ВУЗ: Не указан
Категория: Не указан
Дисциплина: Не указана
Добавлен: 10.11.2023
Просмотров: 961
Скачиваний: 3
ВНИМАНИЕ! Если данный файл нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам.
аймақтық метастаздары ( ІІ даму сатысы)120Сүт безі рагының алаңдықбелгісі – еміздіктіңКупер байламынажабысқандағы терініңтартылған көрінісіСүт безі рагының ойықжара түрі121Сүт безінің ісініп бата жайылғандағытерідегі лимон қабықшасы тәріздібелгісіСүт безіндегі тілме тәрізді рактағытерінің қызарған қан кернеу белгісі122Сүт безінің ыдырағанрагыСүт безірагының ісіктік-инфильтративтікрагының қолтықастындағы лимфабездеріндегі метастазы123Сүт безі рагының «лимон қабығы» белгісіСүт безі рагының таралу жолдарыСүт безі рагы үш бағытпен таралады. Олар :1. Қатерлі ісік алдымен сүт безі бездік ұлпаларда пайда болып, көлемі бірте-бірте үлкейеді.Ісіктің пайда болуы мен клиникалық көрініс беру уақыты, оның өсу қарқынына байланысты.Ісіктің жергілікті өсіп, таралу қарқыны негізі оның морфологиялық тұрғыда пісіп-жетілудәрежесіне, оның түріне, әйелдің жасына, жүкті болуына, жүйкелік-, иммундық-, эндокриндікжүйелеріндегі өзгерістерге байланысты болады. Пісіп-жетілу дәрежесі жоғарғы қатерліісіктің көлемінің екі есе өсу уақыты 110-120 тәулік, орта дәрежедегілердікі 60-90 тәулік, төменгі дәрежедегілердікі 20-30 тәулік. Жалпы жайылмалы емес және жайылмалы рактың өсу жылдамдығы әртүрлі. Біріншісі баяулау өседі, ал екіншісі қарқынды өсіп, айналасындағы сүт безінің сау ұлпаларын, тері жамығы мен май қабаттарын, сүт безі артындағы шелдер мен бұлшық еттерді зақымдап, кеуде қабырғасына жабысады.2. Лимфогендік таралу жолы. Сүт безі рагының жасушалары лимфогендік жолмен келесі бағытта таралады:- Сүт безінің сыртқы бөліктеріндегі рак қолтық астылық лимфа түйіндеріне тарайды;- Сүт безінің үстіңгі аймақтарындағы рак бұғана асты, бұғана үстіндегі лимфа түйіндерінетарайды;- Сүт безінің ішкі бөлігіндегі рак төс сүйек артындағы көкірекаралық аймақтағы лимфатүйіндеріне тарайды.- Сүт безінің денесін түгел зақымдай өрбіген рак барлық аймақтық лимфа түйіндерінетарайды.- Герот лимфалық жүйесімен ісік жасушалары эпигастралдық іш қуысындағы лимфатүйіндеріне таралуы да ықтимал.3. Гематогендік жолымен сүйекке, өкпеге, бауырға, миға тарайды.124Сүт безінің әрбір бөлігінен лимфа тамырлары арқылы рак жасушаларының таралубағыттары мен жолдары125Сүт безінің аймақтық лимфалық түйіндердегі метастаздары126Сүт безі рагының даму сатысының Халықаралық ТNМ
жүйесімен жіктелуі ( UIСC,2003)0 – даму сатысы – Тis М 0 N 0 (рак in situ)Tis (DCIS) – өзектік рак in situ;Tis (LCIS) – бөлікшелік рак in situ;Tis (Paget) – еміздіктегі Педжет in Situ рагыТІ mісN 0 M 0 микринвазиялық рак (ісік көлемі 0,1 см), аймақтық лимфалық түйінде метастазжоқ)ТІаN 0 М 0 (ісік көлемі 0,5 см-ге дейін, аймақтық лимфалық түйінде метастаз жоқ)ТІbN 0 M 0 (ісік көлемі 1 см-ге дейін, аймақтық лимфа түйіндерінде метастаз жоқ)TIcN 0 M 0 (ісік көлемі 2 см-ге дейін, лимфалық түйіндерде метастаз жоқ)ІІ «А» даму сатысы – Т 0 N 1 М 0 (сүт безінде ісік анық анықталмаған аймақтық лимфалықбезде метастаз бар)Т 1 N 1 М 0 – (ісік көлемі 2 см-ге дейін, аймақтық лимфалық түйінде метастаз бар)Т 2 N 0 М 0 – (ісіктің көлемі 5см-ге дейін, аймақтық лимфалық түйінінде метастаз жоқ)ІІ «В» даму сатысы – Т 2 N 1 М 0 ( ісік көлемі 5 см-ге дейін, аймақтық лимфа түйініндеметастаз бар)Т 3 N 0 М 0 (ісік көлемі 5 см-ден асқан , аймақтық лимфа түйінінде метастаз жоқ)ІІІ «А» даму сатысы – Т 0 N 2 М 0 (сүт безінде ісік анықталмаған, аймақтық лимфа түйініндебір-біріне жабысқан қозғалмайтын метастаздар бар)Т 1 N 2 М 0 (ісік көлемі 0,1 см, бірақ лимфалық түйінінде бір-біріне жабысқан қозғалмайтынметастаздар бар)Т 2 N 2 М 0 (ісік көлемі 5 см-ге дейін, аймақтық лимфалық түйінінде бір-біріне жабысқанқозғалмайтын метастаздар бар)Т 3 N 1 М 0 (ісік көлемі 5 см-ден артық, аймақтық лимфа түйінінде метастаздар бар)Т 3 N 3 M 0 (ісік көлемі 5 см-ден артық, барлық аймақтық лимфалық түйіндерде метастаздар бар)ІІІ «В» даму сатысы – Т 4 N 3 М 0 (кез келген көлемдегі теріге қабырғаларға жабысып тарағанісік, аймақтық лимфалық түйіндерде метастаз жоқ)Т 4 N 1 М 0 (ісік көлемі Т 4 сәйкес, бірақ аймақтық лимфалық түйіндерде метастаз жоқ)Т 4 N 2 М 0 (ісік көлемі Т 4 сәйкес, бірақ аймақтық лимфалық түйінінде бір-біріне жабысқан,қозғалмайтын метастаздары бар)ІІІ «С» даму сатысы – кез келген Т, N3 М0 (кез келген көлемдегі ісік, барлық аймақтықлимфалық түйіндерде метастаздары бар)Кез келген Т, кез келген N, М 1 – кез келген көлемдегі ісік, кез келген аймақтық лимфалықтүйінінде және алшақ ағзаларда метастаз бар.127Даму сатыларын клиникалық топтастыруДаму сатылары Ісік көлеміАймақтық лимфалықтүйіндерАлшақ ағзадағыметастаз0-даму сатысы Tis N 0 М 0І-даму сатысы TI N 0 М 0ІІ «А» даму сатысыT0 N 1 М 0T1 N 1 М 0T2 N 0 М 0ІІ «В» даму сатысыT2 N 1 М 0T3 N 0 М 0ІІІ «А» даму сатысыTo N 2 М 0T1 N 2 М 0
T2 N 2 М 0T3 N 1 М 0T3 N 2 М 0ІІІ «В» даму сатысыT4 N 0 М 0T4 N 1 М 0T4 N 2 М 0ІІІ «С» даму сатысы кез келген Т N 3 М 0IV даму сатысы кез келген Т кез келген N М 1128Сүт безі рагының ТNM жіктелуі129130131132133134135Сүт безі рагының клиникалық белгілеріІ. Түйіндік рактың клиникалық белгілері:1. Сүт безін сипап, басып қарағанда байқалатын тығыз,сырты кедір-бұдырланған, шекарасыайқын, қозғалмалы ісіктік түйін.2. Ісіктің түйіні тері жамығына қарай кіріп, тері әжімін тегістеп, «алаңдық» белгі байқалады.3. Ісіктік түйін теріні өзіне қарай тартып, ісіндіріп «лимон қабықшасы» белгісі қалыптасады.4. Ісік түйіні еміздікке жақын қашықтықта өрбігенде, ісік еміздікті өзіне тартып қисайтадынемесе еміздік «кіндік» тәрізді болып сүт безі тініне сіңеді.5. Ісіктік түйіннің көлемі өте үлкен болғанда, сүт безі ісініп, тері жамығы қызғылт- қоңырқайтартып, ісік түйіні үсті ойық жараланып, сүт безі деформацияланады.6. Ісіктік аймақты саусақпен басып қарағанда, еміздіктен түсі өзгерген қан тәрізді бөлінділершығады.7. Прибрама белгісі – еміздікті тартқанда ісік түйіні еміздікпен бірге қозғалады.ІІ. Жайылмалы рактың клиникалық белгілері:1. Екі жақтағы сүт бездерін салыстырып қарағанда ісік өрбіген сүт безінің көлемі үлкенболады.2. Ісік теріге жайылмалы түрде тарап, тері жамығы «апельсин» қабықшасына ұқсап,жиырылуы төмендеп қалыңдайды.3. Қалыңдаған тері аймағындағы ісікте қан мен лимфа айналымы бұзылып,терінің түсіқызарады, күңгірттеніп тегіс көгергендей болады, алақанға ыстық қызу сезіледі.4. Ісікпен зақымданған теріде сырты қабықшаланған көптеген түйіншектер де болуы мүмкін.5. Еміздік сүт безіндегі ісікке қарай тартылып, кіндік тәрізді болады, яғни еміздіктіңумбликацияланған белгісі.ІІІ. Педжет рагының клиникалық белгілері:1. Ісіктік үрдіс еміздіктің астын, үстін және айналасын зақымдайды да, еміздікте ойықжара пайда болады.2. Ісіктің сыртқы көрінісі экзема науқасына ұқсайды да, еміздікте қышыма пайда болып,қасынғаннан кейін жарақаттанып, одан қанды су бөліндісі шығады.3. Ұзақ уақыттан кейін еміздік ұшы немесе оның айналасы желініп, еміздікте ойық жарапайда болады. Бұл кезде сүт безі тіндерінің ішінен, еміздік аймағында ауырмайтын әртүрлікөлемде ісіктік түйін қалыптасады.4. Еміздік алаңындағы ісік үнемі ылғалданып, сырты қабықшаланбайды.5. Краузе белгісі – еміздік пен оның айналасының ісінуі.
Сүт безі рагын анықтау тәсілдеріI. Анамнез. Сүт безінің дамуын сұрап білу кезінде ерекше мән беретін мағлұмат – емшектегіісіктік үрдіс қай кезде, қалайша байқалды, қалай дамып келеді. Ісікті кездейсоқ жағдайданауқас әйел өзі сипап тапты ма немесе профилактикалық байқау кезінде табылды ма, бұрынмастопатия диагнозы қойылып, ол жөнінде қандай ем қабылданды. Науқастың гинекологиялықжағдайын білу керек. Оны төмендегі сұрақтармен анықтау керек:- етеккірдің реттілігі мен ерекшеліктері;- неше рет жүкті болып, бала тапты, қанша түсік тастады;- бала емізудің ұзақтығы;- сүт безінің мол немесе аз сүт өндіруі;- гинекологиялық аурулармен (эндометрит, сапингит, аднексит т.б.) бұрын-соңды ауырған,ауырмағаны;- іріңді мастит ауруын емдеуге хирургиялық тәсіл қолданылды ма, әлде жоқ па;136- баланы емізген кездерде еміздік жарақаттанған жоқ па.Аталмыш мәліметтерді сұрап білу сүт безіндегі ісіктің пайда болу себептерін анықтауғажанама мүмкіншіліктер береді. Жалпы науқасты анықтау барысында ісіктік үрдістің пайдаболуына ықпалын тигізетін ішкі және сыртқы себептерді ( факторларды) айқындаудың маңызызор.ІІ. Сүт безін физикалық тұрғыда қарау, сипау тәсілдеріҚарау. Сүт бездерін келесі жағдайда қарайды: науқас қолын түсіріп, екі жағына қойыпнемесе қолын басының артына қояды. Қандай жағдайда сүт безін қарасаң да ол жерде бездердіңассиметриясын, деформациясын, түйіндердің шығуын, метастаз берген аймақтың созылуын,терілік белгілерді көреміз.Сипап, басып тексеру. Екі сүт безіне беткейлік, сосын терең пальпация жасайды. Пальпацияфалангалардың вертикальды және горизонтальды бағытында перифериядан шет жағынанәртүрлі шаршыларға және кері бағытта жасалады. Сол кезде ісіктер өзінің консистенциясынжәне шекарасын сақтайды, ал мастопатияда жоқ болады және тығыздығы жұмсақтау болады.Сүт бездерінен қандай бөлінділердің бөлінетініне көңіл бөлу керек. Сүт рагына тән: тас сияқтытығыздығы, беті бұдыр, шекарасы анық емес, қозғалмайды және ауырсынусыз. Пальпациякезінде анықталатын терілік симптомдар: ісік үстінен қатпар түзілгенде үлкен немесе сұқсаусақтардың көмегімен бірқатар өзгерістерді анықтай алады, яғни: әжімденудің параллельдігінжәне олардың бір аймақтағы конвергенциясын ( әжімденудің оң симптомы), емізіктің созылуы(умбликация симптомы), егерде алақанды сүт безінің үстіне қойғанда тығыз консистенциялы
түзілісті сезесің, ал емізікті тартқан кезде сол түзіліс емізікпен бірге қозғалады. Міндетті түрдеқолтық астында, бұғана асты мен үстіндегі лимфалық түйіндер орналасатын аймақ ыждағаттытексеріледі. Сүт безінің көлемі өте үлкен болғанда, бездің ішкі тіндеріндегі кішкентай ісіктүйінін анықтау үшін науқасты шалқасынан жатқызса Куперов байламын босатып, сүт безітіндерін жұмсартып, ісіктік түйінді анықтауға толық мүмкіндік туады.Арнайы анықтау тәсілдері1. Зертханалық тәсіл арқылы қандағы эстроген мен прогестерон, картизол гормондарының,Неr 2/ neu, Ki 67, С-9-19 деңгейлерін анықтау керек.2. Маммография – етеккір біткеннен кейін 7-8 тәулік өткесін жасалады. Бұл тәсіл арқылысүт безі рагының нақты және қосымша белгілері анықталады. Нақты белгілерге сүт безініңтініндегі тығыздалған, сырт беткейі шашыранды күн сәулесіне ұқсаған жұлдыз тәрізді ісіккөлеңкесі,1 см² көлемдегі көлеңкеде 15-тен артық микокальцинаттың бар екендігі жатады. Алқосымша белгілерге – сүт безі терісінің қалыңдауы, сүт безінің тіндік құрылымы, қалыптантыс өзгеріс, жаңа қан тамырларының пайда болуы жатады.3. Дуктография. Бұл тексеру тәсілі еміздік арқылы қанды қосындылар бөлінетін жағдайдақолданылады. Ол үшін еміздік арқылы 0,5-1,5 верографин енгізіп, рентгенография жасалады.Рентгенограммадан сүт өзектеріндегі әртүрлі өзгерістерді ( бітелу, қысылу, қосымша ақау,жылауық) анықтауға болады.4. УДЗ арқылы без тіндеріндегі әртүрлі қалыптан тыс пайда болған өзгерістерді (беріштену,қатайып тығыздалған ошақ, жылауық т.б. ) және аймақтық лимфа түйіндеріндегі метастаздардыанықтауға болады. УДЗ етеккір айналымының бірінші жартысында жүргізіледі.5. Компьютерлік томография арқылы сүт безіндегі түйінді және жайылмалы рактың нақтыкөлемін, қандай тереңдікке тарағанын және аймақтық лимфа түйіндеріндегі метастаздарды,әсіресе, төс артындағы лимфа түйіндерінде метастаз бар немесе жоқ екендігі анықталады.6. Цитоморфологиялық зерттеу арқылы сүт безі рагының гистологиялық түрі, оныңжасушаларының пісіп-жетілу дәрежесі, ісіктегі ЭР, ПР бар немесе жоқтығы анықталады.Зерттеуге ісіктің түйіннен сорынды, трепанобиопсиямен ісіктік тін алынады, сүт безіненшығатын қалыптан тыс бөлінділер зерттеледі.1377. Термография – инфрақызыл сәуле шығатын телевизор арқылы екі жақтағы сүт безініңқызуының салыстырмалы картасы тіркеледі. Ісікке шалдыққан сүт безі тіндерінің қызуы 1-2º
жүйесімен жіктелуі ( UIСC,2003)0 – даму сатысы – Тis М 0 N 0 (рак in situ)Tis (DCIS) – өзектік рак in situ;Tis (LCIS) – бөлікшелік рак in situ;Tis (Paget) – еміздіктегі Педжет in Situ рагыТІ mісN 0 M 0 микринвазиялық рак (ісік көлемі 0,1 см), аймақтық лимфалық түйінде метастазжоқ)ТІаN 0 М 0 (ісік көлемі 0,5 см-ге дейін, аймақтық лимфалық түйінде метастаз жоқ)ТІbN 0 M 0 (ісік көлемі 1 см-ге дейін, аймақтық лимфа түйіндерінде метастаз жоқ)TIcN 0 M 0 (ісік көлемі 2 см-ге дейін, лимфалық түйіндерде метастаз жоқ)ІІ «А» даму сатысы – Т 0 N 1 М 0 (сүт безінде ісік анық анықталмаған аймақтық лимфалықбезде метастаз бар)Т 1 N 1 М 0 – (ісік көлемі 2 см-ге дейін, аймақтық лимфалық түйінде метастаз бар)Т 2 N 0 М 0 – (ісіктің көлемі 5см-ге дейін, аймақтық лимфалық түйінінде метастаз жоқ)ІІ «В» даму сатысы – Т 2 N 1 М 0 ( ісік көлемі 5 см-ге дейін, аймақтық лимфа түйініндеметастаз бар)Т 3 N 0 М 0 (ісік көлемі 5 см-ден асқан , аймақтық лимфа түйінінде метастаз жоқ)ІІІ «А» даму сатысы – Т 0 N 2 М 0 (сүт безінде ісік анықталмаған, аймақтық лимфа түйініндебір-біріне жабысқан қозғалмайтын метастаздар бар)Т 1 N 2 М 0 (ісік көлемі 0,1 см, бірақ лимфалық түйінінде бір-біріне жабысқан қозғалмайтынметастаздар бар)Т 2 N 2 М 0 (ісік көлемі 5 см-ге дейін, аймақтық лимфалық түйінінде бір-біріне жабысқанқозғалмайтын метастаздар бар)Т 3 N 1 М 0 (ісік көлемі 5 см-ден артық, аймақтық лимфа түйінінде метастаздар бар)Т 3 N 3 M 0 (ісік көлемі 5 см-ден артық, барлық аймақтық лимфалық түйіндерде метастаздар бар)ІІІ «В» даму сатысы – Т 4 N 3 М 0 (кез келген көлемдегі теріге қабырғаларға жабысып тарағанісік, аймақтық лимфалық түйіндерде метастаз жоқ)Т 4 N 1 М 0 (ісік көлемі Т 4 сәйкес, бірақ аймақтық лимфалық түйіндерде метастаз жоқ)Т 4 N 2 М 0 (ісік көлемі Т 4 сәйкес, бірақ аймақтық лимфалық түйінінде бір-біріне жабысқан,қозғалмайтын метастаздары бар)ІІІ «С» даму сатысы – кез келген Т, N3 М0 (кез келген көлемдегі ісік, барлық аймақтықлимфалық түйіндерде метастаздары бар)Кез келген Т, кез келген N, М 1 – кез келген көлемдегі ісік, кез келген аймақтық лимфалықтүйінінде және алшақ ағзаларда метастаз бар.127Даму сатыларын клиникалық топтастыруДаму сатылары Ісік көлеміАймақтық лимфалықтүйіндерАлшақ ағзадағыметастаз0-даму сатысы Tis N 0 М 0І-даму сатысы TI N 0 М 0ІІ «А» даму сатысыT0 N 1 М 0T1 N 1 М 0T2 N 0 М 0ІІ «В» даму сатысыT2 N 1 М 0T3 N 0 М 0ІІІ «А» даму сатысыTo N 2 М 0T1 N 2 М 0
T2 N 2 М 0T3 N 1 М 0T3 N 2 М 0ІІІ «В» даму сатысыT4 N 0 М 0T4 N 1 М 0T4 N 2 М 0ІІІ «С» даму сатысы кез келген Т N 3 М 0IV даму сатысы кез келген Т кез келген N М 1128Сүт безі рагының ТNM жіктелуі129130131132133134135Сүт безі рагының клиникалық белгілеріІ. Түйіндік рактың клиникалық белгілері:1. Сүт безін сипап, басып қарағанда байқалатын тығыз,сырты кедір-бұдырланған, шекарасыайқын, қозғалмалы ісіктік түйін.2. Ісіктің түйіні тері жамығына қарай кіріп, тері әжімін тегістеп, «алаңдық» белгі байқалады.3. Ісіктік түйін теріні өзіне қарай тартып, ісіндіріп «лимон қабықшасы» белгісі қалыптасады.4. Ісік түйіні еміздікке жақын қашықтықта өрбігенде, ісік еміздікті өзіне тартып қисайтадынемесе еміздік «кіндік» тәрізді болып сүт безі тініне сіңеді.5. Ісіктік түйіннің көлемі өте үлкен болғанда, сүт безі ісініп, тері жамығы қызғылт- қоңырқайтартып, ісік түйіні үсті ойық жараланып, сүт безі деформацияланады.6. Ісіктік аймақты саусақпен басып қарағанда, еміздіктен түсі өзгерген қан тәрізді бөлінділершығады.7. Прибрама белгісі – еміздікті тартқанда ісік түйіні еміздікпен бірге қозғалады.ІІ. Жайылмалы рактың клиникалық белгілері:1. Екі жақтағы сүт бездерін салыстырып қарағанда ісік өрбіген сүт безінің көлемі үлкенболады.2. Ісік теріге жайылмалы түрде тарап, тері жамығы «апельсин» қабықшасына ұқсап,жиырылуы төмендеп қалыңдайды.3. Қалыңдаған тері аймағындағы ісікте қан мен лимфа айналымы бұзылып,терінің түсіқызарады, күңгірттеніп тегіс көгергендей болады, алақанға ыстық қызу сезіледі.4. Ісікпен зақымданған теріде сырты қабықшаланған көптеген түйіншектер де болуы мүмкін.5. Еміздік сүт безіндегі ісікке қарай тартылып, кіндік тәрізді болады, яғни еміздіктіңумбликацияланған белгісі.ІІІ. Педжет рагының клиникалық белгілері:1. Ісіктік үрдіс еміздіктің астын, үстін және айналасын зақымдайды да, еміздікте ойықжара пайда болады.2. Ісіктің сыртқы көрінісі экзема науқасына ұқсайды да, еміздікте қышыма пайда болып,қасынғаннан кейін жарақаттанып, одан қанды су бөліндісі шығады.3. Ұзақ уақыттан кейін еміздік ұшы немесе оның айналасы желініп, еміздікте ойық жарапайда болады. Бұл кезде сүт безі тіндерінің ішінен, еміздік аймағында ауырмайтын әртүрлікөлемде ісіктік түйін қалыптасады.4. Еміздік алаңындағы ісік үнемі ылғалданып, сырты қабықшаланбайды.5. Краузе белгісі – еміздік пен оның айналасының ісінуі.
Сүт безі рагын анықтау тәсілдеріI. Анамнез. Сүт безінің дамуын сұрап білу кезінде ерекше мән беретін мағлұмат – емшектегіісіктік үрдіс қай кезде, қалайша байқалды, қалай дамып келеді. Ісікті кездейсоқ жағдайданауқас әйел өзі сипап тапты ма немесе профилактикалық байқау кезінде табылды ма, бұрынмастопатия диагнозы қойылып, ол жөнінде қандай ем қабылданды. Науқастың гинекологиялықжағдайын білу керек. Оны төмендегі сұрақтармен анықтау керек:- етеккірдің реттілігі мен ерекшеліктері;- неше рет жүкті болып, бала тапты, қанша түсік тастады;- бала емізудің ұзақтығы;- сүт безінің мол немесе аз сүт өндіруі;- гинекологиялық аурулармен (эндометрит, сапингит, аднексит т.б.) бұрын-соңды ауырған,ауырмағаны;- іріңді мастит ауруын емдеуге хирургиялық тәсіл қолданылды ма, әлде жоқ па;136- баланы емізген кездерде еміздік жарақаттанған жоқ па.Аталмыш мәліметтерді сұрап білу сүт безіндегі ісіктің пайда болу себептерін анықтауғажанама мүмкіншіліктер береді. Жалпы науқасты анықтау барысында ісіктік үрдістің пайдаболуына ықпалын тигізетін ішкі және сыртқы себептерді ( факторларды) айқындаудың маңызызор.ІІ. Сүт безін физикалық тұрғыда қарау, сипау тәсілдеріҚарау. Сүт бездерін келесі жағдайда қарайды: науқас қолын түсіріп, екі жағына қойыпнемесе қолын басының артына қояды. Қандай жағдайда сүт безін қарасаң да ол жерде бездердіңассиметриясын, деформациясын, түйіндердің шығуын, метастаз берген аймақтың созылуын,терілік белгілерді көреміз.Сипап, басып тексеру. Екі сүт безіне беткейлік, сосын терең пальпация жасайды. Пальпацияфалангалардың вертикальды және горизонтальды бағытында перифериядан шет жағынанәртүрлі шаршыларға және кері бағытта жасалады. Сол кезде ісіктер өзінің консистенциясынжәне шекарасын сақтайды, ал мастопатияда жоқ болады және тығыздығы жұмсақтау болады.Сүт бездерінен қандай бөлінділердің бөлінетініне көңіл бөлу керек. Сүт рагына тән: тас сияқтытығыздығы, беті бұдыр, шекарасы анық емес, қозғалмайды және ауырсынусыз. Пальпациякезінде анықталатын терілік симптомдар: ісік үстінен қатпар түзілгенде үлкен немесе сұқсаусақтардың көмегімен бірқатар өзгерістерді анықтай алады, яғни: әжімденудің параллельдігінжәне олардың бір аймақтағы конвергенциясын ( әжімденудің оң симптомы), емізіктің созылуы(умбликация симптомы), егерде алақанды сүт безінің үстіне қойғанда тығыз консистенциялы
түзілісті сезесің, ал емізікті тартқан кезде сол түзіліс емізікпен бірге қозғалады. Міндетті түрдеқолтық астында, бұғана асты мен үстіндегі лимфалық түйіндер орналасатын аймақ ыждағаттытексеріледі. Сүт безінің көлемі өте үлкен болғанда, бездің ішкі тіндеріндегі кішкентай ісіктүйінін анықтау үшін науқасты шалқасынан жатқызса Куперов байламын босатып, сүт безітіндерін жұмсартып, ісіктік түйінді анықтауға толық мүмкіндік туады.Арнайы анықтау тәсілдері1. Зертханалық тәсіл арқылы қандағы эстроген мен прогестерон, картизол гормондарының,Неr 2/ neu, Ki 67, С-9-19 деңгейлерін анықтау керек.2. Маммография – етеккір біткеннен кейін 7-8 тәулік өткесін жасалады. Бұл тәсіл арқылысүт безі рагының нақты және қосымша белгілері анықталады. Нақты белгілерге сүт безініңтініндегі тығыздалған, сырт беткейі шашыранды күн сәулесіне ұқсаған жұлдыз тәрізді ісіккөлеңкесі,1 см² көлемдегі көлеңкеде 15-тен артық микокальцинаттың бар екендігі жатады. Алқосымша белгілерге – сүт безі терісінің қалыңдауы, сүт безінің тіндік құрылымы, қалыптантыс өзгеріс, жаңа қан тамырларының пайда болуы жатады.3. Дуктография. Бұл тексеру тәсілі еміздік арқылы қанды қосындылар бөлінетін жағдайдақолданылады. Ол үшін еміздік арқылы 0,5-1,5 верографин енгізіп, рентгенография жасалады.Рентгенограммадан сүт өзектеріндегі әртүрлі өзгерістерді ( бітелу, қысылу, қосымша ақау,жылауық) анықтауға болады.4. УДЗ арқылы без тіндеріндегі әртүрлі қалыптан тыс пайда болған өзгерістерді (беріштену,қатайып тығыздалған ошақ, жылауық т.б. ) және аймақтық лимфа түйіндеріндегі метастаздардыанықтауға болады. УДЗ етеккір айналымының бірінші жартысында жүргізіледі.5. Компьютерлік томография арқылы сүт безіндегі түйінді және жайылмалы рактың нақтыкөлемін, қандай тереңдікке тарағанын және аймақтық лимфа түйіндеріндегі метастаздарды,әсіресе, төс артындағы лимфа түйіндерінде метастаз бар немесе жоқ екендігі анықталады.6. Цитоморфологиялық зерттеу арқылы сүт безі рагының гистологиялық түрі, оныңжасушаларының пісіп-жетілу дәрежесі, ісіктегі ЭР, ПР бар немесе жоқтығы анықталады.Зерттеуге ісіктің түйіннен сорынды, трепанобиопсиямен ісіктік тін алынады, сүт безіненшығатын қалыптан тыс бөлінділер зерттеледі.1377. Термография – инфрақызыл сәуле шығатын телевизор арқылы екі жақтағы сүт безініңқызуының салыстырмалы картасы тіркеледі. Ісікке шалдыққан сүт безі тіндерінің қызуы 1-2º