Файл: азастан республикасы денсаулы сатау министрлігі астана медицина университеті.docx

постсинапстық нейрондарда, ағзалар мен тіндерде иннервация жоқ жағдайда болатын өзгерістердің жиынтығы. Осы денервацияланған құрылымдардың медиаторларға, биологиялық белсенді заттектерге, фармакологиялық дәрі- дәрмектерге сезімталдығының артуы тән. Сонымен бірге, денервация кезінде иннервациясы жоқ ағзалар мен тіндердің бүлдіруші факторларға резистенттілігі төмендейді.

Спиналдық шок (лат. spina – омыртқа, жотасы + франц. choc - соққы, итеру)

• 
  жұлын-мидың жарақаттанған жерінен төмен қарай рефлекторлық белсенділігінің потенциалды қайтымды тежелуі, бұл сезімталдық, қимылдық және вегетативтік рефлекстердің толық жоғалуы, сонымен бірге, нәжіс пен зәрдің бөгелуі, анестезия және енжар салданумен байқалады. Неғұрлым зақымдану және спиналдық шок даму деңгейі төмен орналасса, соғұрлым организмнің барлық функцияларының қалпына келу ықтималдығы жоғары болады. Өйткені ең ауыр спиналдық шок мойын омыртқаларының С1-С4 жарақаттарында байқалады.
  

Патологиялық парабиоз (грек. рara - жанында, маңында + bios- өмір) - депкезкелгенорганизмніңнервтікқұрылымыныңөткізгіштігінбұзатын,орналасқанжерініңқозымдылығынкүшейтетінжәнеауытқымайтын,стационарлық,тұрақтыжағдайдыайтады.Парабиоздамуынервқұрылымдарыныңбұзылғанфункцияларынөздігіненқалпынакелтіруқасиетінің жартылай немесе толығымен жойылуы нейрон мембранасындағынатрийканалдарыныңбөгелісімен байланысты.Патологиялықкүшейгенқозугенераторы(ПКҚГ)(лат. generator -

---

өндіруші)-тымқуаттыимпульстертуындататынжәнеөзараәрекеттесеалатын гиперактивті нейрондардың агрегаты, ПКҚГ-ның пайда болуы жәнеолардыңфункциясынжүзегеасыруүшінбелгілібірнейрондартобындатежеушімеханизмдердіңжеткіліксізболуықажет.ОНЖ-ніңбарлықбөлімдеріндеПКҚГпайдаболуы мүмкін.Нейрондеафферентациясы(лат.de-жоқтық,болдырмау+afferentis-әкелуші) - сезімтал нервтердің анатомиялық және физиологиялық бүтіндігібұзылуынан шеткері тіндерден орталыққа қарай сенсорлық импульстердіөткізудіңмүлдемтоқтатуы. Деафферентациякезінденейрондардыңқозымдылығыартадыжәненейронтежелуденшығыпкетеді.Осыданнейрондардыңосытобыпатологиялықкүшейгенқозугенераторыныңошақтарынаайналады.Истериозис (грек. hystera - жатыр) - қандай да бір афференттік нервтің ұзақуақытбойыырғақтытүрдетітіркенуіненОНЖ-деқозымдылықтыңкүртартуыменкөрінетінпатологиялықжағдай.Осыныңнәтижесіндебасқадасезімтал нервтердің шамалы ғана тітіркенуі генерализацияланған реакциянытуындатады. Истериозис сіреспе, құтыру, стрихнинмен улау кезінде және т.б.жағдайдабайқалуы мүмкін.Патологиялық детерминанта (грек. pathos - ауру, азап шегу, дерт + лат.determino - анықтаймын)- ПКҚГ пайда болу әсерінен орталық нерв жүйесініңөзгергенқұрылымы.Патологиялықдетерминантажүйеішілікқатынастыңпринципі мен механизмі болып табылатын жүйелік деңгейде іске асырылады.Бұлорганизмдегібастапқыпатогенездікөзгерістердіанықтайтынпатологиялықжүйенің еңрезистенттібөлігіболыпсаналады.Патологиялық доминантна (лат. dominans - үстемдігі жоғары)- ОНЖ солмезеттегі

---

үстемдігіжоғарықызметтікқұрылымы,басқаданерворталықтарының қызметін бағыттайды, атап айтқанда нерв орталықтарыныңбелсенділігінтежеуарқылыоларғакелгенимпульстардыөзіне«тартып»алыпотырады.Патологиялықдоминантажүйеаралыққарым-қатынастыңпринципі және механизміболып табылады.Патологиялық жүйе (грек. pathos - ауру, азап шегу, дерт + лат. systema -тұтас, бірігу) - әртүрлі патологиялық ықпалдардың қарқынды және ұзақ уақытбойы әсер етуінен пайда болатын, патологиялық детерминантаның әсерінендамитын,ілкіжәнесалдарлықөзгергенОНЖқұрылымдарындағынейрондардыңжаңаинтеграциясы(патодинамикалықұйымдасуы).Патологиялық жүйеніңклиникалық көрінісіненейропатологиялық синдромжатады.Антижүйелер (грек. anti – қарсы + лат. systema - тұтас, бірігу)- патологиялықжүйенің қызметін басуға және дамуын шектеугебағытталған организмніңреттеуші механизмдері. Мысалы; антиноцицептивтік, антиэпилепсиялық жәнеантиэмоциялықантижүйелеркездеседі.Патологиялық рефлекс (грек. pathos – ауру, азап шегу, дерт + лат. reflexus –артқақарайбұрылатын,тойтарысберетін)-сыртқынемесеішкіортаныңөзгерістерінеорганизмніңбейімделуіншектейтінрефлекстікреакция.Патологиялықрефлекстөзімділігімен,енжарлығыменерекшеленеді.Икемделу-бейімделу рефлекстерінің (құсу, жөтелу, түшкіру, диарея) негізіндеқалыптасуымүмкін.Патологиялықрефлекстердіклиникаданервжүйесіауруларына (мысалы, Бабинский рефлексі, Рассолимо рефлексі, патологиялықсорурефлексіжәне басқалар)диагнозқоюкезінде қолданады.

---

Тақырыбы: «Мидағы қанайналымның ңпатофизиологиясы.

Инсульттер»Мидағықанағымныңаутореттелісі(грек.autos-өзім+лат.regulare–реткекелтіру)–жүйелікартериялыққысымның(АҚ)шамаменсын.бағ.бойынша50ден180ммдейінөзгеруікезінде,мидағықанағысдеңгейінің оған тәуелсіз болуы, яғни жүйелік АҚ жоғарылаған кезде - митамырларытарылып,алкерісіншетөмендегенде–кеңейіп,миғакелетінқанныңкөлемінреттейді.Церебралдыққанайналымныңжітіжәнесозылмалыбұзылыстарыныңпатогенезіндегіеңмаңыздытізбек-аутореттелістіңбұзылуы болып табылады.Ми тамырлық аурулар (цереброваскулалық) (лат. cerebrum - ми + vas -тамыр)-церебралдықтамырлардатуындағанпатологиялықөзгерістердіңсалдарынан,мидағықанайналымныңбұзылуыменсипатталатынбасмиыауруларыныңбіртобы.Миқанайналымыныңбұзылыстары:бастапқы,өткінші,жіті және созылмалыболып бөлінеді.Миқанайналымыныңөткіншібұзылысы(МҚӨБ)-бұл24сағаттанаспайтын,ошақтықнемесежалпымилықсимптомдарменкөрінетінмиқанайналымының жіті бұзылыстары. Осы МҚӨБ-тың негізінде кез келген митамырларыныңбассейніндеөтпеліишемияныңдамуыжатыр. МҚӨБ-ныңнегізгікритерийі-24сағаттыңішіндеошақтықнемеседиффуздыневрологиялықсимптомдардың толығыменқалпынакелуі.Транзиторлықишемиялық атака(ТИА)(шабуыл)(лат.transire–өту,өтпелі)–басмиытіндерінің,жұлынның

---

немесе көздің торқабығының аймақты ишемияға ұшырауынан, неврологиялық дисфункция көріністері өткінші кезеңдермен сипатталатын МҚӨБ-тың бір түрі. ТИА кезінде ишемия пайда болған бөлікте инфаркт дамымайды. ТИА қайталанатын болса ми тінінде диффузды атрофиялық өзгерістер дамуы мүмкін.

Инсульт (лат. insilio - шабуылдау) - ошақтық (қимыл-қозғалыстық, сөйлеу, сезімталдық, координациялық, көру және басқа бұзылыстар) және/немесе жалпы милық (сана сезімнің өзгеруі, бас ауруы, құсу) неврологиялық симптомдардың кенеттен (бірнеше минут, сағат аралығында) дамуымен сипатталатын ми қанайналымының жіті бұзылуы (МҚЖБ). Бұл кезде симптомдар 24 сағаттан аса сақталады немесе цереброваскулалық патологиялардың салдарынан қысқа уақыт ішінде науқас қайтыс болады.

Межелі ишемиялық қанағым - мидағы қанағымның ең төменгі критикалық деңгейі және миға оттегі мен қоректік заттектердің жеткіліксіз келіп түсуінен жергілкі ишемияның дамуы. Салдарынан ми инфаркты дамуының қауіпі туындайды. Минуттық қанағымның 10 мл/100г/мин^–1азаюы нейроглия жасушалары мен нейрондардың қайтымсыз зақымдануларын туындатады.

Ишемиялық инсульт (мидың инфаркты) (лат. infarcire - толтыру, набивать) – бас миы немесе мойын артерияларының бітелуінен және бас миы тіндерінің өлуі салдарынан, мидың белгілі бір бөліктерінің қанмен қамтамасыз етілуінің кенеттен тоқтауы. Бұл клиникалық синдром ошақтық немесе жалпы милық бұзылыстардың дамуымен сипатталады.

Инсульт кезіндегі ишемияның ядролық аймағы («өзек», «инфарктты

---