жүйелері арналған:

• 
  технологиялық процесті дәлірек жүргізу, өнім сапасын тұрақтандыру және ақау пайызын азайту;
  
• 
  процесті басқару бойынша неғұрлым тиімді шешімдерді әзірлеуге оның назарын аудару мақсатында оператордың іс-әрекеттерін азайту;
  
• 
  қашықтан басқару пәрмендерін әзірлеудің дұрыстығын бағдарламалық бақылау, яғни, операторлар жіберетін қателер санын азайту;
  
• 
  авариялық және авария алдындағы жағдайлар туралы автоматты түрде анықтау және хабарлау;
  
• 
  қызметкерлерге әртүрлі есептер түрінде толық қажетті ақпарат беру;
  
• 
  дайын өнімнің сапасына әсер ететін факторларды талдау.
  

---

Смотрите также файлы

• Протокол передачи гипертекстовых данных Тип ответа.doc

• Пожарная безопасность образовательного учреждения Причины пожаров в дошкольных образовательных учреждениях.docx

• Пояснительная записка к курсовому проекту по мдк 02. 01.rtf

• Цели и задачи реконструкции скважин.docx

• Характеристика детского коллектива (10 класс).docx