Файл: Гісторыя сусветнай літаратуры_Федарцова.pdf

Псіхалагічны раман на мяжы ХІХ–ХХ стст. Эвалюцыя рэаліс-

тычнага метаду на мяжы ХІХ–ХХ стст. і мастацкае наватарства К. Гамсуна. Раманы “Голад”, “Пан”, “Вікторыя”. Тэма кахання ў творах. Эстэтыка і філасофія пачуцця. Гамсун як адзін з папярэднікаў школы “плыні свядомасці”.

Г. Ібсен (“Лялечны дом”). Аналітычная драма Г. Ібсена. “Лялечны дом” – сацыяльна-псіхалагічная драма ХІХ ст. Праблема асобы і грамадства ў п’есе. “Жаночае” пытанне ў творы. Сутнасць рэтраспектыўнай кампазіцыі ў “Лялечным доме”. Асноўны канфлікт і пабочныя сюжэтныя лініі.

Эстэтычная тэорыя О. Уайльда і яе мастацкая рэалізацыя. Эстэтычныя прынцыпы О. Уайльда. Уайльд і эстэтызм. Аўтарская прадмова да рамана “Партрэт Дорыяна Грэя” як маніфест эстэтызму. Тэма прыгажосці і сістэма сімвалаў у рамане. Эстэтызм і рамантычная традыцыя. Вобраз Дорыяна Грэя. Канцэпцыя мастацтва ў рамане: вобразы мастака Холуарда і актрысы Сібілы Вэйн. Лорд Генры Уотэн: жыццё па законах прыгажосці? Эстэтызм у рамане, парадокс, сістэма сімвалаў.

2.6. ЛІТАРАТУРА ХХ СТАГОДДЗЯ

Літаратурныя напрамкі, плыні, школы канца ХІХ – пачатку ХХ ст. Агульная характарыстыка працэсаў грамадска-палітычнага, культурнага жыцця Заходняй Еўропы. Экспрэсіянізм. Кубізм. Дараізм. Сюррэалізм. Рэалізм. Экзістэнцыялізм. Філасофскія асновы новых напрамкаў у літаратуры. Метад. Асноўная форма. Праблема ідэалу.

Праблема ўзаемадзеяння літаратурных напрамкаў і мастацкіх метадаў у творчасці Г. Апалінэра. Асаблівасці светапогляду паэта. Месца Г. Апалінэра ў французскай паэзіі пачатку ХХ ст. Сінтэз напрамкаў і метадаў у творчасці Г. Апалінэра (рамантызм, рэалізм, сімвалізм, сюррэалізм). Зборнікі паэзіі “Алкаголь”, “Каліграмы”.

Канцэпцыя свету і чалавека ў метафарычных творах Ф. Кафкі.

Творчы лёс Кафкі. Духоўна-этычныя пошукі мастака. Праблематыка навел і прытчаў. Паэтыка: падтэкст, фантасмагорыя, сімвалы, іронія, гратэск, фрагментарнасць. Праблема мастацкага метаду Кафкі. Кафка і экспрэсіянізм.

Філасофская казка Антуана дэ Сент-Экзюперы “Маленькі прынц”. Філасофска-эстэтычныя пошукі пісьменніка і жанравая спецыфіка твора. Роля прысвячэння. Асноўныя праблемы ў казцы. Паэтыка казкі. Кампазіцыйныя асаблівасці. Роля аўтарскіх малюнкаў.

11

Сімвалы. Афарыстычнасць мовы. “Планета людзей” – праблема жанравага вызначэння твора, філасафічнасць. Функцыі біблейскіх міфаў. “Планета людзей” як мастацкае прароцтва.

Маральна-філасофская і сацыяльна-палітычная праблематыка ў творчасці У. Фолкнера і Э. Хемінгуэя. Фолкнер і паўднёвааме-

рыканская літаратурная школа. Фолкнераўскае разуменне ўзаемаадносін чалавека і прыроды ў аповесці “Мядзведзь”. Паэтыка аповесці. Кампазіцыйныя асаблівасці. Часавая двухпланавасць. Сімволіка твора. Раман “Асабняк”. Сістэма характараў у творы. Партрэт як сродак ма- ральна-сацыяльнай характарыстыкі. Аўтарская пазіцыя ў творы. Асаблівасці апавядання Э. Хемінгуэя “Стары чалавек і мора”.

Паняцце экзістэнцыялізму ў сусветнай літаратуры. Жан-Поль Сартр, Альбер Камю і экзістэнцыялізм. Сартр-філосаф і Сартр-

мастак. Час стварэння рамана “Млоснасць”. Свабода і неабходнасць у разуменні Сартра. Праблема адчужэння ў творы. Гісторыя духоўнага развіцця Антуана Ракантэна. Сэнс выкарыстання дзённікавай формы. “Млоснасць” як прытча.

Камю і французскі экзістэнцыялізм. Трагічнае ў жыцці мастака.

Гісторыя стварэння аповесці “Чужаніца”. Своеасаблівасць кампазіцыі і канфлікту твора. Сэнс назвы рамана. Сацыяльна-філасофская матывацыя развязкі твора. Грамадства, закон і мараль ва ўспрыманні А. Камю. Прытчавы характар аповесці. Д. Оруэл і жанр антыўтопіі (“1984”, “Ферма”). Антыўтопія і фантастыка. Гістарычныя асацыяцыі ў творах, выкрыццё таталітарызму. Спалучэнне трагічнага і камічнага. Праблема жанравага вызначэння (байка, прытча, казка).

“Тэатр абсурду”. С. Бекет “У чаканні Гадо”. Э. Іанеска “Лысая спявачка”. Сэнс назвы твораў. Ідэя абсурду чалавечага існавання на ўзроўні сюжэта, кампазіцыі, слова. Праблема адчужэння і абязлічанасці асобы. Сімволіка п’ес.

“Магічны рэалізм” новага лацінаамерыканскага рамана. Г. Г. Маркес (“Сто гадоў адзіноты”). “Магічны рэалізм”: сутнасць і этымалогія паняцця. Канцэпцыя “фантастычнай рэчаіснасці” Маркеса. Гісторыя стварэння рамана. “Сто гадоў адзіноты”: суадносіны трагічнага і смехавога ў творы. Паэтыка рамана: міф, фантастыка, фальклор, карнавальнасць, сімволіка, гратэск.

У. Эка і сучасны постмадэрнізм (раман “Імя ружы”). У. Эка – вучоны, філосаф, пісьменнік. Гісторыя напісання рамана “Імя ружы”. Спосаб спалучэння вышуковага рамана з філасофскім. Вобразы Адсана і Вільгельма ў творы. Асаблівасці кампазіцыйнай будовы. Сімволіка рамана.

12

Заданне 5

1.Чаму антычную міфалогію лічаць самай універсальнай матрыцай быцця? Дайце прыклады выкарыстання міфалагічных вобразаў у сусветнай і беларускай літаратуры.

2.Асаблівасці французскага гераічнага эпасу (“Песня пра Раланда”).

3.Вобраз Эсмеральды ў рамане В. Гюго “Сабор Парыжскай Багародзіцы”.

Заданне 6

1.У чым і як праяўляе сябе міфалагічная прырода творчасці Эўрыпіда?

2.Асаблівасці паэзіі вагантаў.

3.Сімвалізм М. Метэрлінка паводле казкі-феерыі “Сіняя птушка”.

Заданне 7

1.У чым заключаецца роля апавядальніка ў рамане Апулея “Метамарфозы, ці Залаты асёл”?

2.Асаблівасці паэзіі трубадураў.

3.Двухпланавасць казачнай аповесці Э. Т. А. Гофмана “Залаты гаршчок”.

Заданне 8

1.Вызначце тэму, ідэю, пафас эпічнай паэмы Гамера “Іліяда”. Прывядзіце міфы, выкарыстаныя ў творы.

2.Станаўленне рыцарскага рамана.

3.Жаночыя вобразы ў рамане Анарэ дэ Бальзака “Шчыгрынавая скура”. ІхмесцаўраскрыцціпоглядаўАнарэдэБальзаканаграмадстваісвет.

Заданне 9

1.Якія творчыя тэндэнцыі абазначыліся ў эпічнай паэме Гамера “Адысея”. На якім цыкле міфаў яна заснавана?

2.Асаблівасці паэзіі трувераў.

3.Роля пабочных сюжэтных ліній (вобразы фру Лінэ, Крохстада, доктара Ранка) у паглыбленні асноўнага канфлікту п’есы Г. Ібсена “Лялечны дом”.

14

Заданне 10

1.Ахарактарызуйце вобраз тытана Праметэя паводле трагедыі Эсхіла “Прыкуты Праметэй”. Прывядзіце прыклады выкарыстання гэтага вобраза ў сусветнай літаратуры, у тым ліку і беларускай.

2.Асаблівасці паэзіі мінезінгераў.

3.Філасофская казка Антуана дэ Сент-Экзюперы “Маленькі прынц”. Асноўныя персанажы казкі ў іх узаемаадносінах:

а) Маленькі прынц і Ружа; б) Маленькі прынц і Змяя.

Заданне 11

1.Ахарактарызуйце вобразы Антыгоны і Крэонта паводле трагедыі Сафокла “Антыгона”.

2.Агульная характарыстыка эпохі Адраджэння.

3.Праблематыка навел і прытчаў Ф. Кафкі ў святле духоўна-эстэ- тычных пошукаў мастака.

Заданне 12

1.Дайце характарыстыку буколікі як вызначальнага жанру лірыкі Вергілія.

2.Характарыстыка вобраза графіні Дыяны дэ Бэльфлор у п’есе Лопэ дэ Вэгі “Сабака на сене”.

3.Паняцце экзістэнцыялізму ў творчасці Ж.-П. Сартра. Раман “Млоснасць”. Вобраз Антуана Ракантэна.

Заданне 13

1.Вызначце жанрава-стылявыя асаблівасці грэчаскай лірыкі паводле творчасці Архілоха, Анакрэонта і Сапфо.

2.Асоба Дантэ ў гісторыі італьянскай літаратуры. Алегорыя і сімвалізм “Боскай камедыі”.

3.П’ер дэ Бамаршэ. Асаблівасці камедыі “Жаніцьба Фігаро”.

Заданне 14

1.Ахарактарызуйце вобразы Зеўса, яго прыспешнікаў Гефеста і Гермеса паводле трагедыі Эсхіла “Прыкуты Праметэй”.

2.Жыццё і творчасць Ф. Петраркі.

3.О. Уайльд: жыццё і творчасць. Раман “Партрэт Дорыяна Грэя” і канцэпцыя мастацтва ў творы.

15

Заданне 15

1.Вызначце ўплыў паэмы Вергілія “Энеіда” на станаўленне і развіццё еўрапейскай травесційнай паэзіі ХІХ ст.

2.Французская літаратура эпохі Адраджэння, асоба Маргарыты Наварскай (зборнік “Гептамерон”).

3.Асноўныя праблемы філасофскай казкі Антуана дэ СентЭкзюперы “Маленькі прынц” ва ўзаемаадносінах:

а) Маленькі прынц і Лётчык; б) Маленькі прынц і Ліс.

Роля прысвячэння і аўтарскіх малюнкаў.

Заданне 16

1.Пакажыце функцыю грэчаскай міфалогіі як крыніцы сюжэтаў, вобразаў і матываў антычнай і сучаснай літаратуры.

2.Вобраз дона Хуана ў п’есе “Севільскі свавольнік, альбо Каменны госць” Тырса дэ Маліны.

3.Паняццеэкзістэнцыялізму ўтворчасціА. Камю. Вобраз галоўнагагерояаповесці“Чужаніца” Мерсо. Сацыяльна-філасофскісэнсразвязкітвора.

Заданне 17

1.Дайце параўнальную характарыстыку галоўным героям рымскага і грэчаскага эпасу Адысею (Гамер “Адысея”) і Энею (Вергілій “Энеіда”).

2.Нараджэнне жанру навелы ў еўрапейскай літаратуры.

3.Тэма кахання ў рамане К. Гамсуна “Вікторыя”. Вобраз Юханеса. Роля і месца ўстаўных навел у творы.

Заданне 18

1.Чаму ў творчасці Гесіёда аддадзена перавага паэзіі працы (паводле паэмы “Працы і дні”)?

2.ТворчасцьД. Бакачапаводлезборніканавел“Дэкамерон”.

3.Вобраз Вікторыі і тэма адзіноты ў рамане “Вікторыя” К. Гамсуна. Сэнс назвы твора.

Заданне 19

1.Пакажыце жанрава-стылявыя асаблівасці творчасці Гарацыя.

2.Агульная характарыстыка літаратуры перыяду барока.

3.ГісторыястварэнняЖ. Б. Мальерамкамедыі“Мешчанінудваранах”.

16