Файл: Kirish Asosiy qism.docx

sulotlarinichiqarish.O'zbekistonRespublikasiPrezidentining2006yil9oktabrdagi484-sonli«O'zbekistonRespublikasining2007yilgiInvestitsiyadas¬turito'g'risida»giQarorigamuvofiqO'zbekistonRespublikasiIqtisodiyotvazirligitomonidanMoliyavazirligi,Tashqiiqtisodiyaloqalar,investitsiyalarvasavdovazirligi,boshqa manfaatdor vazir- liklar, idoralar va xo'jalik subyektlari bilan birgalikdaishlab chiqil- gan O'zbekiston Respublikasining 2007 yilgi Investitsiya dasturiningasosiyparametrlaritasdiqlandi.1.1.1-jadvalma'lumotlaridanko'rinadiki,2007yiluchuninves¬titsiyadasturlariga kapital qo'yilmalarning hajmi 4997475 million so'mni tashkil etganiholdauning73,5foizinimoliyalashtirishmanbalariningmarkazlashmaganinvestitsiyalaritashkiletadi.Bundakorxonavaaholimablag'lariyuqoriko'rsatkichlargaega.

2. 1   2   3   4   5   6

---

Investitsiya dasturining tarkibi va uni shakllantirish bosqichlari

Har yilgi O'zbekiston Davlat investitsiya dasturining qabul qilinishi alohidainvestorlarningimkoniyatlarvarejalarinimuvofiqlashtirishimkoniniberadi.O'zbekistonDavlatinvestitsiyadasturlariinvestorlaruchunishlabchiqarishtarmoqlari va yirik investitsiya loyihalari to'g'risida yangi ma'lumotlar beruvchimanbasifatidahamahamiyatlidir.Investitsiyadasturiningtahliliyqismirespublikaiqtisodiyotinirivojlantirishningasosiymakroiqtisodiyko'rsatkichlaribilano'zarobog'langanholdagi kapital qo'yilmalar hajmlari va moliyalashtirish manbalarini asoslashdan,dastursamaradorliginibaholash, loyiha-larnitanlabolishmezonlaridaniboratbo'ladi.Dasturningtahliliyqismitarkibidainvestitsiyalarningtakrorishlabchiqarishvatexno-logiktarkibinihisobgaolganholda,umumanDasturda,iqtisodiyotsektorlarivatarmoqlari,moliyalashtirishmanbalarivahududlar,amal¬gaoshirish yo'llari bo'yichakapitalqo'yilmalartarkibibelgilanadi.Dasturningyangiichkimahsuloto'sishiga,iqtisodiyotningtarmoqvahududiy o'zgarishi va import tarkibiga, ishlab chiqarish quvvatlari va ijtimoiy sohaobyektlariniishgatushirishhajmlarigata'siriningprognozlashtirilgannatijalarihisob-kitobqilinadi.Dasturning barcha hisob-kitoblari tadrijiy tarzda, respublikaning uch yillikdavrda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish prognozlari va investitsiya loyihalarininganiq dasturi asosida ishlab chiqiladi. Dasturning aniq ro'yxatiga markazlashtirilganmanbalar, hukumat kafolati ostida beriladigan xorijiy kreditlar va to'g'ridan-to'g'rixorijiyinvestitsiyalarhisobigaamalgaoshiriladiganinvestitsiyaloyi-halarikiritiladi.Dasturninganiqro'yxatiquyidagilardaniboratbo'ladi:

• 
  iqtisodiyotni, ijtimoiy sohani va mamlakat mudofaa qudra- tini tarkibiy o'zgartirishni ta'minlovchi respublika iqtisodiyotining ustuvor yo'nalishlarini rivojlantirish dasturlarini moliyalashtirishga yo'naltiriladigan, markazlashtirilgan investitsiyalar limitlaridan;
  
• 
  xorijiy investitsiyalar va hukumat kafolati ostida kreditlarni jalb etgan holda amalga oshiriladigan investitsiya loyihalarining aniq dasturidan;
  
• 
  to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalar va kreditlarni jalb etgan holda amalga oshiriladigan investitsiya loyihalarining aniq dasturidan;
  
• 
  ustuvor investitsiya takliflarining yig'ma ro'yxatidan.
  

1.1.1- jadval

---

O'zbekistonRespublikasining2007yilgiinvestitsiyadasturidagikapitalqo'yilmalarningasosiyparametri(mln.so'm).

Moliyalashtirish	2007 yil	Jamiga nisbatan foiz hisobida
Kapital qo'yilmalar, jami	4997475	100
Shu jumladan:
1. Markazlashtirilgan investitsiyalar:	13226241	26,5
Budjet mablag'lari	460000
Budjetdan tashqari fond mablag'lari	448491
Shundan:
— Respublika yo'l fondi	107476
— O'zbekiston Respublikasi rivojlanish va ta'mirlash fondi	136178
— Bolalar sportini rivojlantirish fondi	22240
— Maktab ta'limini rivojlantirish fondi	182597
Hukumat kafolati ostidagi xorijiy investitsiyalar va kreditlar	417750
2. Markazlashmagan investitsiyalar:	3671234	73,5
Korxona mablag'lari	2130000
Tijorat banklari kreditlari va boshqa qarz mablag'lari	214500
To'g'ridan-to'g'ri investitsiyalar va kreditlar	888734
Aholi mablag'lari	438000

Ijtimoiysohaobyektlariningprognozlashtirilayotganhajmlaridasturgayiriklashtirilgan,buyurtmachilarvaobyektlarbo'yichataqsimlanmaganholda

---

kiritiladi.

Quyidagilar loyihalarni amalga oshirishning birinchi yilda ularni aniq dasturga kiritishning majburiy shartlari hisoblanadi:

• 
  belgilangan tartibda tasdiqlangan loyihaning (investitsiya loyihasining texnik-iqtisodiy asoslashlari, texnik-iqtisodiy hisob- kitoblari) mavjud bo'lishi;
  
• 
  moliyalashtirish manbalari va kreditlarning shartnomada belgilangan muddatda qaytarilishining tasdiqlanishi.
  

Aniq dasturni shakllantirish jarayoni har bir loyiha bo'yicha batafsil axborottayyorlash,loyihaningustuvorligibo'yichatanlabolishvaro'yxatnishakllantirishdan iboratbo'ladi.Har bir loyiha (loyihalar guruhi) bo'yicha axborot buyurtmachi tomonidantayyorlanadi hamda undaquyidagilar bo'ladi:

• 
  belgilangan shakldagi loyiha pasporti;
  
• 
  loyihani amalga oshirish reja-jadvali;
  
• 
  aniq dasturni shakllantirish sanasida loyihani amalga oshirishning holati to'g'risidagi batafsil axborot-muhitga ta'sirini baholashni;
  
• 
  ishlab chiqarish va ijtimoiy mulohazalarga ko'ra samaradorlik va amalga oshirish imkoniyatlarini baholashni, tashkiliy tadbir- larning ko'lamini;
  
• 
  mahsulotga talab hajmi va xususiyatini;
  
• 
  yechimning muqobil variantlari mavjudligini, shu jumladan, faoliyat ko'rsatayotgan korxonalarni rekonstruksiya qilish yo'li bilan;
  
• 
  asosiy materiallar va ishchi kuchi resurslarining mavjudligini;
  
• 
  investitsiya xarajatlarining miqdorini o'ziga oladi.
  

Aniq loyiha uni amalga oshirish maqsadga muvofiqligidan, uning iqtisodiyva moliyaviy samaradorligidan, ishlab chiqarish va ijtimoiy mulohazalarga ko'raamalgaoshirishimkoniyatlarivamaqbulligidan,tarmoqnirivojlantirishningstrategikvazifalarigamuvofiqligidankelibchiqqanholdabosqichma-bosqichtanlab olinadi:

• 
  birinchi bosqichda — loyiha aniq tarmoq va mintaqani rivoj-lantirish ustuvorliklaridan kelib chiqqan holda oldindan baholanadi;
  
• 
  ikkinchi bosqichda — loyiha iqtisodiyotning ayrim tarmoqlari va mintaqalarining rivojlantirish ustuvorliklaridan kelib chiqqan holda tanlab olinadi.
  

Aniqdasturgaiqtisodiyjihatdansamarasizinvestitsionloyihalarni,shuningdek,ilgarijalbqilingankreditlarbo'yichamuddatio'tkazibyuborilganqarzi bo'lgankorxonalarning loyiha¬larinikiritishtaqiqlanadi.Quyidagilarbirinchibosqichdaloyihaningustuvorliginibelgilashningmezonlari hisoblanadi:

• 
  loyihaning tarmoqni rivojlantirish strategiyasiga muvofiqligi;
  
• 
  moliyaviy va iqtisodiy samaradorlik;
  
• 
  mahalliy xomashyodan va butlovchi buyumlardan foydalanish darajasi;
  
• 
  tayyorlangan mutaxassislarning mavjudligi;
  
• 
  loyihani amalga oshirishga tayyorlanganligi darajasi;
  
• 
  ishga tushirilgandan keyin foydalanish xarajatlari.
  

---

Har bir mezonning muhimlik darajasi tarmoqni rivojlantirish strategiyasinihisobga olgan holda, O'zbekiston Respublikasi Iqtiso¬diyot vazirligi tomonidanbelgilanadi.Ikkinchibosqichdauchyillikdavrdarespublikaiqtisodiyotidagitarkibiyo'zgartirishlar prognoziga muvofiq qo'shimcha ravishda quyidagi mezonlar hisobgaolinadi:

• 
  tarmoq (mintaqa)ning istiqboldagi prognoz o'sish sur'atlari;
  
• 
  eksport salohiyatining prognoz o'sish sur'atlari;
  
• 
  tarmoqning umuman respublika bo'yicha makroiqtisodiyot ko'rsatkichlariga ta'sirining o'zgarishi;
  
• 
  tarkibiy omillar;
  
• 
  ilgari qo'yilgan investitsiyalar samaradorligi;
  
• 
  asosiy fondlar ahvoli va quvvatlaridan foydalanish darajasi;
  
• 
  loyihaning ijtimoiy ahamiyati.
  

Ikkinchibosqichdatanlabolishnatijalarigako'radasturgakiritilganobyektlarning aniqdasturi shakllantiriladi.Dasturvainvestitsiyaloyihalariniamalgaoshirishningbirinchiyiliko'rsatkichlarimavjudmoliyaviyresurslarvaboshqaresurslarbilano'zarobog'langan bo'lishi kerak hamda birinchi moliyaviy yilda o'zgartirilmaydi. Dasturvainvestitsiyaloyihalariniamalgaoshirishningikkinchivakeyingiyillariko'rsatkichlariharyilianiqlashtirilishikerak,bundaboshlanmaganloyihalarningbirqismiyangi loyihalarda almashtirilishimumkin.Dasturningyig'maro'yxatigavazirliklarvaidoralar,Qoraqalpo-g'istonRespublikasiVazirlarKengashi,viloyatlar,Toshkentshaharhokimliklari,mulkchilikshakllaridanqat'iynazarkorxonalarvatashkilotlarningustuvorinvestitsiyatakliflarikiritiladi.Buyurtmachilar tasdiqlangan investitsiya dasturi asosida vakolatli banklardamoliyalashtirishni rasmiylashtirish uchun har yili qurilishlarning aniq ro'yxati vaDasturini amalga oshirishning ikkinchi va uchinchi yillariga kiritilgan obyektlarbo'yichaloyiha-qidiruvishlarininganiq ro'yxatinianiqlashtiradilar.Markazlashtirilganmanbalarvadavlatkorxonalarimablag'larihisobigaamalgaoshiriladiganqurilishlarininganiqro'yxatlariIqtiso-diyotvazirligivaMoliyavazirligibilankelishilganholdainvestor(buyurtmachi)lartomonidantasdiqlanadi.Boshqamanbalarhisobigaamalgaoshiriladiganqurilishlarninganiqro'yxatlari,investor(buyurtmachi)lartomonidanmustaqilravishdatasdiqlanadi.Kreditresurslarinijalbetganholdaamalga

---