Файл: 1. сімдіктер мен жануарлар биотехнологиясы.docx

сарысулар.Люминесцентті. Арнайы антиденелер бар иммундыққосылыстар - олар арнайыбояғыштыңəсерінен жарқырайды.Антиглобулин - композицияда адамның немесе қоянның сарысуындағыиммуноглобулиндергеантиденелербар.RIF,ELISAанықтауүшінсарысуқолданылады.ИМУНОБИОЛОГИЯЛЫҚДƏРІЛЕРТОПТАРЫ(А.А.Воробьевбойынша)1-топ - тірі немесе өлген микроорганизмдерден алынған UPS немесеарнайыпрофилактикаға арналған микробтықөнімдер жəнеемдеуəдістері:вакциналар,бактериофагтар,пробиотиктер;2топ–антиденелернегізіндегіUPS:сарысу,иммуноглобулиндер,иммунотоксиндер,антиденелер-ферменттер,рецепторлықантиденелер, мини-антиденелер;

3. 
   топ – иммунокоррекцияға, емдеуге арналған иммуномодуляторлар жəне инфекциялық жəне инфекциялық емес профилактика
   

аурулар,иммундықтапшылықтар:экзогендікжəнеэндогендікиммуномодуляторлар;

3. 
   топ – адаптогендер – күрделі химиялық заттар өсімдік текті, кең
   

əрекетететінбиологиялықбелсенділікспектріиммундық жүйе;

3. 
   топ – диагностикалық препараттар мен жүйелер инфекциялық жəне спецификалық диагноз жұқпалы емес аурулар.
   

ДИАГНОСТИКАЛЫҚ ДƏРІЛЕРСарысудиагностикасы(құрамындабелгіліантиденелербарпрепараттар,белгісіздіанықтауүшінқолданыладықоздырғыш-серотиптеу)АгглютинациялаутұндыруГемолитикалықБелгіленгенсарысу(фторхромдар,ферменттернемесерадиоактивтіизотоптар)АнтиглобулинЭритроциттік антиденелерінің диагностикасыДИАГНОСТИКАЛЫҚСарысу АЛУБірнешеретжануардыиммундау(қоян)КорпускулярлыəдіспенМолекуляырды антигенмен

---

Жануарэритроциттерімен(қой)АдамиммуноглоболиндеріменСпецификалықантиденелердіөндіру\АдсорбцияЖануарлардыңэритроциттерінешөгуФторхромдардың,ферменттердің,радиоизотоптардыңқосылуы

4. Медициналық жəне ветеринарлық биотехнология қызметіндігі жасуша биохимиясы, молекулалық биология, молекулалық генетика, иммунология, мед-қ диогностика саласындағы жетістіктер.

Медициналық генетиканың дамуына молекулалық генетика ашқан ғылымижаңалықтардыңтигізетінəсерізор.Осызаманныңмолекулалықгенетиканыңнегізгішешетін мəселесі — тұқым қуалаушылықтың молекулалық негізін анықтап, оныңмеханизмін зерттеу. Бұл — жасуша тіршілігін жəне тірі жүйедегі организмдердіңбарлық деңгейдегі биологиялық бағыну тəртібін анықтайды. Бүгінгі таңда тұқымқуалайтын 1 мыңнан аса ауру түрлері бар, соның 400-ден астамы бір ғана генмутациясыныңсебебінен болады.Жаңа туылған нəрестелердіңорта есеппен5%-ындағыкемтарлықолардыңгенетикалықматериалынатікелейбайланысты.Гендіктерапия ауру адамның соматикалық немесе ұрықтық (алғашқы дамуы стадиясында)клеткасындағы кемістікті түзетумен байланыстырыла жүргізіледі. Бірақ мұндайемдеудіңқиыншылығы—генніңжеткізілумеханизміментығызбайланысты,яғнигенқажетті жасушаға дұрыс жеткізіліп, организмнің жұмыс істеу қабілеті жақсарып, оғанешқандай қауіп-қатер төнбеуі керек. Қазіргі уақытта гендік терапия тұқым қуалайтынауруларға бейім адамдарды, жұқпалы, тағыда басқа ауруларды емдеуде жиіқолданылады. Мысалы, меланома, гемофилия, анемия, гиперхолестеринемия,Паркинсон ауруы,Дюшени бұлшық ет дистрофиясы, атеросклероз. Болашақтамолекулалық генетиканың жетістіктерін тек тұқым қуалайтын ауруларды ғана емес,қатерліісікжəнесозылмалывирустықинфекцияауруларынемдеудеқолданукөзделіпотыр.Микроорганизмдер генетикасының дамуына жəне көптеген антибиотиктердің

---

ашылуына байланысты генетика дəрі-дəрмек өндірісінде де ерекше орын алады.Мыңдағанадамдардыңөмірінаманалыпқалғанантибиотиктердіңкеңқолданысқаиеболуы олардың продуценттерінде тұқым қуалайтын өзгерістердің қолдан жасалуынабайланысты болады. Ондай мутациялар ультракүлгін сəулелері, химиялық агенттержəнерентген сəулелерімен əсер етуарқылы алынады.Экологиялықгенетиканыңмаңыздыбірмəселесі–адампайдаланатынəртүрліфизикалықжəнехимиялықфакторлардыңмутагендікəсерлерінзерттейбілу.Мутагендердің таралуы аномальды гендерді көбейтеді, соның салдарынан тұқымқуалайтынаурулардыңсаныартады.Сондықтанмедицинада,ауылшаруашылығындажəне тамақ өнеркəсібінде қолдануға арналған əрбір жаңа əсер етуші зат генетикалықтұрғыданзерттелуге тиісті.Генетиканың қазіргі даму кезеңі (1955 жылдан осы уақытқа дейін) тұқым қуалауқұбылыстарын молекулалық деңгейде зерттеумен сипатталады. Генетиканыңдамуыныңосыкезеңіндеашылғанжаңалықтардыжайғанасанапайтудыңөзікөпорыналареді,дегенменосыжетістіктердіңкейбіреулерінатапөтейік,олар:Генетикалықкодтыңанықталуы;Генніңхимиялықсинтезі;Кері транскрипция құбылысының табылуы;Гендердіңэкзон–интронқұрыоымыныңашылуыРекомбинанттықДНҚтехнологиясы;Генетикалықжəнеклеткалықинженериябойыншажұмыстардыңдамуы.Қазіргі уақытта клеткалық жəне генетикалық инженерияның көптеген əдістерібиотехнологияның практикалық мақсаттары үшін пайдаланыла бастады. Жоғарыдааталғантізімніңгенетиканыңжасғылымболатұрғандадаөтезоржетістіктергежеткенғылымекендігні көрсетеді.Жұқпалыаурулардызертханалық

---

диагностикалаудаиммунологиялықəдістеркеңіненқолданылады.Аурудыңэтиологиясыаурудыңалғашқыкүндеріндеалынғансынамаменсалыстырғандареконвалесценттіңқансарысуындапатогенгеантиденелердіңжоғарылауынегізіндедебелгіленеді.Зерттеунегізіндетұрғындардыңтұмау сияқты жаппай инфекцияларға иммунитеті зерттеліп, профилактикалықегулердіңтиімділігі де бағаланады.ИммунологиялықəдістердіңдамуынаиммунокомпетенттіВ-лимфоцитжасушасыментышқанның миеломасы жасушасының қосылуы нəтижесінде алынған гибридомаөндіретінмоноклоналдыантиденелердіқұруықпалетті.Моноклональдыантиденелерантигеннің спецификалық детерминантына комплементарлы антиденелердің тек бірғана химиялық біртекті популяциясын алып жүреді, бұл ақуыздардың жұқадифференциациясына мүмкіндік береді. Иммунологиялық зерттеу əдісінің дамуыреагенттерді жақсарту (антигендер мен антиденелердің тазалығы), реакциялардыорнатудың автоматтандырылған жүйелерін құру жəне олардың аспаптық есебібойыншада жүреді.

5. 1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   38

---

Жасуша биохимиясы, молекулалық биология, молекулалық генетика,

иммунология,медициналықдиагностикажетістіктерінмедициналықжəневетеринарлықбиотехнологиядақолдануынқарастырыңыз.Зерттеулердіңмолекулалы-генетикалықəдістеріжəнеолардыңмедициналықəдістері.

1. 
   Цитогенетикалық-адамның хр-рын микроскоп арқылы зерттеуге негізделген əдітер тобы. Хр-лық ауруларға диагноз қоюда пайдаланады. Ең кеңінен таралғаны-кариотиптеу.
   

Криотиптік зерттеу арқылы хр-ң саны мен құрылысындағы өзгерістердіанықтауға болады. Хр-лар митоздың метафаза кезеңінде зерттеледі. Хр-дызерттеу-ңжаңаəдісіфлюоресценттікгибридизациялау(Фищəдісі).Олүшін хр-дағы сəйкес бөлікпен комплментарлы байланыстан белгілінуклеотидтік құрамы бар бір тізбектік ДНҚ кесінділері-ДНҚ зонтқолданылады. Егер мұндай ДНҚ зонтты флюоресцентті тағбамен белгілесемикроскоптан қарағанда жарық нүкте сол зонттың хр-да орн-қан орнынкөрсетіп тұрады.Экспресс əдісі-тез жəне жеңіл орындалатын бастапқы диагностикалауəдісі. Бұл əдісте аз мөлшерде оңай алынатын материал қан, зəр, ауызқуысының қырындысы қолданады. Бұл əдіс Барр денешігінің саны арқылыкариотиптегіХхр-ныңсанын анықтауғамүмкіндікбереді.

2. 
   Молекулалық-генетикалық əдіс-ДНҚ-ң құрылысындағы өзгерістерді 1ші реттік нуклеотидтік қатарына дейін анықтауға мүмкіндік беретін əртүрлі əдістер тобы. Бірнеше түрі бар:
   

1. 
   ДНҚ кесінділерін алу- ДНҚ-ны барлық ядросы бар клеткалардан алуға болады.
   

-перифериялыққанлейкоцидтері;-хорион-анион сұйықтығы-фибробласттар

2. 
   -ауыз қуысының кілегейлі қабығының қырындысы
   

-шашАлынғанДНҚ-ныбарлықəдістергеқолдануғаболады.Аурудын/егетерозиготалытасымалдаушынынақты диагностикалауүшін қысқаДНҚкесінділеріжеткілікті.ДНҚ

---