Файл: Тексты лекций курса \"История Беларуси\".doc

Тэкст, набраны дробным шрыфтам, да вывучэння не абавязковы

Усяго 72 пытанні

Пытанні да экзамена па гісторыі Беларусі

(у кантэксце цывілізацыйнага і рэгіянальнага развіцця)

2007/2008 н.г.

1. “Гісторыя Беларусі (у кантэксце цывілізацыйнага і рэгіянальнага раз-віцця” як аб’ект вывучэння. Гістарычная перыядызацыя.

2. Фармацыйны і цывілізацыйны падыходы ў вывучэнні гісторыі

3. Прынцыпы і метады вывучэння гісторыі. Гістарыяграфія і крыніцы па гісторыі Беларусі

4. Даіндаеўрапейскае насельніцтва на беларускіх землях, яго матэры-яльная і духоўная культура.

5. Індаеўрапейская каланізацыя тэрыторыі Беларусі. Матэрыяльная і духоўная культура насельніцтва Беларусі эпохі бронзы і жалеза.

6. Рассяленне славян на тэрыторыі Беларусі. Полацкае і Тураўскае княствы ў ІХ-ХІІІ стагоддзях і Кіеўская Русь.

7. Феадальныя адносіны ў Заходняй Еўропе і на тэрыторыі Беларусі ў перыяд ранняга сярэднявечча. Развіццё рамяства, гандлю і ўтварэнне гарадоў

8. Палітычны лад Кіеўскай Русі ў ІХ-XIII стст.

9. Духоўнае жыццё усходніх славян у эпоху ранняга сярэдневечча. Прыняцце хрысціянства і распаўсюджванне пісьменнасці. Дойлідства і мастацтва. Старажытнаруская народнасць.

a10. Утварэнне ВКЛ і пашырэнне яго тэрыторыі ў ХІІІ – пачатку ХV стст. Роля ўсходнеславянскіх зямель у працэсе ўмацавання дзяржавы.

11. Барацьба за вялікакняскі трон у 70-90 гг. XIV ст. Крэўская унія і Востраўскае пагадненне.

12. Арганізацыя дзяржаўнага кіравання ВКЛ у ХІІІ-ХVІ стст.: ад абса-лютнай да саслоўна-прадстаўнічай манархіі. Заканадаўства і судовая сістэма.

13. Сацыяльна-эканамічнае развіццё ВКЛ: сельская гаспадарка, рамяство і гандаль. Магдэбургскае права.

14. Знешняя палітыка ВКЛ: збліжэнне з Польшчай, барацьба з крыжа-камі і татарамі, саперніцтва з Маскоўскай дзяржавай.

15. Асаблівасці развіцця культуры ВКЛ у ХІІІ-ХVІ ст. Ідэі еўрапейскага Рэнесансу ў творчасці беларускіх дзеячаў. Кнігадрукаванне, мастацтва і архі-тэктура.

16. Асноўныя канцэпцыі паходжання беларускага этнасу і назвы “Белая Русь”. Фарміраванне беларускай народнасці (ХІУ-ХУІ стст.)

17. Эканамічныя і палітычныя перамены ў Еўропе ў XVI-XVII стст. Па-чатак Новага часу.

a18. Люблінская унія: прычыны заключэння і змест.

19. Асаблівасці канфесійных адносін на Беларусі ў XVI-XVII стст. Рэфармацыя і контррэфармацыя. Утварэнне уніяцкай царквы і яе роля ў лёсе беларускага народа.

20. Эканамічны і палітычны стан беларускіх зямель у складзе Рэчы Пас-палітай у XVII – перш. палове XVIII ст. Міжусобная барацьба магнацкіх груповак.

a21. Рэч Паспалітая ў еўрапейскай геапалітыцы ў XVII-XVIII стст. Войны XVII–пачатку ХУІІІ ст. і іх наступствы для беларускіх зямель.

22. Асвета і адукацыя, мастацтва і архітэктура Беларусі ў складзе Рэчы Паспалітай. Ідэі Асветніцтва і іх увасабленне на Беларусі.

a23. Паглыбленне крызісу Рэчы Паспалітай і тры яе падзелы. Уключэнне беларускіх зямель у склад Расійскай імперыі.

24. Палітыка самаўладдзя пасля яе ўключэння ў склад Расійскай імпе-рыі.

25. Месца беларускіх зямель у геапалітычнай прасторы Еўропы ў канцы XVIII – пачатку XIX ст. Беларусь у вайне 1812 г. Рашэнні Венскага кангрэсу.

a26. Паўстанне 1830-1831 гг. і яго наступствы для Беларусі. Узмацненне вяліка-дзяржаўнай палітыкі царызму. Грамадскі рух на Беларусі ў 30-50-х гг. ХІХ ст.

a27. Крызіс прыгоніцкай сістэмы ў сярэдзіне ХІХ ст. Прамысловы пераварот і асаблівасці яго ажыццяўлення на Беларусі.

a28. Скасаванне прыгоннага права і рэформы 60-70 гг. ХІХ ст.: аса-блівасці іх здзяйснення на Беларусі.

a29. Паўстанне 1863-1864 гг. і яго ўплыў на палітыку самаўладзя ў бела-рускіх губернях.

30. Сацыяльна-эканамічнае развіццё Беларусі ў парэформенны перыяд.

31. Народніцтва, сацыял-дэмакратычны рух і ідэалогія лібералізма на Беларусі ў 70-90 гг. ХІХ ст.

32. Сістэма асветы і адукацыі, мастацтва і архітэктура на Беларусі ў складзе Расійскай імперыі (канец XVIII – пачатак XX ст.).

33. Нараджэнне і развіццё беларусазнаўства. Фарміраванне беларускай літаратурнай мовы. Беларуская літаратура ХІХ – пачатку ХХ ст.

34. Фарміраванне беларускай нацыі ў канцы XIX – пачатку ХХ ст.

35. Крызіс самаўладзя ў пачатку ХХ ст. Фарміраванне агульнарасійскіх і беларускіх партый.

a36. Рэвалюцыя 1905-1907 гг. Падзеі на Беларусі. Беларускі нацыянальны рух. Узнікненне расійскага парламентарызму. Сталыпінская аграрная рэфор-ма і асаблівасці яе правядзення на Беларусі.

a37. Прычыны і пачатак Першай сусветнай вайны. Палітыка германскіх улад на акупіраванай тэрыторыі Беларусі.

a38. Палітычнае становішча на Беларусі пасля Лютаўскай рэвалюцыі. Органы Часовага ўрада і Саветы.

39. Пазіцыі агульнарасійскіх партый па асноўных пытаннях Лютаўскай рэвалюцыі .

a40. Беларускі нацыянальны рух пасля Лютаўскай рэвалюцыі.

41. Абвастрэнне сацыяльна-эканамічнага, палітычнага крызісу ў Расіі і Беларусі восенню 1917 г.

a42. Кастрычніцкае ўзброеннае паўстанне ў Петраградзе.

43. Устанаўленне Савецкай улады на Беларусі. Прычыны і пачатак гра-мадзянскай вайны ў Расіі і Беларусі. Скліканне і роспуск Першага Усебела-рускага з’езду ў снежні 1917 г.

a44. Абвяшчэнне БНР – спроба ўтварэння беларускай дзяржаўнасці.

a45. Утварэнне БССР. Беларуская дзяржаўнасць на савецкай аснове.

46. Барацьба з германскімі і польскімі захопнікамі. Другое абвяшчэнне БССР.

47. Палітыка “ваеннага камунізму” і яе вынікі.

48. Сутнасць НЭП і асаблівасці яе ажыццяўлення на Беларусі

a49. Утварэнне СССР. Роля і месца БССР у складзе СССР.

50. Станаўленне і развіццё савецкай культуры. Палітыка беларусізацыі.

Палітыка камуністычнай партыі ў дачыненні да рэлігіі і царквы.

51. Індустрыялізацыя і фарсіраванае развіццё прамысловасці ў БССР

52. Аграрная палітыка Савецкай улады ад Кастрычніцкай рэвалюцыі

да ІІ Сусветнай вайны

53. Усталяванне і ўмацаванне аднапартыйнай сістэмы. Грамадска-палітычнае жыццё і масавыя рэпрэсіі 1930-х гадоў.

54. Абвастрэнне супярэчнасцей паміж еўрапейскімі дзяржавамі ў канцы 1930-х гадоў. Савецка-германскі дагавор 23 жніўня 1939 г.

a55. Пачатак Другой Сусветнай вайны. Уз’яднанне Заходняй Беларусі з БССР.

a56. Пачатак Вялікай Айчыннай вайны. Мабілізацыя сіл на адпор ворагу. Захоп Беларусі гітлераўскімі войскамі і ўсталяванне фашысцкага акупа-цыйнага рэжыму.

57. Разгортванне ўсенароднай барацьбы супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

a58. Гераізм Чырвонай Арміі, партызан і падпольшчыкаў, працоўных савецкага тылу – галоўныя фактары разгрому ворага. Уклад беларускага народа ў Перамогу над фашызмам.

59. Геапалітычныя змены пасля ІІ Сусветнай вайны. “Халодная вайна” паміж СССР і Захадам. Беларусь на міжнароднай арэне.

60. Спробы дэмакратызацыі палітычнай сістэмы пасля смерці Сталіна

61. Аднаўленне народнай гападаркі Беларусі і яе далейшае развіццё ў 1944-пачатку 1960-х гг.

62. Эканамічная рэформа 1965 г. і яе вынікі. Гаспадарчае развіццё БССР ва ўмовах разгортвання навукова-тэхнічнай рэвалюцыі.

63. Развіццё адукацыі, навукі і культуры ў 1950-1980-я гг.

64. Нарастанне з’яў застою ў эканамічным і палітычным развіцці.

65. Палітыка перабудовы. Пачатак працэсу дэмакратызацыі ў БССР.

66. Абвяшчэнне Рэспублікі Беларусь і распад СССР. Утварэнне СНД.

67. Асаблівасці сацыяльна-эканамічнага развіцця Рэспублікі Беларусь у канцы 1980-пачатку 1990-х гг.

a68. Фарміраванне шматпартыйнасці. Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь 1994 г. і першыя прэзідэнцкія выбары.

a69. Рэферэндумы 1995, 1996 і 2004 гг., прэзідэнцкія выбары 2001 і 2006 гг. у лесе беларускага грамадства.

70.Станаўленне і рэалізацыя беларускай мадэлі сацыяльна-арыентаванай эканомікі.

71. Духоўнае і культурнае жыццё беларускага народа на мяжы ХХ-ХХІ стст. Ідэалогія беларускай дзяржавы.

72. Геапалітычнае становішча Рэспублікі Беларусь у новых умовах. Рэспубліка Беларусь – раўнапраўны суб’ект сусветнай супольнасці. Беларусь і Расія на шляху да ўтварэння саюзнай дзяржавы.

1. “Гісторыя Беларусі (у кантэксце цывілізацыйнага і рэгіянальнага развіцця” як аб’ект вывучэння. Гістарычная перыядызацыя.

Гiсторыя (у перакладзе з грэчаскага historia – гэта апавяданне аб мiнулых падзеях, аб тым, што пазнана, даследавана). Заснавальнікам гісторыі лічыцца Герадот, аўтар “Грэка-персідскіх войнаў” (481-425 гг. да н.э.)

Натуральна, што ўсё, што існуе зараз, мае сваё мінулае. І нават тое, чаго або каго ўжо няма, таксама мае сваё мінулае, а, значыць, і гісторыю.

У спецыфiчным сэнсе гiстарычная навука вывучае канкрэтны ход i зака-намернасцi развiцця чалавечага грамадства ў мiнулым. Аб’ект яе пазнання – ўся сукупнасць з’яў грамадскага жыцця на працягу ўсёй гiсторыi людзей.

З’яўленне гiстарычнай навукi было выклiкана патрэбай грамадства ў асэнсаваннi cвайго мiнулага i вызначэннi перспектыў далейшага развiцця. I цяпер галоўнай сацыяльнай функцыяй гiсторыi з’яўляецца навукова-пазна-вальная. Мяркуем таксама, што кожны ўсведамляе вялiкую выхаваўчую знач-насць гiсторыi. Невыпадкова яе адносяць да гуманітарных (humanum) навук, якія закліканы ўзвышаць чалавека.

Статус навукі гісторыя набыла ў XIX ст.

Асобай увагай да канкрэтных фактаў яна адрозніваецца ад прырода-знаўчых навук (фізікі, хіміі і інш.), якія вывучаюць законы прыроды. Факт займае ў гістарычнай навуцы асобае месца. У прыродазнаўчых навуках абагульненне здымае факт і ператвараецца ў пэўны закон.