Жер жұмыстарын жүргізгенде, барлық жұмысты машиналар жасайды. Олар тасу, әкелу, алып кету, жер қазу немесе көметін процесстерді жасайды. Олардың ішіне экскаваторлар, бульдозерлер, скреперлер және тасығыш машиналары кіреді. Машина таңдау кезінде оның характеристикасын есептеп отыру қажет, оларды жұмыстың уақытына байланысты және жұмсалатын энергиясында ескеріп отыру керек.
2.1. Экскаваторсипаттамасы
Экскаваторлардың қажеті неде? Бұл техника жерді шөміші арқылы тасу, бастысы - жер қазу, тастарды, топырақтарды бір жерден екінші жерге тасу үшін керек. Сонымен бірге, экскаватордың басты ерекшелігі, ол тек бір деңгейде ғана емес, өзінің тұрған деңгейінен жоғары немесе төмен жұмыс жасай алады. Ол құрылыс кезінде көп пайдасын тигізеді, себебі жердің тегістігі әрқашанда аласа болады, онымен қоса су қабатының астынан қиындықсыз жер қаза алады.
Экскаватор берілген жер көлемін шөмішімен жинап алып, басқа машинаның жүк салу жеріне тасып ала алады. Бұл машинаның түрі құрылыс саласында зор үлесін қосады, себебі барлық жер жұмыстары механикаландыруға қолымыз жетті. Қарапайым құрылыс экскаваторы төрт метр кубтағы жерді бір шөмішінің көмегімен жинай алады
. Енді экскаватор комплектінің характеристикалары кестеде берілген. Экскаватордың жұмыс жүрісін жобада және қимада көрсетілген.
Экскаватор
ЭО-3311
Э-504
Шөміш көлемі, м3
0,3
0,5
Қауғаның ұзындығы, м
4,9
5,5
Ең үлкен қазу радиусы, м
7,8
9,2
Котлован қазу биіктігі
2,6
4
Ең үлкен қазу биіктігі
4
5,6
Қуаттылығы, кВт
28
59
Экскватор массасы, т
11,3
20,5
2.2. Бульдозер сипаттамасы Бульдозер қабат қылып қазу әдісімен, планировка жасау, 10 немесе 200 метрге тасуға арналған құрылыс кезінде немесе жол жөндеу кезінде қолданатын машина түрі. Бульдозерді сонымен қатар құм кұю, рекультвация кезінде, көмекші машина ретінде қолданады. Бұл машинаны көбіне итеру процессін жасайды, мысалы скреперлерды толтырғанда.
Бульдозер
ДЗ-25
Д-290
Үйінді түрі
Қайталанатын
Қайталанатын
Үйінді ұзындығы, м
4,43
4,59
Үйіндігі биіктігі ,м
1,2
1,27
Жүргізу түрі
Гидравликалық
арқанды
Қуаттылығы, кВт
132
132
2.3. Скрепер сипаттамасыСкрепер жалпы жер тасығыш машина болғандықтан, мынадай процесстерді орындап біле алады: топырақ қабаттап өңдеу, топрақ тасу, берілген қалыңдықпен жерді төсеу. Скрепердің қолданатын құралы үшкір пышағы бар шөміш. Алаңдарда топырақты тілу кезінде скреперлердің жұмысының жылдамдығын арттыру үшін тракторларды қолданады.
Скрепер
ДЗ-20
ДЗ-11
Шөміш көлемі, м3
6,7
9
Қамту ені, м
2,59
2,72
Кесу тереңдігі
0,3
0,3
Құятын қабат қалыңдығы
0,35
0,55
Қуаты, кВт
79
132
Скрепер массасы, т
7
19
2.4. Трактор сипаттамасыТрактор - дөңгелек аяқты немесе гусиницалы болып келетін, энергетикалық құралын көбінесе тасуға қолданады екен. Тіркемелі немесе аспалы ауыл шаруашылығы машиналары мен құралдарын жылжыту үшін қолданылады. Құрылыстада жерді тасуға да қолдануға болады.
Трактор
Т-180
ДЭТ -250
Шөміш көлемі, м3
10
15
Грунт тасу, 100 м дейін
0,95
0,05
Грунт тасу, әр 10 м сайын
0,79
0,04
2.5. Машиналар топтамасында санын анықтауКез келген жұмыста керекті құрылғылардың саны маңызды, әсіресе сондай жер тегістеу сиякты күрделі жұмыстарда, дұрыстап машина санын шығармасақ уақытымен жұмыс тез бітпейді, немесе артық шығындар шығады. Ол үшін осындай формула қолданамыз. Мұндағы, Vсм - сменадағы жобалану тиісті топырақ көлемі, м3Vсм = = =3775,3528Мұндағы, Vсм - сменадағы топырақ көлемі, м3 Тсм - екі сменадағы, тапсырмада берілген жұмыс ұзақтығы.Тсм= = =12,68 маш\смен (6) Мұндағы, Hер - экскаваторлар үшін еңбек / машина уақытын нормалау марка бойынша емес, шөміштің сыйымдылығы бойынша келтірілген, 26,91 ге тең;Еизм - СЖТМ бойынша қабылданатын 1000 м3 өлшем бірлігі;V – сменадағы топырақ көлемі, м3Пcм.вед = = = 297,74N = =12,7 = 132.6. Технико-экономикалық көрсеткіштер анықтауМашиналар комплектісін жинап алғаннан кейін олардың өнімділігімен жиынтық құрамын аламыз. Әр машина жиынтығын салыстырғаннан кейін техникалық-экономикалық көрсеткіштерін анықтаймыз. Жұмысқа еңбек жұмсау көлемінінің тегістеу жұмысы - Т, адам/кез
Тегістеу процессіндегі сметалық құны - С, теңгеКүрделі сыбағалы қаржысы - К, теңге
Жұмысқа еңбек жұмсау көлемінінің тегістеу жұмысы - Т, адам/кез
T=Т= =1.17 Мұндағы, N - барлық жүргізушілер саны - барлық машиналар жалпы өнімділігі,2. Тегістеу процессіндегі сметалық құны - С, теңге - бұны осы формула бойынша анықтаймыз. С=С= = 30,262 тгМұндағы, Ссм-жиынтық машина кезегінің жалпы құны, 1,08 - шығын коэффициенті100 - жұмыс көлемі, м33.Күрделі сыбағалы қаржысы - К, теңгеК=К= = 0,14 тгМұндағы, С - жиынтық машиналар қосылған құны, тг1,07 - зауыттан тетік базасына жеткізгендегі шығын коэффициентіП - машиналардың жиынтық жылдық өнімділігі. П мәнін жыл ішіндегі машинаның жұмыс істеген кезектігін көбейтеміз. ҚорытындыБұл курстық жұмыс маған үлкен тәжірибе берген. Біріншіден тек жер жобалауды ғана емес, сонымен қатар есептеп, сызбалармен жұмыс жасап, жақсы етіп еңбектенуді үйретті. Екіншіден, курстық жұмыс арқасында өз мамандығыма одан сайын қызығып бастадым.Жер жобалаудың жалпы неше қадамдардан тұратынын білдім. Олар: жерді тіктөртбұрышты торға бөлеміз, одан кейін әр төбесінің қара белгілерін анықтаймыз. Қара белгілерді есептеп болған соң, орташа белгісін табамыз. Орташа белгіні тауып болғанда, қазаншұңқырдың көлемін есептеп, оны есепке алдық. Оны қосқанда, содан кейін барып қызыл белгіні есептедік. Ары қарай жұмыс және жердің көлемдерін есептеп болдық. Жер көлемін есептеу ұзақ уақытты алуда болды, бірақта қолым жеткенше ертерек бітіруге тырыстым. Есептеп болғанда енді жұмысымыз сызбасын сызуға жетті. Сызбада біз торды, жұмыстың мәндерін, жәнеде тасымалдау бағытын сыздық. Сызып болғанда, техникалық транспорттарды таңдау уақыты келіп еді. Екі комплект машиналар жинадық, екеуі де экскаватор, бульдозер скрепер және трактор немесе тасығыш машинадан тұрды. Оларды таңдап болғанда, олардың санын және техникалық-экономикалық көрсеткіштенін есептедім.
100+8865
=8865+7997,5+7295+1338,546+299,7036+94,552+858,728+1959,3+519,48+8405+10517,5+8480=56630,3096
=286,5
=197,1