Файл: Шріпханов с. Д., Румянцев ю. В., Маышев ж. К, Мазеев д. Т. Имарат пен рылысты рт ауіпсіздігін амтамасыз етуді жалпы Аидаттары 1516000 рт ауіпсіздігі.docx

Өртті уақтылы анықтау өрт сөндіру бөлімдері келгенге дейін оның өркендеу уақытына әсер етеді, нәтижесінде өрттің ауданы мен мүліктік шығын мөлшері. 5.1. Өрт нысанына өрт сөндіру бөлімшесінің келу уақытын анықтау Өрттің еркін даму ұзақтығы келесі уақыт кезеңдерінен тұрады: С.Р. СООБС.В. СЛЕДБ/Р, мин.(5.1), бұн_Е.Д. - өрттің еркін дамуы уақыты, мин.; да _ХАБ - өртке қарсы қызметке хабарлау және өңдеу уақыты ақпарат, мин Нысанның жұмыс режиміне және автоматтық анықтау құралдарының болуына байланысты ол іс жүзінде қабылданады _ХАБ = 2-10 мин.; _Ж.Ш.– өрт сөндіру бөлімшесінің қақпасына жинау және шығу уақыты, мин. өрт сөндіру автомобилінің тежегіш жүйесінің түріне байланысты 1-ден 2 минутқа дейін қабылданады; _БАР – өрт сөндіру бөлімшесінің өртке баратын уақыты, мин.; _Б/Ө – бірінші өрт сөндіру бөлімшелерін өрістету және өрт ошағына өрт сөндіру құралдарын енгізу уақыты, мин. Іс жүзінде _Б/Ө = 3 – 6 мин. қабылданады. Жүру уақыты мынадай формула бойынша анықталады:

---

L60

_БАР  , мин. (5.2) V_БАРбұнда L – өрт сөндіру бекетінен өрт орнына дейінгі қашықтық, км; V_БАР – қалалық көліктің ең үлкен қарқындылығы кезеңіндегі өрт сөндіру бөлімшелерінің қозғалысының орташа жылдамдығы, км. Шамамен 30-40 км / сағ қабылданады. Мысал: өрт сөндіру бөлімшелерінің өрт орнына келу уақытын және қала шегінде орналасқан және өрт сөндіру бөлімінен 3 км қашықтықта орналасқан объектіде өрттің еркін даму уақытын анықтау. Қабылдаймыз: өрт туралы хабарлаудың және анықтаудың орташа уақыты шамамен _ХАБ = 6 минут, жинау және бөлімшенің қақпасына шығу уақыты _Ж.Ш.= 1 мин. Жол жүру уақыты (5.2) бойынша анықталады: = 5,1 мин. Сол кезде бөлімшенің өрт орнына келу уақыты: _КЕЛ= 6+1+5,1=12,1 мин. Алғашқы өрт сөндіру бөлімшелерін өрістету және өрт ошағына өрт сөндіру құралдарын енгізу уақыты 4 минут. Демек, өрт сөндіру бөлімі нормативтік белгіленген уақыттан 2,1 минутқа кеш келеді -10 минут. Бұл ретте өрт сөндіру бөлімшелерінің өрістету уақытын есепке ала отырып, өрттің еркін даму уақыты: _Ж.Ш.=6+1+5,1+4= 16,1 минутты құрайды. Өрт орнына келу уақытын қысқарту үшін өрт сөндіру автомобилінің қозғалыс жылдамдығын арттыру немесе өрт объектісіне неғұрлым қысқа жолды анықтау, сондай-ақ объектіні өртті ерте анықтау құралдарымен жабдықтау қажет. 5.2 Ғимаратқа көлікпен келу құрылғылары Кейбір жағдайларда өрт сөндіру бөлімшелерінің өрт орнына уақытында келуі оны сөндіруге және апаттық-құтқару жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік бермейді, бұл-суретте көрсетілген бірнеше себептерге байланысты болады. 5.1-сурет. Өрт сөндіру автомобильдерінің жүру жолындағы келтірілген кедергі Ғимараттарға, құрылыстарға, ашық қоймаларға, ашық өртке қарсы және өрт сөндіру көздеріне жолдар, кірме жолдар өрт сөндіру техникасының өтуі үшін қол жетімді, жақсы күйде және қыста қардан тазартылуы керек. Кедергілердің ортақ кеңістігімен (ауласында) біріктірілген тұрғын үйлер тобының аумағына кірерде орнату кезінде стационарлық пост тәулік бойғы персоналмен ұйымдастырылады, ал кедергілер оларды қолмен ашуға арналған құрылғылармен қамтамасыз етіледі.

---

Олардың жұмысына жауапты ұйым осы жолдардың кететін жеріндегі мемлекеттік өртке қарсы қызмет органдарына жолдар мен өткелдердің жөнделуіне не оларды жөндеуге не өрт техникасының өтуіне кедергі келтіретін өзге де себептерге байланысты хабарлауы керек. Жолды жабу кезеңінде айналмалы бағдарлау белгілері тиісті орындарға орнатылуы не жолдың жөнделетін учаскелері не өтпелі жолдары арқылы өтуі керек (3.p.251). 1) бойлық жағынан - Ф1.3 функционалды өрт қауіптілік класының ғимараттары мен құрылыстарына, биіктігі 28-ден 50 метрге дейін, өрт қауіптілігі Ф1.2, Ф1.5. 18 метрден 50 метрге дейін Ф2.1, Ф2.2, Ф3, Ф4.2, Ф4.3; 2) барлық жағынан (айналма жолдар):

• 
  Ф1.1, Ф4.1 өрт қауіпті функционалдық сыныптарының ғимараттары мен құрылыстарына;
  
• 
  биіктігі 50 метрден асатын Ф1.2, Ф1.5, Ф2.1, Ф2.2, Ф3, Ф4.2, Ф4.3 функционалды өрт қауіптілік кластарының ғимараттары мен құрылыстарына;
  
• 
  биіктігі 75 метрден асатын Ф1.3 функционалды өрт қауіпті класстағы ғимараттар мен құрылыстарға;
  
• 
  бір-бірімен функционалды түрде қосылған (қосылған) ғимараттар мен құрылыстардың кешеніне [3, 2-тармақ, 1-бөлім, 39-тармақ].
  

Жолдың шетінен ғимараттың қабырғасына дейінгі қашықтық 10-дан 28 м-ге дейінгі ғимараттар үшін 5-8 м, ал 28 м-ден асатын ғимараттар үшін 8-10 м-ге дейін болуы керек.Осы аймақта ғимараттар мен құрылыстар салуға, қоршаулар, электр желілерін орнатуға және өткізуге жол берілмейді. кәдімгі ағаш отырғызу [3.p.44.]. Осы қашықтықтарды сақтамау өрт баспалдақтары мен артиллериялық вагондардың жұмысына қолайсыз жағдай туғызады, бұл ғимараттың жоғарғы қабаттарынан адамдарды құтқаруға мүмкіндік бермейді (5.2-суретті қараңыз). 5.2-сурет. Ғимарат қабырғасынан қашықтықты азайту кезінде баспалдақтардың техникалық мүмкіндіктерін шектеу Өрт сөндіру машиналарына арналған төсемнің дизайны өрт машиналарының номиналды жүктемесіне есептелуі керек. Өрт құралдарына жақындау үшін тұрғын және көп қызметтік көп қабатты үйлердің стилобат шатырын пайдалану кезінде стилобат құрылымдары өрт машиналарына бір білігіне 16 тоннадан кем емес жүк салуға арналған болуы керек [3]. Стилобат - бұл екінші қабаттың биіктігінде орналасқан және бағандарға бекітілген бетон плиталарында орналасқан көп қабатты үйлер арасындағы аула. Стилобат қондырғысының жалпы көрінісі 5.3-суретте көрсетілген.

---

5.3-сурет. Стилобаттың жалпы көрінісі Өрт сөндіру машиналарының биіктігі 75 м-ден асатын ғимараттарға кіруін қамтамасыз ету үшін ғимараттың жоғары қабатты бөлігінің сыртқы қабырғаларынан ені кемінде 6 м болатын дөңгелек трассалар 8 м-ден 10 м қашықтықта орналасуы керек. Биіктігі 75 м-ден асатын тұрғын үйлердің өтпелері, галереялары не ғимараттары (аркалары) арқылы өтетін жолдар биіктігі 4,25 м-ден кем емес және ені 3,5 м-ден кем болмауы керек.Құрылыс арқылы өтетін жолдар ішкі контур бойымен әр 300 м қашықтықта орналасуы керек (ғимараттың периметрі) [3]. 5.3 Өрт сатылары Өрттен құтқарушылар адамдарды жедел көшіруға және құтқарушыларға едендерге, шатырларға, ғимараттардың шатырларына ОҚФ негізгі жолдары бөгелген жағдайларда қол жеткізуге мүмкіндік береді. 10 м-ден 20 м биіктікке көтерілу үшін және шатырдың биіктігі 1 м-ден 20 м-ге дейін төмендейтін жерлерде Р1 типіндегі өрт баспалдақтары қолданылуы керек (ені 0,7 м, биіктігі 2,5 м-ден, платформалары бар, шығысында) төбесінде). 20 м-ден асатын биіктікке және шатырдың биіктігі 20 м-ден асатын жерлерде - P2 типтегі от сатылар, ені 6: 1, 0,7 м аспайтын болаттан өту, жерден 2,5 м биіктіктен бастап, платформалары кемінде 8 м-ден кем емес және тұтқалармен. (5.4-сурет). Өртке қарсы баспалдақтар жанбайтын материалдардан жасалуы керек, терезелерден 1 м қашықтықта орналасуы керек және оларды өрт сөндіру бөлімшелері пайдалануға арналған болуы керек.

П1 өрт сатысы	П2 өрт сатысы

5.4-сурет. П1және П2 өрт сатысы Ғимараттар мен құрылыстардың шатырларындағы сыртқы өртке қарсы баспалдақтар мен қоршаулар жақсы күйде ұсталуы керек және Қазақстан Республикасының 2218-2012 «Құрылыс металл құрылымына» сәйкес кем дегенде бес жылда бір рет эксплуатациялық сынақтардан өтуі керек. «Бекітілген сыртқы өрт сатылары және шатырлар. Жалпы сипаттамалары». Өрт сөндірушілерді 50 және одан да көп метр биіктікке көтеру үшін ғимараттар кем дегенде өрт сөндіруді қарастырады:

1. 
   биіктігі 50 м дейінгі ғимараттардың өрт бөлігіндегі біреуі, сондай-ақ екі не одан да көп қабаттары бар көп қабатты жерасты кеңістігі;
   
2. 
   биіктігі 50 м-ден асатын ғимараттардың өрт бөлігіндегі екеуі.
   

---

Ғимараттың негізгі кіре берісі өрт лифтілері үшін негізгі қону алаңы ретінде қабылдануы керек. Биіктігі 50 м-ден асатын ғимараттарда өртке қарсы лифтілерді басқа мақсаттар үшін лифтілер тобына орналастыруға тыйым салынады [3]. Өрт сөндіру құралдарын жанып жатқан қабаттарға беру уақытын қысқарту үшін саты баспалдақтары мен баспалдақ жорықтары қоршауының тұтқалары арасында жең желілерін тік төсеу мақсатында ені кемінде 75 мм саңылауды қарастыру керек (5.5-сурет). 5.5-сурет. Жеңдерді төсеуге және көтеруге арналған жорықтар арасындағы саңылау Әдетте, диаметрі 51 мм жеңдерден шланг сызығы төселеді. Қосылу үшін жартылай жаңғақтардың мөлшерін ескере отырып, 75 мм бос орын баспалдақтар арасында жеңді кедергісіз көтеруді қамтамасыз етеді. 5.4 Өртке қарсы сумен қамту Өртке қарсы сумен қамту – бұл өрт сөндіру аймағына жеткілікті мөлшерде су жеткізуге арналған қондырғы жүйесі (5.6-сурет). Оның құрамына суды көзден (ұңғымадан, жасанды не табиғи ыдыстан) алатын аллювиалды станция, су жеткізуді қамтамасыз ететін құбырлар жүйесі мен құрылғылар кіреді:

• 
  Сыртқы сумен жабдықтау желісі бойында орналасқан және ғимараттарды сыртынан сөндіруге арналған өрт гидранттарына (сыртқы өрт сөндіру);
  
• 
  Ғимарат ішінде орналасқан өртті сөндіруге арналған гидранттар мен сумен жабдықтау желілерінің құрылғыларына (ішкі өрт суы);
  
• 
  Автоматтық және жартылай автоматтандырылған өрт сөндіру жүйелеріне - бүрку және суасты желілеріне (негізінен үйді сөндіруге арналған).
  

1 – сумен қамту көзі; 2 – сужинау имараты; 3 – бірінші көтерілу сорап стансасы (СС-І); тазарту құрылғылары; 5 – таза су жинағы (ТСЖ); 6 – екінші көтеру сорап стансасы (СС-ІІ); 7 – арын-реттеуші имараты (суарын мұнарасы); 8 – бөлу желісі; 9 – өзінен ағу сужолы; 10 – арын сужолы; 11 – сорғыш сужолы; 5.6-сурет. Жер үсті су көзінен суменқамту сызбасы Су шығынын есептеу кезінде бірден екі өрттің пайда болуы және сөндіру мүмкіндігі қосымша ескеріледі. Кәсіпорынның аумағы 150 гектардан асатын болса не өрттің біріккен сумен жабдықталуы (ауыз су-коммуналдық қызмет) тек кәсіпорынға ғана емес, сонымен бірге 10 мың адам тұратын ауылға қызмет етсе, екі отты санау керек.

---