Файл: азастан республикасы денсаулы сатау министрлігі астана медицина университеті.docx

зақымдануынан, аяқ-қолдардың ұзақ уақыт қозғалмауынан, сонымен қатар,олардаинфекциялық,деструкциялықжәнедистрофиялықпроцестердіңтуындауының салдарынан дамуы мүмкін. Орналасуы бойынша анкилоздарбуынішілік,буынсыртылықжәнебуынқаптамалық(капсуласы)болыпбөлінеді.Тақырыбы:«Терізақымдануыныңтиптіктүрлері.Жітіжәнесозылмалыдерматиттердіңпатогенезі» Дерматоздар (грек. derma – тері) – этиологиясы мен патогенезі әртүрлі теріауруларыныңжалпыатауы.Тұқымқуалайтынжәнежүрепайдаболған;қабынулық,дистрофиялық,аллергиялықжәнет.б.,түрлеріболуымүмкін.Дерматит (грек. derma – тері + -itis - қабынуды білдіретін суффикс) -сыртқыпатогенді факторлармен тікелей жанасудың салдарынан туындайтынтерініңқабынуы.Түрлері:қарапайымжанасулықдерматиттер-механикалық,химикалық, физикалық факторлардың әсерінен дамиды; аллергиялық жанасудерматиті-негізіналлергиялықреакцияныңжасушаныңқатысуымендамитынтүрі құрайды (Джеллжәне Кумбсбойынша IV-типі).Пиодермия(грек.рyon–ірің+derma-тері)–іріңдеткішмикроорганизмдердің экзогендік жолмен енуінен туындайтын терінің іріңдібөртпелі ауруы. Ересектерде тері ауруларының 80%-ын, балаларда-30%-ынқұрайды.Этиологиясыбойыншастафилодермия,стрептодермия,араласболыпбөлінеді.Гидраденит (грек. hidrоs тер бөлінуі + adеn без + -itis - қабынуды білдіретінсуффикс) - апокриндік бездердің іріңдік қабынуы. Бактериялар лимфогендікжолмен,тершығарылатынтүтіктерарқылытербөлетінбездерге,соданкейінбездерарқылыайналасындағымайлытіндергеенеді.

---

Процесснегізіненқолтықастыойықта(әйелдерде)жәнебұтаралықта(ерлерде)орналасады.Микоздар(грек.mykes-саңырауқұрақтық)-тері(әдеттеэпидермистіңмаңайы) және оның қосалқылары: шаштар және тырнақтардыңпатогендісаңырауқұлақтармен зақымдануынан дамитын тері ауруы. СаңырауқұлақтарTrichophyton,MicrosporumжәнеEpidermophytonқатарынажатады.Бұлсаңырауқұлақтар үшін тиімді қоректік зат, тері және оның қосалқыларыныңмүйізді қабатындакөптепкездесетінкератинболып табылады.Кандидоздар(лат.Candida–ашытқытектессаңырауқұлақтар)-аэробтышартты-патогендік микроорганизмдерге жататын Candida (Candida albicans)ашытқы тектес саңырауқұлақтар экзогендік жолмен енгенде дамитын тері,тырнақ,ішкіағзаларжәнесілемейліқабаттардыңзақымдануы.Candidaтектесмикроорганизмдерденісауадамдардыңбасымкөпшілігініңауыз,қынап және жуанішектеріндегі қалыптымикрофлораның құрамына кіреді.Кандидозәдеттежалпыжәнежергіліктіиммунитеттіңтөмендеуікезіндедамитынаутоинфекцияболып саналады.Зооноздықдерматоздар(грек.zоon-жануарлар+nosos-ауру)–паразитжәндіктерден(кене,бит,бүргелерден)туындайтынтерініңзақымдануы.Дерматозооноздарға: қотыр, тері лейшманиозы, педикулез (биттеу), жатады.Есекжем(лат.urticaria- қалақай) –күлдіреуік(терінің ісінгенбөлігіанықшектелген)қышитынкүлдіреуіктердіңтерідежылдамбөрітіпшығуыменсипатталатыналлергиялықауру.Есекжемніңкөрінісіқалақайденегетигенжердіңқызарып,күйіпқалғансияқтыболады.Дамужолдарыныңбастымеханизмізақымданудыңреагиндімеханизмі

---

болыпсаналады(ДжеллжәнеКумбсбойыншааллергиялықреакцияныңIтипі–реагиндіктүрі).Вирустынемесе бактериялық инфекциялардың нәтижесінде дамиды. Аллерген ретіндекөбінеседәрі-дәрмектер,қанплазмасы,азық-түліктер,инсектіаллергендерқатысады.Ангионевроздық ісіну (грек. angeion – тамыр + neuron - нерв) –терінің,теріастытіндерініңжәнесілемейліқабықтардыңшектелгенайқынісінуі.Көмей,кеңірдекжәнеірібронхыларісінгендеасфиксиябайқалады.АллергиялықтүрідамуыныңнегізінДжеллжәнеКумбсбойыншааллергиялық реакцияның (Квинке ісінуі) I типі – реагиндік түрі құрайды.Комплементке-тәуелдітүрлеріндекомплементтіңС1–ингибиторларыныңсандықжәне функциялық ақаулығы байқалады.Лайеллсиндромы (эпидермалық уытты некролиз) - нерв жүйесі және ішкіағзалардыңөзгерістеріменбайқалатынтерініңжәнесілемейліқабаттыңтоксикалық-аллергиялық зақымдануы. Терінің беткейлік қабатының төменгіқабаттарынан сылынып түсуі, соңынан некрозға ұшырауымен сипатталады.Бірнешедәрі-дәрмектібіруақыттақабылдағанкездеоғанорганизмніңреакциясыретіндепайдаболады.Дәрілікзаттаргаптенретіндетеріжасушаларының нәруыздарына бекуінен аллергиялық механизмдердің (II, IIIжәнеIVтиптері) іске қосылуы мүмкіндегенболжам бар.Жүйелі қызыл жегі (лат. system lupus erythematosis) – көптеген ағзалар менжүйелердің зақымдануымен бірге иммундық кешенді қабынудың дамуыменжәнежасушалардыңядроларындағыантгендергеқарсыспецификалықантиденелердіңтүзілуіменсипатталатын,негізіниммундықреттелудіңгенетикалықбұзылыстарықұрайтын,этиологиясыбелгісіз,аутоиммундыжүйелік ауру. Антинуклеарлы антиденелердің, екі спиральді ДНҚ-ға (анти-

---

дсДНҚ),ядролықантигендерге(анти-Sm)қарсыантиденелердің;микросомаларға,лизосомаларға,митохондрияларғажәнет.б.,қарсыантиденелердіңтитрінің жоғарылауымен сипатталады.Жүйелі склеродермия (грек. sklеros - қатты, тығыз + derma - тері) – терініңжәне ішкі ағзалардың кең таралған фиброздық-склероздық өзгерістерімен,олардамикроциркуляциябұзылыстарыменсипатталатындәнекертінніңаутоиммундықауруы.ФибробластардаРНҚжәнеДНҚбұзылыстарыбайқалады,албұлнеофибриллогенездібелсендіредіжәнедәнекертінніңнегізгізатыныңгликопротеидтерініңөзгерістерінтуындатады.Аутоантиденелердің артық өндірілуімен (антинуклеарлы),микроциркуляциялық арнада шөгіндеген иммундық кешендердің түзілуіменқабаттасады.Рейно феномені – өте суық ауада болғанда немесе эмоциялық стресс кезіндепайда болатын тері тамырлары мен саусақ артерияларының (дигитальді), тымкүштіспазмдықреакциясы.Бұлтамыртонусыныңреттелуініңбұзылыстарынан дамиды.Біріншілікті феномен, Рейноауруының негізінқұрайды(барлықфеномендердің90%).Екіншіліктіфеномен(Рейносиндромы) жиі жүйелі склеродермиямен, ревматоидты артриттермен, ЖҚЖ-менқабаттасады.Атопиялық дерматит (диффузды нейродермит) (лат. atopia – әдеттегідейемес; грек. derma – тері + -itis - қабынуды білдіретін суффикс) – шығу тегіаллергиялықтерініңқабынулықзақымдануыменсипатталатынсозылмалытұқымқуалайтынауру.Көріністері:терініңқышуы,терідепапулалы-везикулалықэлементтердіңпайдаболуы,терініңлихенизациялануы(бөртпенің салдарынан терінің қалыңдап пигменттенуі). Басты механизмі: Т-лимфоциттер хелперлердің (1 және 2 типтерінің) қатынасының Th₂ жағынақарайығысуынанцитокиндікпрофильөзгереді

---

және IgE-антиденелердің өндірілуі артады.

Аллергиялық жанасу (контакт) дерматиті (лат. contactus – жанасу; allos - басқа, бөлек + ergos – әсер; грек. derma – тері + -itis - қабынуды білдіретін суффикс) – баяу аллергиялық реакциялардың патогенездік жолымен дамитын

тері аурулары. Жанасу дерматиті туындауына ықпал ететін заттар, тіннің нәруыздарымен байланысқаннан кейін ғана толық антигенге айналады. Оларды Лангерганс жасушалары қармап алып, өңдеуден өткізеді де Т- лимфоциттерге ұсынады. Терідегі көріністері (эритема, папула, везикула, эрозиялар, сулы бөртпе, қабыршақтану), ысу, күйдіру сезімі, қарқыны әртүрлі қышымалар.

Токсикодермия (уытты-аллергиялық дерматит) (грек. toxikоn - у + dеrma

• 
  тері) – уытты және аллергиялық ықпалы бар заттарды жұтқанда, иіскегенде немесе парентеральді енгізгенде, реакция ретінде дамитын (сирек сілемейлі қабаттардың), терінің жіті қабынуы. Аллергиялық механизм иммунитеттің В- және Т-жасушалық тізбегі арқылы іске асады және ол сенсибилизация, идиосинкразия, парааллергиядан туындайды. Токсикалық механизмі аутоаллергендердің түзілуіне және аутоаллергизация туындауына ықпал ететін дәрілердің терінің құрылымдық элементтеріне жағымсыз әсерімен байланысты.
  

Псориаз(грек.psora–қышыма,қотыр)–терініңқабынуымен,кератинизацияның бұзылуымен, эпидермис жасушаларыныңдифференциациясыныңбұзылуыменжәнегиперпролиферациясыменкөрінетін,созылмалыбейинфекциялықдерматозбенсипатталатын,генетикалық және сыртқы орта факторлардың әсерінен дамитын организмніңжүйелікауруы.ПатогенезіндеТ-лимфоциттерменмакрофагтардыңтеріжасушаларынақарсы

---