Файл: азастан республикасы денсаулы сатау министрлігі астана медицина университеті.docx

әсер етеді. Сондықтан, Марфан ауруы кезінде организмнің осы бөлігі жиізардапталады.Буындардың гипермобильділігі тән.Элерс-Данлос синдромы – коллаген түзілуінің ақауынан дамитын дәнекертінніңтұқымқуалайтынжүйелікауруларыныңтобы.Бұлсиндромғабуынныңшығуынадейінәкелетінолардыңтымжылжымалыболуы(гипермобильділігі), және терінің аса созылмалылығы, сүйектің минералдықтығыздығыныңазаюы,сүйектің сынуғабейімділігітән.Остеопороз (грек. osteon – сүйек+ poros – саңылау, кеуек, ойық) – сүйектіңтығыздығының азаюы, остеоидтің өндірілуінің және оның минералдануыныңазаюымен сипатталатын, метаболизмдік остеопатия тобына жататын жүйелікауру.Остеопорозкезіндесүйектінініңкеуектенуі,сүйектіңмортсынғыштығыартады.Остеосклероз(грек.osteon-сүйек+sklerosis–уплотнение)–сүйектіңтығыздығыныңартуы.Көлембірлігіндесүйекаралығысаныныңкөбеюі,олардыңжуандауыжәнесүйеккемігіндегіқуыстардыңазаюы,кейдеосықуыстардың толық жойылумен сипатталады. Сүйектің қабынулық аурулары,кейбір өспелері,интоксикациялар, артроздар, бірнеше генетикалық ауруларкезіндежәнесүйекжарақатынанкейінгіқалпынакелукезеңіндедамуымүмкін.Остеомаляция (грек. osteon – сүйек + malakia – жұмсақ) – минералданбағаностеоидтың артық жиналуымен және олардың минералдануының азаюыменсипатталатын, метаболизмдік остеопатия тобына жататын жүйелік ауру. Dвитаминініңжеткіліксіздігінен,оныңалмасуыныңбұзылуынан,соныменқатар,макро-жәнемикроэлементтердіңтапшылығынандамуымүмкін.Қаңқаның деформацияға ұшырауы тән, сүйектің сынғыштыққа бейімділігіжоғарыболады.Рахит (грек. rhаchis - омыртқа) – негізінен ерте балалық шақта D витаминініңтапшылығы туындауынан,организмде кальций-фосфор алмасуының және

---

сүйек тінінің минералдануының реттелуі бұзылғанда дамитын жүйелік ауру.Ағымы жіті болғанда остеомаляция симптомдары пайда болады (бассүйегініңжәнебасындағыеңбектіңжұмсаруы,краниотабес,брахицефалия,бассүйектіңжәнеаяқ-қолдардыңдеформациясы,тістердіңкариесіжәнеэрозиясы); ағымы жітілеу болғанда – остеоидтық гиперплазиясимптомдарыпайдаболады(маңдайжәнетөбедөңесі,бұдыры,қабырғалық«тәспі»,білектерінде«білезік»,саусақтарында«маржанжіпшелері»).Тақырыбы:«Буындардыңқабынулықжәнедистрофиялықзақымдалусиндромы.Ревматоидтыартрит.Остеоартрит»Буын синдромы – буындардың ауыруымен, олардың дефигурациясы жәнедеформациясымен,буындардақимыл-қозғалыстыңшектелуімен,буындардыңшеміршек-байламдықаппаратыныңжәнеонықоршағанбұлшықеттердіңөзгерісіменсипатталатынсимптомдаржиынтығы.Буынсиндромыныңпатогенезініңнегізіндебуындарменбайламдардыңқабынулық немесе дистрофиялық өзгерістер жатыр, кейде бұл синндром текартралгиялармен көрінеді.Артралгиялар(грек.аrthron–буын+аlgоs-ауырсыну)–буынзақымдануының объективті белгілері болмаған жағдайда, сипаты ауыспалыбуынауруыныңпайдаболуы.Бұлбуындардыңсиновиалыққабындағынейрорецепторлардыңтітіркенуіненпайдаболады.Артралгияларбуындардың органикалық зақымдануының,артрит және артроз дамуыныңхабаршысы болуы мүмкін, сонымен қатарпаранеопластикалық синдромныңдакөрінісіболуы мүмкін.Артрит (грек. аrthron – буын + -itis – қабынуды білдіретін суффикс) – бірнемесебірнешебуындардыңзақымдануыменсипатталатынкез-келгенқабынулық,метаболизмдікжәнедегенеративтіаурулардың

---

жинақты атауы.

Реактивті артриттер (лат. reactio – қарсы әсер + грек. аrthron – буын + -itis - қабынуды білдіретін суффикс) – жіті ішектік немесе урогенитальді инфекциялардан кейін 1ай төңірегінде дамитын буындардың іріңді емес қабынулық ауруы. Иммундық кешендік синовиттің дамуының негізін

микробтық антигендерге қарсы макроорганизмнің иммундық жауабы құрайды. Буынның қуысынан тыс орналасқан микробтық антигендерге иммундық кешендер қалыптасады да, синовиалық қабыққа шоғырланады, нәтижесінде иммундық кешендік синовит дамиды. Реактивті артриттер гистосәйкестік HLA B27 антигендерін тасымалдаушылармен ассоциацияланған.

Подагра (грек. pous - аяқ + agra - алу, жаулап алу) – сыртқы орта және/немесе генетикалық факторлардың салдарынан натрий моноураты кристалдарының түрлі тіндерде шөгіндеуінен, гиперурикемия дамыған науқастарда қабынудың дамуымен сипатталатын жүйеліу тофусты ауру. Подагра микрокристалдық артриттер класына жатқызылған ауру. Науқастардың 90%-да алғашқы подагралық атака аяқтың бірінші бәшпай буындарының зақымдануымен көрінеді. Поляризациялық микроскопияда екі сынықты теріс сәулелену арқылы қарағанда синовиялық сұйықтықта пішіні ине тәрізді натрий моноуратының кристалдары анықталады.

Подагралық тофус (лат. tofus – кеуекті тас) – жұмсақ тіндерде зәр қышқылының жиналуынан гранулема тәрізді ауырмайтын түйіндердің пайда болуы. Гиперурикемия деңгейі өте жоғары болғанда және подаграмен 5-6 жылдан ұзақ уақыт ауырған науқастарда түзіледі. Аяқ және саусақ буындарының, тізебуын,

---

құлақ қалқаны, білектің, санның, сирақ, ахилл сіңірлері мен маңдай теріастында орналасады.

Создық (гонореялық) артрит (грек. gony – ұрық + rheo – ағу + аrthron – буын + itis - қабынуды білдіретін суффикс) –несеп–жыныс трактының жіті немесе созылмалы гонококктық инфекцияларының асқынуынан дамитын буындардың спецификалық инфекциялық-қабынбалық зақымдануы. Гонореялық артриттің қоздырғышы грамм теріс диплококк (гонококк) - Neisseria gonorrhoeae. Гонореялық артрит кезінде буындардың айналасындағы бұлшықеттердің атрофиясы және остеопороз жылдам дамиды.

Ревматоидты артрит (грек. rheumatismos – сұйықтықтың ағуы + аrthron – буын + -itis - қабынуды білдіретін суффикс) – эрозиялы-деструкциялық полиартрит типі бойынша, негізінен ұсақ буындардың жаппай зардаптануымен және ішкі ағзалардың жүйелік зақымдануымен сипатталатын, этиологиясы белгісіз, дәнекер тіннің аутоиммунды ауруы. Созылмалы қабынудың дамуы иммунокомпетентті жасушалардың (макрофагтардың, Т- және В-лимфоциттердің), белсендірілуімен және пролиферациясымен байланысты. Бұл кезде цитокиндердің, өсу факторларының, адгезиялық молекулалардың бөлінуі артады және аутоантиденелердің түзілуі күшейеді де иммундық кешендер қалыптасады.

Ревматоидтық фактор (РФ) (грек. rheumatismos - сұйықтықтың ағуы) – IgG- молекуласының Fc-фрагментіне қарсы аутоантиденелер, оларға әдетте Ig М жатады. IgG-ревматоидтық фактордың кешені фагоцитозға ұшырамайды. Түзілген және айналымға түскен иммундық кешендер «IgG-ревматоидтық фактор» фагоцитозға ұшырамайды, олар периваскулалық кеңістікте

шөгіндеп, қабынудың дамуын

---

туындататынжасушалардыңқатысуыменжүретінцитоуытты реакцияларды ынталандырады.Паннус(лат.рannus–кесінді,тінніңбөлігі)-қантамырларғабайжәнемакрофагтардан,лимфоциттерден,белсендіпролиферацияғаұшырағанфибробласттардантұратын,қабынғансиновиялыққабықтантүзілетінгрануляциялы тін. Паннус қарқынды өседі, синовиялық тіннен шеміршеккеөтеді.Паннустыңішіндегіцитокиндердіңәсерінентүзілгенферменттершеміршекті талқандайды.Остеоартрит (остеоартроз) (грек. оsteon -сүйек + arthron - буын + -itis -қабынудыбілдіретінсуффикс)–буыншеміршегініңдегенерациялық–дистрофиялық зардапталуымен көрінетін буындардың созылмалы ауруы. Бұлкездесубхондралықсүйек,синовиялыққабықша,буынішіндегібайлам,буын қаптамасы (капсуласы), буын айналасындағы бұлшықеттері салдарлық(екіншілікті),өзгеріскеұшырайды.Остеоартриткезіндегісиновиялықсұйықтықтың сипаты қабынулық емес(<2000 лейкоциттер/мм³), құрамынданегізгі кальций фосфатының кристалдарыжиі кездеседі. Аурудың кеңінентаралғантүрлері–ұршықбуыныныңостеоартрозы(коксартроз)жәнетізебуыныныңостеоартрозы (гонартроз).Остеофиттер (грек. osteon - сүйек + phyton – өсінді) - деформациялаушыкүштемелердің әсерінен немесе сүйек тінінде кальций алмасуының бұзылуысалдарынансүйектінініңшеттеріндепатологиялықөсінділердіңпайдаболуы.Неізіненостеофиттераяқжәнеқолсүйектерініңбеткейіндепайдаболады.Остеофиттердіңтиптері:компактысүйекті;кеуексүйекті;шеміршек-сүйекті;метаплазиялық.Анкилоз (грек. ankylos – майысқан, иілген) – жіктескен сүйектердің буындықұштарыныңбітесуіненбуынныңқозғалмайқалуы.Буындардың

---