Файл: азастан республикасы денсаулы сатау министрлігі астана медицина университеті.docx

жоғарылауы.Мезенхималық-қабынбалық синдром (грек. mesos - орташа + enchyma -құрамы,толтыратынмасса)–бауырстромасыжәнемезенхимасызақымданған кезде пайда болатын лабораториялық симптомдар жиынтығы.Антигендікстимулдарғажауапретіндедамитынретикулоэндотелиальдыжүйеніңбелсендірілуініңжәнеиммунокомпетенттіжасушалардыңсенсибилизациялану процестерінің салдары болып табылады. Синдромныңиндикаторлары бейспецификалық болып келеді - γ-глобулиндер деңгейініңжоғарылау есебінендиспротеинемия дамуы, иммуноглобулиндердің артуы,тіндікжәнежасушалықэлементтергеқарсыантиденелержоғарылауы(нуклеарлық,тегіссалалыбұлшықеттік,митохондриялықантиденелер),лейкоциттерсаныныңөзгеруі,ЭШЖартуы.Синдромпатологиялықпроцестіңактивтілігін,оныңэволюциясынанықтайдыжәнепатогендікықпалдардыжоюғабағытталған.Бауырциррозы(грек.kirrhos-сары)-гепатоциттердіңқабынбалы-некроздық және дистрофиялық өзгерістерімен көрінетін, ағзаның цито- жәнеангиоархитектоникасыныңбұзылуынажәнебауырдыңфункциялықжеткіліксіздігінің үдеуіне,портальді гипертензия дамуына әкелетін дәнекертіндердіңөсуінен,регенерациялықтүйіндердіңпайдаболуыменсипатталатынбауырдыңсозылмалы,үдейтін,диффузиялыауруы.Порталдық гипертензия синдромы (грек. hyper - жоғары + лат. tensio -кернеу)-гемодинамикалықтұрғыдапорталдыққысымградиентініңпатологиялықжоғарылауыменсипатталатынсиндром(порталдывенаменжүйелік қанайналым немесе төменгі қуыс веналары арасындағы қысымныңайырмашылығы),порталдықжүйедежанаматамырлардыңқалыптасуыбайқалады,оларпорталды

---

веналыққанағыстышунттауарқылықанныңбауырға түспей жүйелік қанағысқатікелей өтуіне жолашады. Порталдықгипертензия–бұлқақпалықвенажүйесіндеқысымныңсынапбағаныбойынша7мм.,жоғарыболуы.Дамуыныңнегізіндебауырішілікжәнебауырдан тыспорталдық тамырлардыңобструкциясыжатыр.Асцит (грек. askit – шемен) – сірнелі сұйықтықтың, транссудаттың құрсаққуысындапатологиялықжиналуы.Асцит75%-ыбауырциррозыкезіндедамиды. Патогенезінде порталдық (синусоидты) гипертензия, натрий жәнесудың кідіруі, гипоальбуминемия дамуы маңызды. Порталдық гипертензиякезіндеасцитпенқатар,іштіңалдыңғықабырғасындағытеріастывеналарыныңкеңеюіжәнеирелеңдеуі(«медузабасы»)байқалуымүмкін.Бауыр жеткіліксіздігі - түрлі этиологиялық факторлардың әсерінен, бауыржасушаларыныңжітінекрозыменжәнебауырфункциясыныңауырбұзылыстарымен(уытсыздандыру,дезаминдеуші,несепнәртүзуші),көрінетінклиникалықсиндром.Бауырлықэнцефалопатия,сарғаюлардыңүдеуі, бауыр көлемінің кішіреюі, жағымсыз бауырлық иіс, бауырлық комадамуыменсипатталады.Бауырфункциясыбұзылуыныңжәнеолардыңайқындалудеңгейініңнегізіндецитолизсиндромы жатыр.Бауырлықкома(грек.koma–тереңұйқы)–ОНЖуыттызақымдануларымен, терең нерв-психикалық бұзылыстармен, құрысулармен,естентануменжәнеорганизмніңтіршіліккеқабілетініңтөмендеуіменсипатталатынбауырфункциясыныңауыржеткіліксіздігініңкөрінісі.Бауырлықкомадамуыныңпатогенезінде,қандацеребро-уыттықзаттектердіңжиналуы,«жалған»нейротрансмиттерлердіңпайдаболуы,

---

гематоэнцефалиялықтосқауылөткізгіштігініңбұзылуы,соныменқатарқышқыл-негіздікжағдайдыңжәнесу-электролиталмасуыныңбұзылуымаңыздыорын алады.Гепатореналдықсиндром(грек.hepar-бауыр+лат.ren–бүйрек)–бауырдыңауырзақымдануларында(жітіжәнесозылмалыбауырфункциясыныңжеткіліксіздігі,порталдықгипертензияменқабаттасатынбауырциррозы)дамитын,бүйрекжеткіліксіздігініңбіртүрі.Бүйректеорганикалық зақымданулар жоқ, тек болмашы минималды морфологиялықөзгерістерболады.Құрсаққуысыағзаларындағытамырлардыңвазодилатациясынанжәнебүйректамырларыныңвазоконстрикциясыныңсалдарынан бүйректік қанағыстың төмендеуі патогенезінде маңызды орыналады.Гепатолиеналдық синдром (грек. hepar - бауыр + лат. lien – көкбауыр) -гепатомегалияжәнеспленомегалиядамуыменсипатталатынсиндром.Сонымен қатар, гиперспленизм, порталдық гипертензия, бауыр-жасушалықжеткіліксіздікбайқалады.Бауырдыңжітіжәнесозылмалыдиффуздыауруларында,жүрек-тамыржүйесініңпатологияларында,жинақталуауруында,лимфогранулематоздар кезінде кездеседі.Гепатопульмоналдықсиндром(грек.hepar-бауыр+лат.pulmonale-өкпелік)-бауырфункциясыныңжеткіліксіздігіменнемесебауырциррозымен сырқаттанатын науқастарда өкпе функциясының бұзылыстарыдамуымен сипатталатын синдром. Өкпеішілік артериовеналық шунтталудыңнемесе өкпе капиллярларының айқын дилатациясының және вентиляциялық-перфузиялыққатынастыңбұзылуыныңсалдарынантыныштықжағдайдыңөзіндеартериялықгипоксемия(PаО₂<70ммсын.бағ.),дамуымен

---

сипатталады.Келесісимптомдардыңдамуытән:тікетұрғандакүшейетінентігу,цианоз.Өт жолдарының дискинезиясы (грек. dys – бұзылу + kinesis - қимыл) - өтқапшығыныңжәнебауырдантысорналасқанөтжолдарыныңқимылдыққызметінің функциялық бұзылыстары (гипермоторика немесе гипомоторика).Дискинезиялардыңтиптері:гипертониялық-гиперкинездіктип;гипотониялық-гипокинездіктип.Өттіңтолуыныңнемесебосауыныңбұзылуыбилиарлықауырсынупайдаболуыменсипатталады.Холангит(грек.chole–өт+angeion–тамыр)–өтқапшығынан,ішектен,қанжәнелимфатамырларынаненгенинфекциялыққоздырғыштардыңәсеріненбауырдантысжәнебауырдаорналасқанөтағатынжолдардыңқабынуы.Холангитдамуынаөттіңтұрыпқалуықолайлы жағдайжасайды.Холестаз (грек. chole - өт + stasis - іркілу) - өт ағатын жолдарда өттің тұрыпқалуы.Бауырішілікхолестаздыңдамуыгепатоциттердеөттіңқұрамдасбөліктерініңтүзілуініңжәнеолардыңөткапиллярларынаөтуініңбұзылыстарыменбайланысты.Бауырдантысдамығанхолестазөттішығаратынжүйеніңқұрылысыжәнефункциясыбұзылуынанөтағаржолдарыныңбойыменөтжылжуыныңбұзылуыменбайланысты.Дисхолия(грек.dys-бұзылыс+chole–өт)–өттіңфизико-химиялыққасиетінің бұзылуынан, өтте литогендік қабілеттің пайда болуы. Салдарынанөт қапшығында және өт ағатын жолдарда өт тастары (конкременттер) пайдаболып, өт-тас ауруы дамуына қолайлы жағдай жасалады. Литогендік өт пайдаболуыныңнегізгімеханизмдеріне:холато-холестериндікжәнелецитин-холестериндік индекстердің (өт қышқылдарының және

---

лецитиннің өттікхолестерингеқатынасы) төмендеуіжатады.Өт-тас ауруы (холелитиаз) (грек. chole – өт + lithos -тас) – өт қапшығында(холецистолитиаз) немесе өт ағатын жолдарда (холедохолитиаз) өт тастарыпайдаболуыменсипатталатынауру.Тастарөттікпигменттердің,холестериннің,кальцийтұздарыныңшөгуінен,өттіңинфекциялануынанжәнеіркілуіненпайдаболады.Өттастарыныңпайдаболупроцесі,билиарлықсладждамуынанбасталады.Тастардыңтүзілуіненөттіңағыпкетуі бұзылады және холестаз,өттік гипертензиядамиды.Гликогеноздар(грек.glick–тәтті+gen–генетикалық)-гликогенніңтүзілуіменыдырауынақатысатынэнзимдердіңақаулығыбайқалатынтұқымқуалаушылықтыаурулартобы.Бауырлықгликогеноздаркезіндеәдетте метаболизмдік жол зақымданады (көмірсулардың катаболизмі), бұлкездегликогенолизбұзылады,салдарынанқандаглюкозадеңгейінтұрақтандыру процесі нашарлайды.Гликогеннің жоғары мөлшерде бауырдажиналуыжәне дәнекертінніңөсіп-өнуібайқалады.

---