Файл: Ист. Бел - Методичка.doc

Віцебскі дзяржаўны універсітэт імя п.М.Машэрава

Кафедра гісторыі Беларусі

Гісторыя Беларусі

вучэбна-метадычны комплекс

для студэнтаў дзеннай і завочнай форм навучання

Віцебск, 2011

Аўтар: доктар гістарычных навук, прафесар Мандрык І.У.

Мандрык І.У. Гісторыя Беларусі (у кантэксце сусветнай гісторыі): Рабочая вучэбная праграма для студэнтаў факультэта эканомікі і права дзеннай і завочнай форм навучання

У адпаведнасці з вучэбнай праграмай па гісторыі Беларусі ў кантэксце з сусветнай гісторыяй рабочая вучэбная праграма змяшчае тлумачальную запіску, тэматычны план, змест лекцыйнага курса, планы семінарскіх заняткаў і кіруемай самастойнай работы, асноўную і дапаўняльную літаратуру да кожнага занятка і курса.

У межах сучасных падыходаў да вывучэння дадзенай дысцыпліны для студэнтаў вызначаны агульныя патрабаванні да фарміравання сацыяльна-асобных кампетэнцый выпускніка вышэйшай школы.

І. Тлумачальная запіска

Вучэбна-метадычны комплекс па курсу «Гісторыя Беларусі» распрацаваны ў адпаведнасці з тыпавой вучэбнай праграмай для вышэйшых навучальных устаноў (зацверджана Міністэрствам адукацыі Рэспублікі Беларусь 15.04.2008 г., рэгістрацыйны № ТД-СГ.009/тып.).

Ен прызначаны для рэалізацыі на першай ступені вышэйшай адукацыі ў рамку цыкла сацыяльна-гуманітарных дысцыплін. Яго адметнымі асаблівасцямі, з'яўляюцца: абноўлены змест, акцэнтуацыя на кампетэнтнасны падыход у навучанні, значнае павелічэнне ролі самастойнай працы студэнта ў рамках сумеснага супрацоўніцтва выкладчыка і студэнта.

Змест вучэбна-метадычнага комплекса па гісторыі Беларусі складзен з улікам абодвух варыянтаў тыпавой праграмы. Тут улічаны адукацыйны стандарт, структураван па раздзелах. Навукова-тэарэтычны змест па дысцыпліне прадстаўлены ў кантэксце цывілізацыйнага і рэгіянальнага развіцця на аснове храналагічна-тэматычнага прынцыпу. У кожным раздзеле сфармулявана праблематыка лекцыйных, практычных заняткаў, самастойнай працы студэнтаў. Адначасова дадзены варыянт структуяраваны па модулях.

Вучэбна-метадычны комплекс па дысцыпліне адлюстроўвае спецыялізацыю ВНУ, уласныя навукова-метадычныя прыхільнасці і прафесійны вопыт прафесарска-выкладчыцкага складу кафедры.

Вывучэнне дысцыпліны «Гісторыя Беларусі» разлічана на 102 навучальныя гадзіны, з іх больш 50% – аўдыторныя, астатнія гадзіны прызначаны на кіруемую самастойную работу. На завочным адзяленні на аўдыторныя заняткі адводзіцца 16 гадзін, з іх 10 – на лекцыйны курс, 6-10 – на семінарскія заняткі. Каля 60% вучэбнага матэрыялу студэнты гэтага адзялення вывучаюць самастойна, згодна з выкладзеным планам. Прадугледжана таксама напісанне кантрольнай работы.

Вынікі вывучэння кожнага раздзела на дзённым адзяленні прадугледжваюць правядзенне кантралюемай самастойнай работы. Вывучэнне і пазнанне прадмета ў цэлым завяршаецца як на дзённым так і на завочным адзяленні экзаменам з абавязковым выкарыстаннем крытэрыяў, зацверджаных Міністэрствам адукацыі Рэспублікі Беларусь.

1. Мэты і задачы дысцыпліны «Гісторыя Беларусі»

Асноўнымі мэтамі пры вывучэнні гісторыі Беларусі з’яўляецца фарміраванне і развіццё сацыяльна-асобасных кампетэнцый студэнтаў, якія забяспечваюць іх самавызначэнне ў сістэме каштоўнасцей, выпрацаваных у працэсе гістарычнага развіцця беларускага народа і станаўлення суверэннай беларускай дзяржавы, выхаванне на гэтай аснове пачуцця прыналежнасці да лёсу краіны і яе гісторыі, якія вядуць да свядомага выканання грамадзянскіх і сацыяльна-прафесійных задач.

Для рэалізацыі пазначаных вышэй мэт прадугледжваецца вырашэнне наступных задач:

• засваенне і выкарыстанне вучэбнай гістарычнай інфармацыі, звязанай з аналізам заканамернасцей і асаблівасцей дзяржаўна-палітычнага, сацыяльна-эканамічнага, канфесійнага, культурнага і духоўнага развіцця беларускага народа і фарміраванне на гэтай аснове здольнасці да самарэалізацыі ва ўмовах сучаснай сацыякультурнай сітуацыі;

• усведамленне студэнтамі сістэмы матэрыяльных, культурных і духоўных каштоўнасцей беларускага народа, якія служаць рэтраспектывай для аналізу сучаснасці і вызначэння перспектыў будучай жыццядзейнасці;

• фарміраванне гатоўнасці выпускніка вышэйшай школы як грамадзяніна Рэспублікі Беларусь спрыяць далейшаму развіццю сваёй краіны.

У выніку вывучэння дысцыпліны студэнт павінен:

ведаць:

• асноўныя тэорыі грамадскага развіцця, асаблівасці фармацыйнага і цывілізацыйнага падыходаў да вывучэння гісторыі Беларусі;

• этапы фарміравання беларускага народа ў розныя гістарычныя перыяды;

• гістарычныя мадэлі мадэрнізацыі грамадства і дзяржавы, савецкі вопыт мадэрнізацыі і цывілізацыйнага развіцця беларускага грамадства;

• дасягненні ў развіцці матэрыяльнай і духоўнай культуры і культурна-гістарычную спадчыну беларускага народа;

• этапы станаўлення форм дзяржаўнасці на тэрыторыі Беларусі, беларускай дзяржаўнасці і дзяржаўнага суверэнітэту Рэспублікі Беларусь;

• месца і ролю беларускіх зямель у геапалітычных працэсах у розныя гістарычныя перыяды, уклад беларускага народа ў Перамогу над фашызмам, значэнне і месца суверэннай Рэспублікі Беларусь у сучасным свеце;

умець:

• прымяняць фармацыйны і цывілізацыйны падыходы да вывучэння гісторыі пры характарыстыцы асаблівасцей гістарычнага развіцця беларускага народа;

• характарызаваць умовы і вынікі фарміравання беларускага народа ў розныя гістарычныя перыяды;

• ажыццяўляць параўнальны аналіз рэформ і рэвалюцый у працэсе мадэрнізацыі беларускага грамадства, ацэньваць вынікі дзейнасці савецкай грамадска-палітычнай сістэмы ў БССР, вызначаць сутнасныя характарыстыкі беларускай мадэлі сацыяльна-эканамічнага развіцця;

• тлумачыць уплыў розных культурна-цывілізацыйных фактараў на развіццё Беларусі і ацэньваць асноўныя дасягненні ў развіцці матэрыяльнай і духоўнай культуры, выкарыстоўваць культурна-гістарычную спадчыну ў сваёй прафесійнай дзейнасці і ўзбагачаць яе;

• аналізаваць працэс станаўлення беларускай дзяржаўнасці, афармлення і ўмацавання суверэнітэту Рэспублікі Беларусь;

• характарызаваць геапалітычнае становішча беларускіх зямель у розныя гістарычныя перыяды, ацэньваць значэнне Перамогі савецкага народа ў Вялікай Айчыннай вайне, аналізаваць месца і ролю суверэннай Рэспублікі Беларусь ва ўмовах глабалізацыі сусветных працэсаў.

2. Агульныя патрабаванні да фарміравання сацыяльна-асобасных кампетэнцый выпускніка

Агульныя патрабаванні да фарміравання сацыяльна-асобасных кампетэнцый выпускніка вызначаюцца наступнымі прынцыпамі:

• гуманізацыі як прыярытэтным прынцыпам адукацыі, які забяспечвае асобасна-арыентаваны характар адукацыйнага працэсу і творчую рэалізацыю выпускніка;

• фундаменталізацыі, які спрыяе арыентацыі зместу дысцыплін сацыяльна-гуманітарнага цыкла на выяўленне сутнасных асноў і сувязей паміж разнастайнымі працэсамі навакольнага свету, прыродазнаўчанавуковым і гуманітарным веданнем;

• кампетэнтнаснага падыходу, які вызначае сістэму патрабаванняў да арганізацыі адукацыйнага працэсу, накіраваных на ўзмацненне яго практыкаарыентаванасці, павышэнне ролі самастойнай працы студэнтаў па вырашэнні задач і сітуацый, што мадэлююць сацыяльна-прафесійныя праблемы, фарміраванне ў выпускнікоў здольнасці дзейнічаць у зменлівых жыццёвых умовах;

• міждысцыплінарнасці і інтэгратыўнасці сацыяльна-гуманітарнай адукацыі, рэалізацыя якога забяспечвае цэласнасць вывучэння гуманітарных ведаў і іх ўзаемасувязі з сацыяльным кантэкстам будучай прафесійнай дзейнасці выпускніка.

У працэсе сацыяльна-гуманітарнай падрыхтоўкі па гісторыі Беларусі студэнт павінен развіць такія метапрадметныя кампетэнцыі як:

• валоданне метадамі сістэмнага і параўнальнага аналізу;

• сфарміраванасць крытычнага мыслення;

• валоданне ўменнямі праектавання і прагназавання;

• уменне вучыцца, павышаць кваліфікацыю на працягу ўсяго жыцця;

У працэсе вывучэння гісторыі краіны у студэнта павінна фарміравацца самастойнасць, адказнасць, арганізаванасць, мэтанакіраванасць і іншыя матывацыйна-каштоўнасныя і эмацыйна-валявыя якасці.

3. Метады (тэхналогіі) навучання

3 ліку эфектыўных педагагічных методык і тэхналогій, якія спрыяюць уцягненню студэнтаў у пошук і кіраванне ведамі, набыццю вопыту самастойнага рашэння разнастайных задач, вылучаюцца:

• тэхналогіі праблемна-модульнага навучання;

• тэхналогія навучальна-даследчай дзейнасці;

• праектныя тэхналогіі;

• камунікатыўныя тэхналогіі (дыскусія, прэс-канферэнцыя, мазгавы штурм, навучальныя дэбаты і іншыя актыўныя формы і метады);

• гульнявыя тэхналогіі, у рамках якіх студэнты ўдзельнічаюць у дзелавых, ролевых, імітацыйных гульнях, і інш.