ВУЗ: Не указан
Категория: Не указан
Дисциплина: Не указана
Добавлен: 10.11.2023
Просмотров: 984
Скачиваний: 3
ВНИМАНИЕ! Если данный файл нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам.
Етеккірі біткен науқастарға – егер қауіпсіз топқа жатса тамоксифен, ал аралықтағы жәнежоғарғы қауіпті топқа жатса, тамоксифен немесе химиялық кастрация қолданылады.Гормондық емдеу тәсіліне төзімді сүт безі рагына (етеккірі сақталған, біткен науқастарға)тек қана полихимиотерапия қолданылады.ІІІ «А» «Б» «С» даму сатылары. Алдымен 4 курс полихимиотерапия FAC схемасыбойынша қолданылады.Егерде осындай емнен кейін алғашқы ісіктің көлемі 50% -дан артық кішірейсе, онда ПХТ-дан кейін 3 апта соң Мадден немесе Пейти түбегейлі мастэктомиясы қосымша аймақтықлимфадиссекцияны (қолтық, бұғана асты лимфа түйіндері) орындау арқылы жасалады жәнеалынған барлық лимфа түйіндері жеке- жеке маркировкаланады. Кейін науқастың қалауыбойынша реконструктивтік сүт безінің көрінісін бейнелеу операциясы жасалады. Операцияданкейін сәулелік ем классикалық бөлшектеу әдісімен – 60 Гр.Егерде 4 курс ПХТ-дан кейін ісік көлемі елеулі кішіреймесе, онда түбегейлі тұрғыда сәулелікем ( 60Гр. – сүт безіндегі ісікке, 35-40 Гр. – аймақтық лимфа түйіндеріне) қолданылады да,кейін түбегейлі операция жасалып, емдік шаралар полихимиотерапиямен немесе гормондықтерапиямен жалғастырылады.Репродуктивтік жастағы әйелдерде ЭР (+), ПР (+) оң, НЕR-2 / neu статусы оң (+) болса, ондатамоксифен немесе Золодекс + полихимиотерапия + таргенттік препараттар қолданылады, алгормондық рецепторлары теріс (-), НЕR-2 / neu статусы оң (+) науқастарға полихимиотерапия+ таргенттік препараттар қолданылады.ІV даму сатысы. Сүт безі рагының көлемі үлкейіп, кеуде сүйектеріне жабысып, ыдырап,үнемі қанайтын жағдайға ұшыраған науқастарға санитарлық мақсатта сүт безін ампутациялайды.Осыдан кейін оларға паллиативтік тұрғыда химия-сәулелік, гормондық емдер қолданылады.Етеккірі сақталған, ЭР (+) ПР (+) науқастарға екі жақтық овариэктомия жасалып, әріқарай тәулігіне 20 мг-нан тамоксифен қолданылады, бірақ сүт безіндегі рак денеге жергіліктікең таралып немесе алшақ ағзаларда метастаздары болғандықтан, аналық және бүйрек үстібездердің қызметін мүлдем тоқтату керек. Ол үшін Золодекс немесе деферелинді мезгілменқолданған дұрыс болады.НЕR-2 / neu статусы оң мәнді (+++) науқастарға полихимиотерапия схемасына таргенттікпрепарат герциптин 4 мг / кг 1-ші күні, әр апта сайын 2 мг / кг ісіктің үдемелік кезіне дейінқолданылады, ал ЭР (-), ПР (-) науқастарға полихимиотерапия + таргенттік препараттар
қолданылады.Егерде науқастың сүйектерінде метастаздар болса, онда оларға зелендрлік қышқыл (4мг-нан вена арқылы 28 күн), клодрондық қышқыл (1500 мг вена арқылы 1-ші күні, кейін 1600мг-нан ұзақ мезгіл ішеді.157Науқастарды диспансерлік бақылауСүт безі рагымен емделген науқастар ІІІ-ші топта бақылауға алынады. Олар 1-ші жылыәрбір 3 ай сайын, 2- ші жылы әрбір 6 ай сайын, ал 3-ші жылдан бастап өмірінің аяғына дейінжылына 1 рет емханалық онкологқа келіп, жан-жақты тексеріліп тұрады. Ондағы мақсатқатерлі ісіктің бұрынғы ошақтық аймағында рецидив, аймақтық лимфа бездерінде және дененіңбасқа мүшелерінде метастаздардың бар немесе жоқтығы анықталады. Егерде бақылаудағынауқастарда жергілікті рецидив немесе басқа дене мүшелерінде метастаз бар екендігі анықталса,оларға әртүрлі ем шаралары қолданылады.БолжамСүт безі рагына қарсы қолданылған емдердің нәтижесі бір-бірімен негізделген әртүрліфакторларға байланысты. Олардың қатарына ісіктің даму сатысы, морфологиялық пісіп-жетілуі, науқастың жасы және гормоналдық жағдайы, алғашқы жан-жақты жоспарланған емтәсілдерінің мүлтіксіз орындалуы жатады. Егерде ісіктік үрдіс кешендетіп анықталса ( ІІІ – ІVдаму сатысы), ісік пісіп-жетілмеген, онда эстрогендік және прогестерондық рецепторлардың,НЕR-2 / neu-дің экспрессиясы жоғары болса, жоспарланған ем тәсілдері үзілді-кесілді болсанауқастың болжамы күрт төмендейді.Қазіргі кездегі жетілдірілген емдеу тәсілдерімен емделген науқастардың 5 жылдан артықөмір сүру мерзімі – І даму сатысында емделгендердікі – 96%, ІІ «А» даму сатысындағылар-да – 90 % , ІІ «В» даму сатысындағыларда – 80 % , ІІІ «А» даму сатысындағыларда – 87% , ІІІ«В» даму сатысындағыларда – 67 % ( В.В. Семиглазов с соавт. 2007).
Тері ракалды аурулары мен рагы(Дайындаған проф. Қ.Ә. ӘбисатовДәрістің дәлелдемесі мен мақсатыДәрістің дәлелдемесі – соңғы жылдары Қазақстанда тері қатерлі ісіктері адам ағза-сында пайда болатын ісіктердің ішінде екінші орында, оның 90%-ы тері рагының, 10%-ымеланоманың үлесінде.Тері қатерлі ісіктерін көзбен көріп дер кезінде анықтауға мүмкіншіліктің бар болуынақарамастан, олардың морфологиялық құрылымдарының әртүрлігіне байланысты нақтыдиагнозды бірден қоя қою қиын. Сондықтан ісіктің қатерлі не қатерсіз екендігін анықтау үшінцито-, гистологиялық зерттеулер жүргізіледі.Тері рагын І-ІІ даму сатысында хирургиялық, сәулелік ем тәсілдерін жеке немесе қа-баттастыра қолдану арқылы толық жазып жіберуге болады, ал меланома өте қатерлі қауіпті ісік.Ол жедел өсіп, ерте лимфа, қан тамырлары арқылы әртүрлі ағзаға метастаздарын таратады.Меланоманың сәулелік және дәрі-дәрмектік ем тәсілдеріне сезімталдығы төмен.Аталмыш жағдайларға байланысты тері рагына қарағанда меланомаға емдеу тәсілдерінтаңдау өте күрделі, ал қолданылатын емдердің нәтижелері – төмен.Дәрістің негізгі мақсаты – сіздерді тері жамығында өрбитін қатерлі ісіктердің пайдаболуына септігін тигізетін әртүрлі факторлармен (жағдайлармен), олардан сақтану жолдарымен,ісік алдында болатын аурулармен, олардың қатерлі ісікке ауытқып бара жатқандағы клиникалықбелгілерімен, қазіргі кездегі тері қатерлі ісіктерін анықтау және емдеу тәсілдермен таныстыру.Терінің клиникалық анатомиясы мен функциясыАдам ағзаларының сырты тері жамығымен қапталған, оның көлемі адамның салмағымен бойының ұзындығына байланысты. Тері жамығының көлемін анықтайтын халықаралықкесте бар.Терінің негізгі құрылымдары екі ұрықтық жапырақшадан дамыған. Олар эктодерма жәнемезодерма. Эктодермадан сыртқы қабаттағы эпидермис, ал мезодермадан дәнекер ұлпа дермаөрбиді. Эпидермис пен дерма аралығында негіздік мембрана (базальдық мембрана), ал терініңастында май шелдері орналасқан.Эпидермис бес қабаттан тұрады:- мүйіздік (роговой);347- жылтыр (блестящий)- дәнді (зернистый)- тікенекті (шповатый)- негізгі мембраналық (базальная мембрана)Дерма екі қабаттан тұрады:- еміздікті немесе бүрлі (сосочковый);- торлы (сечатый);
Мүйіздік қабатта сезімтал жүйке тамырлар орналасқан. Тікенектік және негізгі мембранааралығында меланин пигментін өндіретін меланоциттер орналасқан. Меланин пигментітирогиназа ферментінің әсерінен тирозин деген аминдік қышқылдан түзіледі. Меланин пигменті терінің дермалық құрылымын ультракүлгін күн сәулесінен қорғайды. Ақ нәсілдегі адамдарда тирогенеза ферменті аз болады. Дермада тер, май бөлетін бездер және шаш түбі-рі – фолликулалар орналасқан.Терінің атқаратын қызметтері (функциясы).- қорғаныс, яғни адам ағзаларын сыртқы ортаның зиянды әрекеттерінен қорғайды.- жылу мен су алмасу үрдістерін реттейді.- Ультракүлгін күн сәулесінің әсерінен теріде «Д» витамині түзіледі, ал «Д» витаминісүйектегі фосфор мен кальций зат алмасу үрдісін реттейді.- Қан мен лимфа жүйелерінің жұмыстарын реттейді- тері жамығында барлық дене мүшелерінің жүйелік рецепторлары орналасқан.- қан қоймасы.Тері рагының жиілігіДүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) 2005 ж. мәліметі бойынша, терірагымен күн сәулесі жоғары дәрежеде түсетін Африка (36,6 0/0000), Австралия(46,6 0/0000)елдерінде тұратын жергілікті халықтар жиі, ал Ұлыбритания, Скандинавия мемлекеттеріндесирек ауырады (1,9-2,3 %000) (Parkіn M .D. et. al, 2005).2008 жылы ТМД республикаларындағы жоғарғы аурушылық көрсеткіштері ( %000)Беларуста – 45,8, Украинада – 36,3, Ресейде – 33,2, ал төменгі – Кавказ бен Орта Азияреспубликаларында (8-12) ( Давыдов М.И., Аксель Е.М., 2010).Қазақстанда 1970-2010 жылдар аралығында тері рагымен аурушылық көрсеткіші 15,3%000-тен 17,6%000 дейін өсті. 2010 жылы республикамызда 3145 адамда тері рагы алғашқы ретанықталды, олардың 96,1 % - да ісіктік үрдіс I-II даму сатысында, 0,8 %-да ІV – даму сатысыанықталды. 2010 ж. өлім-жітім көрсеткіші – 1,2 %000.Жоғары аурушылық көрсеткіші (‰00) ШҚО (35,6), Алматы қаласы (34,6), Павлодар (31,4),Қарағанды (26,1) облыстарында, ал төменгі – Атырау (6,1), Маңғыстау (1,8). Қызылорда (6,3),Жамбыл (8,3), ОҚО (8,3) облыстарында тіркелді ( Қ. Ш. Нұрғазиев т.б. 2011).348Тері рагына бейімдеуші факторларТері рагының пайда болуына бейімдеуші факторлар қатарына төмендегілер жатады:1. Экзогендік факторлар: физикалық, химиялық жарақаттар, ұзақ мезгілдер бойы қарқын-ды тұрғыда тигізетін күн сәулесінің ультракүлгін спектрі, иондаушы радиация, мұнай
қорытудағы бөлінетін канцерогендік қоспалар.2. Созылмалы спецификалық, бейспецификалық қабыну үрдістерінен пайда болғантрофикалық ойық жаралар, жыланкөздер, себоройл және күнсәулелік кератоздар, туберкулездікволчанкалар, мерездік гуммалар.3. Туа біткен, терілік мүйіз, егде жастағы тері жамығының түлеуі, қышаланғанМалерба эпителиомасы.4. Терінің ракалды ауруларыны (пигменттік ксеродерма, Боуэн, Педжет аурулары, Кейрэритроплакиясы трофикалық ойық жара )Тері ракалды ауруларыФакультативтік:- Актиналық кератоз (күн сәулелік);- Себоройлық кератоз;- Күшалалық кератоз;- Туберкулездік волчанка (қызыл жегі);- Созылмалы остеомиэлиттік жыланкөз;- Терілік мүйіз (кожный рог).Облигаттық:- Пигменттік ксеродерма (сепкіл тәрізді қалдар);- Боуэн ауруы (дақ-түйінді папиллома);- Педжет ауруы (сүт безінің еміздік аймағындағы экзема);- Кейр эритроплакиясы (алқызыл түстес жыныс мүшелеріндегі папиллома)- Трофикалық ойық жара (кератоакантома).349Тері рагына бейім қауіп-қатер топтары:І топқа:- жиі механикалық және химиялық жарақат алған адамдар;- 2970 ангстрем шамасындағы ультрафиолеттік (ультракүлгіндік) күн сәулесінде ұзақмезгілдер болатын адамдар;- жұмыс бабы ионизацияланған радиацияға байланысты адамдар;- ұзақ мезгілдерде мұнай, тас көмір өндіру және қорыту ұжымдарындағы жұмысшылар;- көп циклді хош иісті көмір сутегі, күшала, сынап т.б. зиянды заттармен үнемі жұмысжасайтын адамдар,II топқа – терінің факультативтік ракалды ауруларымен сырқаттанатын адамдар.ІІІ топқа – терінің облигаттық ракалды аурулары.Аталмыш топқа жататын адамдарды дер кезінде профилактикалық байқау және емханалықжағдайда анықтап, оларды 1 “Б” клиникалық диспансерлік топқа есепке алып, тиесілі сауық-тыру емшараларын қолдану немесе олар дәрігерлік бақылауда болу керек.Тері рагының патологиялық анатомиясыТері рагының 80%-ы бас аймағында, оның ішінде бет, шаш өсетін тері жамында өрбиді.Макроскопиялық түрлері:- Экзофиттік;- Эндофиттік;Гистологиялық құрылымы:- негізгі (базальды) жасушалы рак (50-60%);- жалпақ жасушалы мүйізденген, мүйізденбеген рак (30-40%);- терінің қосалқы құрылымдарынан өрбитін бездік рак (4-5%).Тері рагының метастаздануы.Жалпақ жасушалы тері рагы аймақтық лимфатикалық бездерге жиі метастазданады,сиректеу сүйек, өкпеге де таралуы мүмкін.Базальды жасушалық рак еш уақытта лимфа, қан тамырлары арқылы метастазданбайды,
қолданылады.Егерде науқастың сүйектерінде метастаздар болса, онда оларға зелендрлік қышқыл (4мг-нан вена арқылы 28 күн), клодрондық қышқыл (1500 мг вена арқылы 1-ші күні, кейін 1600мг-нан ұзақ мезгіл ішеді.157Науқастарды диспансерлік бақылауСүт безі рагымен емделген науқастар ІІІ-ші топта бақылауға алынады. Олар 1-ші жылыәрбір 3 ай сайын, 2- ші жылы әрбір 6 ай сайын, ал 3-ші жылдан бастап өмірінің аяғына дейінжылына 1 рет емханалық онкологқа келіп, жан-жақты тексеріліп тұрады. Ондағы мақсатқатерлі ісіктің бұрынғы ошақтық аймағында рецидив, аймақтық лимфа бездерінде және дененіңбасқа мүшелерінде метастаздардың бар немесе жоқтығы анықталады. Егерде бақылаудағынауқастарда жергілікті рецидив немесе басқа дене мүшелерінде метастаз бар екендігі анықталса,оларға әртүрлі ем шаралары қолданылады.БолжамСүт безі рагына қарсы қолданылған емдердің нәтижесі бір-бірімен негізделген әртүрліфакторларға байланысты. Олардың қатарына ісіктің даму сатысы, морфологиялық пісіп-жетілуі, науқастың жасы және гормоналдық жағдайы, алғашқы жан-жақты жоспарланған емтәсілдерінің мүлтіксіз орындалуы жатады. Егерде ісіктік үрдіс кешендетіп анықталса ( ІІІ – ІVдаму сатысы), ісік пісіп-жетілмеген, онда эстрогендік және прогестерондық рецепторлардың,НЕR-2 / neu-дің экспрессиясы жоғары болса, жоспарланған ем тәсілдері үзілді-кесілді болсанауқастың болжамы күрт төмендейді.Қазіргі кездегі жетілдірілген емдеу тәсілдерімен емделген науқастардың 5 жылдан артықөмір сүру мерзімі – І даму сатысында емделгендердікі – 96%, ІІ «А» даму сатысындағылар-да – 90 % , ІІ «В» даму сатысындағыларда – 80 % , ІІІ «А» даму сатысындағыларда – 87% , ІІІ«В» даму сатысындағыларда – 67 % ( В.В. Семиглазов с соавт. 2007).
Тері ракалды аурулары мен рагы(Дайындаған проф. Қ.Ә. ӘбисатовДәрістің дәлелдемесі мен мақсатыДәрістің дәлелдемесі – соңғы жылдары Қазақстанда тері қатерлі ісіктері адам ағза-сында пайда болатын ісіктердің ішінде екінші орында, оның 90%-ы тері рагының, 10%-ымеланоманың үлесінде.Тері қатерлі ісіктерін көзбен көріп дер кезінде анықтауға мүмкіншіліктің бар болуынақарамастан, олардың морфологиялық құрылымдарының әртүрлігіне байланысты нақтыдиагнозды бірден қоя қою қиын. Сондықтан ісіктің қатерлі не қатерсіз екендігін анықтау үшінцито-, гистологиялық зерттеулер жүргізіледі.Тері рагын І-ІІ даму сатысында хирургиялық, сәулелік ем тәсілдерін жеке немесе қа-баттастыра қолдану арқылы толық жазып жіберуге болады, ал меланома өте қатерлі қауіпті ісік.Ол жедел өсіп, ерте лимфа, қан тамырлары арқылы әртүрлі ағзаға метастаздарын таратады.Меланоманың сәулелік және дәрі-дәрмектік ем тәсілдеріне сезімталдығы төмен.Аталмыш жағдайларға байланысты тері рагына қарағанда меланомаға емдеу тәсілдерінтаңдау өте күрделі, ал қолданылатын емдердің нәтижелері – төмен.Дәрістің негізгі мақсаты – сіздерді тері жамығында өрбитін қатерлі ісіктердің пайдаболуына септігін тигізетін әртүрлі факторлармен (жағдайлармен), олардан сақтану жолдарымен,ісік алдында болатын аурулармен, олардың қатерлі ісікке ауытқып бара жатқандағы клиникалықбелгілерімен, қазіргі кездегі тері қатерлі ісіктерін анықтау және емдеу тәсілдермен таныстыру.Терінің клиникалық анатомиясы мен функциясыАдам ағзаларының сырты тері жамығымен қапталған, оның көлемі адамның салмағымен бойының ұзындығына байланысты. Тері жамығының көлемін анықтайтын халықаралықкесте бар.Терінің негізгі құрылымдары екі ұрықтық жапырақшадан дамыған. Олар эктодерма жәнемезодерма. Эктодермадан сыртқы қабаттағы эпидермис, ал мезодермадан дәнекер ұлпа дермаөрбиді. Эпидермис пен дерма аралығында негіздік мембрана (базальдық мембрана), ал терініңастында май шелдері орналасқан.Эпидермис бес қабаттан тұрады:- мүйіздік (роговой);347- жылтыр (блестящий)- дәнді (зернистый)- тікенекті (шповатый)- негізгі мембраналық (базальная мембрана)Дерма екі қабаттан тұрады:- еміздікті немесе бүрлі (сосочковый);- торлы (сечатый);
Мүйіздік қабатта сезімтал жүйке тамырлар орналасқан. Тікенектік және негізгі мембранааралығында меланин пигментін өндіретін меланоциттер орналасқан. Меланин пигментітирогиназа ферментінің әсерінен тирозин деген аминдік қышқылдан түзіледі. Меланин пигменті терінің дермалық құрылымын ультракүлгін күн сәулесінен қорғайды. Ақ нәсілдегі адамдарда тирогенеза ферменті аз болады. Дермада тер, май бөлетін бездер және шаш түбі-рі – фолликулалар орналасқан.Терінің атқаратын қызметтері (функциясы).- қорғаныс, яғни адам ағзаларын сыртқы ортаның зиянды әрекеттерінен қорғайды.- жылу мен су алмасу үрдістерін реттейді.- Ультракүлгін күн сәулесінің әсерінен теріде «Д» витамині түзіледі, ал «Д» витаминісүйектегі фосфор мен кальций зат алмасу үрдісін реттейді.- Қан мен лимфа жүйелерінің жұмыстарын реттейді- тері жамығында барлық дене мүшелерінің жүйелік рецепторлары орналасқан.- қан қоймасы.Тері рагының жиілігіДүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) 2005 ж. мәліметі бойынша, терірагымен күн сәулесі жоғары дәрежеде түсетін Африка (36,6 0/0000), Австралия(46,6 0/0000)елдерінде тұратын жергілікті халықтар жиі, ал Ұлыбритания, Скандинавия мемлекеттеріндесирек ауырады (1,9-2,3 %000) (Parkіn M .D. et. al, 2005).2008 жылы ТМД республикаларындағы жоғарғы аурушылық көрсеткіштері ( %000)Беларуста – 45,8, Украинада – 36,3, Ресейде – 33,2, ал төменгі – Кавказ бен Орта Азияреспубликаларында (8-12) ( Давыдов М.И., Аксель Е.М., 2010).Қазақстанда 1970-2010 жылдар аралығында тері рагымен аурушылық көрсеткіші 15,3%000-тен 17,6%000 дейін өсті. 2010 жылы республикамызда 3145 адамда тері рагы алғашқы ретанықталды, олардың 96,1 % - да ісіктік үрдіс I-II даму сатысында, 0,8 %-да ІV – даму сатысыанықталды. 2010 ж. өлім-жітім көрсеткіші – 1,2 %000.Жоғары аурушылық көрсеткіші (‰00) ШҚО (35,6), Алматы қаласы (34,6), Павлодар (31,4),Қарағанды (26,1) облыстарында, ал төменгі – Атырау (6,1), Маңғыстау (1,8). Қызылорда (6,3),Жамбыл (8,3), ОҚО (8,3) облыстарында тіркелді ( Қ. Ш. Нұрғазиев т.б. 2011).348Тері рагына бейімдеуші факторларТері рагының пайда болуына бейімдеуші факторлар қатарына төмендегілер жатады:1. Экзогендік факторлар: физикалық, химиялық жарақаттар, ұзақ мезгілдер бойы қарқын-ды тұрғыда тигізетін күн сәулесінің ультракүлгін спектрі, иондаушы радиация, мұнай
қорытудағы бөлінетін канцерогендік қоспалар.2. Созылмалы спецификалық, бейспецификалық қабыну үрдістерінен пайда болғантрофикалық ойық жаралар, жыланкөздер, себоройл және күнсәулелік кератоздар, туберкулездікволчанкалар, мерездік гуммалар.3. Туа біткен, терілік мүйіз, егде жастағы тері жамығының түлеуі, қышаланғанМалерба эпителиомасы.4. Терінің ракалды ауруларыны (пигменттік ксеродерма, Боуэн, Педжет аурулары, Кейрэритроплакиясы трофикалық ойық жара )Тері ракалды ауруларыФакультативтік:- Актиналық кератоз (күн сәулелік);- Себоройлық кератоз;- Күшалалық кератоз;- Туберкулездік волчанка (қызыл жегі);- Созылмалы остеомиэлиттік жыланкөз;- Терілік мүйіз (кожный рог).Облигаттық:- Пигменттік ксеродерма (сепкіл тәрізді қалдар);- Боуэн ауруы (дақ-түйінді папиллома);- Педжет ауруы (сүт безінің еміздік аймағындағы экзема);- Кейр эритроплакиясы (алқызыл түстес жыныс мүшелеріндегі папиллома)- Трофикалық ойық жара (кератоакантома).349Тері рагына бейім қауіп-қатер топтары:І топқа:- жиі механикалық және химиялық жарақат алған адамдар;- 2970 ангстрем шамасындағы ультрафиолеттік (ультракүлгіндік) күн сәулесінде ұзақмезгілдер болатын адамдар;- жұмыс бабы ионизацияланған радиацияға байланысты адамдар;- ұзақ мезгілдерде мұнай, тас көмір өндіру және қорыту ұжымдарындағы жұмысшылар;- көп циклді хош иісті көмір сутегі, күшала, сынап т.б. зиянды заттармен үнемі жұмысжасайтын адамдар,II топқа – терінің факультативтік ракалды ауруларымен сырқаттанатын адамдар.ІІІ топқа – терінің облигаттық ракалды аурулары.Аталмыш топқа жататын адамдарды дер кезінде профилактикалық байқау және емханалықжағдайда анықтап, оларды 1 “Б” клиникалық диспансерлік топқа есепке алып, тиесілі сауық-тыру емшараларын қолдану немесе олар дәрігерлік бақылауда болу керек.Тері рагының патологиялық анатомиясыТері рагының 80%-ы бас аймағында, оның ішінде бет, шаш өсетін тері жамында өрбиді.Макроскопиялық түрлері:- Экзофиттік;- Эндофиттік;Гистологиялық құрылымы:- негізгі (базальды) жасушалы рак (50-60%);- жалпақ жасушалы мүйізденген, мүйізденбеген рак (30-40%);- терінің қосалқы құрылымдарынан өрбитін бездік рак (4-5%).Тері рагының метастаздануы.Жалпақ жасушалы тері рагы аймақтық лимфатикалық бездерге жиі метастазданады,сиректеу сүйек, өкпеге де таралуы мүмкін.Базальды жасушалық рак еш уақытта лимфа, қан тамырлары арқылы метастазданбайды,