Файл: М. Х. Дулати атындаы Тараз ірлік университеті ке а.docx

Скачать файл
Заказать решение

ВУЗ: Не указан

Категория: Не указан

Дисциплина: Не указана

Добавлен: 25.10.2023

Просмотров: 241

Скачиваний: 2

ВНИМАНИЕ! Если данный файл нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам.

Курстық жұмыс

Н 3-1.1.34-2022

1 баспа 02.02.2023




«М.Х. Дулати атындағы Тараз өңірлік университеті» КЕ АҚ Гуманитарлық-әлеуметтік ғылымдар факультеті факультетіӘлеуметтік психология кафедрасыКУРСТЫҚ ЖҰМЫСҚарым-Қатынас пәні бойыншаТақырыбы: Қарым-қатынас және адамдар арасындағы әлеуметтік байланыстың маңыздылығыБілімгер ___________________________ Тобы____________ ___________________/аты-жөні/ /қолы/Жетекші______________________________________ __________________________/қызметі/ /аты-жөні/Қорғауға жіберілді «_____»_______________20____ж. _______________________/қолы/Жұмыс қорғалды «_______»___________20__ж. бағасы ____________________/жазбаша/Комиссия мүшелері: ______________________________ ______________________/аты-жөні/ /қолы/ ______________________________ ______________________/аты-жөні/ /қолы/______________________________ ______________________/аты-жөні/ /қолы/Тараз 20___ «М.Х. Дулати атындағы Тараз өңірлік университеті» КЕ АҚӘлеуметтік психология кафедрасы6В11117тобының білімгеріне _ Амангельдиева К.___курстық жоба(жұмыс) /аты-жөні/
«Қарым-Қатынас» пәні бойынша

      1. ТАПСЫРМА

1.Тақырыбы____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________2. Тапсырманың арнайы нұсқауы _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3. Есепке-түсініктеме жазбаларының негізгі тараула­ры (жұмыстары)
Орындау кестесі

Көлемі, %
Орындау уақыты








































































5. Жобаның (жұмысты) жинақтау мерзімі




6. Қорғау




Кафедра мәжілісінде бекітілген «______»_____________20___ ж. хаттама № ______Жетекшісі:_____________________ _____________________ ___________________________/қызметі/ /қолы/ /аты-жөні/МазмұныКіріспе.....................................................................................................4

  1. ҚАРЫМ ҚАТЫНАС ҚАЖЕТТІЛІГІ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ ДАМУ ФАКТОРЫ.................................................................................6
1.1 Қарым-қатынас жеке тұлғаны қалыптастыру факторы ретінде...................61.2 Қарым-қатынас ұғымы, оның түрлері мен функциялары................9II. ҚАРЫМ-ҚАТЫНАС ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫ ҚАЛЫПТАСТЫРУ ФАКТОРЫ РЕТІНДЕ................................................................................................................142. Қарым-қатынас процесінде тұлғаның дамуы.Қарым-қатынас пен қызметтегі тұлға....................................................................................................142.2 Выготский Л. С., Леонов Н. И., Гиппенрейтер Ю. Б. Тұлғаның дамуындағы қарым-қатынастың рөлі туралы....................................................17Қорытынды............................................................................................................21Пайдаланылған әдебиеттер..................................................................................23КіріспеҚарым-қатынас адамның өмір сүруінің ажырамас аспектісі, оны әлеуметтік болмыс ретінде қалыптастырудың маңызды алғышарты, әртүрлі қауымдастықтармен өзара әрекеттесу, сондай-ақ қоғамның өмір сүруінің қажетті шарты болып табылады. Қарым-қатынас процесінде адамдардың интеллектуалды және эмоционалды-сенсорлық өзара әрекеттесуі жүреді, олардың іс-әрекеттерінің бірлігі мен үйлесімділігіне қол жеткізіледі, бұл жалпы көңіл-күй мен көзқарастың, өзара түсіністіктің, бірлік пен ынтымақтастықтың қалыптасуына әкеледі. Жеке тұлғаның даму процесінде қарым-қатынас қажеттілігі әлеуметтік-селективті сипатқа ие. Қарым-қатынас жеке тұлғаны қалыптастыру мен дамытудың маңызды факторларының бірі ретінде бірнеше бағытта зерттеледі:- жалпы философиялық тұрғыдан: қарым-қатынас пен белсенділіктің бірлігінде адам мәнін қалыптастыру;- жалпы социологиялық тұрғыдан: әр түрлі әлеуметтік-экономикалық формациялар шеңберінде тұлғаның дамуы мен қалыптасуына қатысты;- жалпы психологиялық аспектіде: адамның өмір жолының барлық кезеңдерінде қалыптасуы мен дамуына қатысты қарым-қатынас мәселесін нақтылау;- әлеуметтік-психологиялық: топ адамға әсер ететін қарым-қатынас механизмдерін зерттеу. Қарым-қатынас феномені адамдардың көптеген қарым-қатынастарында, белсенділікпен, ақпаратпен, тәжірибемен, дағдылармен, еңбек нәтижелерімен алмасуда көрінеді. Қарым-қатынас-бұл адам болмысының көріністерінің бірі, әлеуметтік қатынастардың өмір сүруі мен жұмыс істеуінің жеке формасы. Бұл адамдардың қоғамда өмір сүруге, бірігуге және бір-бірімен жұмыс істеуге деген объективті қажеттілігін көрсетеді. Бірлескен іс-әрекет іс-әрекеттерді үйлестірусіз, мақсаттарды үйлестірусіз, пікір алмасусыз, адамның ішкі әлемін, оның санасын, сезімдерін, білімін қалыптастырусыз жүре алмайды. Бұл тек қарым-қатынастың арқасында мүмкін болады. Қарым-қатынас адамның жеке басының даму факторы болып табылады, өйткені басқалармен қарым-қатынас жасау арқылы ғана адам әлемді таниды, оның құрылымының ерекшеліктерін түсінеді, мінез-құлықтың әлеуметтік нормаларының ерекшеліктерін және т.б. біледі.
Осылайша, курстық жұмыс тақырыбының өзектілігі тұлғаның даму факторы ретінде қарым-қатынас ерекшеліктерін ашудың маңыздылығында жатыр.Жұмыс объектісі: қарым-қатынас процесінің психологиялық ерекшеліктері.Курстық жұмыстың мақсаты: қарым-қатынас ерекшеліктерін тұлғаның даму факторы ретінде анықтау.Мақсатқа, пәнге және зерттеу объектісіне сәйкес біз келесі тапсырмаларды орындауымыз керек:1) жеке тұлғаны дамыту факторы ретінде қарым-қатынас мәселесін зерттеу бойынша отандық және шетелдік әдебиеттерді талдау;2) адамның қарым-қатынас процесінің психологиялық ерекшеліктерін анықтау және оның жеке басын қалыптастыру; 3) қарым-қатынаста проблемалары бар балалармен жұмыс істеудің негізгі әдістерін зерделеу;4) қарым-қатынаста проблемалары бар балалармен жұмыс істеу үшін психологиялық ұсыныстар әзірлеу.Зерттеу әдістері: әдебиеттерді талдау, диагностикалық әдістерді таңдау, бақылау, әңгіме.Зерттеудің теориялық мәні-тұлғаның әлеуметтік даму факторы ретінде қарым-қатынас мәселесі туралы білімді нақтылау және кеңейту.Алынған нәтижелердің практикалық маңыздылығы-бұл курстық жұмысты медицина қызметкерлері, әлеуметтік қызметкерлер, мұғалімдер, психологтар қарым-қатынаста проблемалары бар балаларды әлеуметтік бейімдеу мақсатында қолдана алады.1 бөлім. ТАЛДАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ТӘСІЛДЕРІ ҚАРЫМ ҚАТЫНАС ҚАЖЕТТІЛІГІ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ ДАМУФАКТОРЫ1.1. Қарым-қатынас жеке тұлғаны қалыптастыру факторы ретіндеПсихологиядағы қарым-қатынас мәселесін зерттеудің өзіндік дәстүрі бар және отандық психологияда әдетте аталған проблеманы дамытудың келесі үш кезеңі бөлінеді:1. В. М. бехтеревтің зерттеуі - ол алғаш рет қарым-қатынастың адамның психикалық даму факторы ретіндегі рөлі туралы, топтың жеке адамға әсері туралы сұрақ туғызады.2. ХХ ғасырдың 70-ші жылдарына дейін қарым-қатынас проблемасын дамыту теориялық және философиялық тәсілге ие болды. Мысалы, л. с. Выготскийдің жоғары психикалық функциялары тұжырымдамасында уәде орталық болып табылады – адамның психикалық даму факторы, оның өзін-өзі реттеу шарттары ретінде.3. 70-ші жылдары" қарым-қатынас " психологиялық зерттеудің тәуелсіз саласы ретінде қарастырыла бастайды. Бұл психологиядағы қарым-қатынас проблемасының шынайы туылу кезеңі.Қарым –қатынас проблемасын дамытудағы қазіргі кезеңнің ерекшелігі - "қарым-қатынас жағдайында" зерттеуден процестің өзін зерттеуге дейінгі кезең, оның қарым-қатынас проблемасын талдаудың барлық деңгейлерінде-теориялық, эмпирикалық, қолданбалы психологиялық зерттеу объектісіне айналдырудағы сипаттамалары."Қарым – қатынас" ұғымының анықтамасына сәйкес, бұл бірлескен іс-әрекеттің қажеттіліктерінен туындайтын адамдар арасындағы байланыстарды дамытудың көп қырлы процесі, бұл жалпы нәтижеге жету үшін күш-жігерді үйлестіруге және біріктіруге бағытталған адамдардың өзара әрекеті. Адамның қарым-қатынасы төрт қырлы пирамиданың бір түріне ұқсайды: біз ақпарат алмасамыз, басқа адамдармен қарым-қатынас жасаймыз, оларды білеміз және онымен бірге қарым-қатынастан туындайтын өз күйлерімізді сезінеміз. Қарым-қатынасты адамдарды біріктіру тәсілі, сондай-ақ оларды дамыту тәсілі ретінде қарастыруға болады. Басқа адамдармен қарым-қатынас жасай отырып, адам жалпыадамзаттық тәжірибені, тарихи қалыптасқан әлеуметтік нормаларды, құндылықтарды, білім мен іс-әрекет тәсілдерін игереді, сондай-ақ тұлға ретінде қалыптасады. Яғни, қарым-қатынас адамның психикалық дамуының маңызды факторы болып табылады. Мақсаты бойынша байланыс Көп функциялы. Байланыстың 5 негізгі функциясын ажыратуға болады:
1. Прагматикалық. Ол бірлескен іс-әрекет процесінде адамдардың өзара әрекеттесуі кезінде жүзеге асырылады.2. Қалыптастырушы. Бұл адамның психикалық келбетін қалыптастыру және өзгерту процесінде көрінеді. Мінез-құлықтың, іс-әрекеттің және баланың әлемге және өзіне деген қарым-қатынасының дамуының белгілі бір кезеңдерінде оның ересектермен қарым-қатынасында делдал болатыны белгілі.3. Растау функциясы. Басқа адамдармен қарым-қатынас жасау барысында адам өзін тануға, бекітуге және растауға мүмкіндік алады. Өзінің болмысы мен құндылығын дәлелдегісі келетін адам басқа адамдардан тірек іздейді.4. Тұлғааралық қатынастарды ұйымдастыру және қолдау функциялары. Басқа адамдарды қабылдау және олармен кез келген адам үшін әртүрлі қарым – қатынасты сақтау әрқашан адамдарды бағалаумен және белгілі бір эмоционалды қарым-қатынас орнатумен байланысты-біз өз белгісіміз бойынша позитивтіміз немесе негативтіміз.5. Тұлғаішілік. Ол адамның өзімен қарым-қатынасында жүзеге асырылады (диалог түріне негізделген ішкі немесе сыртқы сөйлеу арқылы).Тұлғааралық қарым-қатынастың үш түрі бар:Императивті қарым-қатынас-бұл қарым-қатынас серіктесімен оның мінез-құлқын, көзқарастары мен ойларын бақылауға қол жеткізу, оны белгілі бір әрекеттерге немесе шешімдерге мәжбүрлеу мақсатында өзара әрекеттесудің авторитарлық, директивалық түрі.Манипуляциялық қарым-қатынас-бұл қарым-қатынас серіктесіне өз ниеттеріне жету үшін жасырын түрде әсер ететін тұлғааралық қарым-қатынас түрі.Диалогтық қарым-қатынас-бұл қарым-қатынас серіктестерін өзара, өзін-өзі тануға бағытталған тең құқылы субъект-субъективті өзара әрекеттесу.Байланыс құрылымыҚарым-қатынасты құрылымдаудың бірнеше тәсілдері бар. Жиі қолданылатын тәсілдердің бірі – қарым-қатынастың өзара байланысты үш жағы-коммуникативті, интерактивті және перцептивті. Қарым-қатынастың коммуникативті жағы. Қарым-қатынас жасайтын адамдар арасында ақпарат алмасудан тұрады. Мұндай қарым-қатынас жағдайында ақпарат беріліп қана қоймай, сонымен бірге осы ақпаратпен алмасудың бір түрі қалыптасады, нақтыланады, дамиды және жүреді, оның барысында жалпы мағына, біртұтас көзқарас және әртүрлі жағдайлар мен проблемалар туралы келісім жасалады. Қарым-қатынастың интерактивті жағы (қарым-қатынас өзара әрекеттесу ретінде). Қарым-қатынас барысында оның қатысушыларына ақпарат алмасып қана қоймай, іс-әрекеттермен алмасуды ұйымдастыруға, жалпы іс-әрекеттерді жоспарлауға, бірлескен іс-әрекеттің формалары мен нормаларын жасауға болады. Қарым-қатынастың перцептивті жағы (қарым-қатынас адамдардың бір-бірін қабылдауы ретінде) бір адамның екіншісін тұлғааралық қабылдау процесін қамтиды. Басқа адам туралы түсінік өзінің өзін-өзі тануының даму деңгейіне, өзінің "мен"идеясына байланысты. Давыдов В. В. қарым-қатынастың негізгі құрылымдық компоненттерін анықтады: Қарым-қатынас тақырыбы-басқа адам, субъект ретінде қарым-қатынас серіктесі.
Коммуникативті мотивтер – бұл қарым-қатынас жасалатын нәрсе.Қарым – қатынас әрекеті-бұл коммуникативті іс-әрекеттің бірлігі, басқа адамға бағытталған және оған өз объектісі ретінде бағытталған біртұтас әрекет. Қарым – қатынас міндеттері-бұл нақты жағдайларда қарым-қатынас процесінде орындалатын әртүрлі әрекеттер бағытталған мақсат. Қарым-қатынас құралдары-бұл бір адамның екіншісіне (ауызша немесе вербалды емес) қарым-қатынас процесінде берілетін ақпаратты кодтау, беру, өңдеу және декодтау тәсілдері:- қарым-қатынастың экспрессивті және мимикалық құралдары (күлімсіреу, көзқарас, мимика, қолдың, дененің экспрессивті қимылдары және т.б.).- пәндік тиімді құралдар (пәндік қозғалыстар, позалар, жақындау, алып тастау, заттарды тапсыру, адамды тарту немесе итеру және т.б.).- қарым-қатынастың сөйлеу құралдары (мәлімдемелер, сұрақтар, жауаптар, репликалар).Қарым-қатынас өнімдері – қарым-қатынас нәтижесінде пайда болатын материалдық және рухани сипаттағы білім-бұл, ең алдымен, қарым-қатынастың "жалпы нәтижесі", өзін және қарым-қатынас серіктестерінің имиджін қалыптастыру.1. 2. Қарым-қатынас ұғымы, оның түрлері мен функциялары.Қарым-қатынас, өзара әрекеттесу, өзара көмек қажеттілігі кездейсоқ пайда болған жоқ. Адам кедергіні бірлесіп игеру, бір адамның қолынан келмейтін қиындықты жеңу үшін оны басқа адамдармен бірігуге итермелейтін қиындықтарға тап болды.Қарым-қатынас-адамзат қоғамы мен жеке тұлғаның өмір сүруінің негізгі шарттарының бірі. Қарым-қатынас-бұл бірлескен іс-әрекет пен мінез-құлықты жүзеге асыру кезінде байланыс орнату мақсатында пайда болатын адамдар арасындағы өзара әрекеттесу процесі. Қарым-қатынас жасай отырып, адамдар әлеуметтік пайдалы қызметпен айналысады, қоғамда бірігеді, өскелең ұрпақты тәрбиелейді және тәрбиелейді. Қарым-қатынас процесінде адамның әлеуметтенуі, оны қоғамның рухани өмірімен таныстыру, оның рухани және мәдени қажеттіліктерін қалыптастыру жүреді.Қарым-қатынас-адамның қоғам мүшелері ретінде басқа адамдармен қарым-қатынасының ерекше формасы; қарым-қатынаста адамдардың әлеуметтік қатынастары жүзеге асырылады. Қарым – қатынас-бұл адамдардың, әлеуметтік топтардың, қауымдастықтардың өзара әрекеттесу процесі, онда ақпарат, тәжірибе, қабілеттер мен қызмет нәтижелері алмасады.Қарым – қатынас-бұл адамның күрделі коммуникативті қызметі, оның субъектісі мен объектісі әлеуметтік қатынастарға енгізілген тұлға болып табылады. Қарым-қатынас арқылы адамдар бір-бірімен байланыс орнатады, ақпарат алмасады, өзара түсіністікке қол жеткізеді, бір-біріне әсер етеді, әрекеттер мен әрекеттер жасауға итермелейді [18; 26].

Смотрите также файлы