ВУЗ: Не указан
Категория: Не указан
Дисциплина: Не указана
Добавлен: 04.12.2023
Просмотров: 3588
Скачиваний: 2
СОДЕРЖАНИЕ
Сабақ 2 Жасушаның генетикалық аппараты
Сабақ 3 . Тақырып: Сомалық және жыныс жасушалардың бӛлінуі. Тақырыптың негізгі сұрақтары:
Постмитоздық кезең (пресинтездік) кезең G1:
Гаметогенез (оогенез, сперматогенез), сатылар сипаттмамасы. Мейоз анықтамасы және
Митоз және мейоздың медициналық маңызы.
2 сурет. Көз бұршағының индукциясы.
Онтогенездің жасушалық механизмдерi.
Даму ақауларының сызбасы ДТБА жіктелуі:
Сабақ 5 АҚПАРАТТЫҚ – ДИДАКТИКАЛЫҚ БЛОК
Аутосомды-доминантты тұқым қуалауға тән белгілер:
Аутосомды-рецессивті тұқым қуалауға тән белгілер:
Х-хромосомамен тіркес доминантты тұқым қуалауға тән белгілер:
Х-хромосомамен тіркес рецессивті тұқым қуалауға тән белгілер:
Голандриялық немесе У-хромосомамен тіркес тұқым қуалауға тән белгілер:
Митохондриялық тұқым қуалауға тән белгілер:
Белгілердің тіркес тұқым қуалауы.
Сызба – 2. Талдаушышағылыстыру №1.
Сызба – 3. Талдаушы шағылыстыру № 2
Нуклеин қышқылдары, құрылысы, жіктелуі
РНҚ –ның өмір сүруге қабілеттілігі:
Эукариоттардың генінің молеклалық құрылымы(схема түрінде)
Ген, классификациясы және функциясы
Геннің атқаратын қызметіне байлансыты гендер екі топқа бөлінеді:
Ағзалардың тіршілік қабілетіне байланысты гендер былай жіктеледі:
Нуклейн қышқылдары мен геннің медициналық маңызы
Сабақ 9 Ақпараттық дидактикалық блок
Репликацияның негізгі ферменттері:
Прокариотгендерініңактивтілігініңреттелуі:
Эукариоттар гендерінің экспрессиясының реттелуі
Гендерактивтілігініңгеномдықдеңгейде(ДНҚ)реттелуі
Эукариоттардың ДНҚ фракцияларының сипаттамалары
Кейбіргендердіңконститутивтік(тұрақты)экспрессиясы
Гендер активтілігінің транскрипциялық деңгейде реттелуі
Гиалоплазма қызметтері
-
барлық жасушалық құрылыстарды біріктіріп, олардың арасындағы өзара қарым қатынасты қамтамасыз етеді. -
жасушадағы органеллалар орналасуы орнын анықтайды. -
заттардың клетка ішілік тасымалдануы қамтамасыз етеді. -
АТФ молекулаларының ығысу аумағы мен негізгі орналасатын орны болып табылады. -
жасушаның формасын анықтап белгілейді.
+ сутек иондарының жиналуын қамтамасызететінперимитохондриальдыкеңістікбар.Сыртқымембрана,5000дальтонғадейінгімөлшердегітесіктерді қалыптастыратын порин ақуызыныңедәуір мөлшерін құрайды.Аминқышқылдар,қантиондарыжәнебасқадацитозольдыкомпоненттербіріншімембрана аралық кеңістікке өтеді. Нуклеотидтермен қант нуклеотидтерін фосфорилдейтінферменттер сол кеңістіктерде орналасқан. Ішкі мембранакрист деп аталатынкөптегенқатпарларды түзейді. Сыртқы мембрана жоғары өткізгіштігімен айрықшаланады, көптегенқосылыстароларқылыоңайөтеді.Ішкімембранаөткізгіштігіайтарлықтайтөмен.Митохондрияның ішкі сұйықтығы матрикс, құрамы бойынша цитоплазмаға жақын болыпкеледі.Метоболикалықферменттердіңорасанмөлшерімитохондриальдыматрикстеорналасқан, оның ішінде майлардың, көмірсудың тотығуына, үшкарбонқышқыл циклінеқатысатын ферменттер бар.Сонымен бірге матриксте митохондрия геномы, рибосомалар,тРНК,орналасқан.Митохондриялардажасушалықтыныс алуүрдісііскеасырылады.Жасушалықциклкезеңіндемитохондриялартартылысжасапбірретекігебөлінеді.Митохондриядақолайсыз әсер кезінде сыртқы мембранамен ғана шектелгенкөпіршіктерісініп, пайда болады. Дегенерация және ісік митохондриялардағы тотығу тотықсыздануреакция-ларының бұзылыстарымен қатар жүреді. Жоғары энергетикалық қосылыстардыңжеткіліксіздігі,барлықжасуша гомеостазынатерісәсерінтигізеді.ӘрбірмитохондриямитохондриальдыДНҚныңбірнешекөшірмесінеие.Митохондрия эритроциттер мен шыны талшықтарынан басқа,барлық жасушаларда бар.Әсіресе мида және бұлшық етте митохондриялар көп болады, себебі осы жасушалардыңэнергиянымаксималдытұтынуыменбайланысты.МитохондриялардаДНҚ
репарация ферменттері болмайды, сол себепті мұнда мутация үнемі жиі болып тұрады.Ағзаның қартаюы, осы мутациялардың біртіндеп жиналуымен байланысты Митохондриялардағы мутациялар аралас жүйкелік және миопаттық бұзылыстарға әкеледі. Кернс-сайра синдромының себептері, дупликация түріндегі мутациялар себебінен болады. Синдром бұлшық еттің әлсіреуі, мишықтың зақымдалуы және жүрек жеткіліксіздігімен сипатталады.
Митохондрия қызметі:
-
Тыныс алу және энергиялық орталық -
АТФсинтездейді.
ЭР қызметі:
-
Белок, майлар, және көмірсулар синтезі -
Белоктар модификацияланады.
көмегімен қажетті органеллаларға өзінің сұйықтығын беретін арнайы көпіршіктер бөлініп қапталып шығады. Кейбір белоктар цитоқаңқаның микротүтікше компоненттері бойынша тасымалданады. Гольджи кешеніне қарай эндоплазмалық торда синтезделген заттар жеткізіледі. Эндоплазмалық тор цистерналарынан, Гольджи кешенінің цистерналарымен бірігетін көпіршіктер босатылып шығады. Осы жерде заттар түрленіп, жетіледі. Гольджи кешенінің көпіршіктері лизосома, сүт безінің белогы, бауырдағы өт түзілуіне т.с.с. қатысады. Гольджи кешенінің цистерналары цитоплазмадан моносахаридтерді белсенді түрде алады оны күрделі олиго, полисахаридтерге белсенді түрде синтездейді. Гольджи кешені жәнеэндоплазмалық тор өзара тығыз байланысты. Оның біріккен әрекеттері жасушада синтезді қамтамасыз етеді, оны оқшауландырады және тасымалдайды.
Лизосома - жасушаішілік ас қорыту қызыметін атқаратын органелла. Лизосомадабелоктар, липидтер, көмірсулардың ыдырауына қатысатынарнайы гидролаза- ферменттердің үлкен санынан тұрады. Лизосома Гольджи кешенінен бөлінген көпіршіктерден түзіледі. Гольджи кешенінде, алдын ала бұдыр эндоплазмалық торда гидролитикалық ферменттер синтезделеді. Эндоцитозды көпіршіктермен біріге отырып, лизосомдар қорыту вакуолін түзеді (екіншілік лизосома) бұнда мономерлерге дейінгі мөлшердегі органикалық заттардың ыдырауы жүреді. Қорыту көпіршіктері мембрана арқылы жасуша цитоплазмасына түседі. Нейтрофил қан жасушаларында бактериялардың залалсыздандырылуы дәл осылай жүреді. Екіншілік лизосомаларда мүлдем ферменттер болмайды. Онда гидролизденбейтін материалжасуша шегінен шығады, не болмаса цитоплазмада жиналады. Лизосомалар жасуша материалдарының бұзылысына да қатысады. Мысалы, функциональдық белсенділігін жұмсаған қордағы қоректік заттар,