ВУЗ: Не указан
Категория: Не указан
Дисциплина: Не указана
Добавлен: 10.01.2024
Просмотров: 90
Скачиваний: 1
ВНИМАНИЕ! Если данный файл нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам.
«АЛМАТЫ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ»ТАҒАМ ТЕХНОЛОГИЯСЫ ФАКУЛЬТЕТІТАҒАМ ӨНІМДЕРІНІҢ ҚАУІПСІЗДІГІ ЖӘНЕ САПАСЫ КАФЕДРАСЫСОӨЖ №10Тақырыбы:Микроағзалардың генетикасы және селекциясыОрындаған: Абилкасимова ӘйгерімТобы: ССиМ 22-11Тексерген: Нукенова СәулеТехника ғылымының магистріАлматы, 2023 жылМАЗМҰНЫI КІРІСПЕ...............................................................................................................3 II Негізгі бөлім ......................................................................................................42. Микроорганизмдердің генетикасы.................................................................. 52.1. Фенотиптік өзгергіштік(модификация)........................................................ 62.2. Генотиптік(тұқым қуалай берілген) өзгергіштік......................................... 73. Микроорганизмдердің селекциясы.................................................................. 8Қорытынды............................................................................................................ 9Пайдаланылған әдебиеттер................................................................................. 10КІРІСПЕ Микроорганизмдер көптеген өндірістік, экологиялық жәнемедициналық процестердің маңызды құрамдас бөлігі болып табылады жәнеқажетті нәтижеге жету үшін дұрыс микроорганизмді таңдау өте маңызды.Микроорганизмдерді іріктеу процесі жоғары өнімділік, ерекше зат алмасумүмкіндіктері немесе патогенділік сияқты ерекше белгілері барлардыанықтауды және оқшаулауды қамтиды. Бұл іріктеу процесі әртүрлі әдістерді,соның ішінде мәдениетке тәуелді әдістерді, молекулалық әдістерді, байытумәдениетін және табиғи ортаны скринингті қамтуы мүмкін. Осы әдістердіқолдану арқылы зерттеушілер қажетті сипаттамалары бармикроорганизмдерді анықтап, оқшаулап, оларды нақты мақсаттарға жету үшінпайдаланады.1.НЕГІЗГІ БӨЛІМ Микроорганизмдер, сонымен қатар микробтар деп те аталады, бұлқарапайым көзбен көруге болмайтын кішкентай тірі организмдер. Оларкеремет әртүрлі және жер бетіндегі барлық ортада, соның ішінде топырақта, суда, ауада және басқа тірі ағзалардың ішінде кездеседі.
Микроағзалардың белгілі сипаттарын көптеген ұрпақ бойында сақтауқабілетін тұқым куалау деп атайды. Тұқым куалау құбылысын зерттеубарысында түрлі факторлардың әсерінен әр келесі ұрпақ алдыңғы ұрпактаноны ерекшелендіретін сипаттарды қабылдай алатыны анықталған. Бұлқасиетті өзгергіштік деп атайды. Осылайша тұқым қуалау мен өзгергіштікөзара тығыз байланыста болады. Микроағзалардың тұқым қуалауын жәнеөзгергіштігін зерттейтін гылымды генетика деп атайды (грек тіліндегі genos — туылу).Сонау XIX ғасырда Ч.Дарвин тіршілік етіп жүрген барлық микроағзалараз ғана формалардан өзгергіштік жолымен жаралып, ал тұқым қуалайберілетін пайда болған өзгерістерді эволюциялық үрдістердің негізіболатынын дәлелдеген. Түрлі факторлардың (температура, ультракүлгін жәнерентген сәулесі және басқалары) әсерінен микроағзалардың өзінің қасиеттерін өзгерту қабілетін тұқым қуалау мен өзгергіштікті зерттеу барысында қолданады.Бактериялар, вирустар, саңырауқұлақтар, қарапайымдылар жәнебалдырлар сияқты бірнеше түрлі микроорганизмдер бар. Бұл организмдертіршіліктің көптеген түрлі аспектілерінде шешуші рөл атқарады, соның ішінде қоректік заттардың айналымы, органикалық заттардың ыдырауы, тамақ пен басқа да пайдалы заттардың өндірісі.Кейбір микроорганизмдер адамдарға және басқа организмдерге зияндыболса, басқалары біздің өмір сүруіміз үшін пайдалы және маңызды. Мысалы,ішектеріміздегі бактериялар тағамды қорытуға және иммундық жүйеміздікөтеруге көмектеседі, ал саңырауқұлақтардың кейбір түрлері нан мен ірімшікжасау үшін қолданылады.Жалпы алғанда, микроорганизмдер бізді қоршағанәлемге терең әсер ететін керемет маңызды және қызықты организмдер.Микроағзалардың сыртқы орта әсерінен туындайтын морфологиялық,дақылдық, биохимиялық және басқа да өзгерістері бір-бірімен тығызбайланысты. Мысалы, морфологиялық қасиеттердің өзгеруі әдеттежасушаның физиологиялық ерекшеліктерінің өзгеруімен қатар жүреді.Микроағзалардың өзгергіштігін зерттеу барысында өзгергіштіктіңерекше формасы — диссоциация анықталды. Өзгергіштіктің бұл түрі П. деКрюи және Дж. Аркрайтпен сипатталды. Олар бірқатар өсірінділерді тығызқоректік ортаға еккенде, колониялардың екі түрге бөлінетінін анықтады:жиектері тегіс, домалақ, жылтыр колониялар — 8 -пішінді (ағылшын тіліндегі smooth — жылтыр) және жиектері тегіс емес, пішіні дұрыс болмайтын, мөлдір емес колониялар — К-пішінді (ағылшын тіліндегі rough — бүдір)
2.МИКРООРГАНИЗМДЕРДІҢ ГЕНЕТИКАСЫМикроорганизмдер генетикасы - бұл микроорганизмдердің генетикалық материалын, соның ішінде олардың ДНҚ, РНҚ және олармен байланысты белоктарды зерттеуді қамтитын күрделі және әртүрлі зерттеу саласы. Микроорганизмдердің биологиясы мен эволюциясы туралы маңыздытүсініктерді беретін көптеген жылдар бойы зерттелген бірегей генетикалықсипаттамалары бар. Микроағзалардың генетикасында жасушада бар гендердің толық жинағын генотип деп атайды. Гендерді кұрылымдық және реттеушігендер деп жіктейді. Құрылымдық гендер жасушада түзілетін ақуыздар туралы ақпаратты тасымалдайды. Реттеуші гендер құрылымдық гендердің қызметін реттейді. Мысалы, жасуша оған нақты жағдайда қажет ақуыздарды бөліп шығарады, бірақ жағдайдың өзгеруіне қарай реттеуші-гендер жасуша қасиеттерін өзгертіп, оларды жаңа жағдайға бейімдейді.2.1. Фенотиптік өзгергіштік (модификация)Микроағзалардың модификациясын жасушаның тіршілік еткенортасының қолайсыз жағдайына берген жауабы ретінде қарастыруға болады.Бұл сыртқы тітіркендіргіштерге бейімделу реакциясы. Модификация кезіндегенотип өзгермейді, жасушада пайда болған өзгерістер тұқым қуаламайды.Оптималды жағдайлар туындаған кезінде, пайда болған өзгерістер жойылады. Микроорганизмдер вирустардың қарапайым құрылымынан бастап бактериялар мен саңырауқұлақтардың күрделі геномына дейін кең ауқымды генетикалық әртүрлілікті көрсетеді. Мысалы, бактерияларда олардың барлық генетикалық материалы бар жалғыз дөңгелек хромосома болады, ал кейбір саңырауқұлақтарда бірнеше хромосома болуы мүмкін. Микроағзалардың тіршілік етудің бірегей генетикалық механизмдері де бар, соның ішінде әртүрлі организмдер арасындағы гендердің тасымалдануы және қоршаған ортаның өзгеруіне жауап ретінде жылдам даму мүмкіндігі бар.Морфологиялық модификация бактериялардың пішіні мен көлемініңөзгеруімен сипатталады. Дақылдық модификация кезінде қоректік ортаның құрамының өзгеруіне байланысты бактериялардың дақылдық қасиеттері өзгереді. Мысалы, оттегі жетіспеушілігінде стафилококк пигмент түзу қасиетін жогалтады.Биохимиялық (ферментті) модификация. Әр бактериялардың түрінебелгілі ферменттердің жиынтығы тән. Бұл ферменттер белгілі қоректіксубстраттарда түзіледі де, оларға генотиппен шарт беріледі.2.2. Генотиптік (тұқым қуалай берілген) өзгергіштік
Генотиптік өзгергіштік мутация және генетикалық рекомбинациясалдарынан туындауы мүмкін. Мутация (латын тіліндегі mutation — өзгерту)бұл тұқым қуалай берілетін гендердің құрылымдық өзгерістері. Ірімутациялар (геномдық қайта құрулар) геномның салыстырмалы түрде іріаймақтарының түсуімен немесе өзгеруімен сипатталады — ондаймутациялар, әдетте, қайтарымсыз болады. Микроағзалардың генетикасында ұсақ (нүктелік) мутациялар ДНҚ-ныңжеке негіздерінің түсуімен немесе қосылуымен байланысты. Бұл жағдайдасипаттардың тек шағын саны гана өзгереді. Бактериялардың олай өзгергендері бастапқы күйіне толыгымен қайта орала алады. Белгілеріөзгерген бактериялар мутанттар деп аталады. Мутанттарды туындататынфакторларды мутагендер деп атайды.Бактериялдық мутациялар нәтижесінде келесі құбьшыстар байқалуымүмкін:а)морфологиялық қасиеттердің өзгеруі;б)дақылдық қасиеттердің өзгеруі;в)микроағзаларда дэрілік препараттарға төзімділіктің пайда болуы;г)аминқышқылдарын синтездеу қабілетінің жойьшуы;д)ауру туындатқыш қасиеттерініц әлсіреуі және т.б.3. МИКРООРГАНИЗМДЕРДІҢ СЕЛЕКЦИЯСЫ.Тамақ өнеркөсібінде нан пісіру, спирт алу жөне сүт ашыту, одан өр түрлітагамдар даярлау, шарап жасау жұмыстары микроорганизмдердің тіршілікәрекетіне негізделген. Мұндай штамдар мал шаруашылығы үшін азықтықнәруызды, тамақ өнеркәсібі мен медицинада қолданылатын ферменттер менвитаминдік препараттарды өндіруде маңызды рөл атқарады.Микроорганизмдер штамдарын алуда тәжірибелік мутагенез бен сұрыптауәдістерін қолданады. Түрлі радиоактивті сәулелермен және химиялықмутагендік заттармен әсер ету арқылы қажетті өнімдерді көп мөлшерде бөліпшығаратын мутантты штамдар алады.осы әдісті пайдалану арқылы . Мысалы,пенициллиум зең саңырауқүлағынан пенициллин, актиномицеттерденстрептомицин мен биомицин антибиотиктері алынып, адамның түрлі жұқпалы ауруларын емдеуге кеңінен қолданылады. Мутантты формалардан алынатын антибиотиктердің мөлшері кәдімгі штамдарға қарағанда 10—12 есе жоғары келеді.Мәдениетке тәуелді әдістер: Бұл зертханада микроорганизмдерді өсірудіжәне колонияның морфологиясы немесе метаболикалық белсенділігі сияқтыөсу сипаттамаларына негізделген қажетті белгілері барларын таңдаудықамтиды. Бұл әдіс өнеркәсіптік және медициналық ортада микроағзалардыскринингтеуге кеңінен қолданылады.Молекулалық әдістер: Бұл тәсіл қажетті белгілермен байланысты нақты
генетикалық маркерлері немесе реттілігі бар адамдарды анықтау үшін ДНҚнемесе РНҚ сияқты микроорганизмдердің генетикалық материалын талдаудықамтиды. Бұл әдіс биодеградацияға немесе биосинтезге қатысатын арнайыгенетикалық мүмкіндіктері бар микроорганизмдерді таңдау үшін пайдалы.Байыту мәдениеті: Бұл микроорганизмдерді қажетті қасиеттерге иеадамдардың өсуіне ықпал ететін белгілі бір ортада өсіруді қамтиды. Мысалы,егер біреу белгілі бір ластаушыны ыдырататын микроорганизмдердітаңдағысы келсе, олар микроорганизмдерді көміртегінің жалғыз көзі ретіндеосы ластаушыны қамтитын ортада өсіруі мүмкін.Табиғи орталарды скринингтік тексеру: Микроорганизмдерді топырақ,су немесе тіпті адамның ішегі сияқты табиғи орталардан да таңдауға болады.Бұл әдіс қоршаған ортадан үлгі алуды, микроорганизмдерді оқшаулауды,содан кейін оларды қажетті белгілерге скринингті қамтиды.Микроорганизмдерді таңдау көп уақытты қажет ететін және қиынпроцесс болуы мүмкін, бірақ бұл әртүрлі қолданбаларда қажетті нәтижелердіалу үшін өте маңызды. Ол микробиология, генетика және биотехнологиябойынша білім мен дағдыларды біріктіруді талап етеді.Қорытынды Қорытындылай келе, микроорганизмдерді таңдау көптеген зерттеусалаларында, соның ішінде өнеркәсіптік ферменттеу, биоремедиация жәнемедициналық микробиологияда шешуші қадам болып табылады. Селекцияпроцесі мәдениетке тәуелді әдістер, молекулалық әдістер, байыту мәдениетіжәне табиғи ортаны скрининг сияқты әртүрлі әдістер арқылы белгілі бірсипаттамалары бар микроорганизмдерді анықтауды және оқшаулаудықамтиды. Белгілі бір қолдану үшін дұрыс микроорганизмді таңдай отырып,зерттеушілер қажетті нәтижеге қол жеткізе алады және әртүрлі салаларға,соның ішінде биотехнологияға, экология ғылымына және медицинаға елеуліүлес қоса алады. Технологиядағы үздіксіз жетістіктер мен микроорганизмдертуралы біздің түсінігімізбен селекция процесі болашақта бұдан да дәлірекжәне тиімдірек болуы мүмкін.ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР1. Гернет, М. В. Микробиология: Учебник / Гернет М.В., Ильяшенко Н.Г.,Шабурова Л.Н. - М.:НИЦ ИНФРА-М, 2020. - 263 с. (Высшее образование:Бакалавриат) ISBN 978-5-16-015357-5.2. Тағамдық және санитарлық микробиология [Текст/Электронный ресурс] :учебное пособие. - 1.43 мб., - PDF. - Алматы
Микроағзалардың белгілі сипаттарын көптеген ұрпақ бойында сақтауқабілетін тұқым куалау деп атайды. Тұқым куалау құбылысын зерттеубарысында түрлі факторлардың әсерінен әр келесі ұрпақ алдыңғы ұрпактаноны ерекшелендіретін сипаттарды қабылдай алатыны анықталған. Бұлқасиетті өзгергіштік деп атайды. Осылайша тұқым қуалау мен өзгергіштікөзара тығыз байланыста болады. Микроағзалардың тұқым қуалауын жәнеөзгергіштігін зерттейтін гылымды генетика деп атайды (грек тіліндегі genos — туылу).Сонау XIX ғасырда Ч.Дарвин тіршілік етіп жүрген барлық микроағзалараз ғана формалардан өзгергіштік жолымен жаралып, ал тұқым қуалайберілетін пайда болған өзгерістерді эволюциялық үрдістердің негізіболатынын дәлелдеген. Түрлі факторлардың (температура, ультракүлгін жәнерентген сәулесі және басқалары) әсерінен микроағзалардың өзінің қасиеттерін өзгерту қабілетін тұқым қуалау мен өзгергіштікті зерттеу барысында қолданады.Бактериялар, вирустар, саңырауқұлақтар, қарапайымдылар жәнебалдырлар сияқты бірнеше түрлі микроорганизмдер бар. Бұл организмдертіршіліктің көптеген түрлі аспектілерінде шешуші рөл атқарады, соның ішінде қоректік заттардың айналымы, органикалық заттардың ыдырауы, тамақ пен басқа да пайдалы заттардың өндірісі.Кейбір микроорганизмдер адамдарға және басқа организмдерге зияндыболса, басқалары біздің өмір сүруіміз үшін пайдалы және маңызды. Мысалы,ішектеріміздегі бактериялар тағамды қорытуға және иммундық жүйеміздікөтеруге көмектеседі, ал саңырауқұлақтардың кейбір түрлері нан мен ірімшікжасау үшін қолданылады.Жалпы алғанда, микроорганизмдер бізді қоршағанәлемге терең әсер ететін керемет маңызды және қызықты организмдер.Микроағзалардың сыртқы орта әсерінен туындайтын морфологиялық,дақылдық, биохимиялық және басқа да өзгерістері бір-бірімен тығызбайланысты. Мысалы, морфологиялық қасиеттердің өзгеруі әдеттежасушаның физиологиялық ерекшеліктерінің өзгеруімен қатар жүреді.Микроағзалардың өзгергіштігін зерттеу барысында өзгергіштіктіңерекше формасы — диссоциация анықталды. Өзгергіштіктің бұл түрі П. деКрюи және Дж. Аркрайтпен сипатталды. Олар бірқатар өсірінділерді тығызқоректік ортаға еккенде, колониялардың екі түрге бөлінетінін анықтады:жиектері тегіс, домалақ, жылтыр колониялар — 8 -пішінді (ағылшын тіліндегі smooth — жылтыр) және жиектері тегіс емес, пішіні дұрыс болмайтын, мөлдір емес колониялар — К-пішінді (ағылшын тіліндегі rough — бүдір)
2.МИКРООРГАНИЗМДЕРДІҢ ГЕНЕТИКАСЫМикроорганизмдер генетикасы - бұл микроорганизмдердің генетикалық материалын, соның ішінде олардың ДНҚ, РНҚ және олармен байланысты белоктарды зерттеуді қамтитын күрделі және әртүрлі зерттеу саласы. Микроорганизмдердің биологиясы мен эволюциясы туралы маңыздытүсініктерді беретін көптеген жылдар бойы зерттелген бірегей генетикалықсипаттамалары бар. Микроағзалардың генетикасында жасушада бар гендердің толық жинағын генотип деп атайды. Гендерді кұрылымдық және реттеушігендер деп жіктейді. Құрылымдық гендер жасушада түзілетін ақуыздар туралы ақпаратты тасымалдайды. Реттеуші гендер құрылымдық гендердің қызметін реттейді. Мысалы, жасуша оған нақты жағдайда қажет ақуыздарды бөліп шығарады, бірақ жағдайдың өзгеруіне қарай реттеуші-гендер жасуша қасиеттерін өзгертіп, оларды жаңа жағдайға бейімдейді.2.1. Фенотиптік өзгергіштік (модификация)Микроағзалардың модификациясын жасушаның тіршілік еткенортасының қолайсыз жағдайына берген жауабы ретінде қарастыруға болады.Бұл сыртқы тітіркендіргіштерге бейімделу реакциясы. Модификация кезіндегенотип өзгермейді, жасушада пайда болған өзгерістер тұқым қуаламайды.Оптималды жағдайлар туындаған кезінде, пайда болған өзгерістер жойылады. Микроорганизмдер вирустардың қарапайым құрылымынан бастап бактериялар мен саңырауқұлақтардың күрделі геномына дейін кең ауқымды генетикалық әртүрлілікті көрсетеді. Мысалы, бактерияларда олардың барлық генетикалық материалы бар жалғыз дөңгелек хромосома болады, ал кейбір саңырауқұлақтарда бірнеше хромосома болуы мүмкін. Микроағзалардың тіршілік етудің бірегей генетикалық механизмдері де бар, соның ішінде әртүрлі организмдер арасындағы гендердің тасымалдануы және қоршаған ортаның өзгеруіне жауап ретінде жылдам даму мүмкіндігі бар.Морфологиялық модификация бактериялардың пішіні мен көлемініңөзгеруімен сипатталады. Дақылдық модификация кезінде қоректік ортаның құрамының өзгеруіне байланысты бактериялардың дақылдық қасиеттері өзгереді. Мысалы, оттегі жетіспеушілігінде стафилококк пигмент түзу қасиетін жогалтады.Биохимиялық (ферментті) модификация. Әр бактериялардың түрінебелгілі ферменттердің жиынтығы тән. Бұл ферменттер белгілі қоректіксубстраттарда түзіледі де, оларға генотиппен шарт беріледі.2.2. Генотиптік (тұқым қуалай берілген) өзгергіштік
Генотиптік өзгергіштік мутация және генетикалық рекомбинациясалдарынан туындауы мүмкін. Мутация (латын тіліндегі mutation — өзгерту)бұл тұқым қуалай берілетін гендердің құрылымдық өзгерістері. Ірімутациялар (геномдық қайта құрулар) геномның салыстырмалы түрде іріаймақтарының түсуімен немесе өзгеруімен сипатталады — ондаймутациялар, әдетте, қайтарымсыз болады. Микроағзалардың генетикасында ұсақ (нүктелік) мутациялар ДНҚ-ныңжеке негіздерінің түсуімен немесе қосылуымен байланысты. Бұл жағдайдасипаттардың тек шағын саны гана өзгереді. Бактериялардың олай өзгергендері бастапқы күйіне толыгымен қайта орала алады. Белгілеріөзгерген бактериялар мутанттар деп аталады. Мутанттарды туындататынфакторларды мутагендер деп атайды.Бактериялдық мутациялар нәтижесінде келесі құбьшыстар байқалуымүмкін:а)морфологиялық қасиеттердің өзгеруі;б)дақылдық қасиеттердің өзгеруі;в)микроағзаларда дэрілік препараттарға төзімділіктің пайда болуы;г)аминқышқылдарын синтездеу қабілетінің жойьшуы;д)ауру туындатқыш қасиеттерініц әлсіреуі және т.б.3. МИКРООРГАНИЗМДЕРДІҢ СЕЛЕКЦИЯСЫ.Тамақ өнеркөсібінде нан пісіру, спирт алу жөне сүт ашыту, одан өр түрлітагамдар даярлау, шарап жасау жұмыстары микроорганизмдердің тіршілікәрекетіне негізделген. Мұндай штамдар мал шаруашылығы үшін азықтықнәруызды, тамақ өнеркәсібі мен медицинада қолданылатын ферменттер менвитаминдік препараттарды өндіруде маңызды рөл атқарады.Микроорганизмдер штамдарын алуда тәжірибелік мутагенез бен сұрыптауәдістерін қолданады. Түрлі радиоактивті сәулелермен және химиялықмутагендік заттармен әсер ету арқылы қажетті өнімдерді көп мөлшерде бөліпшығаратын мутантты штамдар алады.осы әдісті пайдалану арқылы . Мысалы,пенициллиум зең саңырауқүлағынан пенициллин, актиномицеттерденстрептомицин мен биомицин антибиотиктері алынып, адамның түрлі жұқпалы ауруларын емдеуге кеңінен қолданылады. Мутантты формалардан алынатын антибиотиктердің мөлшері кәдімгі штамдарға қарағанда 10—12 есе жоғары келеді.Мәдениетке тәуелді әдістер: Бұл зертханада микроорганизмдерді өсірудіжәне колонияның морфологиясы немесе метаболикалық белсенділігі сияқтыөсу сипаттамаларына негізделген қажетті белгілері барларын таңдаудықамтиды. Бұл әдіс өнеркәсіптік және медициналық ортада микроағзалардыскринингтеуге кеңінен қолданылады.Молекулалық әдістер: Бұл тәсіл қажетті белгілермен байланысты нақты
генетикалық маркерлері немесе реттілігі бар адамдарды анықтау үшін ДНҚнемесе РНҚ сияқты микроорганизмдердің генетикалық материалын талдаудықамтиды. Бұл әдіс биодеградацияға немесе биосинтезге қатысатын арнайыгенетикалық мүмкіндіктері бар микроорганизмдерді таңдау үшін пайдалы.Байыту мәдениеті: Бұл микроорганизмдерді қажетті қасиеттерге иеадамдардың өсуіне ықпал ететін белгілі бір ортада өсіруді қамтиды. Мысалы,егер біреу белгілі бір ластаушыны ыдырататын микроорганизмдердітаңдағысы келсе, олар микроорганизмдерді көміртегінің жалғыз көзі ретіндеосы ластаушыны қамтитын ортада өсіруі мүмкін.Табиғи орталарды скринингтік тексеру: Микроорганизмдерді топырақ,су немесе тіпті адамның ішегі сияқты табиғи орталардан да таңдауға болады.Бұл әдіс қоршаған ортадан үлгі алуды, микроорганизмдерді оқшаулауды,содан кейін оларды қажетті белгілерге скринингті қамтиды.Микроорганизмдерді таңдау көп уақытты қажет ететін және қиынпроцесс болуы мүмкін, бірақ бұл әртүрлі қолданбаларда қажетті нәтижелердіалу үшін өте маңызды. Ол микробиология, генетика және биотехнологиябойынша білім мен дағдыларды біріктіруді талап етеді.Қорытынды Қорытындылай келе, микроорганизмдерді таңдау көптеген зерттеусалаларында, соның ішінде өнеркәсіптік ферменттеу, биоремедиация жәнемедициналық микробиологияда шешуші қадам болып табылады. Селекцияпроцесі мәдениетке тәуелді әдістер, молекулалық әдістер, байыту мәдениетіжәне табиғи ортаны скрининг сияқты әртүрлі әдістер арқылы белгілі бірсипаттамалары бар микроорганизмдерді анықтауды және оқшаулаудықамтиды. Белгілі бір қолдану үшін дұрыс микроорганизмді таңдай отырып,зерттеушілер қажетті нәтижеге қол жеткізе алады және әртүрлі салаларға,соның ішінде биотехнологияға, экология ғылымына және медицинаға елеуліүлес қоса алады. Технологиядағы үздіксіз жетістіктер мен микроорганизмдертуралы біздің түсінігімізбен селекция процесі болашақта бұдан да дәлірекжәне тиімдірек болуы мүмкін.ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР1. Гернет, М. В. Микробиология: Учебник / Гернет М.В., Ильяшенко Н.Г.,Шабурова Л.Н. - М.:НИЦ ИНФРА-М, 2020. - 263 с. (Высшее образование:Бакалавриат) ISBN 978-5-16-015357-5.2. Тағамдық және санитарлық микробиология [Текст/Электронный ресурс] :учебное пособие. - 1.43 мб., - PDF. - Алматы