ВУЗ: Не указан
Категория: Не указан
Дисциплина: Не указана
Добавлен: 26.09.2025
Просмотров: 264
Скачиваний: 0
СОДЕРЖАНИЕ
(І курс, 1 семестр) Тэма 1. Уводзіны ў краязнаўства беларусі.
Тэма 2. Гісторыя краязнаўства Віцебшчыны
Гістарычнае краязнаўства Беларусі ў XVI – кан. Хіх ст.
Гістарычнае краязнаўства Беларусі кан. Хіх – 1-й паловы хх ст
Тэма 3. Роля архіваў, бібліятэк, музеяў у вывучэнні краязнаўства
Тэма 5. Помнікі гісторыі і культуры беларусі
Тэма 6. Выкарыстанне спецыяльных гістарычных дысцыплін ў вывучэнні краю
Крыніцы для аналізу:
Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка (па гарадах і раёнах Беларусі).
Браслаўскія чытанні. Матэрыялы V навукова-краязнаўчай канферэнцыі, прысвечанай 939-годдзю першай згадкі Браслава ў пісьмовых крыніцах. – Браслаў–Наваполацк: ГА “Усяслаў Чарадзей”, 2001. – 126 с.
Браслаўскія чытанні. Матэрыялы VІ навукова-краязнаўчай канферэнцыі, прысвечанай 150-й гадавіне з дня нараджэння браслаўскага лекара, грамадскага дзеяча Станіслава Нарбута (1853–1926) 7–8 мая 2003 года. – Браслаў, 2003. – 121 с.
Браслаўскі сшытак 3. 1999. Гісторыя былога мястэчка Дрысвяты і наваколля.
Віцебскі сшытак № 1, 1995 Віцебск: Віцебская абласная друкарня. – 104 с.
Віцебскі сшытак № 2, 1996 Віцебск: Віцебская абласная друкарня. – 136 с.
Віцебскі сшытак № 3, 1997 Віцебск: Віцебская абласная друкарня. – 220 с.
Полоцкий летописец. Историко-литературный журнал. № 1. – Полоцк, 1992. – 120 с.
Полоцкий летописец. Историко-литературный журнал. № 1 (2). – Полоцк, 1993. – 120 с.
Тэма 3. Роля архіваў, бібліятэк, музеяў у вывучэнні краязнаўства
Архіўныя установы Рэспублікі Беларусь, асноўныя напрамкі іх дзейнасці
Дзяржаўныя архівы Віцебскага рэгіёну, характарыстыка іх фондаў
Праца даследчыка з архіўнымі дакументамі
Абласныя універсальныя навуковыя бібліятэкі – цэнтры краязнаўчай інфармацыі ў рэгіёне. Бібліяграфічныя рэсурсы краязнаўчай інфармацыі ў бібліятэках Віцебска
Музейная сетка Рэспублікі Беларусь, спецыфіка краязнаўчай дзейнасці музеяў розных профіляў
Гістарычныя і краязнаўчыя музеі
Віцебскі абласны краязнаўчы музей і яго філіялы: склад фондаў і экспазіцыі
Стварэнне школьнага і грамадскага краязнаўчага музея
Творчае заданне:
Выявіць бібліяграфічных рэсурсаў пра сваю малую радзіму (населены пункт, раён).
Распрацаваць аўтарскую канцэпцыю краязнаўчай экспазіцыі ці музея (пісьмова).
Літаратура
Ашурков В.Н., Кацюба Д.В., Матюшин Г.Н. Историческое краеведение. – М., 1980.
Архіўная спадчына Віцебшчыны як крыніца вывучэння гісторыі краю: Матэрыялы архіўных чытанняў, прысвечаныя 150-годдзю з дня нараджэння А.П. Сапунова. 6 – 7 чэрвеня 2001 г., Віцебск. – Мн., 2002.
Батракова, К.П. Основные направления краеведческой работы в ЦГИА БССР в г. Гродно / К.П. Батракова // Матэрыялы рэспубліканскай навукова-практычнай канферэнцыі “Музеі і развіццё гістарычнага краязнаўства” прысвечанай 70-годдзю Гродзенскага гісторыка-архіўнага музея, Гродна, 8–9 кастрычніка 1990 г. / Грод. дзярж. гіст.-арх. музей; ГрДУ ім. Я. Купалы; абл. аддзял. Бел. добраахв. тав-ва аховы помн. гіст. і культ. ; рэдкал.: В.М. Царук [і інш.]. – Гродна: ГОУТ. – С. 54–56.
Беларускія музеі: Гісторыя. Хроніка. Сучаснасць. – Мн., 1998.
Витебщина архивная: история, фонды, персоналии (сер. ХІХ – ХХ вв.). – Мн.: БЕЛНІІДАД, 2002. – 213 с.
Государственный архив Витебской области и его филиал в Полоцке: Путеводитель. – Мн., 1972.
Гужалоўскі, А.А. Музеі Беларусі (1941–1991 гг.) / А.А. Гужалоўскі. – Мн.: НАРБ, 2004. – 218 с.
Закон Республики Беларусь «О Национальном архивном фонде и архивах в Республике Беларусь» от 6 октября 1994 г. с изменениями и дополнениями от 6 января 1999 г. // http://archives.gov.by/ Дата доступа: 10.05.2005.
Закон Рэспублікі Беларусь № 70-3 «Аб музеях і музейным фондзе Рэспублікі Беларусь» ад 12 снежня 2005 г.
Историческое краеведение Белоруссии: Учеб. пособие / Под ред. Э.М. Загорульского. – Мн., 1980.
Калбаска А.М. Музейны дыярыуш, ці Уваходзіны ў новую музеялогію. – Мн., 2001.
Калбаска, А.М. Агляд развіцця музейнай справы ў Беларусі (1971–1985) / Калбаска, А.М. // Беларускія музеі. Гісторыя, Хроніка. Сучаснасць. Музейныя сшыткі: навук. метад. зб. – Мінск: БелІПК, 1998. – С. 52–57.
Колбаско, А.Н. Деятельность музеев Белорусской ССР по воспитанию трудящихся на патриотических и трудовых традициях белорусского народа. 1917–1985 гг.: афтореф. дис. … канд. ист. наук / А.Н. Колбаско; МГПИ им. М. Горького. – Минск, 1990. – 20 с.
Карлюкевіч, А. Знойдзенае і … згубленае? / А. Карлюкевіч // “Веснік архівіста”. Беларускі археаграфічны штогоднік. Вып. 1. / рэд. кал. Р.П. Платонаў (гал. рэд.) і інш. – Мінск: БелНДІДАС, 2000. – С. 92–97.
Краеведение и музеи / сост. Н.А. Гроссман, Л.И. Капуста – Петрозаводск: тип. им. П.Ф. Анохина. 1992. – 198 с.
Краязнаўчая дзейнасць бібліятэк. – Мн., 1994.
Краязнаўчая работа Замоцкай сельскай бібліятэкі Чашніцкай ЦВС, як аснова адраджэння культуры і памяці / склад. Міцькавец С.В., Сцяпанава Т.Ф. – Віцебск: Абласная друкарня, 1992. – 32 с.
Курылёнак, В. Станаўленне асветніцкай работы музеяў на Беларусі / В. Курылёнак // Гісторыя: праблемы выкладання. 2003. – №3. – С. 56–59.
Лемяшонак У.В. Архіўная дакументалістыка у выданні хроніка-дакументальнай кнігі “Памяць”: магчымасці і стан [Электронны рэсурс]. – М.: РГГУ, 2003. Рэжым доступу: http://vestnik.rsuh.ru/51/hr51.htm. Дата доступу: 15.07. 2005.
Лютынскі В. З гісторыі музейнай справы ў Оршы // Аршанская газета. – 2001. – № 92, 93.
Музеі Беларусі. Museum Belarus: Інфармацыя аб музеях сістэмы Міністэрства культуры РБ. – Мн., 2001.
Мяшэчка, Я.М. Краязнаўства і музеі / Я.М. Мяшэчка // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. – 1973. – № 1. – С. 51.
Палажэнне аб музеі навучальна-выхаваўчай установы: Зацверджана загадам Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь № 697 ад 24 лістапада 1999 г. // Герасименко Н.П., Митрахович С.С. Маршрутами познания и воспитания: Пособие для учителей и руководителей туристско-экскурсионной работы. – Мн., 2001. – С. 265 – 270.
Пішчулёнак М.У. Віцебшчына архіўная // БГЧ. – 2002. – № 4. – С. 30 – 36.
Предеина, А.В. Краеведческая библиографическая деятельность областных универсальных научных библиотек Беларуси / А.В. Предеина. – Минск: ИК, 2002. – 16 с.
Российская музейная энциклопедия: В 2-х т. – М., 2001.
Селяменеў В. “На нашых паліцах – гісторыя” [НАРБ] // Беларуская мінуўшчына. – 1997. – № 2. – С. 7–10.
Соніч А. Нацыянальны гістарычны // БМ. – 1997. – № 5. – С. 24 – 27.
Туманов В.Е. Школьный музей: Методическое пособие. – М., 2003.
Шпыркова, И.Г. Общественные музеи Слонимщины / И.Г. Шпыркова. // Матэрыялы рэспубліканскай навукова-практычнай канферэнцыі “Музеі і развіццё гістарычнага краязнаўства” прысвечанай 70-годдзю Гродзенскага гісторыка-архіўнага музея, Гродна, 8–9 кастрычніка 1990 г. / Грод. дзярж. гіст.-арх. музей; ГрДУ ім. Я. Купалы; абл. аддзял. Бел. добраахв. тав-ва аховы помн. гіст. і культ.; рэдкал.: В.М. Царук [і інш.]. – Гродна: ГОУТ. – С. 67–68.
Шумейко М.Ф., Козак К.И., Селеменев В.Д. Архивоведение Беларуси: в 2-х ч. Мн., 1998.
Шумейко М.Ф. Роль исторического краеведения Беларуси в подготовке архивистов республики // Преподавание краеведения и москвоведения в высших учебных заведениях: Сборник / Сост. В.Ф. Козлов, С.О. Шмидт. – М.: АНО ИЦ “Москвоведение”, 2002. – 292 с. – С. 118–124.
Элькин, Г.Ю., Огрызко З.А. Школьные музеи: Пособие для учителей / Г.Ю. Элькин, З.А. Огрызко. – М.: Просвещение, 1972. – 123 с.
Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: артыкулы: архіў, НАРБ, НГАБ і інш.
Тэма 4. Школьнае краязнаўства
Сутнасць школьнага краязнаўства і яго выхаваўчыя магчымасці. Краязнаўства на ўроках гісторыі
Асноўныя формы пазакласнай краязнаўчай работы ў школе
Арганізацыя і дзейнасць факультатыву па краязнаўству
Афармленне краязнаўчай экспазіцыі і праца па стварэнню аўтарскай канцэпцыі музея
Арганізацыя і правядзенне краязнаўчай экскурсіі і паходу
Літаратура
Барыс, С. Краязнаўства ў школе. Якім яму быць? / С. Барыс // Беларускі гістарычны часопіс. – 2003. – № 4. – С. 76–77.
Барысенка М. Родная гісторыя ля кожнага. З нагоды 50-годдзя станаўлення школьнага турызму і краязнаўства на Магілеўшчыне // Краязнаўчая газета. – 2007. – № 38, кастрычнік. – С.3; КГ. – 2007. – № 39, кастрычнік. – С.3
Галіч, А.Э. Школьныя музеі – захавальнікі і прапагандысты нацыянальнай спадчыны / А.Э. Галіч // Детский туризм и краеведение Беларуси – Минск.: РИФТУР, 2003. – 104 с. – С. 55–66.
Гістарычнае краязнаўства – дзейсны фактар інтэнсіфікацыі навучальнага працэсу ў школе і ВНУ: тэзісы навукова-метадычнай канферэнцыі, г. Гродна, 27-28 кастр. 1994 / ГрДУ ім. Я. Купалы; кафедра гіст. Беларусі; склад. Крэнь І.П. (гал. рэд.). [і інш.]. – Гродна: ГОУТ, 1994. – 112 с.
Жуковский, А.С. Школьный музей боевой и революционной славы / А.С. Жуковский. – Минск: Народная асвета, 1973. – 136 с.
Иванов, П.В. Основы школьного краеведения / П.В. Иванов. – Петрозаводск: Изд-во ПГУ, 1986. – 106 с.
Историческое краеведение Белоруссии: учебное пособие для исторических факультетов вузов республики; под ред. Э.М. Загорульского. – Минск: Изд. БГУ им. В.И. Ленина, 1980. – 263 с.
Корзюк, А. Проведение уроков-экскурсий в музеях при изучении истории Беларуси в средней школе / А. Корзюк // Гісторыя: праблемы выкладання. 2003. – № 4. – С. 43.
Куликов, В.М. Школьный туризм. Концепция с критическими оценками современного состояния (28 тезисов) / В.М. Куликов // Вестник детско-юношеского туризма в России № 3 (23), 1997 (16-24) [Электронны рэсурс]. 2002. Рэжым доступу: http://kraevedenie.chat.ru/articls/kulikov.htm. Дата доступу: 15.08. 2005.
Методика историко-краеведческой работы в школе / под ред. Н.С. Борисова, – М.: Просвещение, 1982. – 123 с.
Методические рекомендации по выявлению, описанию и сбору народного творчества при создании школьного краеведческого музея / Вит. обл. кр. музей. – Витебск: Витебская областная типография, 1982. – 32 с.
Методические рекомендации учителю-стажеру по сбору краеведческого материала (досоветский период) / сост. Я.Н. Мараш. – Гродно: ГОУТ, 1988. – 23 с.
Мешечко, Е.Н. Развитие краеведения в Беларуси и современность / Е.Н. Мешечко // Краеведение в учебно-воспитательном процессе школ и вузов: материалы республиканской научно-практической конференции, Брест, 16–17 октября 2003 г. / БрГУ им. А.С. Пушкина; гл. ред. С.Г. Рачевский. – Брест: Изд-во БрГУ им. А.С. Пушкина, 2003. – С. 9–15.
Міхальчук, М.П. Фарміраванне патрыятызму будучых настаўнікаў сродкамі краязнаўства (на матэрыялах ВНУ Беларусі): автореф. дис. канд. пед. наук.: (13.00.06) / М.П. Міхальчук; БДПУ. – Мінск, 1997. – 16 с.
Милонов, Н.П. Изучение истории области в средней школе / Н.П. Милонов. – М.: Просвещение, 1960. – 83 с.
Музеі школ і ПТВ Віцебскай вобласці: даведнік / склад. А.В. Куржалаў. – Віцебск: друкарня ім. Камінтэрна, 1995. – 95 с.
Півавар, М.В. Клуб “Дзвіна” – асяродак гістарычнага краязнаўства ў школе / М.В. Півавар // Народная асвета. – 2005. – № 3. – С. 49–52.
Риц, М.А. Краеведение – живая школа воспитания. (Из опыта работы СШ 2 г. Верхнедвинска) / М.А. Риц. – Минск: Народная асвета, 1966. – 32 с.
Российская музейная энциклопедия: В 2-х т. – М., 2001.
Рывкин М.С. Из опыта внеклассной краеведческой работы по истории. М.-Л.: Академия педагогических наук, 1961. – 40 с.
Сергеева, И.С. Краеведческая работа в школе / И.С. Сергеева, В.И. Сергеев. – М.: Акад. Пед. наук СССР, 1974. – 134 с.
Сураго, Т.Н. Экспозиция школьного музея во внекласной работе / Т.Н. Сураго // Матэрыялы рэспубліканскай навукова-практычнай канферэнцыі “Музеі і развіццё гістарычнага краязнаўства” прысвечанай 70-годдзю Гродзенскага гісторыка-архіўнага музея, Гродна, 8–9 кастрычніка 1990 г. / Грод. дзярж. гіст.-арх. музей; ГрДУ ім. Я. Купалы; абл. аддзял. Бел. добраахв. тав-ва аховы помн. гіст. і культ. ; рэдкал.: В.М. Царук [і інш.]. – Гродна: ГОУТ. – С. 68–69.
Туманов, В.Е. Школьный музей. Методическое пособие / В.Е. Туманов. – М.: ЦДЮТиК, 2003. – 154 с.
Фядута, В.У. Месца i роля школьнага гiстарычнага краязнаўства ў фармiраваннi нацыянальнай самасвядомасцi вучняў / В.У. Фядута // Сайт Гродненского государственного унивеситета им. Я. Купалы [Электронны рэсурс]. – 2004. Рэжым доступу: http://www.grsu.unibel.by /~littc/html/confer/publ/97/etnas97/ch11.html. Дата доступу: 09.10.2005.
Чорны, Д. М. Краязнаўчая работа ў школе. З вопыту Клецкай СШ № 2 / Д. М. Чорны. – Мінск.: Народная асвета, 1976. – 62 с.
Школьные туристские маршруты по Белоруссии. – Минск: Народная асвета, 1969. – 126 с.