Файл: SO2 sо3 Алматы, 2020.docx

Сурет.Құрғақ әкті әдiстің сұлбасы
АР - активациялы реактор; ЭФ - электрофильтр; ТС – түтiн сорғыш.

Күкiрт екi тотығының бiр бөлiгi жанарғыда түзілген СаО-мен қатысады, бірақ бұл кезеңде көп бөлігі әлі қатыспайды. Қатыспаған кальций түтіндік газдардың ылғалдылығын жоғарылату жолымен бөлек реакторда активтендіріледі.

Судың тозаңдануы, кальцидің қолдану коэффициентін барынша жоғарлату мүмкіндік беретін, реакцияға қатыса алатын шарттарды жасайды.
СаО + Н₂О → Са(ОН)₂

Са(ОН)₂ + SО₂ → СаSО₃↓ + Н₂О Са(ОН)₂ + SО₂ + О₂ → СаSО₄ + Н₂О
Реакцияның өнiмi – көмiрдiң жағуы кезінде ұшпа күлмен араласып және ЭФ-да түтіндік газдардан жойылатын құрғақ ұнтақ.

Түтiндік газдарды суландыруы ЭФ жұмысының тиімділігін жақсартады, соның нәтижесінде ЭФ-таншыққан шаңды шығарулардың дәрежесі, бір көмірді жаққан кезден қарағанда төмен болады.

Артықшылығы: қарапайымдылығы, циркуляциясы жоқ, ағын сулар болмайды, соңғы өнім құрғақ болады, күкіртті газдың ұсталу дәрежесі жоғары 45-90%, әртүрлі отын түрінде жұмыс істейді, қазандық типінен тәуелсіз, көп орын алмайды, үнемділік, шағын инвестициялықшығындар, арзан сорғыштың-ізбестастың пайдаланылуы.

Кемшiлiктері: қыздыру беттерінде мықты шөгінділердiң және кальций сульфатының қалыптасуы.

Магнезитті циклдiк тәсiл.

Тәсiлдiң мәнi: Күкіртдиоксидінің магний оксидінің (магнезитпен) суспензиясыменбайланысыкелесі реакция арқылыанықталады
МgO + SO₂ = МgSO₃
Пайдаболған магний сульфиді қайтадан күкіртдиоксидімен және сумен

---

өзараәрекеттесіп,магнийбисульфидінтүзеді.МgSO₃+SО₂+Н₂О=Мg(НSO₃)₂Пайда болған бисульфидмагнезитті қосу арқылы бейтараптанадыМg(НSO₃)₂ + МgO=2МgSO₃ + Н₂ОТемпературасы800-900°Скезіндекүйдiрудiңпроцесiндепайдаболғанмагний сульфидікелесі реакция өнімдерін түзіп,термиялықжіктеугеұшырайды:МgSO₃→МgO+SO₂Магнийтотығыпроцескеқайтыпкеледі,алконцентрирленгенкүкiрттiангидридкүкіртқышқылынанемесеқарапайымкүкірткеөңделуі мүмкін.Түтіндік газдар (10 сурет) күкірт қышқылынан скрубберде 1 0,03 %-кедейін тазаланады, пайда болған концентрациясы 50-70 г/л болатын магнийбисульфид ерітіндісі циркуляциялық жинаққа кіреді 3 ,одан ерітіндінің бірбөлігі тегеурінді баккежіберіледі 2 және скруббердің сулануына қайтыпкеледі,алқалғанбөлігібейтараптандырғышқа4магнийсульфидінбөлуөтеді.10Сурет.МагнезиттітазалауәдісініңсұлбасыТГ - тазаланған газ; ТГ - түтiндік газдар,1 - скруббер; 2 - тегеурiндi бак; 3-циркуляциялық жинақ; 4 - бейтараптандырғыш; 5 - гидроциклондар; 6-таспавакуум-сүзгiш; 7 - сығымдау-сүзгiсi; 8 - тазартылған ерiтiндiнiң жинағы; 9 -күйдiрупешi.Әдiстiң артықшылықтары: түтіндік газдардың алдын аласалқындатуынсызгаздардыңжоғарыдәрежедетазартудың(90-92%)мүмкіндігі.МагнийсульфитiнiңкүйдiруiЖЭС-тантысхимиялықкәсiпорындаөндiруі мүмкін, өйткенi кептiрiлген және құрғаған кристалдаржеңiлтасымалданады.Кемшiлiктері: көлемінің үлкен болуы, күкiрт қышқыл өндiрiсiнiң жәнеқаттызаттармен әр түрлі операциялардың болуы;кристалдардың кептіруіжәнегидраттыылғалдылықтыжоюүшінжылудың көпмөлшері қажет.

---

Аммиакты - циклдiк тәсiл.Тәсiл қайтымды реакцияға негізделген (NH₄)₂SO₃ + SO₂+ Н₂О 2 NH₄НSO₃

30-35°С температура кезінде реакция солдан оңға қарай жүреді, ал ерiтiндiнiң қайнатуы кезінде 97 °С болғанда - керi бағытта жүреді.

Артықшылығы : аммиакты - циклдiк тәсiл сұйытылған 100%-дық күкіртті ангидрид және амоний сульфатын алуға мүмкiндiк бередi.

Кемшiлiктері: үлкен экономикалық шығындар, көлемін процестiң қиын жүруі, күкірттің абсорбциясы алдында түтiндік газдарды алдын ала терең салқындатудың қажеттiлiгі.

3. 1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   24

---

Электр станциясында күкірт оксидтерін жинау әдістері

Күкірт оксиді - жылу электр станцияларынан шығатын жаппай, зияндыгаздардың бірі және олардың көп бөлігі күкірт диоксиді (80% дейін). Газтәріздес шығарындылар күкірт оксиді табиғи қышқыл негізінің тепе-теңдігінбұзадыжәнеқышқылжаңбыртудырады.ҚазіргіуақыттаРесейдіңэнергетикалық секторы электр станцияларының газ қалдықтарындағы күкіртоксидініңпайдаболуынтөмендетудіңтиімдіжәнесенімдітәсілдерініздестірудежәнежетілдіруде,жылуэлектрстанцияларындагазтазартуқондырғыларын орнатуды ынталандыру бойынша шаралар қабылдануда. Газшығарындыларынарұқсатетілгенжәнерұқсатетілгенкөлемненасатынкәсіпорындарға табиғаттың экологиялық тазалығын бұзғаны үшін айыппұлсалынады.Жаңаэлектрстанцияларынсалужобаларыэкологиялықсараптамаданөтуікерек.Зияндыгазшығарындыларыныңшығыныназайтужөніндегішаралардыбелсендінемесепассивтіәдістергежатқызуғаболады.Табиғаттыңкүкіртоксидтеріменластануыменкүресудіңбелсендіәдістерішикі отынды (отынды байыту кезінде) күкірт пен азоттан алдын-ала тазартуболып табылады;күкірт пен азот оксидітүзілмеген жағдайда, яғнижаңа,экологиялықтаза технологиялардыдамытуда.Күкіртті пассивті қалпына келтіру әдістері қазір кеңінен таралған. Оларқолданыстағы және жаңа ЖЭО-да қолданылады. ЖЭО түтін газдарын күкіртоксидтерінен тазартудыңпассивті әдістерінемыналаркіреді:

• 
  түтін газдарын құрғақ қоспамен тазарту;
  
• 
  дымқыл әк пен әктас тазарту;
  
• 
  озон-аммиак;
  
• 
  магнезит;
  
• 
  сода-циклдік әдіс;
  
• 
  спрей сіңіру әдісі.
  

Артықауакоэффициенті

---

1,00 аспайтын қатты отынды жағу кезінде жылу электр станцияларының пайдаланылған газдарындағы CO₂, SO₂, NO_x

және 10 МПа дейін қысыммен жүреді. Алайда, жанармайдың гидравликалықжағылуыжеткіліктітиімділігінеқарамастан, кемшіліктері бар:

1. 
   Гидротазарту процесінде қымбат катализаторлар уланады, бұл олардың жиі ауыстырылуына әкеледі.
   
2. 
   Жанармай майын тазалау кезінде сутегі шығыны күрт артады. Мұнай өңдеудің жанама өнімі ретінде алынған сутек жеткіліксіз бола бастайды және күкірттен мазутты тазарту процесінің құнын өсіретін қосымша сутегі өндірісі қажет.
   

---