ВУЗ: Не указан
Категория: Не указан
Дисциплина: Не указана
Добавлен: 10.11.2023
Просмотров: 983
Скачиваний: 3
ВНИМАНИЕ! Если данный файл нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам.
3) Уақталған бөлшектеу әдісі бойынша бір тәуліктегі бөлшектеуді сәуле энергиясын 2-3тең бөлшектерге бөліп, әр бөліктің аралығын 6-8 сағатқа жеткізіп, сәуле энергиясының жалпымөлшері – 56-60 Грей, емдеу ұзақтығы 35-40 күнге созылады;4) Динамикалық фракциялау әдісінде жалпы сәулелік емді өткізу барысында әртүрлімөлшердегі бөлшектеу мен ырғақ қолданылады. Қазіргі кезде Еуропа, ТМД көлемінде бұлбөлшектеу әдісімен емдеу ең шипалылығы жоғары әдіс болып есептеледі. Бұл әдісті өкперагының жасушаларының пісіп-жетілуіне байланысты төмендегідей нұсқада қолданады:пісіп-жетілген жалпақ жасушалы және бездік ракқа әр күн сайын 4,0 Грейден 3 рет, кейінкүнбе-күн – 2,0 Гр. Жинақталған ошақтық сәуле энергиясының мөлшері 30 Грейге жеткесін14-18 тәулік үзіліс, кейін ем тәулігіне – 2,0 Гр. әр жұма сайын – 10-12 Гр., жалпы қосылыпжинақталған сәуле энергиясының мөлшері 60 Грейге жеткізіледі. ВДФ 117 ед, ал жасушаларытөменгі дәрежеде пісіп-жетілген, пісіп-жетілмеген өкпе рагына тәуліктік 3,6 Грей 4-5 сағатсайын 3 тең бөлшекке (1,2 Гр.) бөлініп, жалпы жинақталған сәулелік энергияның мөлшері46-48 Грейге жеткізіледі. Егерде науқаста бұғана үстіндегі лимфалық түйінде метастаз болса,аталмыш төрт бөлшектеу әдісімен ісіктің негізгі ошағын емдеу кезінде бұғана үстіне 30-40Гр. сәулелік ем қолданылады.Егер жоғарыдағы бөлшектеу әдістерін қолданып, сәулелік емді үздіксіз өткізсе жәнеоның жалпы мөлшерін 60 Грейге жеткізсе, емдеу барысында немесе ол аяқталғаннан кейінбірқатар науқастарда қосалқы асқыну зардаптары кездеседі, көбінесе сәулелік пневмонитөрбиді. Өйткені өкпе тіндерінің сәулелік энергияға төзімділік мөлшері 40 Грейдей. Егерсәуленің мөлшері осы деңгейден асып кетсе, онда аталмыш асқыну үрдісі жиі байқалып,емді тоқтатуға тура келеді. Сондықтан сәулелік емді жарықшақтық тәсілмен қолдану қауіпсізболады. Неғұрлым ісік көлемі шағын (Т1-Т2) болса, соғұрлым ем шипалы болады, ал жоғарыкөлемі 5 см-ден үлкен (Т3-Т4) ракты сәулелік энергияның күшімен толық жойып жіберумүмкіншілігі өте аз. Сондықтан өкпе рагының ұлғайған сатыларында ісіктің әрі қарай өсуінтежеу немесе көлемін азайту үшін қосымша зардаптарын азайту мақсатында паллиативтітұрғыда сәулелік ем қолданылады. Оның мөлшері науқастардың жағдайына қарай бекітіледі.Сәулелік емнің шипалылығын жоғарылату мақсатында ісікті жоғарғы қысымменоттектендіру, уақытша қанда қанттың (глюкозаның) мөлшерін жоғарылату, электрон-
акцепторлық қосындылар және бронх ішкілік сәулелік ем (ЭБСЕ) қолданылады.Бронх ішкілік сәулелік ем. Өкпенің жоғарғы дәрежеде пісіп-жетілген жалпақ жасушалы,бездік орталықта (ірі бронхтарда) орналасқан рагына қолданылатын қашықтықтан берілетінсәулелік емді бронх ішкілік әдіс арқылы сәуле энергиясының мөлшерін жоғарылату әдісіқолданыс табуда. Ол үшін алдымен эндостат аспабы арқылы сәулелік шоқты ісік орналасқанбронх ішіне кіргізіп 5-6 Грей сәуле энергиясы жіберіледі, кейін әрбір 48 сағаттық үзілістенкейін тағы жұмасына 3 реттен қайталап, жинақталған ошақтық сәуле энергиясының мөлшері28-40 Грейге жеткесін 15-20 тәулік үзіліс жасап, қалған 60-70 Грейді классикалық бөлшектеутәсілімен жеткізеді. Осындай емді қолдану арқылы науқастардың 60%-ы екі жылдан артықөмір сүрген (Macha H.M,et.al,2005).Фотодинамикалық ем. Өкпенің орталық бронхтарында жаңа ғана анықталған бастапқыдаму сатысындағы (carcinomain Situ, микро инвазивті рак) қатерлі ісігіне фотодинамикалық91емдеу тәсілі қолданылады. Науқастың қан тамырына ісіктік тінге шоғырланып жиналатынқасиеті бар фотосенсибилизатор (гематорофирин) енгізіп, бронхоскоп арқылы тұрақтыұзындықтағы лазерлік сәулемен ісік ошағын күйдіреді. Еуропа, Ресейде осы әдіспен емделген5000 науқастың 95%-да өкпедегі жаңа өрбіп келе жатқан қатерлі ісік толығымен жойылған.Қабаттастырылған ем. Өкпе рагын емдеуде сәулелік ем хирургиялық тәсілдің алдындада, кейін де қолданылады. Хирургиялық тәсілдің алдында қолданылатын сәулелік ем әртүрлібөлшектеу әдісімен және әртүрлі мөлшерде қолданылады.Күнделікті пратикада төмендегідей бөлшектеу әдісімен жүргізіледі:1) Қарқынды-шоғырландыру әдісі (4-5 Гр., күнбе күн 5 рет, жинақталған сәулелікэнергияның мөлшері – 20 Гр., 1-3 тәуліктен кейін – операция);2) Динамикалық бөлшектеу әдісі (1-ші, 2-ші, 3-ші күндері тәуліктік сәуле мөлшері – 4,0Грей, ал 4-ші күннен бастап тәулік сайын 2 рет 1 Грейден 12 күн қатарынан қосып жинақталғансәуле энергиясының мөлшері – 36 Грей, операция екі жұмадан кейін жасалады);3) Классикалық бөлшектеу әдісі (күнбе-күн – 1,8-2,0 Гр. жұмасына – 10-12 Гр. жинақталғансәуле мөлшері – 36-40 Гр., операция 2 жұмадан кейін жасалады.4) Операция алдында бір рет 7,5 Гр, келесі күні – операция.Егер ісіктің даму сатысы Т1-Т2 болса, тиімдісі қарқынды-шоғырландыру әдісі, ал Т3болса, динамикалық бөлшектеу әдісі жақсы нәтиже береді (П.В.Харченко,1994, А.А.Бейсебаев(1991), Қ.Ә.Әбисатов, 2003).
Өкпе рагының ІІІ даму сатысында, егер ісік бронхтың ішкі қуысына, сыртына жайылмалытарағанда, аймақтық лимфа түйіндерінде метастаздар бар болса, науқасқа жасалған операциякөп жағдайда түбегейлі болмайды. Оған дәлел В.И. Лященко (1977), С.Б. Бердәулетов (1979)30 күннен кейін асқынулардан өлген аурулардың 25-30%-да ісік тіндерінің түгел алынбағанынанықтады. Сондықтан ІІІ “б” даму сатысына жасалған операциядан 20-25 күн өткеннен кейіннауқастарға сәулелік емді классикалық бөлшектеу әдісімен 50 Грей шамасында қолданукерек.Аталмыш тәсілдерді қолдану арқылы науқастардың өмірін жеке хирургиялық тәсілгеқарағанда 15-20%-ға жоғарылатуға болады (Қ.Ә.Әбисатов, Н.Т.Балтабеков, 1997).Химиотерапиялық емдеу тәсілдерін хирургиялық тәсілді қолдануға болмайтыннауқастарға қолданады. Химиотерапиялық препараттарға сезімталдығына байланысты өкперагы екі топқа бөлінеді. Бірінші топқа химиотерапиялық препаратқа сезімталдығы жоғарыұсақ жасушалы рак, екіншіге – химиопрепараттарға сезімталдығы төмен жалпақ жасушалы,бездік рак жатады.Ұсақ жасушалы ракқа сезімталдығы жоғары препараттар қатарына паклитаксел (52%),доцетаксел (50%) ифосфамид (50%), карбоплатин (40%), этопозид (40%), циклофосфамид(37%), иринотекон (32%) жатады. Ал жалпақ жасушалы, бездік ракқа қолданылатынпрепараттарға гемцитабин (20-27%), винрелобин (20-23%), метотрексат (20-22%), топотексан(20-26%) жатады.Қазіргі кезде өкпе рагына монохимиотерапия қолданылмайды. Өкпе рагына жартығасырда химиотерапиялық тәсілді қолданып келген проф. М.Б.Бычковтың (2005)полихимаотерапияның таңдамалы бейнелемелері төмендегідей:Ұсақ жасушалы ракқа шипалылығы жоғары бейнемелер:1. Паклитаксел – 135мг/м² вена арқылы 1-ші күні;Карбоплатин – AUC 5мг/м² вена арқылы 1-ші күні;Бейнелеме 3 жұмадан кейін қайталанады.2. Гемцитабин - 1000мг/м² вена арқылы 1-ші; 8-ші күндері;92Цисплатин - 70мг/м² вена арқылы 1-ші күні;Бейнелеме 3 жұмадан кейін қайталанады.3. Цисплатин – 25мг/м² вена арқылы 1-ші күні;Винкрицин – 1 мг/м² вена арқылы 1-ші күні;Доксорубицин – 40мг/м² вена арқылы 1-ші күні;Этопозид - 80мг/м² вена арқылы 1,2,3-ші күндері;Бейнелеме 3 жұма сайын 1 рет, 8 жұма қатарынан қолданылады.Жалпақ жасушалы, бездік ракқа қолданылатын бейнемелер:1. Винрельбин – 25мг/м² вена арқылы 1-ші, 8-ші күндері;Цисплатин – 80мг/м² вена арқылы 1-ші күні;
Бейнелеме 21 күннен кейін қайталанады.2. Доцетаксел – 75 мг/м² вена арқылы 1-ші күні;Карбоплатин – AUC 5 вена арқылы 1-ші күні;Бейнелеме 21 күннен кейін қайталанады.3. Гемцитабин – 1000мг/м² вена арқылы 1-ші, 8-ші күндері;Карбоплатин - AUC 5 вена арқылы 1-ші күні;Бейнелеме 21 күннен кейін қайталанады.4. Этопзид – 120 мг/м² вена арқылы 1-ші, 3-ші, 5-ші күндері;Цисплатин - 80мг/м² вена арқылы 1-ші күні;Бейнелеме 21 күннен кейін қайталанады.Кешенді емдеу тәсілдеріне неоадъюванттық, адъюванттық полихимиотерапия, хи-мия-сәулелік емдер жатады. Хирургиялық, сәулелік тәсілдерді қолданудың алдында ісік-тің химиялық препараттарға сезімталдығын білу мақсатында бір немесе екі рет поли-химиотерапияны жоғарыдағы бейнемелердің біреуімен жүргізеді. Егер ісіктің сезімталдығыжоғары болса, ісіктің көлемі кішірейе бастайды, ондай науқасқа ісігі ІІ “б”, ІІІ“б” сатысындадамыған болса, операциядан кейін адъюванттық тұрғыда бірнеше курс химиотерапияқолданады. Адъюванттық полихимиотерапияның 4-5 курсын жүргізу арқылы ІІ “б”,ІІІ“б”сатысында анықталған ракпен ауырған науқастардың 5 жылдан артық өмір сүру мерзімінжалғыз емге қарағанда 10-15%-ға жоғарылатуға болатындығы дәлелденген (А.Х.Трахтенберг,1992, Ж.К. Нысанов,1994, М.И. Давыдов т.б. 1997.Shields T.et.al,1992).Сәулелік емге таксандарды, винорельбинді, гемицитабинді, этопозидті, цисплатинді үйлесімдібейнелемен қолданғанда науқастардың 30-50%-да ісіктік ошақ түгел жоқ болады, 35-40%-дан50%-ға дейін кішірейеді (С.Л.Дарьялова c coab, 2000, James L.E. 2002, А.О. Турешова,2004).БолжамӨкпе рагына қолданылатын ем тәсілдерінің нәтижесі ісіктік үрдістің даму сатысына,морфологиялық тұрғыда пісіп-жетілумен тығыз байланысты. Жалпы ісіктің пісіп-жетілгенморфологиялық түрінің I – II «А» даму сатыларында тек қана түбегейлі операция жасалады,ал II «В», III сатыларында қабаттастырылған немесе кешенді ем тәсілдері қолданылады. Өкперагының барлық гистологиялық түрлерінің I – III-ші даму сатыларында түбегейлі операцияжасалғандардың 5 жылдан артық 27 – 30%-ы өмір сүреді. Егерде түбегейлі операция I-ші дамусатысында жасалса, ол көрсеткіш 65 – 80%, II-ші сатысында – 40–45%, III-ші сатысында –10 – 20% (М.И. Давыдов т.б. 2006, А.А. Бейсебаев, 2008, Х.А. Абисатов т.б., 2010).93Ж.К. Нысанов, (1995), Н.Т. Балтабековтың (1997) зерттеулерінің нәтижесі бойынша өкперагының II «А», «В» сатыларында тек қана түбегейлі операция қолданғандардың 43,2%-ы,қабаттастырылған (сәулелік ем + операция) емнен кейін – 49,2%-ы, ал III даму сатысындағы
науқастарға кешенді ем (операция + 4-5 курс химиятерапия) қолданғандардың 26,4%-ы 5жылдан артық өмір сүрген.Егер өкпе рагының III даму сатысында түбегейлі тұрғыда жарқашақтанған әдіспенсәулелік ем қолданса, науқастардың 16-18%-ы 3 жылдан артық, 6-9%-ы 5 жылдан артық өмірсүреді (С.С. Садықов, 1991, В.П. Харченко, 1994, К.К. Kayakawe т.б. 1992), ал кешенді тұрғыда(сәулелік ем + 4-5 курс полихимиотерапия) қолданылғаннан кейін 31,6%-ы 3 жылдан артық,11,9%-ы 5 жыл өмір сүрген (Ю.С. Мардынский т.б., 2006).Қазіргі кезде өкпе рагының ұсақ жасушалы түрінің тек I сатысында ғана түбегейліоперация жасалады, ал II-III даму сатыларында кешенді ем тәсілдері қолданылады. Ұсақжасушалы ракқа түбегейлі хирургиялық емнің алдында 1-2 курс немесе артында 4-5 курсполихимиотерапия (цисплатин, гемзар, этопозид, таксол) қолдану арқылы науқастардың5 жылдық өмірін тек қана кеңейтілген операцияға қарағанда 10-12%-дан 39,0%-ға дейінұзартуға болады (М.И. Давыдов т.б. 1997).Жалпы ұсақ жасушалы өкпе рагының III даму сатысында сәулелік ем мен полихи-миотерапияны қосарлап қолданған жақсы нәтиже береді.Өкпе рагының IV даму сатысында паллиативтік тұрғыда гемзар, карбоплатин, этопозид,таксотерлерді әртүрлі бейнемелерде құрастырып 2-3 мәрте қолдану арқылы 60-70%науқастардың ісігінің көлемін елеулі кішірейтуге болады, олардың 21-28%-ың өмірін біржылдан артық мезгілде ұзартуға болады (Sandler A т.б. 1998, James I т.б. 2002).
акцепторлық қосындылар және бронх ішкілік сәулелік ем (ЭБСЕ) қолданылады.Бронх ішкілік сәулелік ем. Өкпенің жоғарғы дәрежеде пісіп-жетілген жалпақ жасушалы,бездік орталықта (ірі бронхтарда) орналасқан рагына қолданылатын қашықтықтан берілетінсәулелік емді бронх ішкілік әдіс арқылы сәуле энергиясының мөлшерін жоғарылату әдісіқолданыс табуда. Ол үшін алдымен эндостат аспабы арқылы сәулелік шоқты ісік орналасқанбронх ішіне кіргізіп 5-6 Грей сәуле энергиясы жіберіледі, кейін әрбір 48 сағаттық үзілістенкейін тағы жұмасына 3 реттен қайталап, жинақталған ошақтық сәуле энергиясының мөлшері28-40 Грейге жеткесін 15-20 тәулік үзіліс жасап, қалған 60-70 Грейді классикалық бөлшектеутәсілімен жеткізеді. Осындай емді қолдану арқылы науқастардың 60%-ы екі жылдан артықөмір сүрген (Macha H.M,et.al,2005).Фотодинамикалық ем. Өкпенің орталық бронхтарында жаңа ғана анықталған бастапқыдаму сатысындағы (carcinomain Situ, микро инвазивті рак) қатерлі ісігіне фотодинамикалық91емдеу тәсілі қолданылады. Науқастың қан тамырына ісіктік тінге шоғырланып жиналатынқасиеті бар фотосенсибилизатор (гематорофирин) енгізіп, бронхоскоп арқылы тұрақтыұзындықтағы лазерлік сәулемен ісік ошағын күйдіреді. Еуропа, Ресейде осы әдіспен емделген5000 науқастың 95%-да өкпедегі жаңа өрбіп келе жатқан қатерлі ісік толығымен жойылған.Қабаттастырылған ем. Өкпе рагын емдеуде сәулелік ем хирургиялық тәсілдің алдындада, кейін де қолданылады. Хирургиялық тәсілдің алдында қолданылатын сәулелік ем әртүрлібөлшектеу әдісімен және әртүрлі мөлшерде қолданылады.Күнделікті пратикада төмендегідей бөлшектеу әдісімен жүргізіледі:1) Қарқынды-шоғырландыру әдісі (4-5 Гр., күнбе күн 5 рет, жинақталған сәулелікэнергияның мөлшері – 20 Гр., 1-3 тәуліктен кейін – операция);2) Динамикалық бөлшектеу әдісі (1-ші, 2-ші, 3-ші күндері тәуліктік сәуле мөлшері – 4,0Грей, ал 4-ші күннен бастап тәулік сайын 2 рет 1 Грейден 12 күн қатарынан қосып жинақталғансәуле энергиясының мөлшері – 36 Грей, операция екі жұмадан кейін жасалады);3) Классикалық бөлшектеу әдісі (күнбе-күн – 1,8-2,0 Гр. жұмасына – 10-12 Гр. жинақталғансәуле мөлшері – 36-40 Гр., операция 2 жұмадан кейін жасалады.4) Операция алдында бір рет 7,5 Гр, келесі күні – операция.Егер ісіктің даму сатысы Т1-Т2 болса, тиімдісі қарқынды-шоғырландыру әдісі, ал Т3болса, динамикалық бөлшектеу әдісі жақсы нәтиже береді (П.В.Харченко,1994, А.А.Бейсебаев(1991), Қ.Ә.Әбисатов, 2003).
Өкпе рагының ІІІ даму сатысында, егер ісік бронхтың ішкі қуысына, сыртына жайылмалытарағанда, аймақтық лимфа түйіндерінде метастаздар бар болса, науқасқа жасалған операциякөп жағдайда түбегейлі болмайды. Оған дәлел В.И. Лященко (1977), С.Б. Бердәулетов (1979)30 күннен кейін асқынулардан өлген аурулардың 25-30%-да ісік тіндерінің түгел алынбағанынанықтады. Сондықтан ІІІ “б” даму сатысына жасалған операциядан 20-25 күн өткеннен кейіннауқастарға сәулелік емді классикалық бөлшектеу әдісімен 50 Грей шамасында қолданукерек.Аталмыш тәсілдерді қолдану арқылы науқастардың өмірін жеке хирургиялық тәсілгеқарағанда 15-20%-ға жоғарылатуға болады (Қ.Ә.Әбисатов, Н.Т.Балтабеков, 1997).Химиотерапиялық емдеу тәсілдерін хирургиялық тәсілді қолдануға болмайтыннауқастарға қолданады. Химиотерапиялық препараттарға сезімталдығына байланысты өкперагы екі топқа бөлінеді. Бірінші топқа химиотерапиялық препаратқа сезімталдығы жоғарыұсақ жасушалы рак, екіншіге – химиопрепараттарға сезімталдығы төмен жалпақ жасушалы,бездік рак жатады.Ұсақ жасушалы ракқа сезімталдығы жоғары препараттар қатарына паклитаксел (52%),доцетаксел (50%) ифосфамид (50%), карбоплатин (40%), этопозид (40%), циклофосфамид(37%), иринотекон (32%) жатады. Ал жалпақ жасушалы, бездік ракқа қолданылатынпрепараттарға гемцитабин (20-27%), винрелобин (20-23%), метотрексат (20-22%), топотексан(20-26%) жатады.Қазіргі кезде өкпе рагына монохимиотерапия қолданылмайды. Өкпе рагына жартығасырда химиотерапиялық тәсілді қолданып келген проф. М.Б.Бычковтың (2005)полихимаотерапияның таңдамалы бейнелемелері төмендегідей:Ұсақ жасушалы ракқа шипалылығы жоғары бейнемелер:1. Паклитаксел – 135мг/м² вена арқылы 1-ші күні;Карбоплатин – AUC 5мг/м² вена арқылы 1-ші күні;Бейнелеме 3 жұмадан кейін қайталанады.2. Гемцитабин - 1000мг/м² вена арқылы 1-ші; 8-ші күндері;92Цисплатин - 70мг/м² вена арқылы 1-ші күні;Бейнелеме 3 жұмадан кейін қайталанады.3. Цисплатин – 25мг/м² вена арқылы 1-ші күні;Винкрицин – 1 мг/м² вена арқылы 1-ші күні;Доксорубицин – 40мг/м² вена арқылы 1-ші күні;Этопозид - 80мг/м² вена арқылы 1,2,3-ші күндері;Бейнелеме 3 жұма сайын 1 рет, 8 жұма қатарынан қолданылады.Жалпақ жасушалы, бездік ракқа қолданылатын бейнемелер:1. Винрельбин – 25мг/м² вена арқылы 1-ші, 8-ші күндері;Цисплатин – 80мг/м² вена арқылы 1-ші күні;
Бейнелеме 21 күннен кейін қайталанады.2. Доцетаксел – 75 мг/м² вена арқылы 1-ші күні;Карбоплатин – AUC 5 вена арқылы 1-ші күні;Бейнелеме 21 күннен кейін қайталанады.3. Гемцитабин – 1000мг/м² вена арқылы 1-ші, 8-ші күндері;Карбоплатин - AUC 5 вена арқылы 1-ші күні;Бейнелеме 21 күннен кейін қайталанады.4. Этопзид – 120 мг/м² вена арқылы 1-ші, 3-ші, 5-ші күндері;Цисплатин - 80мг/м² вена арқылы 1-ші күні;Бейнелеме 21 күннен кейін қайталанады.Кешенді емдеу тәсілдеріне неоадъюванттық, адъюванттық полихимиотерапия, хи-мия-сәулелік емдер жатады. Хирургиялық, сәулелік тәсілдерді қолданудың алдында ісік-тің химиялық препараттарға сезімталдығын білу мақсатында бір немесе екі рет поли-химиотерапияны жоғарыдағы бейнемелердің біреуімен жүргізеді. Егер ісіктің сезімталдығыжоғары болса, ісіктің көлемі кішірейе бастайды, ондай науқасқа ісігі ІІ “б”, ІІІ“б” сатысындадамыған болса, операциядан кейін адъюванттық тұрғыда бірнеше курс химиотерапияқолданады. Адъюванттық полихимиотерапияның 4-5 курсын жүргізу арқылы ІІ “б”,ІІІ“б”сатысында анықталған ракпен ауырған науқастардың 5 жылдан артық өмір сүру мерзімінжалғыз емге қарағанда 10-15%-ға жоғарылатуға болатындығы дәлелденген (А.Х.Трахтенберг,1992, Ж.К. Нысанов,1994, М.И. Давыдов т.б. 1997.Shields T.et.al,1992).Сәулелік емге таксандарды, винорельбинді, гемицитабинді, этопозидті, цисплатинді үйлесімдібейнелемен қолданғанда науқастардың 30-50%-да ісіктік ошақ түгел жоқ болады, 35-40%-дан50%-ға дейін кішірейеді (С.Л.Дарьялова c coab, 2000, James L.E. 2002, А.О. Турешова,2004).БолжамӨкпе рагына қолданылатын ем тәсілдерінің нәтижесі ісіктік үрдістің даму сатысына,морфологиялық тұрғыда пісіп-жетілумен тығыз байланысты. Жалпы ісіктің пісіп-жетілгенморфологиялық түрінің I – II «А» даму сатыларында тек қана түбегейлі операция жасалады,ал II «В», III сатыларында қабаттастырылған немесе кешенді ем тәсілдері қолданылады. Өкперагының барлық гистологиялық түрлерінің I – III-ші даму сатыларында түбегейлі операцияжасалғандардың 5 жылдан артық 27 – 30%-ы өмір сүреді. Егерде түбегейлі операция I-ші дамусатысында жасалса, ол көрсеткіш 65 – 80%, II-ші сатысында – 40–45%, III-ші сатысында –10 – 20% (М.И. Давыдов т.б. 2006, А.А. Бейсебаев, 2008, Х.А. Абисатов т.б., 2010).93Ж.К. Нысанов, (1995), Н.Т. Балтабековтың (1997) зерттеулерінің нәтижесі бойынша өкперагының II «А», «В» сатыларында тек қана түбегейлі операция қолданғандардың 43,2%-ы,қабаттастырылған (сәулелік ем + операция) емнен кейін – 49,2%-ы, ал III даму сатысындағы
науқастарға кешенді ем (операция + 4-5 курс химиятерапия) қолданғандардың 26,4%-ы 5жылдан артық өмір сүрген.Егер өкпе рагының III даму сатысында түбегейлі тұрғыда жарқашақтанған әдіспенсәулелік ем қолданса, науқастардың 16-18%-ы 3 жылдан артық, 6-9%-ы 5 жылдан артық өмірсүреді (С.С. Садықов, 1991, В.П. Харченко, 1994, К.К. Kayakawe т.б. 1992), ал кешенді тұрғыда(сәулелік ем + 4-5 курс полихимиотерапия) қолданылғаннан кейін 31,6%-ы 3 жылдан артық,11,9%-ы 5 жыл өмір сүрген (Ю.С. Мардынский т.б., 2006).Қазіргі кезде өкпе рагының ұсақ жасушалы түрінің тек I сатысында ғана түбегейліоперация жасалады, ал II-III даму сатыларында кешенді ем тәсілдері қолданылады. Ұсақжасушалы ракқа түбегейлі хирургиялық емнің алдында 1-2 курс немесе артында 4-5 курсполихимиотерапия (цисплатин, гемзар, этопозид, таксол) қолдану арқылы науқастардың5 жылдық өмірін тек қана кеңейтілген операцияға қарағанда 10-12%-дан 39,0%-ға дейінұзартуға болады (М.И. Давыдов т.б. 1997).Жалпы ұсақ жасушалы өкпе рагының III даму сатысында сәулелік ем мен полихи-миотерапияны қосарлап қолданған жақсы нәтиже береді.Өкпе рагының IV даму сатысында паллиативтік тұрғыда гемзар, карбоплатин, этопозид,таксотерлерді әртүрлі бейнемелерде құрастырып 2-3 мәрте қолдану арқылы 60-70%науқастардың ісігінің көлемін елеулі кішірейтуге болады, олардың 21-28%-ың өмірін біржылдан артық мезгілде ұзартуға болады (Sandler A т.б. 1998, James I т.б. 2002).