ВУЗ: Не указан
Категория: Не указан
Дисциплина: Не указана
Добавлен: 10.11.2023
Просмотров: 981
Скачиваний: 3
ВНИМАНИЕ! Если данный файл нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам.
бірақ ісікасты тіндерге инфильтрациялық түрде еніп, оларды ауыр жарақаттайды.Тері рагының ТNM жіктеуі бойынша дамусатылары ( UIСC,2002)0 - сатысы – Тis No Mo (рак in situ)I сатысы – Ісіктің көлемі 2 см-ге дейін, эпидермистің 5 қабатынан өтіп, дермаға жабысқанқозғалмалы, аймақтық лимфалық бездерде метастаз жоқ (Т1 No Mo ).II «А» сатысы – Ісіктің көлемі 4-5 см,терінің эпидермис және дерма қабаттарын ғанақамтыған, бірақ дерманың астындағы қабаттарға өтпеген, аймақтық лимфалық бездердеметастаз жоқ (Т2 No Mo ).II «В» сатысы – Ісіктің қөлемі І немесе II «А» даму сатысындағыдай,бірақ аймақтықлимфалық бездерде бірлі-жарым метастаздар бар (Т1-2 N 1 Mo).III«А» сатысы – Ісіктің көлемі 5 см артық, ісік тері астындағы шандыр, бұлшық еттергетараған, бірақ шеміршекке немесе сүйекке жабыспаған, аймақтық лимфалық бездерде метастазжоқ (Т3 NoMo).III «В» сатысы – Ісіктің қөлемі ІII «А» даму сатысындағыдай,бірақ аймақтық лимфа-лық бездерде бірнеше қозғалмалы немесе қозғалуы тежелген метастаздар бар (Т1-2 N3 Mo).Т3N2 Mo).350IV «А» даму сатысы – ойық жара тәрізді теріге кең жайылған, тері астындағы жұмсақтіндерге, шеміршек немесе сүйекке тараған ісік, аймақтық лимфалық бездерде метастаз жоқ(Т4 NoMo).IV «Б» даму сатысы – Ісіктің қөлемі ІII «А» даму сатысындағыдай, аймақтық лимфалықбездерде қозғалмайтын (Т4 N3 Mo) немесе алшақ ағзаларда метастаз бар (Т2-4N1-3 M1)кілегей қабатеміздікті қабатторлы қабаттері астындағы майқабаты351Терінің жалпақ жасушалы рагы (экзофиттік түрі)352Пигменттік ксеродермадаң өрбігенжалпақ жасушалы мүйізденген рак(мұрын, бет аймағы)353Терінің псориазынан өрбіген жалпақ жасушалы мүйізденген рак (самай аймағы)(а) Криодеструкцияға дейінгі жалпақ жасушалы мүйізденбеген рак;(б) Криодеструкциялық емнен кейінгі жалпақ жасушалы мүйізденбеген рактың орны;(а) құлақ артындағы тері базалиомасы(б) мұрын аймағындағы базалды жасушалы тері рагы;354Самай аймағындағы тері рагыныңпапиллярлық түріа) Пигменттік ксеродермадан өрбіген базалды жасушалы рак;б) Ракты хирургиялық тәсілмен резекциялап, орнын босатылған терімен жапқаннанкейін 2 жыл өткендегі көрінісі355Тері рагының клиникалық белгілеріТері рагының сыртқы көріністері үш түрлі болады:Беткейлі түрі – тері жамығынан сәл ғана көтеріліп тұрған, қабықшаланған түйін, үстісарғыштау немесе ақшылдау болады, кейін түйін айналасы қатайып, ортасы ойылып ернегі
қатайған ойық жараға айналады, ортасы суланады, қабыршақтанбайды, үнемі қышиды.Өскінді, бүртпелік түрі – бұрын пайда болған кератопапилломадан өрбиді, істіктік түйінтез өседі, теріге және тері асты қабаттарына тарайды, оларды қатайтады, беткейі жарақатта-нып, ернегі ырым-жырым қатайған ойық жара тәріздес болады.Жайылмалы түрі – ісіктік аймақ тез арада қатайып, теріні қалыңдатып ісіндіреді,ойық жараланып, тері асты тіндерге тарайды, жарадан үнемі қанды ірің шығып, ісікқабыршақтанбайды.Тері рагынан сақтану шараларыКүн сәулесінен, әсіресе ультракүлгін спектрінен, химиялық зиянды заттардан, механикалықжарақтардан үнемі бас, бет, мойын т.б. терінің ашық аймақтарын қорғау, созылмалы жаралардытолық емдеу.а) мұрын аймағындағы терінің базалды жасушалы рагының сәулелік емге дейінгікөрінісі;б) мұрын, бет аймағындағы терінің базалды жасушалы рагының асқынған түрі356Мұрын- бет аймағындағы базалдыжасушалы рак.Бастың шаш, мұрын аймағындағы экзофитті базалды жасушалы рак357Тері рагын анықтау тәсілдері1. Аурудың шағымы мен даму тарихы. Тері жамығында қалыптан тыс өзгеріс қалайдамыған, оған сыртқы ортаның қандай жағымсыз факторлары әсер етті, ракалды аурудың барне жоқ екендігі анықталады.2. Мануалдық тәсіл – ауру ошағын көзбен көріп, оның сыртқы көрінісін және көлемінанықтау, қолмен сипап қарау, аймақтық лимфалық бездерінде өзгерістердің бар немесе жоқекендігін анықтау.3. Арнайы зерттеулер:- Дерматоскопия;- Цитологиялық зерттеуге жағынды, қырынды алу;- Гистологиялық зерттеуге ісік ошағынан биопсиялық тін алу;- ГРВ;- Қалыптан тыс өзгерген аймақтық лимфалық бездерді ультрадыбыстық зерттеу.Тері рагын емдеу тәсілдеріТері рагын емдеуге хирургиялық, сәулелік, дәрі-дәрмектік емдер жекеленіп,құрастырылып, кешенді түрде қолданылады.Шипалы емдеу тәсілін қолдану үшін рактың гистологиялық құрлымы мен даму сатысыанықталады;Базалдық жасушалы ракқа қарсы қолданылатын шипалылығы жоғары тәсілдер қатарынасәулелік (жақын қашықта жүргізілетін рентгенотерапия), криодеструкция, электроэкцизияқолданылады;Кеуде терісіндегі экзофитті жалпақ жасушалы рак358Жалпақ жасушалы тері рагының І даму сатысында шипалылық қасиеті бірдей үш емдеутәсілі бар. Олар:- хирургиялық тәсілмен түбегейлі түрде операция жасау, бірақ бұл тәсілді бет аймағына
орналасқан тері рагына қолдану тиімсіз, сондықтан оны дененің жабық жерлерінде пайдаболған рак науқасына қолдану ләзім.- жақын қашықтықта берілетін рентгенотерапия (классикалық бөлшектеу әдісімен –2,0 Гр. жұмасына 6 рет, жалпы мөлшері – 62-64 Гр.).- лазерлік сәуле (импульсивтік немесе көмірқышқылдық).Егер жалпақ жасушалы тері рагы ІІ – ІІІ даму сатысында анықталса, оған қабаттастырылғанемді қолдану шипалы (сәулелік ем+ хирургиялық). Электронотерапия – 2 Гр. жалпы мөлшері40Гр. + негізгі ісік ошағын түбегейлі оташалау, аймақтық лимфа бездеріне – лимфаденэктомия.ІV даму сатысындағы тері рагына кешенді ем тәсілі қолданылады (сәулелік+дәрі-дәрмектік).Тері рагына шипалылығы бар дәрі-дәрмектер қатарына блеомицин, таксотер, цисплатин,метотрексат, проспедин, хризомалин т.б. жатады, әсіресе циплатинның шипалылығы жоғары( Г.Н. Егоров, 2005).Тері рагын емдеуге шипалылығы анықталған химиотерапиялық препараттарсхемасы:1. Цисплатин – 75 мг/м 2 вена іші арқылы 1-ші күніДоксорубицин – 50 мг/м 2 вена іші арқылы 1-ші күніӘрбір 3-4 жұмадан кейін қайталанады.2. Цисплатин – 25 мг/м 2 вена іші арқылы күнбе-күн 1-5-ші күндеріМетотрексат –15 мг/ м 2 вена іші арқылы 1,8,15- ші күндеріБлеомицин –15 мг/м 2 вена іші арқылы 1,3,5,8,10- шы күндеріӘрбір 3–4 жұмадан кейін қайталанады.3. Цисплатин –100–120 мг/м 2 1-ші күні вена немесе артерия іші арқылы инфузиялық тәсілмен96 сағат ішінде 5- фторурацил 500-1000 мг/м 2 .Әрбір 3-4 жұмадан кейін қайталанады.4. Этопазид–100 мг/ м 2 вена іші арқылы 1,2,3-ші күндеріЦисплатин–100 мг/ м 2 вена іші арқылы 1-ші күніӘрбір 3-4 жұмадан кейін қайталанадыБолжамыТері рагына қолданылған ем тәсілдерінің шипалылық қасиеті ісіктің даму сатысы менгистологиялық түріне байланысты. Базалды жасушалық рактың жергілікті өсіп, лимфалықтүйіндерге және басқа дене мүшелеріне метастаз бермеуіне байланысты, оған қарсықолданылған жергілікті (хирургиялық, креодуструкциялық, электрорезекциялық, сәулелік)түбегейлі жеке немесе қабаттастырылған тұрғыда қолданылған ем тәсілдерінің болжамытолықтай қанағаттанарлық, ал ІІ- ІІІ даму сатысындағы жалпақ жасушалы ракқа қарсықолданылған ем тәсілдерінің нәтижесі елеулі төмен.А.И. Пачес т.б. 2000 ж., П.Ю. Поляков т.б., 2003 ж., Хатырев С.А. т.б. 2006 ж., Зардодхо-нова М.Т. т.б. 2010 ж. т.б. мәліметтері бойынша, қазіргі кездегі заманауи талаптарға сайқолданылған ем тәсілдерінен кейін науқастардың 5 жылдан артық өмір сүру мерзімі тері
рагының І- ІІ даму сатысында ± 95 % , ІІІ даму сатысында ± 50 %.359Пайдаланылған әдебиеттер1. Абисатов Х.А. Рак кожи. В руководстве Абисатова Х.А. «Клиническая онкология». Том ІІ. Алматы:Арыс, 2007. с. 8-34.2. Абисатов Х.А. Цикл лекций по клинической онкологии. Алматы, 2012. С. 144-1553. Айрапетян А.М. Оценка эффективности криогенного, хирургического, лучевого методов прилечении злокачественных новообразований кожи головы и шеи: Автореф. дисс. канд., Ереван, 1989.4. Анисимов В.В., Горделадзе А.С., Барчук А.С. и др. Меланома кожи. Атлас клинико- морфологическойдиагностики. Санкт- Петербург: Наука, 1999. С. 107.5. Ахмедов Б.П., Фармонбердиев А.М., Каримов С.А. и др. Рак кожи, клиника, диагностика, лечение.Матер.VI съезда онкологов и радиологов стран СНГ. Душанбе, 2010. С. 213.6. Вечер Л.Л., Жуковец А.Г. Криохирургическое лечение больных раком кожи. // Материалы VІ съездаонкологов и радиологов стран СНГ. С.216.7. Ганцев Ш.Х. Руководство к практическим занятиям по онкологии. М.: МИА, 2007. С. 262.8. Давыдов М.И.Аксель Е.М. Злокачественные новообразования в России и странах СНГ за 2008(статистические материалы). // Вестник онкологии РОНЦ им. Н.Н. Блохина РАМН, М., 2010. № 2.9. Дарьялова С.А., Поляков П.Ю., Киселева Е.С. и др. Метранидазол при лучевом лечениизлокачественных новообразований. // Ж. Медицинская радиология. 1986. № 7. С.6-13.10. Есенқұлов Ә.Е., Арзықұлов Ж.Ә., Әбисатов Қ.Ә., Есенқұлова С.Ә. Ісік аурулары.2 томдық оқулық.Алматы, 2009.11. Каракулова А.Р., Савхатов Д.Х. Эстетические соображения в иссечении рака кожи лица. Онкологияи радиология Казахстана. 2004. № 3 (6). С. 113-11512. Клинические рекомендации. Онкология. 2006. од ред. В. И. Чиссова, С. А. Дарьяловой.М.:« ГЭОТАР- Медиа», 2006.13. Михайловский А.В. Криогенное лечение злокачественных и доброкачественных опухолей кожилица и головы. Автореф.дисс. к. м. н. М., 1979.14. Нургазиев К.Ш.,Сейтказина Г.Д. т.б. Показатели онкологической службы Республики Казахстанза 2010 г. Алматы, 2011.15. Пачес А.И., Пустынский И.Н. Рак кожи. В кн: Опухоли головы и шеи под ред А.И.Пачес. М.:Медицина, 2000. С. 41-59.16. Пинхасов Д.М. Первичные кожнопластические операции при раке кожи: Автореф.дисс., канд.,Баку, 1970.17. Плетнев С.Д., Островцев Л.Д., Карпенко О.М., Королева Л.А. Злокачественные опухоли кожи.В кн: Комбинированное и комплексное лечение больных со злокачественными опухолями. Руководствопод ред. В.И. Чиссова. М.: Медицина, 1989. С. 526-547.
18. Поляков П.Ю., Бычеков О.А., Олтаржевская Н.Д. и др. Лучевая терапия злокачественных опухолейкожи. Т 2-3. N0 М0 с использованием радиосенсибилизаторов. // Радиология-практика, 2003. №4. С.45-51.19. Предопухолевые заболевания и опухоли кожи. В кн: Справочник по онкологии, М.: Каппа, 1996.С. 141-146.20. Пустынский И.Н. Лечение распространенных и рецидивных форм рака кожи головы и шеи.Автореф.дисс., канд. М., 1995.21. Савицкий А.И. Рак кожи. В кн: Избранные лекции по клинической онкологии. М., 1972. С. 41-58.22. Скоропад Ю.Д. Частота рецидивов рака кожи после лучевой терапии. // Медицинская радиология,1980. С. 75-78.23. Трапезников Н.Н., Шайн А.А.. Рак кожи. В учебн: Онкология , М.: Медицина. 1992. С. 100-110.24. Химиотерпия рака кожи. В кн: Противоопухолевая химиотерапия. Справочник под ред. Н.И.Переводчиковой. М., 1996. С. 47-48.25. Хатырев С.А., Харатишвили Т.К. и др. Современные методы лечения местнораспространенногоплоскоклеточного рака кожи. Мат. VI съезда онкологов и радиологов стран СНГ. Душанбе, 2010. С. 246- 25126. Шанин А.П. Опухоли кожи, их происхождение, клиника и лечение. М.: Медицина, 1969.360
қатайған ойық жараға айналады, ортасы суланады, қабыршақтанбайды, үнемі қышиды.Өскінді, бүртпелік түрі – бұрын пайда болған кератопапилломадан өрбиді, істіктік түйінтез өседі, теріге және тері асты қабаттарына тарайды, оларды қатайтады, беткейі жарақатта-нып, ернегі ырым-жырым қатайған ойық жара тәріздес болады.Жайылмалы түрі – ісіктік аймақ тез арада қатайып, теріні қалыңдатып ісіндіреді,ойық жараланып, тері асты тіндерге тарайды, жарадан үнемі қанды ірің шығып, ісікқабыршақтанбайды.Тері рагынан сақтану шараларыКүн сәулесінен, әсіресе ультракүлгін спектрінен, химиялық зиянды заттардан, механикалықжарақтардан үнемі бас, бет, мойын т.б. терінің ашық аймақтарын қорғау, созылмалы жаралардытолық емдеу.а) мұрын аймағындағы терінің базалды жасушалы рагының сәулелік емге дейінгікөрінісі;б) мұрын, бет аймағындағы терінің базалды жасушалы рагының асқынған түрі356Мұрын- бет аймағындағы базалдыжасушалы рак.Бастың шаш, мұрын аймағындағы экзофитті базалды жасушалы рак357Тері рагын анықтау тәсілдері1. Аурудың шағымы мен даму тарихы. Тері жамығында қалыптан тыс өзгеріс қалайдамыған, оған сыртқы ортаның қандай жағымсыз факторлары әсер етті, ракалды аурудың барне жоқ екендігі анықталады.2. Мануалдық тәсіл – ауру ошағын көзбен көріп, оның сыртқы көрінісін және көлемінанықтау, қолмен сипап қарау, аймақтық лимфалық бездерінде өзгерістердің бар немесе жоқекендігін анықтау.3. Арнайы зерттеулер:- Дерматоскопия;- Цитологиялық зерттеуге жағынды, қырынды алу;- Гистологиялық зерттеуге ісік ошағынан биопсиялық тін алу;- ГРВ;- Қалыптан тыс өзгерген аймақтық лимфалық бездерді ультрадыбыстық зерттеу.Тері рагын емдеу тәсілдеріТері рагын емдеуге хирургиялық, сәулелік, дәрі-дәрмектік емдер жекеленіп,құрастырылып, кешенді түрде қолданылады.Шипалы емдеу тәсілін қолдану үшін рактың гистологиялық құрлымы мен даму сатысыанықталады;Базалдық жасушалы ракқа қарсы қолданылатын шипалылығы жоғары тәсілдер қатарынасәулелік (жақын қашықта жүргізілетін рентгенотерапия), криодеструкция, электроэкцизияқолданылады;Кеуде терісіндегі экзофитті жалпақ жасушалы рак358Жалпақ жасушалы тері рагының І даму сатысында шипалылық қасиеті бірдей үш емдеутәсілі бар. Олар:- хирургиялық тәсілмен түбегейлі түрде операция жасау, бірақ бұл тәсілді бет аймағына
орналасқан тері рагына қолдану тиімсіз, сондықтан оны дененің жабық жерлерінде пайдаболған рак науқасына қолдану ләзім.- жақын қашықтықта берілетін рентгенотерапия (классикалық бөлшектеу әдісімен –2,0 Гр. жұмасына 6 рет, жалпы мөлшері – 62-64 Гр.).- лазерлік сәуле (импульсивтік немесе көмірқышқылдық).Егер жалпақ жасушалы тері рагы ІІ – ІІІ даму сатысында анықталса, оған қабаттастырылғанемді қолдану шипалы (сәулелік ем+ хирургиялық). Электронотерапия – 2 Гр. жалпы мөлшері40Гр. + негізгі ісік ошағын түбегейлі оташалау, аймақтық лимфа бездеріне – лимфаденэктомия.ІV даму сатысындағы тері рагына кешенді ем тәсілі қолданылады (сәулелік+дәрі-дәрмектік).Тері рагына шипалылығы бар дәрі-дәрмектер қатарына блеомицин, таксотер, цисплатин,метотрексат, проспедин, хризомалин т.б. жатады, әсіресе циплатинның шипалылығы жоғары( Г.Н. Егоров, 2005).Тері рагын емдеуге шипалылығы анықталған химиотерапиялық препараттарсхемасы:1. Цисплатин – 75 мг/м 2 вена іші арқылы 1-ші күніДоксорубицин – 50 мг/м 2 вена іші арқылы 1-ші күніӘрбір 3-4 жұмадан кейін қайталанады.2. Цисплатин – 25 мг/м 2 вена іші арқылы күнбе-күн 1-5-ші күндеріМетотрексат –15 мг/ м 2 вена іші арқылы 1,8,15- ші күндеріБлеомицин –15 мг/м 2 вена іші арқылы 1,3,5,8,10- шы күндеріӘрбір 3–4 жұмадан кейін қайталанады.3. Цисплатин –100–120 мг/м 2 1-ші күні вена немесе артерия іші арқылы инфузиялық тәсілмен96 сағат ішінде 5- фторурацил 500-1000 мг/м 2 .Әрбір 3-4 жұмадан кейін қайталанады.4. Этопазид–100 мг/ м 2 вена іші арқылы 1,2,3-ші күндеріЦисплатин–100 мг/ м 2 вена іші арқылы 1-ші күніӘрбір 3-4 жұмадан кейін қайталанадыБолжамыТері рагына қолданылған ем тәсілдерінің шипалылық қасиеті ісіктің даму сатысы менгистологиялық түріне байланысты. Базалды жасушалық рактың жергілікті өсіп, лимфалықтүйіндерге және басқа дене мүшелеріне метастаз бермеуіне байланысты, оған қарсықолданылған жергілікті (хирургиялық, креодуструкциялық, электрорезекциялық, сәулелік)түбегейлі жеке немесе қабаттастырылған тұрғыда қолданылған ем тәсілдерінің болжамытолықтай қанағаттанарлық, ал ІІ- ІІІ даму сатысындағы жалпақ жасушалы ракқа қарсықолданылған ем тәсілдерінің нәтижесі елеулі төмен.А.И. Пачес т.б. 2000 ж., П.Ю. Поляков т.б., 2003 ж., Хатырев С.А. т.б. 2006 ж., Зардодхо-нова М.Т. т.б. 2010 ж. т.б. мәліметтері бойынша, қазіргі кездегі заманауи талаптарға сайқолданылған ем тәсілдерінен кейін науқастардың 5 жылдан артық өмір сүру мерзімі тері
рагының І- ІІ даму сатысында ± 95 % , ІІІ даму сатысында ± 50 %.359Пайдаланылған әдебиеттер1. Абисатов Х.А. Рак кожи. В руководстве Абисатова Х.А. «Клиническая онкология». Том ІІ. Алматы:Арыс, 2007. с. 8-34.2. Абисатов Х.А. Цикл лекций по клинической онкологии. Алматы, 2012. С. 144-1553. Айрапетян А.М. Оценка эффективности криогенного, хирургического, лучевого методов прилечении злокачественных новообразований кожи головы и шеи: Автореф. дисс. канд., Ереван, 1989.4. Анисимов В.В., Горделадзе А.С., Барчук А.С. и др. Меланома кожи. Атлас клинико- морфологическойдиагностики. Санкт- Петербург: Наука, 1999. С. 107.5. Ахмедов Б.П., Фармонбердиев А.М., Каримов С.А. и др. Рак кожи, клиника, диагностика, лечение.Матер.VI съезда онкологов и радиологов стран СНГ. Душанбе, 2010. С. 213.6. Вечер Л.Л., Жуковец А.Г. Криохирургическое лечение больных раком кожи. // Материалы VІ съездаонкологов и радиологов стран СНГ. С.216.7. Ганцев Ш.Х. Руководство к практическим занятиям по онкологии. М.: МИА, 2007. С. 262.8. Давыдов М.И.Аксель Е.М. Злокачественные новообразования в России и странах СНГ за 2008(статистические материалы). // Вестник онкологии РОНЦ им. Н.Н. Блохина РАМН, М., 2010. № 2.9. Дарьялова С.А., Поляков П.Ю., Киселева Е.С. и др. Метранидазол при лучевом лечениизлокачественных новообразований. // Ж. Медицинская радиология. 1986. № 7. С.6-13.10. Есенқұлов Ә.Е., Арзықұлов Ж.Ә., Әбисатов Қ.Ә., Есенқұлова С.Ә. Ісік аурулары.2 томдық оқулық.Алматы, 2009.11. Каракулова А.Р., Савхатов Д.Х. Эстетические соображения в иссечении рака кожи лица. Онкологияи радиология Казахстана. 2004. № 3 (6). С. 113-11512. Клинические рекомендации. Онкология. 2006. од ред. В. И. Чиссова, С. А. Дарьяловой.М.:« ГЭОТАР- Медиа», 2006.13. Михайловский А.В. Криогенное лечение злокачественных и доброкачественных опухолей кожилица и головы. Автореф.дисс. к. м. н. М., 1979.14. Нургазиев К.Ш.,Сейтказина Г.Д. т.б. Показатели онкологической службы Республики Казахстанза 2010 г. Алматы, 2011.15. Пачес А.И., Пустынский И.Н. Рак кожи. В кн: Опухоли головы и шеи под ред А.И.Пачес. М.:Медицина, 2000. С. 41-59.16. Пинхасов Д.М. Первичные кожнопластические операции при раке кожи: Автореф.дисс., канд.,Баку, 1970.17. Плетнев С.Д., Островцев Л.Д., Карпенко О.М., Королева Л.А. Злокачественные опухоли кожи.В кн: Комбинированное и комплексное лечение больных со злокачественными опухолями. Руководствопод ред. В.И. Чиссова. М.: Медицина, 1989. С. 526-547.
18. Поляков П.Ю., Бычеков О.А., Олтаржевская Н.Д. и др. Лучевая терапия злокачественных опухолейкожи. Т 2-3. N0 М0 с использованием радиосенсибилизаторов. // Радиология-практика, 2003. №4. С.45-51.19. Предопухолевые заболевания и опухоли кожи. В кн: Справочник по онкологии, М.: Каппа, 1996.С. 141-146.20. Пустынский И.Н. Лечение распространенных и рецидивных форм рака кожи головы и шеи.Автореф.дисс., канд. М., 1995.21. Савицкий А.И. Рак кожи. В кн: Избранные лекции по клинической онкологии. М., 1972. С. 41-58.22. Скоропад Ю.Д. Частота рецидивов рака кожи после лучевой терапии. // Медицинская радиология,1980. С. 75-78.23. Трапезников Н.Н., Шайн А.А.. Рак кожи. В учебн: Онкология , М.: Медицина. 1992. С. 100-110.24. Химиотерпия рака кожи. В кн: Противоопухолевая химиотерапия. Справочник под ред. Н.И.Переводчиковой. М., 1996. С. 47-48.25. Хатырев С.А., Харатишвили Т.К. и др. Современные методы лечения местнораспространенногоплоскоклеточного рака кожи. Мат. VI съезда онкологов и радиологов стран СНГ. Душанбе, 2010. С. 246- 25126. Шанин А.П. Опухоли кожи, их происхождение, клиника и лечение. М.: Медицина, 1969.360