Файл: йде оытылатын балаларды жалпы білім беру мектебіні Оу бадарламаларымен оыту бойынша дістемелік сынымдар.docx
ВУЗ: Не указан
Категория: Не указан
Дисциплина: Не указана
Добавлен: 04.12.2023
Просмотров: 772
Скачиваний: 1
ВНИМАНИЕ! Если данный файл нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам.
ҮЙДЕ ОҚЫТЫЛАТЫН БАЛАЛАРДЫ ЖАЛПЫ БІЛІМ БЕРУ МЕКТЕБІНІҢ ОҚУ БАҒДАРЛАМАЛАРЫМЕН ОҚЫТУ БОЙЫНША ӘДІСТЕМЕЛІК ҰСЫНЫМДАРБілім алуға құқығын қамтамасыз ету, білім алуғақажетті әлеуметтікэкономикалық жағдайлар жасау, тегін мектепалды, бастауыш,негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік білім алу ҚазақстанРеспубликасының азаматтары үшін білім беру саласындағы мемлекеттік кепілдіктерболып табылады [1]. Әлемдік тәжірибеде білім алуға тең қолжетімділіктіқамтамасыз ететін ең тиімді механизм ретінде инклюзивті білім беру танылды.Басқа көптеген мемлекеттер сияқты Қазақстан да инклюзивті бағыттағы жалпы білімберетін ұйым барлығы үшін орта білім беруді қамтамасыз ететін, сондай-ақ елдеинклюзивті қоғамды құру мен дамытуға ықпал ететін тиімді механизм екендігінмойындайды. Соңғы жылдары мүгедек балаларға білім берусаласындағы «тең мүмкіндіктер» доктринасына өту үрдісін айқындайтын өзгерістербілім беру процесі ерекше білім беруге қажеттілігі бар балаларды өмірге қажеттіғылымның негіздерін оқытып қана қоймай, баланың қоршаған ортаға бейімделуінқамтамасыз ететін әлеуметтік және тұлғалық маңызды өмірлік құзыреттерді қалыптастыратынындәлелдейді. Алайда, қазіргі таңда денсаулығына байланысты оқушылардың белгілібір бөлігі білім беру ұйымдарында емес, үйде оқытылуда. Қазақстан Республикасының заңнамасымен денсаулықжағдайына қарай ұзақ уақыт бойы орта бiлiм беру ұйымдарына бара алмайтыназаматтар үшін үйде тегін жеке оқыту (бұдан әрі – үйде оқыту) ұйымдастыруқарастырылған. Ерекше білім беруге қажеттілігі бар балаларды орта білімұйымдарында немесе арнайы білім беру ұйымдарында тәрбиелеу мен оқытумедициналық көрсеткіштерге байланысты мүмкін болмаған жағдайда ата-ананың(немесе заңды өкілдердің) мүддесін ескере отырып, белгіленген тәртіпте оқытуүйде жүргізіледі [1,2]. Стандартқа сәйкес үйде оқыту бойынша мемлекеттікқызмет заңды өкілдің өтініші (еркін түрде) бойынша дәрігерлік-консультациялықкомиссия анықтамасының және мүгедек балаларға ұсынылатын білім берубағдарламасы жөнінде психологиялық-медициналық-педагогтік консультацияқорытындысының негізінде бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беруұйымдарымен көрсетіледі [3]. Әлемдік тәжірибеде медициналықкөрсеткіштер бойынша мектепке бара алмайтын балаларды оқытуды ұйымдастыру үшін
екі модель қолданылады: үйде оқыту және қашықтан оқыту. Қазақстанның білім беру жүйесінде үйде білімалушылардың негізгі бөлігі оқытудың отбасылық ортасы мен саны шектеулімұғалімдер және арнайы педагогтердің келуін қарастыратын дәстүрлі түрде білімалады. Шын мәнінде, үйде оқыту білім берудің басқа да түрлерісияқты міндеттерді шешеді. Дегенмен, мектеп жағдайында оқытатын дәстүрлі түрденерекшеленетін оқытудың бұл процесінде берілген ұсынымдарда айқындалатын едәуіркүрделі өзгешеліктер бар. Әдістемелік ұсынымдарда негізгі ұғымдарды бір мәндеталқылау үшін денсаулық сақтау, халықты әлеуметтік қорғау және білім берусалаларындағы заңнамалық-нормативтік актілермен сәйкес келетін терминологиялықаппарат қолданылды: мүмкіндігішектеулі бала (балалар) - бұл белгіленген тәртіпте тұқым қуалаушылығына,туылғанына, жүре пайда болған жарақатына байланысты өмір әрекетінде белгілі біршектеулігі бар психикалық және (немесе) дене дамуында ауытқушылығы бар он сегізжасқа дейінгі бала (балалар); мүгедекбала - тұрмыс-тіршілігінің шектелуiне және оны әлеуметтiк қорғауқажеттiгiне әкеп соқтыратын, ауруларға, мертігулерге (жаралануға, жарақаттарға,контузияларға), олардың зардаптарына, кемiстiктерге байланысты организмфункциялары тұрақты бұзылып, денсаулығы нашарлаған он сегiз жасқа дейінгі адам;даму мүмкіндігі шектеулі балалар: естуқабілеті бұзылған (естімейтін, нашар еститін, кейіннен естімей қалғандар); көруқабілеті бұзылған (көрмейтін, нашар көретін, кейіннен көрмей қалған);тірек-қозғалыс аппараты бұзылған; сөйлеу тілі бұзылған; ақыл-ой кемістігі бар;психикалық дамуы тежелген; эмоциялық-еркi жағынан және мiнез-құлқы бұзылған;күрделi бұзылыстары бар, оның iшiнде соқыр-саңырау болып қалған балалар; ерекшебілім беруге қажеттілігі бар адамдар (балалар) - денсаулығына байланыстыбілім алуда ұдайы немесе уақытша қиындық көріп жүрген, арнайы, жалпы білімберетін оқу бағдарламалары мен қосымша білімнің білім беру бағдарламаларынқажет ететін адамдар; дене кемiстiгi– ағза мүшесінің (мүшелері) дамуының және (немесе) жұмыс iстеуiнiң ұзақ уақытбойы әлеуметтiк, медициналық және педагогикалық түзеу арқылы қолдауды қажетететін созылмалы бұзылуы; психикалықкемiстiк - адам психикасы дамуының және (немесе) жұмыс iстеуiнiң уақытшанемесе тұрақты кемiстiгi, соның iшiнде: сенсорлық бұзылыстардың салдары; сөйлеу
бұзылыстары; эмоциялық-еркi жағынан бұзылыстары; ми зақымдануының салдары;ақыл-ой дамуының бұзылыстары, соның iшiнде ақыл-ой кемістігі; психикалықдамуының тежелуi және осыған байланысты оқып-үйренудегі өзiндік қиындықтар; медициналық-әлеуметтiк сараптама -организм функциясының тұрақты бұзылуынан туындаған шектеулі тіршілік-тынысынбағалау негiзiнде куәландырылатын адамның әлеуметтiк қорғау шараларына дегенқажеттiлiктерiн белгiленген тәртiппен анықтау; психологиялық тексеру – мүмкіндігі шектеулі балалардың психикалықжағдайының ерекшелiктерi мен психикалық дамуындағы әлеуеттiк мүмкіндіктерінанықтау; педагогикалық тексеру–тиiстi жастағы балаларға арналған жас нормативтерiн ескере отырып, балалардыңақыл-ой жағынан даму ерекшелiктерiн және олардың ойын ойнауға, бiлiм алу менқарым-қатынас жасауға әлеуеттiк мүмкiндiктерiн анықтау; білім беру бағдарламасы – оқытудың мақсатын, нәтижелері менмазмұнын, білім беру процесін ұйымдастыруды және оларды іске асыру тәсілдерімен әдістерін, оқыту нәтижелерін бағалау өлшемшарттарын қамтитын білім берудіңнегізгі сипаттамаларының біртұтас кешені; арнайыбілім беру бағдарламалары – мүмкіндігі шектеулі балаларды оқытуға арналған бағдарламалар; оқу бағдарламасы – әрбір оқу пәні(сабақ) бойынша меңгерілуге тиісті білімнің, шеберліктің, дағдылар менбіліктіліктің мазмұны мен көлемін айқындайтын бағдарлама; оқу жоспары – тиісті білім беру деңгейінде білім алушылардың оқупәндерінің, сабақтарының (модульдерінің), практикаларының, өзге де оқу қызметітүрлерінің тізбесін, бірізділігін, көлемін (еңбекті қажетсінуін) және бақылаунысандарын регламенттейтін құжат; 1. Балаларды үйде оқытуды ұйымдастыру 1.1 «Үйде оқыту» түсінігініңмәні Әр түрлі елде әр заманда өмір сүрген Я. А. Коменский,Дж. Локк, И. Г. Песталоцци секілді педагогика ғылымының классиктері объективтіпедагогикалық теорияны құру үшін тәрбиелеу мен оқыту процестерінің табиғилыққасәйкестігіне жетекші рөлді белгілейді [4]. Оқытуды ұйымдастыру мұғалім мен оқушының өзараәрекеттестігі, оқытудың орны мен уақытының ерекшеліктері, оқушылар саны,оқытудың мақсаттары, құралдары, мазмұны, әдістері мен нәтижелері жағынан тұтас
жүйелі сипаттаманы көрсетеді. Қалауына қарамастан денсаулық жағдайынабайланысты қалыпты жалпы білім беретін мектепке бара алмайтын балалар болғанжағдайда, бұл балаларды жалпы білім беру процесіне қосудың басқа жолдарықарастырылады. Осындай жағдайлардың көбісінде дене жағынан ауыртпашылықсыз жәнепсихологиялық жағынан жайлы оқыту ортасы мен әрбір баланы оқыту үшін жеке ыңғайжасау қажет. Осы орайда, балаларды білім беру процесіне қосудың бір жолыретіндегі «үйде оқыту» зерттеушілердің үнемі назарын аудартатын объектболған. Ғылыми-әдістемелік және мерзімдік әдебиеттердегіавторлар әр түрлі синонимдік түсініктерді қолданады: «отбасылық білім беру»,«үй жағдайында оқыту», «үйде жеке оқыту», «үйде оқыту». Әрқайсысының белгілібір мағыналық жүктемесі бар. Бірақ барлық аталған түсініктер оқыту процесі үйжағдайында жүретіндігін білдіреді. Осы ұсынымдарда Қазақстан Республикасыныңнормативті-құқықтық құжаттарына сәйкес «үйде оқыту» ұғымы қолданылады. Зерттеушілердің пікірі бойынша, үйде оқыту отбасылықтәрбиенің көп ғасырлық тәжірибесінен айқындалған және кезеңдеп даму процесіндеқалыптасқан білім беру процесінің маңызды саласы ретінде қарастырылады.Ресейлік ғалым Л. Р. Аркатованың зерттеулерінде үйде оқытудың келесі дамукезеңдері белгіленген: − VI–IX ғ.ғ., тәлімгерлік әрекет элементтерінің туындауы; − Х–ХVғ.ғ., сарайдағы қалталы адамдардың балаларын үй жағдайында оқыту және«сауаттылық шеберлерімен» отбасылық оқу ; − XVI–XVII ғ.ғ., болашақ тақ мұрагерлеріне сарайда білім беру; − XVIIIғ.ғ., гувернерствоның дамуы, жергілікті ақсүйектер арасында отбасы жағдайындажалпы білім беру; − XVIIIғ. соңы мен XIX ғ. басы, үйде оқыту мен шіркеулік білім берудің жәнемемлекеттік білім беру мекемелерінде оқытудың қатар дамуы; гувернанткалар менүй тәлімгерлерінен ұлттық кадрлар даярлау; − XIXғ. 30 ж. – ХХ ғ. басы, үйде білім беруді оқу мекемелері мен гимназия жанындағымәртебелі пансиондардағы білімге теңестірілген азаматтық оқытудың бір түріретінде ресми мойындау; педагогикалық әдебиеттер мен басылымдарда үйде оқытудыңболашағы мен мәселелерін белсенді талқылау; − 1917 жылдан 1962 жылға дейін балаларды үйдеоқыту тәжірибесін тоқтату; − 1962 жылдан бастап үйде білім беруді науқас
балалар мен мүгедек балаларды мемлекеттік оқытудың бір түрі ретінде ресмимойындау [5]. «Үйде оқыту» түсінігінің заманауи ұлттық білім беружүйелерінің талаптарына сәйкес келетінжәне инклюзивті білім беру қағидаларына қарсы келмейтін кеңірек ашатынанықтамасы 2002 жылғы ТМД қатысушы-елдердің Парламентаралық Ассамблеясындақабылданған «Денсаулық мүмкіндігі шектеулі тұлғаларға білім беру (арнайы білімберу) туралы» Үлгілік заңында берілген. Үлгілік заңға сәйкес «... үйде оқыту –денсаулық жағдайына байланысты уақытша немесе тұрақты түрде білім берумекемесіне бара алмайтын жағдайда сәйкес білім беру ұйымының педагогикалыққызметкерлері, оның ішінде қашықтан оқыту құралдарын қолдану арқылы үйде оқытуіске асырылатын тұлғаның жалпы білім беретін және кәсіптік білім берубағдарламаларын меңгеруі». Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңы бойыншажеке адамның қажеттіліктері мен мүмкіндіктері ескеріле отырып, білім берубағдарламаларының мазмұнына, білім берудің әрбір деңгейін алуға қол жеткізужағдайларының жасалуына қарай оқыту күндізгі, кешкі, сырттай оқу, экстернатжәне ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар адамдар (балалар) үшін қашықтықтаноқыту нысанында жүзеге асырылады. Жалпы алғанда, түсініктің мәнін анықтауда көптегензерттеушілер мен практиктер үйде оқыту – бұл білім беру немесе оқыту формасыемес, ерекше білім беруге қажеттілігі бар балаларды оқыту процесін ұйымдастыружағдайлары деген пікірді ұстанады [6]. 1.2 Үйде оқыту процесініңнормативті-құқықтық негіздері Қазақстандық білім беру жүйесінде денсаулық жағдайынабайланысты ұзақ уақыт бойы орта білім беру ұйымдарына бара алмайтын балаларүшін үйде жеке тегін оқыту қарастырылады. Үйде жеке тегін оқытуға «Дәрігерлік-консультациялықкомиссияның қызметі туралы ережені бекіту туралы» Қазақстан РеспубликасыДенсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 5 мамырдағы № 321бұйрығына сәйкес үйде оқыту мерзімі көрсетілген баланың денсаулық жағдайытуралы дәрігерлік-консультациялық комиссияның қорытындысы негіз болып табылады.Баланың сырқатына байланысты қорытындыда көрсетілген үйде оқыту мерзімі бірайдан оқу жылының соңына дейін болуы мүмкін. Мүгедектік тағайындалған жағдайдаҚазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы
екі модель қолданылады: үйде оқыту және қашықтан оқыту. Қазақстанның білім беру жүйесінде үйде білімалушылардың негізгі бөлігі оқытудың отбасылық ортасы мен саны шектеулімұғалімдер және арнайы педагогтердің келуін қарастыратын дәстүрлі түрде білімалады. Шын мәнінде, үйде оқыту білім берудің басқа да түрлерісияқты міндеттерді шешеді. Дегенмен, мектеп жағдайында оқытатын дәстүрлі түрденерекшеленетін оқытудың бұл процесінде берілген ұсынымдарда айқындалатын едәуіркүрделі өзгешеліктер бар. Әдістемелік ұсынымдарда негізгі ұғымдарды бір мәндеталқылау үшін денсаулық сақтау, халықты әлеуметтік қорғау және білім берусалаларындағы заңнамалық-нормативтік актілермен сәйкес келетін терминологиялықаппарат қолданылды: мүмкіндігішектеулі бала (балалар) - бұл белгіленген тәртіпте тұқым қуалаушылығына,туылғанына, жүре пайда болған жарақатына байланысты өмір әрекетінде белгілі біршектеулігі бар психикалық және (немесе) дене дамуында ауытқушылығы бар он сегізжасқа дейінгі бала (балалар); мүгедекбала - тұрмыс-тіршілігінің шектелуiне және оны әлеуметтiк қорғауқажеттiгiне әкеп соқтыратын, ауруларға, мертігулерге (жаралануға, жарақаттарға,контузияларға), олардың зардаптарына, кемiстiктерге байланысты организмфункциялары тұрақты бұзылып, денсаулығы нашарлаған он сегiз жасқа дейінгі адам;даму мүмкіндігі шектеулі балалар: естуқабілеті бұзылған (естімейтін, нашар еститін, кейіннен естімей қалғандар); көруқабілеті бұзылған (көрмейтін, нашар көретін, кейіннен көрмей қалған);тірек-қозғалыс аппараты бұзылған; сөйлеу тілі бұзылған; ақыл-ой кемістігі бар;психикалық дамуы тежелген; эмоциялық-еркi жағынан және мiнез-құлқы бұзылған;күрделi бұзылыстары бар, оның iшiнде соқыр-саңырау болып қалған балалар; ерекшебілім беруге қажеттілігі бар адамдар (балалар) - денсаулығына байланыстыбілім алуда ұдайы немесе уақытша қиындық көріп жүрген, арнайы, жалпы білімберетін оқу бағдарламалары мен қосымша білімнің білім беру бағдарламаларынқажет ететін адамдар; дене кемiстiгi– ағза мүшесінің (мүшелері) дамуының және (немесе) жұмыс iстеуiнiң ұзақ уақытбойы әлеуметтiк, медициналық және педагогикалық түзеу арқылы қолдауды қажетететін созылмалы бұзылуы; психикалықкемiстiк - адам психикасы дамуының және (немесе) жұмыс iстеуiнiң уақытшанемесе тұрақты кемiстiгi, соның iшiнде: сенсорлық бұзылыстардың салдары; сөйлеу
бұзылыстары; эмоциялық-еркi жағынан бұзылыстары; ми зақымдануының салдары;ақыл-ой дамуының бұзылыстары, соның iшiнде ақыл-ой кемістігі; психикалықдамуының тежелуi және осыған байланысты оқып-үйренудегі өзiндік қиындықтар; медициналық-әлеуметтiк сараптама -организм функциясының тұрақты бұзылуынан туындаған шектеулі тіршілік-тынысынбағалау негiзiнде куәландырылатын адамның әлеуметтiк қорғау шараларына дегенқажеттiлiктерiн белгiленген тәртiппен анықтау; психологиялық тексеру – мүмкіндігі шектеулі балалардың психикалықжағдайының ерекшелiктерi мен психикалық дамуындағы әлеуеттiк мүмкіндіктерінанықтау; педагогикалық тексеру–тиiстi жастағы балаларға арналған жас нормативтерiн ескере отырып, балалардыңақыл-ой жағынан даму ерекшелiктерiн және олардың ойын ойнауға, бiлiм алу менқарым-қатынас жасауға әлеуеттiк мүмкiндiктерiн анықтау; білім беру бағдарламасы – оқытудың мақсатын, нәтижелері менмазмұнын, білім беру процесін ұйымдастыруды және оларды іске асыру тәсілдерімен әдістерін, оқыту нәтижелерін бағалау өлшемшарттарын қамтитын білім берудіңнегізгі сипаттамаларының біртұтас кешені; арнайыбілім беру бағдарламалары – мүмкіндігі шектеулі балаларды оқытуға арналған бағдарламалар; оқу бағдарламасы – әрбір оқу пәні(сабақ) бойынша меңгерілуге тиісті білімнің, шеберліктің, дағдылар менбіліктіліктің мазмұны мен көлемін айқындайтын бағдарлама; оқу жоспары – тиісті білім беру деңгейінде білім алушылардың оқупәндерінің, сабақтарының (модульдерінің), практикаларының, өзге де оқу қызметітүрлерінің тізбесін, бірізділігін, көлемін (еңбекті қажетсінуін) және бақылаунысандарын регламенттейтін құжат; 1. Балаларды үйде оқытуды ұйымдастыру 1.1 «Үйде оқыту» түсінігініңмәні Әр түрлі елде әр заманда өмір сүрген Я. А. Коменский,Дж. Локк, И. Г. Песталоцци секілді педагогика ғылымының классиктері объективтіпедагогикалық теорияны құру үшін тәрбиелеу мен оқыту процестерінің табиғилыққасәйкестігіне жетекші рөлді белгілейді [4]. Оқытуды ұйымдастыру мұғалім мен оқушының өзараәрекеттестігі, оқытудың орны мен уақытының ерекшеліктері, оқушылар саны,оқытудың мақсаттары, құралдары, мазмұны, әдістері мен нәтижелері жағынан тұтас
жүйелі сипаттаманы көрсетеді. Қалауына қарамастан денсаулық жағдайынабайланысты қалыпты жалпы білім беретін мектепке бара алмайтын балалар болғанжағдайда, бұл балаларды жалпы білім беру процесіне қосудың басқа жолдарықарастырылады. Осындай жағдайлардың көбісінде дене жағынан ауыртпашылықсыз жәнепсихологиялық жағынан жайлы оқыту ортасы мен әрбір баланы оқыту үшін жеке ыңғайжасау қажет. Осы орайда, балаларды білім беру процесіне қосудың бір жолыретіндегі «үйде оқыту» зерттеушілердің үнемі назарын аудартатын объектболған. Ғылыми-әдістемелік және мерзімдік әдебиеттердегіавторлар әр түрлі синонимдік түсініктерді қолданады: «отбасылық білім беру»,«үй жағдайында оқыту», «үйде жеке оқыту», «үйде оқыту». Әрқайсысының белгілібір мағыналық жүктемесі бар. Бірақ барлық аталған түсініктер оқыту процесі үйжағдайында жүретіндігін білдіреді. Осы ұсынымдарда Қазақстан Республикасыныңнормативті-құқықтық құжаттарына сәйкес «үйде оқыту» ұғымы қолданылады. Зерттеушілердің пікірі бойынша, үйде оқыту отбасылықтәрбиенің көп ғасырлық тәжірибесінен айқындалған және кезеңдеп даму процесіндеқалыптасқан білім беру процесінің маңызды саласы ретінде қарастырылады.Ресейлік ғалым Л. Р. Аркатованың зерттеулерінде үйде оқытудың келесі дамукезеңдері белгіленген: − VI–IX ғ.ғ., тәлімгерлік әрекет элементтерінің туындауы; − Х–ХVғ.ғ., сарайдағы қалталы адамдардың балаларын үй жағдайында оқыту және«сауаттылық шеберлерімен» отбасылық оқу ; − XVI–XVII ғ.ғ., болашақ тақ мұрагерлеріне сарайда білім беру; − XVIIIғ.ғ., гувернерствоның дамуы, жергілікті ақсүйектер арасында отбасы жағдайындажалпы білім беру; − XVIIIғ. соңы мен XIX ғ. басы, үйде оқыту мен шіркеулік білім берудің жәнемемлекеттік білім беру мекемелерінде оқытудың қатар дамуы; гувернанткалар менүй тәлімгерлерінен ұлттық кадрлар даярлау; − XIXғ. 30 ж. – ХХ ғ. басы, үйде білім беруді оқу мекемелері мен гимназия жанындағымәртебелі пансиондардағы білімге теңестірілген азаматтық оқытудың бір түріретінде ресми мойындау; педагогикалық әдебиеттер мен басылымдарда үйде оқытудыңболашағы мен мәселелерін белсенді талқылау; − 1917 жылдан 1962 жылға дейін балаларды үйдеоқыту тәжірибесін тоқтату; − 1962 жылдан бастап үйде білім беруді науқас
балалар мен мүгедек балаларды мемлекеттік оқытудың бір түрі ретінде ресмимойындау [5]. «Үйде оқыту» түсінігінің заманауи ұлттық білім беружүйелерінің талаптарына сәйкес келетінжәне инклюзивті білім беру қағидаларына қарсы келмейтін кеңірек ашатынанықтамасы 2002 жылғы ТМД қатысушы-елдердің Парламентаралық Ассамблеясындақабылданған «Денсаулық мүмкіндігі шектеулі тұлғаларға білім беру (арнайы білімберу) туралы» Үлгілік заңында берілген. Үлгілік заңға сәйкес «... үйде оқыту –денсаулық жағдайына байланысты уақытша немесе тұрақты түрде білім берумекемесіне бара алмайтын жағдайда сәйкес білім беру ұйымының педагогикалыққызметкерлері, оның ішінде қашықтан оқыту құралдарын қолдану арқылы үйде оқытуіске асырылатын тұлғаның жалпы білім беретін және кәсіптік білім берубағдарламаларын меңгеруі». Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңы бойыншажеке адамның қажеттіліктері мен мүмкіндіктері ескеріле отырып, білім берубағдарламаларының мазмұнына, білім берудің әрбір деңгейін алуға қол жеткізужағдайларының жасалуына қарай оқыту күндізгі, кешкі, сырттай оқу, экстернатжәне ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар адамдар (балалар) үшін қашықтықтаноқыту нысанында жүзеге асырылады. Жалпы алғанда, түсініктің мәнін анықтауда көптегензерттеушілер мен практиктер үйде оқыту – бұл білім беру немесе оқыту формасыемес, ерекше білім беруге қажеттілігі бар балаларды оқыту процесін ұйымдастыружағдайлары деген пікірді ұстанады [6]. 1.2 Үйде оқыту процесініңнормативті-құқықтық негіздері Қазақстандық білім беру жүйесінде денсаулық жағдайынабайланысты ұзақ уақыт бойы орта білім беру ұйымдарына бара алмайтын балаларүшін үйде жеке тегін оқыту қарастырылады. Үйде жеке тегін оқытуға «Дәрігерлік-консультациялықкомиссияның қызметі туралы ережені бекіту туралы» Қазақстан РеспубликасыДенсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 5 мамырдағы № 321бұйрығына сәйкес үйде оқыту мерзімі көрсетілген баланың денсаулық жағдайытуралы дәрігерлік-консультациялық комиссияның қорытындысы негіз болып табылады.Баланың сырқатына байланысты қорытындыда көрсетілген үйде оқыту мерзімі бірайдан оқу жылының соңына дейін болуы мүмкін. Мүгедектік тағайындалған жағдайдаҚазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы