Файл: аза тілі пнінен жаратылыстануматематикалы баыттаы 11сыныпа арналан мемлекеттік емтихан (эссе) жауаптары 20212022ж.docx

Скачать файл
Заказать решение

ВУЗ: Не указан

Категория: Не указан

Дисциплина: Не указана

Добавлен: 29.11.2023

Просмотров: 1414

Скачиваний: 1

ВНИМАНИЕ! Если данный файл нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам.

  1. Өзің өмір сүріп жатқан ортада ғаламдық проблемаға айналған мәселелер бар ма? Берілген мәселенің оңтайлы шешілу жолдарына немесе себептеріне өз көзқарасыңызды жазыңыз.
Қазіргі әлемде экологиялық проблемалар өзінің қоғамдық мәні жағынан алдыңғы қатардағы мәселелердің біріне айналады, тіпті ядролық соғыс қауіпі де оның көлеңкесінде қалып қойды. Адамныңшаруашылықіс - әрекетініңқауыртдамуы, айналадағыортағаүдемелі, көбінебілдірушіліксипаттаәсеретуде. Адамныңтабиғатқаәсерімыңдағанжылдарбойындақалыптасқантабиғижүйелердіөзгерту, сондай – ақ, топырақты, сукөздерінауаныластауарқылыжүзегеасуда. Бұлтабиғатахуалыныңкүрттөмендеуінеәкеліпсоқты, көпжағдайлардаорнытолмасзардаптарқалдырды. Экологиялықдағдарысшынмәніндегіқауіптітөндіріпотыр; ісжүзіндетезөндірісалыпбаражатқандағдарыстықжағдайлардыкезкелгенаймақтарданкөругеболады. Адамдықұтқарудегеніміз – еңалдыментабиғаттысақтау. Табиғипроцестердіңнегізіндежатқанзаңдылықтардыескермеутабиғатпенадамарасындағыелеуліқайшылықтарғаәкеліпсоқтырғанынайтакеткенжөн. АмериканэкологыРиклерс: Табиғатқакелтірілгеннұсқандытүзетудіңешқандайкөпе – көрнеужатқанәдістеріжоқекеніайдананық, соныменқатарқоршағанортағадегенкелеңсізкөзқарасыүшінадамғатанылатынкінәда, өзендергешайындысулардытөгу, егістіктергепестицидтербүрку, аңшылардыңнайзасыменмылтығыавтомашиналарданшыатынтүтінқалаіргесініңшексікеңеюісияқтыбелгіліфактілерденқұралмауытиіс. Адамғатабиғатэкономикасы - ауыл, елдіпунктер, село, қалатұрғындарыменжержүзініңхалықтарыныңқарым – қатынастарын, сандықжәнесапалыққұрылымынзерттеужәнереттеу, көпшілікке
үздіксізэкологиясаласынанбілімментәрбиеберужұмыстарынзерттейді. Адамәрекетітекжербетіндегісудығанаемесауаныдаластапкеледі. Күнсайынөнеркәсіпорындарыауағаорасанзорулыгазжәнеоларғақосаөтемайдабөлшектердентұратынқоспалардышығарыпжатады. Оларауаменбіргеадамменжербетіне. Кейдеолардыжелалғашқышыққанорнынамыңдағанкилометржергеайдапапарады. Міне, сондықтандагазнемесеқаттызаттүріндебөлініпшығатынзаттардынауанықорғауадамденсаулығыүшінде, тіршілікүшіндеүлкенмәналады. Осыуақыттаауағаулықосындылардыжібермеуадамзатбаласыныңалдындатұрғанүлкенмәселе. Ауаныәртүрліжолменбылғануыатмосферадабірте – біртетүпкіліктімутагендіөзгерістертудыратынанықталыпотыр. Мысалы, қалалардыңүстін, 2000 – 2500 мбиіктіккөлеміндегаздарменұсақбөлшектердентұратынқарақошқылтүтінбасыптұрады. Осындайкөрінісбіздіңқалағатәнқұбылыс.
Осындайқұбылыстардынқалаішінекүнсәулесініңультракүлгінсәулесіжетпейді. Сондықтанқалаішінденешетүрліжұқпалыаурутарайтынмикробтаркөбейіпкетеді. Оларнешетүрлікөз, тері, өкпедерттерінадамдарғадарытады. Адамдаркөпмөлшердеауруғашалдығады. Атмосфераныңтүтінжәнегазқосындыларыменластануыадамденсаулығыназияндықұбылыстартуғызады. Бұлқұбылысәсіресеметеорологиялықжағдайдыңәсеріненауасирекалмасатынқалалардажиікздеседіонысмогдепатайды. Ағылшынсөзі – тұмандегенмағынабереді. Фотохимиялықтұманөсімдіктерәлеміменжануарлардүниесіне, сондай – ақадамзатбаласынаөтеүлкензиянкелтіруде. Осыжағдайларғасәйкесшетелдіңмемлекеттеріндежәнебіздіңреспубликамыздаатмосфералықауанықорғаумақсатындаавтомобильдердіңқозғаушыкүшінжетілдіру, нейтрализаторларорнату, газбенэлектрқуатыменжүретінэлектромобильдердішығарумәселесітуыпотыр. Ауаныңжербетіндегіқабатынавтомобильжәнеөнеркәсіпгаздарыментүтіннентұратынқалыңтұманбасады. Күнсәулесіжиналғангаздардыыдыратыпулықоспалартүзеді. Олкездеадамдардыңкөзіауырады, өкпесінулыгазтолтырады, үздіксізжөтеліп, тынысытарылады. Бұлорасанүлкенкүйзеліскеұшыратады, жүздеген, мыңдағанадамдардыңөміріналыпкетеді. Ядролықжарылыстыңзәрлісәукелелерібірде – бірсауаттыжәнесаналыадамдытынышқалдыруемес. Семейатомполигоніндеболғаноқиғабылайсипатталады. Атомбомбасынжаруүшінжергіліктіхалықтыкөшіріп, сынақөткеншебіржетіхалықтыбасқажердеұстаған. Алауылдаүлкенді – кішілі 54 адамқалған
, оларатомбомбасыжарылғанжаққақарапқаратүтінніңішіненқызылды – жасылдыоттардыкөріптамашалаған. Соладамдарданкүнібүгінбіреуідеқалмайбарлығыөліпқалған. Қазіргікезеңдеадамныңэкологиялықортасы - қала. Олеңіріжәнетабиғиортаданөзгеше, көптегенпараметрлерібойыншаэкстремалдыдеугеболатынорта. Қаладатехногендіқуаттыңорасанзорконцентрациясыжиналады. Қалаортасыадамныңбастысанасы – оныңденсаулығынақолайсызәсеретеді. Атмосфераның, судың, азық – түлікөнімдерінің, күнделіктіқажеттізаттардыңөнеркәсіппентранспорттыққалдықтарыменластануы, электромагниттікөріс, вибрация, шу, тұрмыстықхимияландырылуы, гиподинамия, дұрыстамақтанбаузияндыәрекеттердіңкеңінентаралуы.Осылардыңбарлығықосылыпадамныңденсаулығыннашарлатады. Қалахалқыныңбасымбөлігідемалысынқаладантыстабиғажағдайдаөткізугетырысады. Адамныңденсаулағыныңтөмендепауыруғашалдығуынағзаныңортағатолықбейімделеалмауыменқолайсызәсерлергебергентерісжауабыретіндеқарастырукерек. Адамныңденсаулығыназияндыәсерететінфакторлардыңішіндеіртүрліластаушызаттарбіріншіорыналады. Көптегенқалаларэкологиялықапатаймағыдегенмәртебегеиеболған. СоныңішіндеӨскеменқаласыналуғаболады. Әртүрліауруларқаптап, балаларжарымжанболыптууда. Осыныңбәріосыэкологияныңбұзылусебебі. БүгінгітаңдаӨскеменқаласыкүннен-күнгеқұлпырып, өркендепкеледі. Дегенмен, бұлқуаныштыңкөлеңкесіндеқайғылыдерттұрғанынбілемізбе? Себебі, Өскеменатмосферасысанжылдарбойыкөктүтінненкөзашпайкеледі.
Мұныңбәріадамденсаулығыназиян. Қолғасынныңөзіналатынболсақ, алдыменжүйкежүйесінзақымдайды, соданкейінішқұрылысындағымүшелердіңжұмысынбұзады. Адампсихикасынадакесірібар. Радикациядасолай. Өкпе, жүрексырқаттарынашалдығып, қанқысымыжоғарылағанадамдарсаныкүннен-күнгеөсуде. УлыгазғабулығыпөмірсүріпкележатқанӨскементұрғындарыныңтағдырыөзібірүлкенжағдай. Сондықтан, адамэкологиясымемлекеткөлеміндеталқыланатынүлкенмәселедепойлаймын.6. «Сенің болашақ мамандығыңның адам өмірін сақтаудағы маңызы қандай деп ойлайсың?». Көтерілген мәселеге дәлелдер келтіріп жазыңыз.Мамандық таңдау деген —өзің айналысқың келетін жұмысты таңдау ғана емес, өзің араласқың келетін ортаны да таңдау. Атықтаңдағанда" депбекерайтпасакерек. Мамандық – қарапайымөмірсүрукөзіболыптабылатынжәнеқандайдабірдайындықты, жауапкершіліктіталапететінеңбекқызметініңмаңыздыбөлігі. Біреулерүшін – олойғаалғанарманныңорындалуы, отбасыдәстүрінжалғастыру, келесібіреулерүшін – жаңалыққа, дербестіккеталпыныс, үшіншібіреулерге — әйтеуірбірмамандықалукерекболғансоң. Мамандықтаңдау – тағдырыңдытаңдаудегенсөз. Кейінгіөмірдеөкінбейтіндей, өзқабілетіменбейімділігінесайкәсіптүрінтаңдау… Бұл — өтежауапкершіліктіжәнемаңыздыіс. Мамандықтытаңдауүшін, адамеңалдыменөзін, өзбейімділігінтануықажет. Өз — өзіне «Менкіммін?», «Осыөмірдегіменіңорнымқандай?», «Қалайөмірсүремін?» дегенсұраққоюыкерекдепойлаймын. Мамандықтаңдаудаәрадамөзініңқызығушылығына, қабілетіне, бейімділігіне, қалауынасүйенуікерек.

Смотрите также файлы